بلاگ تیم سفید
نوشتههایی دربارهی سرعت سایت، سئو تکنیکال، سرور و وردپرس، برای کسانی که سایتشان برایشان مهم است.
هنوز نوشتهای در بلاگ منتشر نشده است.
بیشتر
آموزش سرعت و سئو سایت: مسیر یادگیری یک صاحب سایت، از اندازه گرفتن تا محتوا
آموزش سرعت و سئو سایت برای صاحب کسبوکار، یاد گرفتن همهی جزئیات برنامهنویسی نیست؛ یاد گرفتن ترتیب درست کارهاست. این راهنما مسیر را در پنج قدم میچیند: اول اندازه گرفتن، بعد سرعت، بعد پایهی فنی سئو، بعد سرور و در آخر محتوا. برای هر قدم میگوییم چه چیزی را خودتان میتوانید یاد بگیرید و انجام دهید، از کجا با منبع معتبر ادامه دهید، و کجا بهتر است کار را به متخصص بسپارید.
چرا آموزش سرعت و سئو سایت را باید با هم یاد گرفت
خیلیها سرعت و سئو را دو موضوع جدا میبینند: سرعت کار برنامهنویس است و سئو کار کسی که مقاله مینویسد. ولی از چشم گوگل و از چشم مشتری، این دو به هم گره خوردهاند.
گوگل در راهنمای تجربهی صفحه صریح میگوید که Core Web Vitals (سه عدد اصلی سرعت و پایداری صفحه که جلوتر توضیح میدهیم) در سیستمهای رتبهبندیاش به کار میرود. همانجا هم میگوید که مرتبط بودن محتوا مهمترین چیز است و نتیجهی خوب در این عددها بهتنهایی رتبهی اول را تضمین نمیکند. یعنی سرعت جای محتوای خوب را نمیگیرد، ولی وقتی چند صفحهی هماندازه با هم رقابت میکنند، میتواند فرق را بسازد.
از طرف دیگر، مشتریای که از گوگل به سایت شما آمده و صفحه برایش دیر باز میشود، پیش از دیدن محتوا برمیگردد. پس سئو بدون سرعت، بازدیدکنندهای میآورد که نمیماند؛ و سرعت بدون سئو، سایت سریعی میسازد که کسی پیدایش نمیکند. به همین دلیل، آموزش سرعت و سئو سایت را بهتر است یک مسیر ببینید، نه دو کلاس جدا.
این راهنما برای چه کسی است
این نوشته برای صاحب سایت یا فروشگاه اینترنتی است که برنامهنویس نیست، ولی میخواهد بفهمد در سایتش چه میگذرد. شاید سایت را یک طراح برایتان ساخته و رفته است، شاید وردپرس را خودتان نصب کردهاید، شاید هم فقط میخواهید وقتی با یک تیم فنی حرف میزنید، حرفشان را بفهمید و فریب قولهای بزرگ را نخورید.
لازم نیست همهی قدمها را خودتان اجرا کنید. هدف این است که بدانید هر کار چیست، چرا مهم است و چطور نتیجهاش را بسنجید. همین دانستن، شما را از بیشتر اشتباههای پرهزینه دور نگه میدارد: خرید افزونهای که لازم نبود، عوض کردن قالبی که مشکل نداشت، یا پرداخت برای «سئو» بدون هیچ گزارش قابل سنجشی.
قدم اول: اندازه بگیرید، نه حدس بزنید
اولین درس در آموزش سرعت و سئو سایت این است که هیچ کاری را پیش از اندازه گرفتن شروع نکنید. «سایتم کند است» یک حس است؛ «صفحهی اصلی روی موبایل در چهار ثانیه کامل دیده میشود» یک عدد است که میشود بهترش کرد و بعد دوباره سنجید.
سه عددی که باید بشناسید
گوگل سه عدد را به عنوان Core Web Vitals انتخاب کرده است. بر اساس توضیح web.dev، مرز «خوب» برای هر کدام این است:
- LCP (بزرگترین بخش صفحه کی دیده میشود): ۲٫۵ ثانیه یا کمتر.
- INP (صفحه چقدر سریع به لمس و کلیک جواب میدهد): ۲۰۰ میلیثانیه یا کمتر.
- CLS (چقدر چیزها هنگام باز شدن صفحه جابهجا میشوند): ۰٫۱ یا کمتر.
همان منبع میگوید این مرزها روی صدک ۷۵ بازدیدها سنجیده میشوند؛ یعنی کافی نیست سایت برای شما سریع باشد، باید برای سهچهارم بازدیدکنندهها، با گوشیها و اینترنتهای مختلف، سریع باشد. این کار ساده هم نیست: بر اساس فصل کارایی Web Almanac 2024، فقط ۴۳ درصد سایتها روی موبایل هر سه عدد را خوب داشتهاند.
عدد آزمایشگاهی و عدد واقعی
دو نوع اندازهگیری هست و فرقشان را باید بدانید. دادهی آزمایشگاهی یعنی یک ابزار، صفحه را یک بار با یک گوشی شبیهسازیشده و یک اینترنت ثابت باز میکند؛ مثل Lighthouse، که موتور PageSpeed Insights گوگل است. دادهی میدانی یعنی تجربهی بازدیدکنندههای واقعی که مرورگر Chrome جمع میکند. راهنمای PageSpeed Insights توضیح میدهد که دادهی میدانی، تجربهی ۲۸ روز گذشته است و دادهی آزمایشگاهی یک بارگذاری شبیهسازیشده، و به همین دلیل این دو ممکن است با هم فرق کنند.
همان راهنما یک نکتهی مهم دیگر هم دارد: تست آزمایشگاهی PageSpeed در یکی از مراکز دادهی گوگل در آمریکای شمالی، اروپا یا آسیا اجرا میشود. برای سایتی که مشتریهایش در ایراناند و سرورش هم در ایران است، این یعنی عدد تست با تجربهی مشتری واقعی فاصله دارد. به همین دلیل تست سرعت تیم سفید همان Lighthouse را، با همان تنظیمهای PageSpeed، از سروری در ایران اجرا میکند؛ رایگان، بدون ثبتنام و با گزارش کامل فارسی. کنار سرعت، گواهی SSL، پروتکل، هاست و چند بررسی پایهی سئو هم در همان گزارش هست.
یک عادت ساده
قبل از هر تغییر، عددهای امروز را یادداشت کنید: امتیاز موبایل و دسکتاپ، LCP و حجم صفحه. بعد از هر تغییر بزرگ دوباره تست بگیرید. اگر میخواهید بدانید سایتهای دیگر کجا ایستادهاند، فهرست سریعترین سایتهای ایران را ببینید؛ این فهرست را کسی دستی نچیده و از تستهای خود کاربران ساخته میشود.
برای دادهی میدانی و وضعیت سایت در گوگل هم Google Search Console را راه بیندازید. ابزاری رایگان از خود گوگل است که نشان میدهد کدام صفحهها ایندکس شدهاند، با چه جستجوهایی دیده میشوید و Core Web Vitals بازدیدکنندههای واقعی چطور است.
قدم دوم: آموزش افزایش سرعت سایت، از بزرگترین وزنهها
بعد از اندازه گرفتن، نوبت سرعت است. مهمترین نکته در آموزش افزایش سرعت سایت، ترتیب است: از چیزی شروع کنید که بیشترین وزن را دارد، نه از چیزی که راحتتر است. گزارش Lighthouse فهرست «فرصتها» را نشان میدهد و کنار هر کدام میگوید چقدر زمان یا حجم صرفهجویی میشود؛ از بالای همین فهرست شروع کنید.
در بیشتر سایتها، وزنههای اصلی اینها هستند:
- عکسها. عکس سهمگابایتی که در کادر کوچکی نمایش داده میشود، رایجترین دلیل کندی است. عکس را به اندازهای که واقعا نمایش داده میشود ببرید، به فرمتهای تازهتر مثل WebP تبدیل کنید و برای هر عکس اندازهی ثابت بگذارید تا صفحه هنگام بارگذاری نپرد. عکس اصلی بالای صفحه را تنبل بارگذاری نکنید؛ همان معمولا عنصر LCP است.
- کدهای شخص ثالث. ابزار آمار، چت آنلاین، پیکسل تبلیغاتی و ویدیوی جاسازیشده، هر کدام کد خودشان را از سرور دیگری میآورند. فهرستشان را بنویسید و هر چه استفاده نمیشود را حذف کنید؛ بقیه را بعد از آماده شدن صفحه بارگذاری کنید.
- جاوااسکریپت و CSS. قالبها و افزونهها معمولا کد همهی امکاناتشان را در همهی صفحهها بارگذاری میکنند، حتی وقتی آن امکانات استفاده نمیشود. کد اضافه، هم دانلود میشود و هم پردازندهی گوشی را مشغول میکند؛ همان چیزی که INP را بد میکند.
- فونتها. فقط وزنهایی را که واقعا استفاده میکنید نگه دارید، از فرمت WOFF2 استفاده کنید و فونت اصلی را زودتر بارگذاری کنید. برای سایت فارسی، یک فونت با دو یا سه وزن معمولا کافی است.
- کش. کش یعنی نگه داشتن نسخهی آمادهی چیزی که بارها خواسته میشود، تا هر بار از نو ساخته نشود. کش صفحه در سرور و کش طولانی برای فایلهای ثابت در مرورگر، دو قدم ساده با اثر بزرگاند.
راهنمای LCP در web.dev این موضوع را دقیقتر شکسته است: LCP را به چند تکه (پاسخ سرور، تاخیر شروع بارگذاری، زمان بارگذاری و تاخیر نمایش) تقسیم میکند تا بفهمید زمان دقیقا کجا هدر میرود. اگر میخواهید آموزش افزایش سرعت سایت را عمیقتر ادامه دهید، این مقاله نقطهی شروع خوبی است.
یک هشدار: افزونههای «بهینهسازی همهکاره» گاهی بیشتر از آنچه درست میکنند، خراب میکنند. هر تغییر را جدا اعمال کنید و بعدش تست بگیرید تا بدانید کدام کار اثر داشت و کدام چیزی را شکست. فهرست کامل کارهایی که در یک بهینهسازی حرفهای انجام میشود، از عکس تا دیتابیس، در صفحهی بهینهسازی سرعت سایت آمده است.
قدم سوم: آموزش سئو از پایهی فنی
بیشتر دورههای آموزش سئو از کلمهی کلیدی و مقالهنویسی شروع میکنند. ولی اگر گوگل نتواند صفحههای شما را پیدا کند، بخواند و در فهرستش نگه دارد، بهترین مقاله هم دیده نمیشود. پس بخش مهمی از آموزش سرعت و سئو سایت، فهمیدن همین پایهی فنی است.
گوگل در توضیح طرز کار جستجو سه مرحله را نام میبرد: خزیدن (ربات گوگل صفحه را پیدا و دانلود میکند)، ایندکس شدن (محتوا تحلیل و در پایگاه دادهی گوگل ذخیره میشود) و نمایش در نتایج. همانجا هم آمده که همهی صفحهها از همهی مرحلهها رد نمیشوند، و اینکه گوگل برای بیشتر خزیدن یا رتبهی بالاتر پول نمیگیرد. اگر کسی به شما «رتبهی تضمینی» فروخت، همین جمله را به یاد بیاورید.
چیزهایی که در این قدم باید بشناسید:
- robots.txt: فایلی در ریشهی سایت که به رباتها میگوید کجا نروند. یک خط اشتباه در آن میتواند کل سایت را از دید گوگل پنهان کند.
- نقشهی سایت (sitemap): فهرست صفحههایی که میخواهید گوگل ببیند. وردپرس و بیشتر افزونههای سئو خودشان آن را میسازند؛ کافی است در Search Console معرفیاش کنید.
- canonical: تگی که میگوید نسخهی اصلی هر صفحه کدام است، وقتی یک محتوا با چند نشانی باز میشود (مثلا با و بدون www، یا با پارامترهای فیلتر فروشگاه).
- عنوان و توضیح هر صفحه: هر صفحه یک عنوان یکتا که موضوعش را روشن بگوید، و یک توضیح کوتاه که در نتایج جستجو زیر عنوان میآید.
- HTTPS و یک نسخهی واحد از سایت: همهی نسخههای بیقفل و با www یا بدون آن باید به یک نشانی اصلی بروند.
- دادهی ساختاریافته (Schema): کدی که به گوگل میگوید این صفحه محصول است، مقاله است یا پرسش و پاسخ؛ تا بتواند نتیجه را کاملتر نمایش دهد.
برای آموزش سئو از منبع اصلی، راهنمای شروع سئو گوگل بهترین جای شروع است: کوتاه، رایگان و از خود گوگل. بیشتر توصیههایی که در دورههای پولی میشنوید، سادهترش در همین راهنما هست. اگر سایتتان بزرگ است یا فروشگاهی با هزاران صفحه دارید و این فهرست برای انجام دادن طولانی است، صفحهی سئو تکنیکال نشان میدهد یک بررسی کامل چه چیزهایی را پوشش میدهد.
قدم چهارم: سرور، پایهای که همهچیز روی آن ایستاده
ممکن است عکسها را بهینه کنید، کدهای اضافه را حذف کنید و باز هم ببینید صفحه دیر شروع به باز شدن میکند. در گزارش سرعت به عددی به نام TTFB نگاه کنید: زمانی که طول میکشد تا اولین بایت پاسخ از سرور برسد. اگر این عدد بالاست، مشکل پیش از رسیدن به مرورگر است: در سرور.
چند چیز که دربارهی سرور باید بدانید:
- هاست اشتراکی یعنی سایت شما با صدها سایت دیگر روی یک سرور است و منابعش را با آنها تقسیم میکند. برای شروع خوب است، ولی در ساعت شلوغ یا روز کمپین، سهم شما از سرور کم میشود.
- سرور مجازی یعنی بخشی از یک سرور که فقط مال شماست، با تنظیمهایی که برای همان سایت انتخاب میشود. قدرت بیشتری میدهد، ولی باید کسی آن را درست راه بیندازد و نگه دارد.
- نسخهی PHP: وردپرس با PHP اجرا میشود و نسخههای تازهتر هم سریعترند و هم امنتر. صفحهی نسخههای پشتیبانیشدهی PHP نشان میدهد هر نسخه تا کی بهروزرسانی امنیتی میگیرد.
- محل سرور: برای مشتری ایرانی، سرور در ایران معمولا پاسخ نزدیکتری میدهد؛ ولی این تصمیم به محدودیتها و نیازهای سایت شما هم بستگی دارد.
لازم نیست مدیر سرور شوید. کافی است بتوانید عدد TTFB را بخوانید و بدانید وقتی بالاست، بهینهسازی قالب و افزونه بهتنهایی کافی نیست. مقایسهی دقیقتر هاست اشتراکی و سرور مجازی، با عدد و منبع، در صفحهی پیکربندی سرور وردپرس آمده است.
آموزش وردپرس برای صاحب سایت: پنج عادت ساده
بسیاری از سایتها و فروشگاههای فارسی روی وردپرس ساخته شدهاند، پس آموزش وردپرس جزء جدانشدنی این مسیر است. لازم نیست برنامهنویسی وردپرس یاد بگیرید؛ چند عادت درست، بیشتر از هر افزونهای سایت را سریع و سالم نگه میدارد. راهنمای رسمی بهینهسازی وردپرس هم روی همینها تاکید دارد: بازبینی افزونهها، کش، قالب سبک، بهروز نگه داشتن نرمافزارها و بهینه کردن عکسها.
- افزونهها را هر چند ماه یک بار مرور کنید. هر افزونهای که غیرفعال است یا دیگر لازم نیست را پاک کنید. راهنمای وردپرس هم بازبینی افزونهها را اولین و سادهترین راه بهبود کارایی میداند.
- قالب را با چشم باز انتخاب کنید. قالبی که دهها نمونهی آماده و صفحهساز سنگین دارد، کد همهی آنها را با خودش میآورد. قالب سبک، از همان روز اول سایت را سبک نگه میدارد.
- یک افزونهی کش درست، نه سه تا. چند افزونهی کش با هم، یکدیگر را خنثی میکنند یا سایت را خراب میکنند. در فروشگاه ووکامرس، سبد خرید و صفحهی پرداخت نباید کش شوند.
- بهروزرسانی را عقب نیندازید. هستهی وردپرس، افزونهها، قالب و PHP را بهروز نگه دارید؛ ولی پیش از بهروزرسانی بزرگ، پشتیبان بگیرید.
- عکس را پیش از بارگذاری کوچک کنید. عکسی که مستقیم از دوربین گوشی در کتابخانهی رسانه میرود، بعدا با هیچ افزونهای کاملا جبران نمیشود.
قدم پنجم: محتوا، چیزی که در نهایت رتبه میگیرد
حالا که سایت سریع است و گوگل میتواند آن را بخواند، نوبت چیزی است که در نهایت رتبه میگیرد: محتوا. گوگل در راهنمای محتوای مفید از صاحبان سایت میخواهد محتوایی بسازند که برای آدمها نوشته شده، نه برای موتور جستجو؛ محتوایی که خواننده بعد از خواندنش احساس کند جوابش را گرفته است.
برای صاحب کسبوکار، این یعنی:
- سوال واقعی مشتری را جواب بدهید. هر سوالی که مشتریها در تلفن و پیامرسان میپرسند، یک موضوع نوشته است.
- صفحهی محصول را جدی بگیرید. توضیح اختصاصی، نه متن کپیشده از سایت تولیدکننده که در صد سایت دیگر هم هست.
- تجربهی خودتان را بنویسید. چیزی که فقط شما میدانید، چون هر روز با آن کار میکنید، همان چیزی است که در هیچ سایت دیگری پیدا نمیشود.
- عدد را با منبع بیاورید. خواننده و گوگل هر دو به ادعای قابل سنجش بیشتر اعتماد میکنند.
- صفحهها را به هم وصل کنید. پیوند داخلی به خواننده راه ادامه را نشان میدهد و به ربات گوگل کمک میکند صفحههای مهم را پیدا کند.
این قدم آخر آمده، نه چون کماهمیت است، بلکه چون بیشترین اثرش را روی سایتی میگذارد که سه قدم قبلی را پشت سر گذاشته است. نوشتهی خوب روی سایتی که در گوگل ایندکس نمیشود یا هفت ثانیه طول میکشد تا باز شود، کمتر از آنچه باید دیده میشود.
چند اشتباه رایج در آموزش سئو و سرعت
در این مسیر، چند اشتباه را بارها در سایتهای مختلف میبینیم. دانستنشان از پیش، وقت و پول زیادی را نجات میدهد:
- تست گرفتن فقط روی کامپیوتر. بخش بزرگی از بازدیدکنندهها معمولا با گوشی میآیند (آمار سایت خودتان دقیقش را میگوید) و گوشی پردازندهی کندتری از کامپیوتر دارد. عدد موبایل را ملاک بگیرید.
- دنبال کردن امتیاز بهجای تجربه. امتیاز وسیله است. اگر صفحه برای مشتری زود باز میشود و درست کار میکند، چند امتیاز کمتر نگرانی ندارد.
- نصب افزونه برای هر مشکل. هر افزونهی تازه کد تازهای به سایت اضافه میکند. گاهی راه درست حذف یک افزونه است، نه اضافه کردن یکی دیگر.
- تغییر همزمان ده چیز. اگر همه را با هم عوض کنید و سایت خراب شود، نمیدانید کدام تغییر مقصر بود.
- کپی کردن محتوا. متنی که در ده سایت دیگر هم هست، دلیلی برای دیده شدن صفحهی شما نمیدهد.
یک برنامهی چهارهفتهای برای آموزش سرعت و سئو سایت
اگر میخواهید آموزش سرعت و سئو سایت را عملی شروع کنید، این برنامه را بدون عجله و هفتهای چند ساعت پیش ببرید:
- هفتهی اول، اندازه گرفتن: سایت را تست کنید و عددها را یادداشت کنید. Search Console را راه بیندازید و نقشهی سایت را معرفی کنید. فهرست افزونهها و اسکریپتهای شخص ثالث را بنویسید.
- هفتهی دوم، سرعت: عکسهای صفحههای اصلی را کوچک و تبدیل کنید. افزونهها و اسکریپتهای بیاستفاده را حذف کنید. یک کش درست راه بیندازید. دوباره تست بگیرید و با عددهای هفتهی اول مقایسه کنید.
- هفتهی سوم، پایهی سئو: robots.txt را بخوانید، عنوان و توضیح صفحههای اصلی را بازنویسی کنید، مطمئن شوید همهی نسخههای سایت به یک نشانی اصلی میروند، و گزارش «صفحهها» را در Search Console مرور کنید.
- هفتهی چهارم، سرور و محتوا: عدد TTFB را ببینید و نسخهی PHP را بررسی کنید. پنج سوال پرتکرار مشتریها را بنویسید و برای اولینشان یک نوشتهی کامل آماده کنید.
بعد از این چهار هفته، شاید همهی مشکلات حل نشده باشد، ولی دقیقا میدانید کجا ایستادهاید و قدم بعدی چیست. این خودش ارزشمندترین نتیجهی آموزش است.
کجا خودتان، کجا کمک بگیرید
خیلی از کارهای این مسیر را خودتان میتوانید انجام دهید: تست گرفتن، کوچک کردن عکس، حذف افزونهی اضافه، نوشتن محتوا. بعضی کارها هم دانش و زمان بیشتری میخواهد و اشتباه در آنها گران تمام میشود: دست بردن در کد قالب، تنظیم کش برای فروشگاه، اصلاح robots.txt و canonical در سایتی با هزاران صفحه، یا جابهجا کردن سایت به سرور تازه.
اگر به این نقطه رسیدید، تیم سفید سه خدمت با قیمت و زمان ثابت دارد: بهینهسازی سرعت با هزینهی ۱۰ میلیون تومان در ۷ روز، سئو تکنیکال با هزینهی ۱۵ میلیون تومان در ۷ روز، و پیکربندی سرور وردپرس با هزینهی ۱۵ میلیون تومان در ۳ روز. هر سه یک بار پرداخت میشوند، ۷ روز پشتیبانی رایگان دارند و همهچیز به نام خود شما تحویل میشود. اگر پروژهتان چیزی بیشتر از این سه است، از صفحهی تماس برایمان بنویسید. ولی پیشنهاد اول ما همان قدم اول همین راهنماست: سایتتان را رایگان تست کنید و ببینید از کجا شروع کنید.
پرسشهای رایج
آموزش سرعت و سئو سایت چقدر طول میکشد؟
برای فهمیدن اصول و انجام کارهای پایه، چند هفته کار منظم کافی است. سئو کاری تمامشدنی نیست؛ هر صفحه و هر تغییر تازه، دوباره به همین اصول نیاز دارد.
امتیاز ۱۰۰ در Lighthouse لازم است؟
نه. هدف اصلی خوب بودن سه عدد Core Web Vitals برای بازدیدکنندههای واقعی است. امتیاز بالاتر معمولا یعنی تجربهی بهتر، ولی وسواس روی چند امتیاز آخر نباید جای کارهای مهمتر را بگیرد.
چرا امتیاز سایتم در هر تست کمی فرق میکند؟
چون هر تست یک بارگذاری در یک لحظه است و شبکه و بار سرور در هر لحظه فرق میکند. چند بار تست بگیرید و به روند نگاه کنید، نه به یک عدد.
برای سئو باید افزونهی سئو نصب کنم؟
افزونههای سئو کارهایی مثل ساختن نقشهی سایت و نوشتن عنوان و توضیح را راحت میکنند. ولی افزونه بهتنهایی سئو نمیکند؛ تنظیم درست و محتوای خوب کار اصلی است.
از کجا بفهمم کسی که به من سئو میفروشد کارش را بلد است؟
از او بخواهید قبل و بعد را با عدد نشان دهد و هر تغییر را با دلیلش بنویسد. کسی که رتبهی تضمینی قول میدهد، چیزی را قول داده که حتی خود گوگل قولش را نمیدهد.