شروع یک پروژه

سفارش طراحی سایت از کجا شروع می‌شود؟

بیشتر آدم‌ها سفارش را از ظاهر شروع می‌کنند: «یک سایت شیک می‌خواهم، شبیه فلان سایت.» این جمله بد نیست، ولی جای شروع نیست. سایت یک ابزار کار است، مثل ویترین مغازه یا کاتالوگ چاپی. پیش از اینکه درباره‌ی رنگ و فونت حرف بزنیم، باید بدانیم این ابزار قرار است چه کاری انجام بدهد.

یک راه ساده این است که جمله‌ی زیر را برای خودتان کامل کنید: «اگر شش ماه بعد از راه افتادن سایت، ... اتفاق افتاده باشد، این سایت موفق بوده است.» جای خالی را با چیزی پر کنید که بشود دید یا شمرد. مثلا «هر هفته چند نفر از طریق سایت شماره‌ی ما را گرفته باشند»، «مشتری‌ها بتوانند بدون تماس تلفنی سفارش بدهند»، یا «وقتی کسی اسم ما را در گوگل جستجو می‌کند، اطلاعات درست و به‌روز ببیند».

همین یک جمله مسیر کل پروژه را عوض می‌کند. سایتی که هدفش گرفتن تماس است، باید شماره و فرم را در هر صفحه جلوی چشم بگذارد. سایتی که هدفش فروش است، به سبد خرید، درگاه پرداخت و مدیریت موجودی نیاز دارد. سایتی که هدفش معرفی است، بیشتر از همه به متن خوب و عکس واقعی احتیاج دارد. اگر هدف روشن نباشد، تیم طراحی ناچار حدس می‌زند، و حدس معمولا یعنی کار اضافه، هزینه‌ی اضافه و سایتی که خوش‌ظاهر است ولی کاری برای شما نمی‌کند.

بریف پروژه طراحی سایت چیست و چه چیزهایی در آن می‌آید؟

بریف (brief) یعنی خلاصه‌ی مکتوب پروژه: یکی دو صفحه متن ساده که می‌گوید چه می‌خواهید و چرا. لازم نیست فنی باشد و لازم نیست کامل باشد. بریف خوب فقط باید آن‌قدر روشن باشد که دو نفر با خواندنش، یک تصویر در ذهن‌شان بسازند. بریف پروژه طراحی سایت معمولا این شش بخش را دارد.

۱. هدف سایت

همان جمله‌ای که بالاتر گفتیم. اگر سایت فعلی دارید، بنویسید چه چیزی در آن کار نمی‌کند: کند است؟ روی گوشی به‌هم می‌ریزد؟ در گوگل پیدا نمی‌شود؟ به‌روز کردنش سخت است؟ گاهی معلوم می‌شود مشکل شما با بازطراحی کامل حل نمی‌شود و یک کار کوچک‌تر کافی است.

۲. مخاطب

بنویسید چه کسی قرار است از سایت استفاده کند. سن، شهر، و مهم‌تر از همه، با چه دستگاهی. اگر مشتری شما سایت را روی گوشی و با اینترنت همراه باز می‌کند، سایتی که روی لپ‌تاپ طراح زیباست ولی روی گوشی کند است، برای او سایت بدی است. اگر نمی‌دانید، از آمار سایت فعلی یا از چند مشتری همیشگی‌تان بپرسید. یک سوال کمکی: «مشتری من وقتی به سایت می‌آید، دنبال جواب کدام سوال است؟» قیمت؟ نشانی؟ نمونه‌ی کار؟ ساعت کاری؟ هر چه جوابش مهم‌تر است، باید در سایت زودتر دیده شود.

۳. محتوا

محتوا یعنی متن‌ها، عکس‌ها، فهرست محصولات، قیمت‌ها و هر چیز دیگری که در سایت می‌آید. این بخش جایی است که بیشتر پروژه‌ها در آن گیر می‌کنند، چون همه فکر می‌کنند «محتوا را بعدا می‌دهیم». طراحی بدون محتوای واقعی مثل دوختن لباس بدون اندازه‌گیری است: آخر کار یا گشاد است یا تنگ. در بریف بنویسید چه چیزهایی آماده دارید، چه چیزهایی باید نوشته یا عکاسی شود و این کار را چه کسی انجام می‌دهد.

۴. نمونه‌ها

دو سه سایتی را که دوست دارید، و یکی دو سایتی را که دوست ندارید، نام ببرید و برای هر کدام یک خط دلیل بنویسید. «این سایت را دوست دارم چون همه‌چیز را در یک نگاه می‌شود پیدا کرد» خیلی مفیدتر از «این سایت قشنگ است» است. لازم نیست نمونه‌ها از رقبای شما باشند؛ گاهی بهترین نمونه برای یک کلینیک، سایت یک کتاب‌فروشی است.

۵. بودجه

خیلی‌ها بودجه را نمی‌گویند تا «گول نخورند». ولی بودجه برای تیم طراحی یعنی محدوده‌ی راه‌حل. با یک بودجه، پیشنهاد درست ممکن است یک سایت ساده و سریع با پنج صفحه باشد؛ با بودجه‌ی دیگر، یک فروشگاه کامل. اگر بودجه را نگویید، تیم یا بیش از توان شما پیشنهاد می‌دهد یا کمتر از نیازتان. گفتن یک بازه کافی است.

۶. زمان

بنویسید سایت تا کی باید آماده باشد و چرا. «تا شروع فصل فروش»، «پیش از نمایشگاه»، یا «عجله‌ای نداریم». تاریخی که دلیل دارد، به تیم کمک می‌کند کار را مرحله‌بندی کند: شاید بخش اصلی پیش از نمایشگاه آماده شود و بقیه بعد از آن.

هزینه طراحی سایت به چه چیزهایی بستگی دارد؟

این مهم‌ترین سوال کسی است که سفارش طراحی سایت می‌دهد، و صادقانه‌ترین جوابش این است: «بستگی دارد». ولی این «بستگی دارد» مبهم نیست. هزینه طراحی سایت تقریبا همیشه از چند چیز مشخص می‌آید، و اگر آن‌ها را بشناسید، هم پیشنهادها را بهتر مقایسه می‌کنید و هم می‌توانید آگاهانه بعضی را کم و زیاد کنید.

• تعداد قالب صفحه، نه تعداد صفحه. سایتی با صد صفحه‌ی محصول که همه یک شکل‌اند، از نظر طراحی شاید فقط یک قالب صفحه‌ی محصول باشد. ولی سایتی با هشت صفحه که هر کدام شکل خودشان را دارند، هشت طراحی جداست. هر قالب تازه یعنی طراحی، ساخت و آزمایش تازه.
• قالب آماده یا طراحی اختصاصی. استفاده از قالب آماده (مثلا یک پوسته‌ی وردپرس) سریع‌تر و ارزان‌تر است، ولی سایت شما شبیه هزاران سایت دیگر می‌شود و اغلب کدی همراهش می‌آید که هیچ‌وقت استفاده نمی‌شود و سایت را کند می‌کند. طراحی اختصاصی گران‌تر است، ولی فقط همان چیزی ساخته می‌شود که لازم دارید.
• امکانات. هر امکان یک کار جداست: فروشگاه و درگاه پرداخت، ورود کاربران، پنل مدیریت اختصاصی، رزرو نوبت، چندزبانه بودن، اتصال به نرم‌افزار حسابداری یا انبار. بعضی از این‌ها با یک افزونه حل می‌شوند و بعضی برنامه‌نویسی واقعی می‌خواهند.
• تولید محتوا. اگر متن‌ها و عکس‌ها را خودتان می‌دهید، این هزینه صفر است. اگر نوشتن متن، عکاسی محصول یا ترجمه هم با تیم باشد، بخش بزرگی از کار همین است.
• کیفیت فنی. سرعت، امنیت، درست دیده شدن در گوگل و کار کردن روی همه‌ی گوشی‌ها چیزهایی نیستند که در عکس طراحی دیده شوند، ولی وقت می‌برند. دو پیشنهاد با ظاهر یکسان ممکن است از این نظر خیلی با هم فرق داشته باشند.
• سرور و دامنه. این‌ها هزینه‌ی جاری‌اند، جدا از هزینه‌ی ساخت. مهم است بدانید به نام چه کسی خریده می‌شوند (پایین‌تر توضیح می‌دهیم).
• زمان. کاری که باید زودتر از نوبت تمام شود، نفرات بیشتر و ساعت‌های بیشتری می‌خواهد و گران‌تر است.

پس وقتی دو پیشنهاد قیمت خیلی متفاوت دارند، معمولا دو کار متفاوت را قیمت داده‌اند. به جای مقایسه‌ی عدد آخر، بپرسید هر کدام دقیقا چه چیزی را شامل می‌شود.

برای سه کار مشخص، ما قیمت و زمان را از پیش و برای همه یکسان نوشته‌ایم، چون دامنه‌ی این کارها برای همه‌ی سایت‌ها تقریبا یکی است: بهینه‌سازی سرعت سایت ۱۰ میلیون تومان در ۷ روز، سئو تکنیکال ۱۵ میلیون تومان در ۷ روز، و پیکربندی سرور وردپرس ۱۵ میلیون تومان در ۳ روز. طراحی سایت و پروژه‌های اختصاصی این‌طور نیستند؛ قیمت‌شان بعد از یک گفتگو مشخص می‌شود، ولی وقتی مشخص شد، ثابت و مکتوب است و وسط کار بالا نمی‌رود.

مشاوره طراحی سایت: یک گفتگوی اول خوب چه شکلی است؟

اولین گفتگو با یک تیم، چه اسمش را مشاوره طراحی سایت بگذارید چه جلسه‌ی آشنایی، بهترین فرصت شما برای سنجیدن آن تیم است. چند نشانه‌ی یک گفتگوی خوب:

1. بیشتر سوال می‌پرسند تا پیشنهاد بدهند. تیمی که در پنج دقیقه‌ی اول قیمت می‌دهد، هنوز نمی‌داند چه چیزی را قیمت می‌دهد.
2. درباره‌ی کسب‌وکار شما می‌پرسند، نه فقط درباره‌ی سایت. «مشتری‌هایتان از کجا می‌آیند؟» و «الان سفارش‌ها را چطور می‌گیرید؟» سوال‌های مهم‌تری از «چه رنگی دوست دارید؟» هستند.
3. گاهی «نه» می‌گویند. اگر چیزی که خواسته‌اید به هدف‌تان کمکی نمی‌کند یا با بودجه‌تان جور نیست، تیم خوب صادقانه می‌گوید و راه ساده‌تری پیشنهاد می‌دهد.
4. زبان‌شان را می‌فهمید. اگر وسط گفتگو گیج شدید، بپرسید. تیمی که نتواند یک موضوع فنی را ساده توضیح بدهد، احتمالا در طول پروژه هم نمی‌تواند.
5. آخرش چیزی مکتوب می‌ماند. حرف‌های گفتگو باید به یک متن تبدیل شود: چه ساخته می‌شود، چه ساخته نمی‌شود، چقدر هزینه دارد، کی تحویل می‌شود و بعدش چه.

در این گفتگو شما هم باید سوال بپرسید. چند سوالی که ارزش پرسیدن دارند: «کد و دسترسی‌ها بعد از تحویل دست کیست؟»، «اگر وسط کار نظرم عوض شد چه می‌شود؟»، «بعد از تحویل، اگر چیزی خراب شد چه کسی و با چه هزینه‌ای درستش می‌کند؟»، «سرعت سایت را چطور می‌سنجید؟» جواب این سوال‌ها بیشتر از هر نمونه‌کاری درباره‌ی یک تیم به شما می‌گوید. اگر می‌خواهید بدانید یک توافق منصفانه چه چیزهایی را باید روشن کند، مقاله‌ی پایین صفحه‌ی قوانین را هم بخوانید.

تیم سفید در اولین گفتگو چه می‌پرسد و چه مکتوب می‌کند؟

ما همان تیمی هستیم که سفید را ساخته‌ایم و هر روز نگهش می‌داریم؛ درباره‌ی ما بیشتر نوشته‌ایم. روش شروع کارمان ساده است و می‌خواهیم از پیش بدانید چه اتفاقی می‌افتد.

قدم اول، پیام شما. فرم بالای همین صفحه فقط چهار چیز می‌خواهد: اسم‌تان (اختیاری)، موضوع، یک شماره یا شناسه‌ی پیام‌رسان برای جواب، و متن پیام. ثبت‌نام و رمز لازم نیست. چند خط کافی است: کسب‌وکارتان چیست و چه کاری لازم دارید. اگر بریف دارید، خلاصه‌اش را بنویسید. پیام شما مستقیم به پنل تیم می‌رسد و به همان راهی که نوشته‌اید جواب می‌دهیم.

قدم دوم، گفتگو. در این گفتگو این‌ها را می‌پرسیم:

• سایت یا اپ قرار است چه نتیجه‌ای برای کسب‌وکار شما بسازد، و چطور می‌فهمیم ساخته است؟
• مشتری شما کیست و با چه دستگاهی می‌آید؟
• الان چه دارید: سایت، دامنه، سرور، محتوا، لوگو، حساب درگاه پرداخت؟
• کدام بخش‌ها لازم‌اند و کدام «خوب است باشد»؟
• چه زمانی و با چه بودجه‌ای؟
• بعد از تحویل، چه کسی سایت را به‌روز می‌کند؟

قدم سوم، متن مکتوب. حاصل گفتگو یک متن است: دامنه‌ی کار (چه ساخته می‌شود و چه ساخته نمی‌شود)، یک قیمت ثابت و یک زمان تحویل. این قیمت بعدا به خاطر «کار بیشتر از انتظار بود» بالا نمی‌رود؛ اگر خودتان کار تازه‌ای خواستید، آن کار جدا تعریف و جدا قیمت داده می‌شود.

قدم چهارم، سفارش در پنل شما. بعد از توافق، همان کار را با عنوان، مبلغ و زمانش به‌عنوان یک سفارش در پنل خودتان ثبت می‌کنیم. آنجا فاکتور و PDF آن را می‌بینید، از درگاه بانکی پرداخت می‌کنید (اطلاعات کارت شما هیچ‌وقت به ما نمی‌رسد) و رویدادهای سفارش با تاریخ در خط زمان آن ثبت می‌شود. برای هر سوال هم از داخل پنل تیکت می‌زنید.

قدم پنجم، دسترسی‌ها. اگر برای کار به دسترسی سایت یا سرور فعلی‌تان نیاز داشته باشیم، آن را فقط بعد از پرداخت و فقط از داخل پنل می‌گیریم، رمزنگاری‌شده نگه می‌داریم و هر بار که کسی از تیم آن را ببیند، ثبت می‌شود. پس در فرم تماس هیچ رمزی ننویسید و اگر کسی پیش از پرداخت رمز سایت‌تان را خواست، دلیلش را بپرسید.

و یک قاعده‌ی ثابت: کد، سرور، دامنه و دسترسی‌ها همیشه به نام خود شما تحویل می‌شود. ما سرور نمی‌فروشیم و هاست هم نداریم؛ اگر سرور لازم باشد، خودتان آن را به نام خودتان می‌خرید و ما پیکربندی‌اش می‌کنیم. بعد از تحویل هم ۷ روز پشتیبانی رایگان دارید و بعد از آن، هر کار تازه موردی تعریف می‌شود؛ قرارداد ماهانه‌ی اجباری در کار نیست.

وردپرس یا سایت اختصاصی؟

یکی از اولین تصمیم‌ها در هر سفارش طراحی سایت این است که سایت روی یک سیستم آماده مثل وردپرس ساخته شود یا از پایه برای خود شما نوشته شود. هیچ‌کدام همیشه بهتر نیست؛ هر کدام جای خودش را دارد.

وردپرس یک سیستم مدیریت محتوای آماده است که با افزونه‌ها (برنامه‌های کوچکی که امکانی به آن اضافه می‌کنند) تقریبا هر کاری می‌کند و ووکامرس آن را به فروشگاه تبدیل می‌کند. مزیتش این است که زود راه می‌افتد، آدم‌های زیادی کار با آن را بلدند و به‌روز کردن متن‌ها برای خودتان ساده است. عیبش این است که هر افزونه کد خودش را به هر صفحه اضافه می‌کند و سایتی که با ده‌ها افزونه ساخته شده، کم‌کم سنگین و کند می‌شود و به‌روزرسانی‌هایش دردسر پیدا می‌کند.

سایت اختصاصی یعنی فقط همان چیزی که لازم دارید، با کدی که برای همان کار نوشته شده است. معمولا سبک‌تر و سریع‌تر است و هر امکان خاصی که بخواهید در آن ممکن است، ولی ساختنش زمان و هزینه‌ی بیشتری دارد و پنل مدیریتش هم باید ساخته شود.

یک قاعده‌ی سرانگشتی: اگر سایت شما بیشتر متن و عکس است و امکان خاصی لازم ندارد، وردپرسی که درست و سبک ساخته شود و روی سرور مناسب باشد، معمولا کافی است. اگر کسب‌وکارتان روندی دارد که در هیچ افزونه‌ای جا نمی‌شود، یا سایت وردپرسی فعلی‌تان زیر بار افزونه‌ها کند شده است، سایت اختصاصی ارزش فکر کردن دارد. «تبدیل وردپرس به سایت اختصاصی» یکی از موضوع‌های فرم همین صفحه است؛ اگر سایت وردپرسی دارید و فقط روی هاست شلوغ گیر کرده، شاید پیکربندی سرور وردپرس، یکی از سه کار قیمت ثابت ما، کافی باشد.

اگر سایت دارید، پیش از سفارش طراحی سایت آن را بسنجید

اگر الان سایتی دارید و به فکر سفارش طراحی سایت تازه افتاده‌اید، پیش از هر چیز ببینید مشکل دقیقا کجاست. گاهی سایت از نظر ظاهر و محتوا خوب است و فقط کند است، یا روی هاست شلوغی گیر کرده است، یا ایرادهای فنی‌ای دارد که جلوی دیده شدنش در گوگل را گرفته‌اند. در این حالت‌ها بازطراحی کامل پول زیادی خرج کاری می‌کند که لازم نبود.

تست رایگان سرعت سایت صفحه‌ی اصلی سایت شما را از سروری در تهران با Lighthouse (همان موتوری که PageSpeed گوگل با آن کار می‌کند) می‌سنجد و گزارش کامل فارسی می‌دهد: سرعت موبایل و دسکتاپ، گواهی SSL، سئو تکنیکال، هاست و تکنولوژی سایت. ثبت‌نام نمی‌خواهد. یکی از عددهای مهم این گزارش LCP است، یعنی لحظه‌ای که بزرگ‌ترین بخش صفحه دیده می‌شود؛ گوگل می‌گوید این لحظه برای تجربه‌ی خوب باید در ۲٫۵ ثانیه‌ی اول باشد (web.dev).

گزارش را با خودتان به گفتگو بیاورید. یک گزارش واقعی، گفتگو را از «فکر می‌کنم سایتم کند است» به «این سه فایل سایت را کند کرده‌اند» می‌برد، و تصمیم را برای هر دو طرف ساده‌تر می‌کند. شاید معلوم شود یکی از سه کار قیمت ثابت ما کافی است؛ شاید هم معلوم شود سایت تازه واقعا لازم است.

اشتباه‌های رایج در سفارش طراحی سایت

این‌ها چیزهایی‌اند که هر کسی که سفارش طراحی سایت می‌دهد، خوب است از پیش بداند:

• سفارش بر اساس عکس، نه بر اساس هدف. طرحی که در عکس زیباست، ممکن است روی گوشی مشتری شما کند و شلوغ باشد.
• گذاشتن محتوا برای بعد. سایتی که با متن نمونه طراحی شده، با متن واقعی به‌هم می‌ریزد.
• مقایسه‌ی فقط عدد آخر. دو پیشنهاد را با فهرست کارهایشان مقایسه کنید، نه با قیمت‌شان.
• دامنه و سرور به نام دیگری. اگر دامنه یا سرور به نام تیم طراح ثبت شود، روزی که بخواهید تیم را عوض کنید، سایت‌تان گروگان است. همیشه بپرسید به نام کیست.
• نپرسیدن درباره‌ی بعد از تحویل. سایت بعد از تحویل تمام نمی‌شود. بدانید چه کسی، تا کی و با چه هزینه‌ای مشکلاتش را درست می‌کند.
• بی‌توجهی به سرعت. سرعت چیزی نیست که آخر کار «اضافه» شود؛ از اولین تصمیم‌های طراحی شروع می‌شود. اگر سایت فعلی‌تان کند است، صفحه‌ی بهینه‌سازی سرعت توضیح می‌دهد چرا.
• توافق شفاهی. هر چیزی که گفته شده و نوشته نشده، در اولین اختلاف دو روایت پیدا می‌کند.

یک بریف نمونه، در چند خط

برای اینکه ببینید یک بریف خوب چقدر می‌تواند کوتاه باشد، این یک نمونه‌ی ساختگی است (مشتری واقعی نیست):

«یک کارگاه کوچک مبلمان در اصفهان هستیم. الان سفارش‌ها را از اینستاگرام و تلفن می‌گیریم و هر بار باید قیمت و ابعاد را دوباره توضیح بدهیم. سایتی می‌خواهیم که هر محصول با عکس، ابعاد، جنس و قیمت در آن باشد و مشتری بتواند سفارش ثبت کند؛ پرداخت آنلاین فعلا لازم نیست. مشتری‌های ما بیشتر از شهرهای دیگرند و با گوشی می‌آیند. حدود ۳۰ محصول داریم و عکس همه آماده است، ولی متن‌ها را نداریم. از سایت فلان خوش‌مان می‌آید چون ساده است؛ از سایت بهمان خوش‌مان نمی‌آید چون پر از انیمیشن است و دیر باز می‌شود. می‌خواهیم پیش از عید آماده باشد. بودجه‌مان حدود فلان مبلغ است.»

همین چند خط تقریبا همه‌ی چیزی است که برای شروع یک گفتگوی خوب لازم است: هدف، مخاطب، محتوا، نمونه، زمان و بودجه. بقیه را در گفتگو با هم روشن می‌کنیم.

از اینجا به بعد

اگر چند خط از بالا را برای خودتان نوشته‌اید، آماده‌اید. فرم بالای همین صفحه را پر کنید؛ موضوع را انتخاب کنید و همان چند خط را بفرستید. لازم نیست همه‌چیز را بدانید، فقط همان‌قدر که می‌دانید. در گفتگو، دامنه‌ی کار، قیمت ثابت و زمان تحویل را با هم می‌نویسیم و تا آن متن را نپذیرفته‌اید، تعهدی در کار نیست.

اگر هنوز آماده‌ی سفارش طراحی سایت نیستید، از جای کم‌هزینه‌تری شروع کنید: سایت فعلی‌تان را رایگان تست کنید یا ببینید سریع‌ترین سایت‌های ایران چه کرده‌اند. هر وقت آماده بودید، همین فرم منتظر شماست.

پرسش‌های رایج

هزینه طراحی سایت با تیم سفید چقدر است؟

برای طراحی سایت و پروژه‌های اختصاصی، قیمت بعد از یک گفتگو مشخص می‌شود، چون هر سایت دامنه‌ی کار خودش را دارد. وقتی مشخص شد، ثابت و مکتوب است. فقط سه کار قیمت ثابت از پیش دارند: سرعت ۱۰ میلیون تومان، سئو تکنیکال ۱۵ میلیون تومان و سرور وردپرس ۱۵ میلیون تومان.

برای اولین پیام چه بنویسم؟

کسب‌وکارتان چیست، چه کاری لازم دارید و اگر سایت فعلی دارید، نشانی‌اش. همین کافی است. اگر بریف آماده دارید، خلاصه‌اش را هم بنویسید.

پیش از توافق باید پولی بپردازم؟

نه. گفتگو و نوشتن دامنه‌ی کار و قیمت هزینه‌ای ندارد. پرداخت فقط بعد از توافق و از داخل پنل خودتان انجام می‌شود.

کد و دامنه و سرور مال چه کسی می‌شود؟

مال شما. کد، سرور، دامنه و دسترسی‌ها به نام خودتان تحویل می‌شود و ما سرور یا هاست نمی‌فروشیم.

بعد از تحویل اگر مشکلی پیش آمد چه؟

۷ روز پشتیبانی رایگان دارید: هر مشکلی که به همان کار مربوط باشد بدون هزینه درست می‌شود. بعد از آن، هر کار تازه به شکل یک کار موردی تعریف می‌شود و فقط هزینه‌ی همان را می‌پردازید.

عجله دارم؛ کار سریع‌تر ممکن است؟

برای سه خدمت قیمت ثابت، گزینه‌ی «عجله دارم» هست: مثلا بهینه‌سازی سرعت به‌جای ۷ روز در ۲ روز تحویل می‌شود و هزینه‌اش دو برابر است. برای پروژه‌های اختصاصی، زمان را در همان گفتگو با هم می‌نویسیم.