ترافیک شبکه‌ی مبین‌نت عادی است.

این راهنما برای کیست؟

این نوشته برای کسی است که اینترنتش از مبین‌نت است و الان یک سوال ساده دارد: «مشکل از منه یا از اپراتور؟» لازم نیست چیزی از شبکه بدانید. هر کلمه‌ی فنی که می‌آید، همان‌جا با زبان ساده معنی می‌شود.

در این راهنما چند کار را با هم انجام می‌دهیم:

1. می‌فهمیم اینترنت مبین‌نت چطور به خانه‌ی ما می‌رسد، چون بیشتر مشکل‌ها از همین راه رسیدن پیدا می‌شود.
2. یک نردبان ساده برای پیدا کردن مشکل می‌سازیم: از خود گوشی شروع می‌کنیم و قدم‌به‌قدم بالا می‌رویم تا به اپراتور برسیم.
3. یاد می‌گیریم صفحه‌ی مبین‌نت در رادار را بخوانیم: چراغ وضعیت، نمودار امروز، سرعت و پینگ، و فهرست قطعی‌ها.
4. درباره‌ی سیگنال مودم حرف می‌زنیم: دو عددی که مودم نشان می‌دهد و معنی‌شان.
5. می‌بینیم چرا شب‌ها اینترنت کندتر می‌شود و این چه ربطی به قطعی دارد.
6. و آخر، راه‌های رسمی تماس با مبین‌نت را می‌گوییم.

مبین‌نت چه اینترنتی می‌دهد؟

مبین‌نت بیشتر به خاطر اینترنت «بی‌سیم ثابت» شناخته می‌شود. یعنی اینترنتی که مثل اینترنت گوشی از هوا می‌آید، ولی جای آن ثابت است: یک مودم در خانه یا محل کار می‌گذارید و آن مودم با دکل‌های مبین‌نت در شهر حرف می‌زند. سایت رسمی مبین‌نت درباره‌ی همین اینترنت می‌نویسد که «نیازی به خط تلفن ندارد». همان سایت از اینترنت فیبر نوری هم به عنوان یکی از سرویس‌هایش نام می‌برد، و از مودم‌های رومیزی و مودم‌های قابل حمل.

طبق صفحه‌ی مبین‌نت در ویکی‌پدیای فارسی، این شرکت در آذر ۱۳۸۷ (دسامبر ۲۰۰۸) کارش را شروع کرد و در بهمن ۱۳۹۷ (فوریه‌ی ۲۰۱۹) جابه‌جایی شبکه‌اش از فناوری قدیمی‌تر «وایمکس» به «TD-LTE» تمام شد.

در فهرست‌های جهانی اینترنت، هر اپراتور یک شماره دارد. به این شماره «ASN» می‌گویند، یعنی شماره‌ی شبکه‌ی اپراتور. مثل پلاک یک خانه است که همه‌ی دنیا با آن می‌فهمند یک بسته‌ی اینترنتی از کدام شبکه آمده. شماره‌ی شبکه‌ی مبین‌نت ۵۰۸۱۰ است و در فهرست‌ها با نام AS50810 دیده می‌شود (رکورد این شبکه در Hurricane Electric). رادار ما هم دیتای مبین‌نت را با همین شماره می‌گیرد.

TD-LTE به زبان ساده

اسم TD-LTE شاید ترسناک باشد، ولی ایده‌اش ساده است. LTE همان نسل چهارم اینترنت بی‌سیم است، همان «4G» که روی گوشی‌ها می‌بینیم. دو حرف TD یعنی «تقسیم زمانی».

یک بی‌سیم واکی‌تاکی را تصور کنید. دو نفر روی یک موج حرف می‌زنند. وقتی یکی حرف می‌زند، دیگری گوش می‌دهد؛ بعد نوبت عوض می‌شود. TD-LTE هم همین کار را می‌کند، فقط خیلی خیلی تند: روی یک موج، در کسری از ثانیه، نوبت را بین «فرستادن» و «گرفتن» عوض می‌کند. ویکی‌پدیا درباره‌ی LTE) همین را می‌گوید: نسخه‌ی تقسیم زمانی از یک فرکانس استفاده می‌کند و در طول زمان بین بالا فرستادن و پایین گرفتن داده نوبت می‌گذارد، و سهم هر کدام را می‌شود بسته به نیاز عوض کرد.

نوع دیگری هم هست که بیشتر روی گوشی‌ها کار می‌کند و دو موج جدا دارد، یکی برای فرستادن و یکی برای گرفتن. مثل جاده‌ای که رفت و برگشتش جداست. وبلاگ مبین‌نت درباره‌ی TD-LTE همین فرق را توضیح می‌دهد و می‌گوید TD-LTE به عنوان اینترنت ثابت، جای وایمکس را گرفت.

این توضیح برای ما یک نتیجه‌ی مهم دارد: اینترنت مبین‌نت از هوا می‌آید. پس هر چیزی که جلوی هوا را بگیرد یا آن را شلوغ کند، روی اینترنت اثر می‌گذارد: دیوار بتنی، فاصله‌ی زیاد از دکل، یا تعداد زیاد آدم‌هایی که همزمان به یک دکل وصل‌اند. در اینترنت خانگی با خط تلفن، این‌ها کمتر مطرح است و چیزهای دیگری مهم می‌شود. اینجا هوا و دکل اصل ماجراست.

دکل، سلول، و همسایه‌ها

هر دکل یک منطقه‌ی دور خودش را پوشش می‌دهد. به این منطقه «سلول» می‌گویند. همه‌ی مودم‌هایی که در یک سلول هستند، از یک ظرفیت مشترک استفاده می‌کنند.

یک شیر آب را در یک ساختمان تصور کنید. اگر فقط یک نفر شیر را باز کند، آب با فشار می‌آید. اگر ده نفر در ده طبقه همزمان شیر را باز کنند، فشار برای همه کم می‌شود. هیچ لوله‌ای نترکیده، فقط سهم هر کس کمتر شده. اینترنت بی‌سیم هم همین‌طور است. این را بعدا در بخش «چرا شب‌ها کندتر است» دوباره می‌بینیم.

نردبان پیدا کردن مشکل: از پایین شروع کنید

وقتی اینترنت کار نمی‌کند، آدم دلش می‌خواهد فورا بگوید «اپراتور قطع است». ولی بیشتر وقت‌ها مشکل نزدیک‌تر است. این نردبان را از پله‌ی اول بالا بروید. هر پله فقط یکی دو دقیقه وقت می‌گیرد.

پله‌ی ۱: یک دستگاه یا همه؟

اول ببینید فقط گوشی شما وصل نمی‌شود، یا لپ‌تاپ و تلویزیون و گوشی بقیه‌ی خانواده هم.

• اگر فقط یک دستگاه مشکل دارد، مشکل تقریبا همیشه از همان دستگاه است. یک بار وای‌فای آن را خاموش و روشن کنید، یا خود دستگاه را یک بار خاموش و روشن کنید.
• اگر همه‌ی دستگاه‌ها مشکل دارند، به پله‌ی بعد بروید.

صفحه‌ی پرسش‌های متداول مبین‌نت هم برای وقتی که فقط بعضی سایت‌ها باز نمی‌شوند، پیشنهاد می‌کند اول ساعت و تاریخ دستگاه را بررسی کنید، چون ساعت غلط می‌تواند جلوی باز شدن سایت‌های امن را بگیرد.

پله‌ی ۲: مودم روشن است و چراغ‌هایش چه می‌گویند؟

به مودم نگاه کنید. بیشتر مودم‌های بی‌سیم ثابت چند چراغ دارند: یکی برای برق، یکی برای وای‌فای، و یکی یا چند تا برای سیگنال، که معمولا به شکل چند خط کوچک یا چند نقطه است.

• اگر چراغ برق خاموش است، مشکل از برق یا آداپتور است، نه از اینترنت.
• اگر چراغ‌های سیگنال کم شده‌اند، مودم صدای دکل را ضعیف می‌شنود. در بخش «جای مودم» می‌گوییم چه کنید.
• اگر همه‌چیز روشن است ولی اینترنت نیست، مودم را یک بار خاموش کنید، نیم دقیقه صبر کنید و دوباره روشن کنید.

معنی دقیق هر چراغ در مدل‌های مختلف فرق می‌کند. دفترچه‌ی مودم خودتان را ببینید، یا از پشتیبانی مبین‌نت بپرسید.

پله‌ی ۳: صفحه‌ی مبین‌نت در رادار

اگر از دو پله‌ی اول رد شدید و هنوز مشکل دارید، با گوشی و اینترنت دیگری (مثلا اینترنت سیم‌کارت) صفحه‌ی مبین‌نت در رادار را باز کنید. این صفحه می‌گوید ترافیک کل شبکه‌ی مبین‌نت الان چه حالی دارد. اگر خیلی‌ها همزمان مشکل داشته باشند، ترافیک کل شبکه پایین می‌آید و چراغ رنگ عوض می‌کند. در بخش بعدی دقیق می‌گوییم این صفحه را چطور بخوانید.

پله‌ی ۴: کل کشور یا فقط مبین‌نت؟

صفحه‌ی اصلی رادار وضعیت کل اینترنت ایران را نشان می‌دهد و صفحه‌ی اپراتورها همه‌ی اپراتورهای بزرگ را کنار هم. اگر همه با هم پایین آمده‌اند، مشکل از یک اپراتور نیست. اگر فقط مبین‌نت پایین است، احتمالا مشکل در شبکه‌ی خود مبین‌نت است.

پله‌ی ۵: از راه رسمی بپرسید

اگر رادار عادی است و شما هنوز وصل نیستید، مشکل احتمالا محلی است: شاید فقط دکل محله‌ی شما، شاید خود مودم. اینجا بهترین کار تماس با پشتیبانی رسمی مبین‌نت است. شماره و راه‌های رسمی را در بخش «پشتیبانی رسمی» آورده‌ایم.

صفحه‌ی مبین‌نت در رادار را چطور بخوانیم؟

این صفحه چند تکه دارد. هر تکه جواب یک سوال است. اول بگوییم دیتا از کجا می‌آید.

دیتا از کجا می‌آید؟

داده‌ها از Cloudflare Radar می‌آید، با مجوز CC BY-NC 4.0. کلادفلر یک شرکت بزرگ اینترنتی است که بخش بزرگی از سایت‌های دنیا از شبکه‌ی آن رد می‌شوند. وقتی مردم ایران سایت‌هایی را باز می‌کنند که پشت کلادفلر هستند، کلادفلر می‌بیند این درخواست‌ها از کدام شبکه آمده‌اند، مثلا از شبکه‌ی مبین‌نت. از جمع این درخواست‌ها، تصویری از ترافیک هر شبکه ساخته می‌شود.

رادار ما این دیتا را هر ۱۵ دقیقه از ای‌پی‌آی عمومی کلادفلر می‌گیرد، فقط برای ایران، و فقط ۳۰ روز نگه می‌دارد؛ چیزی قدیمی‌تر پاک می‌شود. شما وقتی صفحه را باز می‌کنید، به کلادفلر وصل نمی‌شوید؛ صفحه از نسخه‌ی خود ما خوانده می‌شود. خود کلادفلر هم دیتا را با کمی تأخیر منتشر می‌کند، معمولا حدود یک ساعت. برای همین هر صفحه بالای خودش می‌نویسد آخرین به‌روزرسانی کی بوده. اگر روزی کلادفلر جواب ندهد، آخرین دیتای ما با برچسب «به‌روزرسانی نشد» می‌ماند تا بدانید عدد تازه نیست.

یک نکته‌ی مهم: کلادفلر فقط ترافیکی را می‌بیند که از شبکه‌ی خودش می‌گذرد. این سهم بزرگی از وب است، ولی همه‌ی اینترنت نیست. پس رادار یک دماسنج خوب است، نه یک دوربین که همه‌چیز را ببیند.

چراغ وضعیت: «الان وصله؟»

بالای صفحه یک چراغ و یک جمله هست. این چراغ از یک مقایسه‌ی ساده می‌آید: ترافیک ۱۵ دقیقه‌ی آخر شبکه را با ترافیک همین ساعت در ۷ روز قبل مقایسه می‌کنیم. از آن ۷ روز، عدد وسطی را برمی‌داریم. به عدد وسطی «میانه» می‌گویند، یعنی عددی که نصف روزها از آن کمتر و نصف روزها از آن بیشترند. میانه را برمی‌داریم تا یک روز عجیب، مثلا یک روز تعطیل یا یک روز قطعی، معیار را خراب نکند. این همان قاعده‌ی صفحه‌ی اصلی رادار است، این بار فقط برای ترافیک شبکه‌ی مبین‌نت.

• اگر ترافیک الان ۸۰ درصد معمول یا بیشتر باشد، چراغ می‌گوید «عادی».
• اگر بین ۵۰ تا ۸۰ درصد معمول باشد، می‌گوید «کمتر از معمول».
• اگر زیر ۵۰ درصد معمول باشد، می‌گوید «افت شدید؛ احتمال قطعی گسترده».

چرا با «همین ساعت» مقایسه می‌کنیم؟ چون اینترنت هم مثل خیابان، ساعت شلوغ و خلوت دارد. ساعت ۴ صبح همیشه ترافیک کم است، چون بیشتر مردم خواب‌اند. اگر ساعت ۴ صبح را با ساعت ۹ شب مقایسه کنیم، همیشه فکر می‌کنیم قطعی شده. پس ساعت ۴ صبح امروز را با ساعت ۴ صبح روزهای قبل مقایسه می‌کنیم.

چراغ عادی است ولی من وصل نیستم. یعنی چه؟

این خیلی پیش می‌آید و معنی‌اش این است که مشکل گسترده نیست. ترافیک کل شبکه‌ی مبین‌نت از جمع هزاران هزار مودم ساخته می‌شود. اگر فقط مودم شما، یا فقط چند ده مودم دور یک دکل، قطع باشند، در جمع کل شبکه دیده نمی‌شوند. مثل این است که در یک شهر بزرگ، چراغ یک کوچه خاموش شود؛ از هواپیما، شهر هنوز روشن به نظر می‌رسد.

پس چراغ «عادی» یعنی: کل شبکه سرپاست. این خبر خوبی است، چون یعنی مشکل شما احتمالا با یک کار ساده در خانه یا با یک تماس با پشتیبانی حل می‌شود.

چراغ قرمز است. یعنی چه؟

یعنی ترافیک کل شبکه‌ی مبین‌نت به کمتر از نصف یک روز معمول رسیده. این معمولا وقتی پیش می‌آید که خیلی‌ها همزمان نتوانند وصل شوند. در این حالت خاموش و روشن کردن مودم معمولا فایده‌ای ندارد، چون مشکل از خانه‌ی شما نیست.

ما نمی‌دانیم و نمی‌توانیم بدانیم اینترنت کی برمی‌گردد. هیچ‌کس بیرون از شبکه‌ی اپراتور این را نمی‌داند. رادار فقط می‌گوید چه دیده و آخرین بار کی دیده. اگر کسی ساعت دقیق برگشتن را به شما گفت و منبع رسمی نداشت، به آن تکیه نکنید.

نمودار امروز

زیر چراغ، یک خط هست که ترافیک امروز مبین‌نت را از نیمه‌شب تا الان نشان می‌دهد، به وقت تهران. پشت این خط یک سایه‌ی کمرنگ هست که «روز معمول» را نشان می‌دهد. چند نکته برای خواندنش:

• خط بالا و پایین می‌رود و این طبیعی است. صبح زود پایین است، ظهر بالا می‌رود، شب به اوجش می‌رسد. این شکل روزانه‌ی هر اینترنتی است.
• مهم، فاصله‌ی خط از سایه است. اگر خط تقریبا روی سایه است، روز عادی است. اگر خط ناگهان زیر سایه افتاد و آنجا ماند، یعنی چیزی غیرعادی شده.
• محور عمودی عدد ندارد. کلادفلر ترافیک را به صورت نسبی می‌دهد، یعنی می‌گوید «امروز در برابر معمول»، نه چند گیگابایت. برای همین ما هم عدد مطلق نشان نمی‌دهیم.
• یک افت کوتاه چند دقیقه‌ای ممکن است فقط یک لرزش آماری باشد. افتی که مهم است، عمیق است و طول می‌کشد.

بالای صفحه می‌توانید به جای امروز، یکی از ۳۰ روز گذشته، یا ۷ روز اخیر، یا ۳۰ روز اخیر را انتخاب کنید. دیدن ۷ روز کمک می‌کند بفهمید یک افت امروز، شبیه روزهای قبل است یا تازه.

سرعت و پینگ

در این صفحه سرعت دانلود و پینگ مبین‌نت هم هست، و در صفحه‌ی سرعت آپلود و چند عدد دیگر، کنار بقیه‌ی اپراتورها.

• دانلود یعنی چقدر سریع چیزی از اینترنت به دستگاه شما می‌رسد، مثل باز شدن یک ویدیو.
• آپلود یعنی چقدر سریع چیزی از دستگاه شما به اینترنت می‌رود، مثل فرستادن یک عکس.
• پینگ یا «تأخیر» یعنی وقتی دستگاه شما یک سوال کوچک به اینترنت می‌فرستد، چند هزارم ثانیه طول می‌کشد تا جواب برگردد. هر چه کمتر، بهتراین عددها از دو جای کلادفلر می‌آیند:

• سرعت و پینگ روزانه‌ی ۳۰ روز اخیر از «شاخص کیفیت اینترنت» کلادفلر، که به آن IQI می‌گویند. طبق واژه‌نامه‌ی Cloudflare Radar، این شاخص کیفیت اتصال را در یک استفاده‌ی معمولی، مثل گشتن در وب، از روی اندازه‌گیری‌های خود کاربران تخمین می‌زند، و می‌شود آن را برای یک شبکه‌ی خاص هم گرفت.
• نتیجه‌ی تست‌هایی که خود مردم روی speed.cloudflare.com از شبکه‌ی مبین‌نت انجام داده‌اند، که طبق همان واژه‌نامه روی ۹۰ روز گذشته جمع می‌شوند.

ما «میانه» را نشان می‌دهیم: نصف اندازه‌گیری‌ها از آن کندتر و نصف تندتر بوده‌اند.

نشان می‌دهیم: نصف تست‌ها از آن کندتر و نصف تندتر بوده‌اند.

پس این عدد، سرعت اینترنت شما نیست. میانگین تجربه‌ی خیلی از مشترک‌های مبین‌نت در جاهای مختلف است، بعضی نزدیک دکل و بعضی دور، بعضی صبح و بعضی شب. اگر سرعت شما خیلی کمتر از این عدد است، یعنی احتمالا چیزی در جای شما فرق دارد، مثل سیگنال ضعیف.

قطعی‌های ثبت‌شده

آخر صفحه فهرست قطعی‌ها و افت‌هایی است که کلادفلر در ۳۰ روز گذشته برای این شبکه ثبت کرده. دو نوع چیز در این فهرست هست:

• قطعی‌های تأییدشده. طبق راهنمای مرکز قطعی Cloudflare Radar، این‌ها افت‌های مهمی هستند که معمولا با منبع دیگری هم تأیید شده‌اند، مثل اطلاعیه‌ی اپراتور یا خبر. برای هر کدام نوشته شده کل کشور بوده، یک منطقه، یا فقط یک شبکه.
• افت‌هایی که خودکار دیده شده‌اند. طبق واژه‌نامه‌ی کلادفلر، این‌ها افت‌هایی هستند که یک برنامه‌ی خودکار در ترافیک دیده و می‌توانند نشانه‌ی زودهنگام یک قطعی باشند. ولی هنوز کسی تأییدشان نکرده.

اگر فهرست خالی بود، یعنی کلادفلر در ۳۰ روز اخیر برای مبین‌نت چیزی ثبت نکرده. برای دیدن قطعی‌های همه‌ی ایران، صفحه‌ی قطعی‌ها را ببینید.

سیگنال مودم: دو عدد که باید بشناسید

چون اینترنت مبین‌نت از هوا می‌آید، کیفیت «شنیدن» مودم از دکل خیلی مهم است. بیشتر مودم‌های TD-LTE در صفحه‌ی تنظیماتشان دو عدد نشان می‌دهند که کار را روشن می‌کنند. لازم نیست تنظیمی را عوض کنید؛ فقط نگاه کنید.

RSRP: صدای دکل چقدر بلند است؟

RSRP یعنی قدرت سیگنالی که به مودم می‌رسد. فکر کنید کسی از آن طرف یک میدان شما را صدا می‌زند. RSRP می‌گوید صدایش چقدر بلند به گوش شما می‌رسد.

این عدد همیشه منفی است، و این گیج‌کننده است. قاعده ساده است: هر چه به صفر نزدیک‌تر، بهتر. پس منفی ۸۰ از منفی ۱۰۰ بهتر است. طبق راهنماهای سایت مبین‌نت که در نتیجه‌های جستجو دیده می‌شوند، RSRP بهتر است از منفی ۱۱۵ بهتر باشد، یعنی عددی مثل منفی ۱۰۰ یا منفی ۹۰.

SINR: صدای دکل چقدر تمیز است؟

SINR یعنی کیفیت سیگنال، یعنی صدای دکل چقدر با سروصدای دیگر قاطی شده. همان مثال میدان را در نظر بگیرید: صدای دوستتان ممکن است بلند باشد، ولی اگر میدان پر از بوق ماشین باشد، باز هم حرفش را نمی‌فهمید. SINR می‌گوید صدای اصلی چقدر از سروصدای اطراف بلندتر است.

در این عدد هر چه بزرگ‌تر، بهتر. راهنماهای مبین‌نت که در نتیجه‌های جستجو آمده‌اند، می‌گویند برای بیشتر مودم‌ها بهتر است این عدد بالای ۳ باشد. اگر SINR پایین است، حتی با RSRP خوب هم اینترنت ممکن است کند یا ناپایدار باشد.

این دو عدد با هم چه می‌گویند؟

• هر دو خوب: سیگنال مشکلی ندارد. اگر اینترنت کند است، علت جای دیگری است: شاید شلوغی شبکه، شاید وای‌فای داخل خانه.
• RSRP ضعیف: مودم دکل را دور یا پشت مانع می‌شنود. جابه‌جایی مودم به سمت پنجره یا جای بلندتر معمولا کمک می‌کند.
• RSRP خوب ولی SINR ضعیف: صدا بلند است ولی شلوغ. گاهی چرخاندن یا جابه‌جایی کم مودم کمک می‌کند. اگر نه، با پشتیبانی تماس بگیرید.

جای مودم: مهم‌ترین کاری که از دست خودتان برمی‌آید

برای اینترنت بی‌سیم، جای مودم مثل جای یک گلدان است که به آفتاب نیاز دارد. همان مودم در یک گوشه‌ی تاریک خانه کند است و کنار پنجره تند.

توصیه‌های خود مبین‌نت

راهنماهای سایت مبین‌نت که در نتیجه‌های جستجو دیده می‌شوند، چند توصیه‌ی ساده دارند:

• مودم را روی زمین نگذارید. بهتر است دست‌کم نیم متر بالاتر از زمین باشد، مثلا روی یک قفسه.
• کنار پنجره بهتر است. شیشه جلوی موج را کمتر از دیوار می‌گیرد.
• از دیوار بتنی و فلزی دور باشید. این دیوارها موج را تقریبا کامل می‌بندند. انباری و پارکینگ که دورشان بتن است، جای خوبی نیستند.
• مودم را در اتاقی بگذارید که بیشتر در آن از اینترنت استفاده می‌کنید، و تا جای ممکن در وسط خانه، تا وای‌فای به همه‌جا برسد.

دو کار متفاوت که مودم انجام می‌دهد

اینجا یک نکته هست که خیلی‌ها را گیج می‌کند. مودم بی‌سیم ثابت در واقع دو کار می‌کند:

1. از یک طرف با دکل بیرون حرف می‌زند. این همان سیگنال TD-LTE است.
2. از طرف دیگر، داخل خانه وای‌فای پخش می‌کند تا گوشی و لپ‌تاپ به آن وصل شوند.

گاهی این دو با هم دعوا دارند. جای خوب برای شنیدن دکل، مثلا کنار پنجره‌ی یک اتاق گوشه، ممکن است جای بدی برای پخش وای‌فای به کل خانه باشد. اگر این‌طور است، اول به سیگنال دکل اولویت بدهید، چون اگر اینترنت به مودم نرسد، وای‌فای خوب هم چیزی برای پخش ندارد.

آزمایش ساده‌ی جابه‌جایی

اگر می‌خواهید بهترین جا را پیدا کنید، این کار را بکنید:

1. صفحه‌ی تنظیمات مودم را باز کنید و RSRP و SINR را یادداشت کنید.
2. مودم را به جای دیگری ببرید، مثلا کنار یک پنجره‌ی دیگر یا یک طبقه بالاتر.
3. یکی دو دقیقه صبر کنید تا مودم دوباره وصل شود و عددها آرام بگیرند.
4. عددها را دوباره یادداشت کنید و مقایسه کنید.

صفحه‌ی پرسش‌های متداول مبین‌نت یادآوری می‌کند که جابه‌جایی مودم از محل نصب «توصیه نمی‌شود»، و جابه‌جایی فقط وقتی شدنی است که جای تازه پوشش TD-LTE داشته باشد. پس این آزمایش را داخل همان خانه انجام دهید، نه در یک محله‌ی دیگر. اگر خانه را عوض کرده‌اید، اول از پشتیبانی بپرسید جای تازه پوشش دارد یا نه.

چرا اینترنت مبین‌نت شب‌ها کندتر می‌شود؟

خیلی‌ها می‌پرسند: «صبح سرعتم خوبه، ولی ساعت ۹ و ۱۰ شب کند میشه. قطعیه؟» معمولا نه. این شلوغی است.

شیر آب ساختمان، دوباره

یادتان هست گفتیم همه‌ی مودم‌های یک سلول از یک ظرفیت مشترک استفاده می‌کنند؟ شب‌ها همه به خانه برگشته‌اند. یکی فیلم می‌بیند، یکی بازی می‌کند، یکی تماس تصویری دارد. همه همزمان از یک دکل آب می‌خواهند. سهم هر نفر کمتر می‌شود.

در زبان شبکه به این «ازدحام» یا شلوغی شبکه می‌گویند. طبق تعریف ویکی‌پدیا از ازدحام شبکه، ازدحام یعنی کیفیت سرویس پایین می‌آید چون یک قسمت از شبکه بیشتر از ظرفیتش بار دارد، و نتیجه‌اش می‌تواند صف و تأخیر بیشتر و گم شدن بسته‌ها باشد. این شلوغی می‌تواند در دکل باشد، یا در مسیرهای بزرگ‌تری که ترافیک کل اپراتور از آن رد می‌شود.

شلوغی را با قطعی اشتباه نگیرید

در نمودار رادار، شب‌ها ترافیک بالاست، نه پایین. چون همه آنلاین‌اند. پس اگر شب اینترنت شما کند است ولی نمودار مبین‌نت روی سایه‌ی معمول یا بالای آن است، یعنی شبکه شلوغ است، نه قطع.

قطعی برعکس است: وقتی شبکه قطع می‌شود، مردم نمی‌توانند وصل شوند، پس ترافیکی که کلادفلر می‌بیند پایین می‌آید و خط زیر سایه می‌افتد.

خلاصه:

• کند ولی نمودار عادی: احتمالا شلوغی یا مشکل محلی.
• قطع و نمودار خیلی پایین: احتمالا قطعی گسترده.
• قطع و نمودار عادی: احتمالا مشکل محلی، در خانه یا دکل محله.

برای ساعت‌های شلوغ چه کنیم؟

شلوغی از دست شما خارج است، ولی چند کار کوچک کمک می‌کند:

• دانلودهای بزرگ، مثل به‌روزرسانی بازی یا سیستم‌عامل، را به صبح زود یا نیمه‌شب بیندازید.
• اگر چند نفر در خانه همزمان ویدیو می‌بینند، کیفیت ویدیو را یک پله پایین بیاورید تا برای همه کافی باشد.
• مطمئن شوید سیگنال مودم خوب است. وقتی شبکه شلوغ است، مودمی که سیگنال ضعیف دارد بیشتر ضرر می‌کند.

سرعت را چطور درست بسنجیم؟

اگر می‌خواهید بدانید سرعت شما چقدر است، یک تست سرعت انجام دهید، ولی درست:

1. با کابل یا نزدیک مودم تست کنید. اگر از آن سر خانه با وای‌فای تست کنید، ضعف وای‌فای را می‌سنجید، نه اینترنت را.
2. بقیه‌ی دستگاه‌ها را موقتا قطع کنید. اگر کسی همان لحظه فیلم دانلود می‌کند، سرعت شما کمتر نشان داده می‌شود.
3. چند بار در ساعت‌های مختلف تست کنید. یک تست ساعت ۹ شب و یک تست ساعت ۹ صبح، تصویر واقعی‌تری می‌دهد.
4. عدد خودتان را با عدد رادار مقایسه کنید. عدد رادار میانه‌ی تست خیلی‌هاست. اگر شما خیلی پایین‌تر هستید، سیگنال را بررسی کنید.

سایت مبین‌نت سرعت اینترنت LTE خودش را از ۴ تا ۴۰ مگابیت در ثانیه معرفی می‌کند. مگابیت با مگابایت فرق دارد: هر ۸ بیت یک بایت است. پس وقتی برنامه‌ی دانلود می‌گوید «۲ مگابایت در ثانیه»، یعنی تقریبا ۱۶ مگابیت در ثانیه. خیلی‌ها این دو را قاطی می‌کنند و فکر می‌کنند سرعتشان یک‌هشتم شده.

پشتیبانی رسمی مبین‌نت

این راه‌ها را روی سایت رسمی مبین‌نت دیدیم و همین‌ها را می‌گوییم:

• تلفن ۱۵۷۵. سایت مبین‌نت می‌نویسد که «هر روز هفته، ۲۴ ساعته» پاسخ می‌دهد.
• پنل مشترکین روی سایت my.mobinnet.ir، برای دیدن حساب و بسته.
• اپلیکیشن مبین‌نت، که سایت رسمی معرفی‌اش کرده.
• صفحه‌ی پرسش‌های متداول برای سوال‌های رایج.

وقتی زنگ می‌زنید، این‌ها را دم دست داشته باشید تا کار سریع‌تر پیش برود:

• مدل مودم.
• عددهای RSRP و SINR، اگر دیدید.
• اینکه مشکل از کی شروع شد و همیشگی است یا فقط بعضی ساعت‌ها.
• اینکه مودم را خاموش و روشن کرده‌اید یا نه.

یک هشدار کوچک: در روزهای قطعی، صفحه‌ها و کانال‌هایی پیدا می‌شوند که خودشان را پشتیبانی اپراتور جا می‌زنند. شماره و نشانی را فقط از سایت رسمی بردارید. هیچ‌وقت رمز یا کد پیامکی را به کسی که خودش به شما زنگ زده یا پیام داده، ندهید.

رادار چه چیزهایی را نمی‌گوید؟

صادق بودن درباره‌ی محدودیت‌ها، بخشی از درست خواندن رادار است:

• شهر به شهر یا محله به محله نمی‌گوید. دیتای کلادفلر برای ایران به تفکیک شهر نیست. اگر دکل محله‌ی شما خراب است، رادار آن را جدا نشان نمی‌دهد.
• سرعت خود شما را نمی‌گوید. فقط میانه‌ی تست‌های خیلی‌ها را.
• قطعی برق را نمی‌سنجد. اگر برق محله رفته و مودم خاموش است، رادار این را جدا نمی‌بیند.
• آینده را نمی‌گوید. کی وصل می‌شود، کی تند می‌شود، هیچ‌کدام را.

رادار یک ابزار رایگان و غیرتجاری است. دیتا از Cloudflare Radar می‌آید، با مجوز CC BY-NC 4.0، و عددها از روی همان دیتا محاسبه و به فارسی ساده ترجمه شده‌اند. کلادفلر ضمانتی برای این عددها نمی‌دهد و این رادار را نساخته است.

پرسش‌های پرتکرار

آیا اینترنت مبین‌نت الان قطع است؟

صفحه‌ی مبین‌نت در رادار را ببینید. اگر چراغ «افت شدید» است، به احتمال زیاد مشکل گسترده است. اگر «عادی» است، مشکل محلی است. یادتان باشد دیتا با کمی تأخیر می‌رسد؛ زمان آخرین به‌روزرسانی بالای صفحه نوشته شده.

چرا رادار می‌گوید عادی، ولی من وصل نیستم؟

چون رادار ترافیک کل شبکه را می‌بیند. اگر فقط مودم شما یا چند مودم دور یک دکل مشکل داشته باشند، در جمع کل شبکه دیده نمی‌شوند. نردبان بالا را قدم‌به‌قدم بروید و اگر به نتیجه نرسیدید، با ۱۵۷۵ تماس بگیرید.

اینترنت مبین‌نت کی درست می‌شود؟

نمی‌دانیم، و هیچ‌کس بیرون از شبکه‌ی اپراتور نمی‌تواند بداند. رادار فقط آنچه را اندازه گرفته نشان می‌دهد. برای خبر رسمی، به کانال‌های رسمی مبین‌نت نگاه کنید.

سرعت اینترنت مبین‌نت عادی است؟

عدد سرعت و پینگ مبین‌نت را در صفحه‌اش ببینید و با تست خودتان، نزدیک مودم، مقایسه کنید. اگر خیلی کمتر هستید، اول RSRP و SINR مودم را نگاه کنید. صفحه‌ی سرعت هم اپراتورها را کنار هم نشان می‌دهد.

چرا شب‌ها کند می‌شود؟

چون همه همزمان آنلاین‌اند و از یک ظرفیت مشترک استفاده می‌کنند. این شلوغی است، نه قطعی. در نمودار رادار، شب ترافیک بالاست؛ قطعی خط را پایین می‌آورد.

مودم را کجا بگذارم؟

بالا از زمین، نزدیک پنجره، دور از دیوار بتنی و فلزی، و در اتاقی که بیشتر استفاده می‌کنید. با آزمایش جابه‌جایی و نگاه به RSRP و SINR، بهترین جای خانه را پیدا کنید.

آیا شلوغی سایت‌ها یا حمله‌های اینترنتی هم روی مبین‌نت اثر دارد؟

گاهی شبکه‌ها زیر حمله‌ی «دیداس» قرار می‌گیرند. دیداس یعنی آدم‌های زیادی، یا در واقع دستگاه‌های زیادی، همزمان به یک جا هجوم می‌آورند، مثل صفی که آن‌قدر شلوغ می‌شود که مشتری‌های واقعی دیگر به در مغازه نمی‌رسند. صفحه‌ی حمله‌ها حمله‌هایی را که کلادفلر به ایران یا از ایران دیده نشان می‌دهد، ولی برای هر اپراتور جدا نیست و نام قربانی را نمی‌گوید.

خلاصه در چند خط

• اینترنت مبین‌نت از هوا می‌آید؛ جای مودم و سیگنال، اولین چیزی است که باید دید.
• اول بپرسید فقط یک دستگاه است یا همه. بعد مودم. بعد رادار. بعد پشتیبانی.
• چراغ رادار، ترافیک ۱۵ دقیقه‌ی آخر را با همین ساعت در ۷ روز قبل مقایسه می‌کند: «عادی»، «کمتر از معمول»، یا «افت شدید».
• چراغ عادی و شما قطع: مشکل محلی است. چراغ قرمز: مشکل گسترده است و باید صبر کرد.
• کندی شب‌ها معمولا شلوغی است، نه قطعی.
• پشتیبانی رسمی مبین‌نت: ۱۵۷۵، پنل مشترکین، و اپلیکیشن رسمی.
• برای دیدن همه‌ی اپراتورها کنار هم، صفحه‌ی اپراتورها را باز کنید.