آموزشبرندینگ

درس ۱ از ۳۴، بازاریابی، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

برندینگ چیست

جواب کوتاه

برند، تصویری و حسیه که مردم از یه کسب‌وکار، یه محصول یا حتی یه آدم توی ذهنشون دارن؛ و برندینگ، کار آگاهانه‌ی ساختن و نگه داشتن همین تصویره. طبق تعریف رسمی، برند یه اسم، یه کلمه، یه طرح، یه نشانه یا هر ویژگی دیگه‌ایه که کالا یا خدمت یه فروشنده رو از بقیه جدا می‌کنه. یه تعریف رسمی دیگه هم می‌گه برند یه دارایی نامشهوده، یعنی چیزی که دست بهش نمی‌شه زد، ولی ارزش داره، چون توی ذهن آدم‌ها تصویر و یاد مشخصی می‌سازه. برند فقط لوگو نیست؛ از چهار تیکه ساخته می‌شه: اسم، ظاهر، حرف و رفتار. و از همه مهم‌تر رفتاره: اینکه هر بار، همون قولی که دادید رو، درست انجام بدید. هر کسب‌وکاری، چه بخواد چه نخواد، یه برند داره؛ برندینگ یعنی این تصویر رو به حال خودش ول نکنید.

دو نونوایی، توی یه خیابون

یه خیابون رو تصور کنید که دو تا نونوایی داره، روبه‌روی هم. نون هر دو تقریبا یکیه؛ همون آرد، همون تنور، همون قیمت. ولی جلوی یکی، صف وایستاده، و اون یکی، خلوته. اگه از آدم‌های توی صف بپرسید چرا اینجا، جواب‌ها جالبه: «همیشه نونش داغه»، «آقاهه آدم رو می‌شناسه»، «یه بار نون سوخته داد، خودش عوضش کرد».

هیچ‌کدوم از این جواب‌ها، درباره‌ی خود نون نیست. درباره‌ی تصویریه که اون نونوایی، توی ذهن مردم ساخته. این تصویر، اسم داره: برند. و کاری که آگاهانه این تصویر رو می‌سازه، اسمش برندینگه. این درس، از همین نقطه شروع می‌کنه.

برندینگ، در یه جمله

اگه بخوایم خیلی کوتاه بگیم: برند، تصویر و حسیه که مردم از شما توی ذهنشون دارن؛ و برندینگ، کار آگاهانه‌ی ساختن و نگه داشتن همون تصویره. این دو تا کلمه، خیلی وقت‌ها جای هم استفاده می‌شن، ولی یکی‌شون اسمه و اون یکی کار.

برند رو می‌شه با شهرت یه آدم مقایسه کرد. هر کسی، چه بخواد چه نخواد، یه شهرتی بین دوست و آشنا داره. ولی بعضی‌ها، آگاهانه رفتار می‌کنن تا شهرتشون همون چیزی باشه که می‌خوان. برندینگ، همین کار آگاهانه‌ست، برای یه کسب‌وکار.

تعریف رسمی برند چی می‌گه

طبق تعریف رسمی، برند یه اسم، یه کلمه، یه طرح، یه نشانه یا هر ویژگی دیگه‌ایه که کالا یا خدمت یه فروشنده رو، از کالا و خدمت بقیه‌ی فروشنده‌ها جدا می‌کنه. کلمه‌ی کلیدی این تعریف، «جدا کردنه». برند، چیزیه که باعث می‌شه بین ده تا نون شبیه هم، بفهمید کدوم مال کیه.

به انگلیسی، به این می‌گن Brand. ریشه‌ی این کلمه، از داغی میاد که دامدارها، قدیم روی دامشون می‌زدن، تا معلوم باشه کدوم دام مال کیه. یعنی از همون اول، برند یعنی نشونه‌ای که مال من رو، از مال بقیه جدا کنه.

یه دارایی که دست بهش نمی‌شه زد

یه تعریف رسمی دیگه، یه قدم جلوتر می‌ره و می‌گه برند، یه دارایی نامشهوده. یعنی مثل مغازه و دستگاه و پول، دارایی کسب‌وکاره، ولی دست بهش نمی‌شه زد. این دارایی، توی ذهن آدم‌ها، تصویر و یادهای مشخصی می‌سازه، و همین تصویرها، برای کسب‌وکار ارزش اقتصادی میارن.

این یعنی برند، فقط یه کار قشنگ و تزئینی نیست؛ یه چیز باارزشه. نونوایی شلوغ، اگه یه روز بخواد مغازه‌ش رو بفروشه، فقط تنور و میز نمی‌فروشه؛ مشتری‌هایی رو هم می‌فروشه که به اسمش اعتماد دارن. همین اعتماد، همون دارایی نامشهوده.

برند اسمه، برندینگ کاره

Branding، یعنی برندینگ، کلمه‌ایه که از Brand ساخته شده و معنیش، کار ساختن برنده. برند، نتیجه‌ست؛ برندینگ، راه رسیدن به اون نتیجه. یه مثال ساده: سلامتی، نتیجه‌ست؛ ورزش و غذای خوب، راه رسیدن به اون.

این فرق، مهمه. چون خیلی‌ها فکر می‌کنن برندینگ، یه پروژه‌ست که یه بار انجام می‌شه و تموم. مثلا یه طراح، لوگو و رنگ می‌سازه و می‌گن «برندینگمون انجام شد». ولی برندینگ، کار هر روزه‌ست؛ مثل ورزش، که اگه ولش کنید، نتیجه‌ش هم کم‌کم از دست می‌ره.

برند، توی ذهن مشتری ساخته می‌شه

یه نکته‌ی مهم: برند، مال شماست، ولی جاش توی ذهن مشتریه. شما می‌تونید هر چی بخواید درباره‌ی خودتون بگید، ولی آخرش، چیزی که مردم فکر می‌کنن، برند واقعی شماست. اگه بگید «ما سریع‌ترینیم» و مشتری سه بار دیر جنس گرفته باشه، برند شما توی ذهن اون، «دیر» ـه، نه «سریع».

پس برندینگ، بیشتر از اینکه «گفتن» باشه، «ساختن تجربه» ست. هر بار که یه نفر با شما سر و کار داره، یه تیکه به اون تصویر اضافه می‌شه. کار شما، اینه که این تیکه‌ها، همه یه تصویر رو بسازن.

برند از چی ساخته می‌شه

برای اینکه کار ساده بشه، برند رو می‌شه به چهار تیکه تقسیم کرد: اسم، ظاهر، حرف و رفتار. اسم، اولین چیزیه که شنیده می‌شه. ظاهر، یعنی لوگو و رنگ و تابلو و بسته‌بندی. حرف، یعنی لحن و جمله‌هایی که می‌گید و می‌نویسید. رفتار، یعنی کاری که واقعا انجام می‌دید.

سه تیکه‌ی اول رو می‌شه توی یه هفته ساخت. ولی تیکه‌ی چهارم، سال‌ها طول می‌کشه، و از همه مهم‌تره. یه اسم قشنگ و یه لوگوی خوب، اگه رفتار بد پشتش باشه، فقط باعث می‌شه بدی شما، زودتر به یاد بمونه.

اسم، اولین تیکه

اسم، کوتاه‌ترین شکل برنده. وقتی یه نفر به دوستش می‌گه «از فلانی بخر»، فقط اسم رو منتقل می‌کنه. پس اسم خوب، باید راحت گفته بشه، راحت نوشته بشه، و راحت به یاد بمونه. اگه کسی نتونه اسم شما رو درست بگه، نمی‌تونه شما رو به کسی معرفی کنه.

توی درس‌های بعدی همین مسیر، کامل درباره‌ی انتخاب اسم و آزمودنش حرف می‌زنیم. اینجا فقط همین کافیه: اسم، جای برند رو نمی‌گیره، ولی دروازه‌ی ورود به اونه. یه اسم ساده که با یه تجربه‌ی خوب گره خورده، از یه اسم پرزرق‌وبرق، خیلی قوی‌تره.

ظاهر: لوگو، رنگ و بقیه

ظاهر برند، همه‌ی چیزهاییه که با چشم دیده می‌شه: لوگو، رنگ‌ها، قلم نوشته‌ها، شکل عکس‌ها، تابلو، بسته‌بندی، حتی لباس کارمندها. به مجموعه‌ی این‌ها می‌گن Visual Identity، یعنی هویت بصری. هویت بصری خوب، باعث می‌شه برند شما، از دور هم شناخته بشه.

مهم‌ترین ویژگی ظاهر، یکسان بودنه، نه قشنگ بودن. اگه تابلوی مغازه سبز باشه، کیسه‌ها قرمز، و صفحه‌ی اینستاگرام آبی، ذهن مشتری نمی‌تونه این‌ها رو به هم وصل کنه. یه ظاهر ساده که همه‌جا یکیه، از یه ظاهر قشنگ که هر جا یه شکله، بهتر کار می‌کنه.

حرف: لحن و جمله‌ها

تیکه‌ی سوم، حرف زدنه: اینکه برند شما، چطوری حرف می‌زنه. رسمی یا خودمونی؟ کوتاه یا مفصل؟ شوخ یا جدی؟ این‌ها، لحن برند رو می‌سازن. وقتی یه نفر پیام شما رو می‌خونه، حتی بی اسم، باید حس کنه این، صدای شماست.

یه نونوایی محله، با مشتری خودمونی حرف می‌زنه و این، جزو برندشه. یه بانک، رسمی‌تر حرف می‌زنه، و این هم جزو برندشه. هیچ‌کدوم غلط نیست؛ چیزی که غلطه، اینه که یه روز خودمونی باشید و فردا خیلی رسمی، چون مشتری گیج می‌شه که با کی طرفه.

رفتار، از همه بلندتر حرف می‌زنه

تیکه‌ی چهارم، رفتاره: اینکه سفارش سر وقت می‌رسه یا نه؛ اگه مشکلی پیش اومد، چطوری جواب می‌دید؛ تلفن رو کی برمی‌دارید؛ و با کسی که فقط سوال داشت و نخرید، چطوری برخورد می‌کنید. این‌ها، چیزهایی‌ان که آدم‌ها به یاد می‌سپارن و برای بقیه تعریف می‌کنن.

توی مثال نونوایی، «یه بار نون سوخته داد، خودش عوضش کرد» یه جمله‌ی کوچیکه، ولی از هر تابلوی قشنگی، برای برند اون نونوایی، بیشتر کار کرده. برندهای قوی، برندهایی‌ان که رفتارشون، حرفشون رو تایید می‌کنه.

هر برند، یه قوله

یه راه ساده برای فهمیدن برند، اینه که اون رو یه قول ببینید. هر برند، یه قول به مشتری می‌ده: «نون ما همیشه داغه»، «ما سریع جواب می‌دیم»، «جنس ما اصله». این قول، گاهی نوشته می‌شه و گاهی فقط حس می‌شه. ولی همیشه هست.

برند قوی، یعنی قولی که هر بار، درست انجام می‌شه. هر بار که قول رو نگه می‌دارید، اعتماد کمی بیشتر می‌شه. هر بار که قول رو می‌شکنید، اعتماد زیادی کم می‌شه. برای همین، بهتره قول کوچیک‌تر بدید و همیشه انجامش بدید، تا قول بزرگ بدید و گاهی.

تکرار، شناختن رو می‌سازه

ذهن آدم، چیزی رو که چند بار، به یه شکل ببینه، به یاد می‌سپاره. برای همینه که یه رنگ ثابت، یه جمله‌ی ثابت، و یه رفتار ثابت، کم‌کم به یه تصویر روشن تبدیل می‌شن. اگه هر بار یه چیز تازه نشون بدید، ذهن مشتری، هیچ‌وقت تصویر کاملی از شما نمی‌سازه.

خیلی از کسب‌وکارهای کوچیک، از تکرار خسته می‌شن و هر چند ماه یه بار، همه‌چیز رو عوض می‌کنن. ولی درست وقتی خود شما از یه چیز خسته شدید، مشتری‌ها تازه دارن یادش می‌گیرن. ثبات، حوصله می‌خواد، ولی جواب می‌ده.

برند، با زمان ساخته می‌شه

برند، یه شبه ساخته نمی‌شه؛ مثل یه درخت، آروم رشد می‌کنه. هر تجربه‌ی خوب، یه کم بهش آب می‌ده. برای همین، کسی که امروز شروع کرده، نباید انتظار داشته باشه که فردا، همه بشناسنش. و کسی که سال‌ها برند ساخته، نباید فکر کنه که با یه اشتباه بزرگ، چیزی از دست نمی‌ده.

این آرومی، هم بده و هم خوب. بده، چون صبر می‌خواد. خوبه، چون رقیبی که دیر اومده، نمی‌تونه با پول زیاد، یه شبه جای شما رو بگیره. اعتمادی که سال‌ها ساخته شده، با یه تبلیغ بزرگ، خریدنی نیست.

هر کسب‌وکاری برند داره، چه بخواد چه نه

یه اشتباه رایج، اینه که فکر کنیم برند، فقط مال شرکت‌های بزرگه. ولی هر کسب‌وکاری، از همون روز اول، یه تصویری توی ذهن مشتری‌هاش می‌سازه. سوال اینه که این تصویر، آگاهانه ساخته شده، یا خودش اتفاق افتاده.

اگه شما برندتون رو نسازید، مشتری‌ها خودشون براتون می‌سازن؛ از روی چند تجربه‌ی اتفاقی، یه نظر عجولانه، یا حرف یه نفر دیگه. برندینگ، یعنی به جای اینکه منتظر بمونید ببینید مردم درباره‌تون چی فکر می‌کنن، خودتون مسیر این فکر رو بسازید.

برند، یه حسه، نه فقط یه فکر

وقتی اسم یه برند رو می‌شنوید، اول یه حس میاد، بعد فکر. مثلا ممکنه با شنیدن اسم یه فروشگاه، حس آرامش کنید، یا حس عجله، یا حس اینکه «باز هم دردسر». این حس، از جمع تجربه‌های قبلی ساخته شده و خیلی سخت عوض می‌شه.

برای همین، برندینگ فقط درباره‌ی دلیل و اطلاعات نیست. آدم‌ها، خیلی وقت‌ها، اول با حسشون انتخاب می‌کنن، و بعد برای انتخابشون دلیل پیدا می‌کنن. برندی که حس خوب می‌سازه، حتی وقتی رقیبش کمی ارزون‌تره، انتخاب می‌شه.

قلب برند، اعتماده

اگه بخوایم برند رو به یه کلمه برسونیم، اون کلمه، اعتماده. وقتی به یه برند اعتماد دارید، لازم نیست هر بار، همه‌چیز رو از نو بررسی کنید. فقط می‌خرید، چون می‌دونید چی می‌گیرید. این، برای مشتری، صرفه‌جویی در وقت و نگرانیه.

اعتماد، سه تا پایه داره: قولی که می‌دید، درست باشه؛ هر بار، همون‌طور انجام بشه؛ و اگه اشتباه شد، صادقانه جبران بشه. برندی که این سه رو داره، حتی بی تبلیغ زیاد، کم‌کم مشتری‌های وفادار پیدا می‌کنه.

برند، انتخاب رو آسون می‌کنه

فرض کنید جلوی قفسه‌ی یه فروشگاه وایستادید و بیست جور ماکارونی هست. اگه هیچ‌کدوم رو نشناسید، باید قیمت و وزن و همه‌چیز رو مقایسه کنید. ولی اگه یکی‌شون رو قبلا خریدید و راضی بودید، دستتون خودش می‌ره سمت همون. برند، این کار رو برای ذهن آسون می‌کنه.

توی دنیایی که گزینه‌ها خیلی زیادن، این آسونی، خیلی ارزش داره. مشتری خسته‌ست و وقت نداره. برندی که توی ذهنش جا افتاده، کار انتخاب رو براش کوتاه می‌کنه؛ و همین، دلیل خیلی از خریدهای تکراریه.

برند و قیمت

یه کالای ساده، با برند قوی، معمولا می‌تونه کمی گرون‌تر از کالای مشابه بی‌برند فروخته بشه، و مردم باز هم ترجیحش می‌دن. دلیلش، فقط اسم نیست؛ اطمینانه. مشتری، برای اینکه مطمئنه چی می‌گیره، حاضره کمی بیشتر بده.

ولی این، یه شرط مهم داره: برند باید واقعا اون اطمینان رو بده. اگه فقط قیمت رو بالا ببرید و کیفیت و رفتار، همونی باشه که بود، مشتری زود می‌فهمه و می‌ره. قیمت منصفانه، نتیجه‌ی برند واقعیه، نه جای خالیش.

برند، دهن به دهن می‌چرخه

قدیمی‌ترین و هنوز هم قوی‌ترین راه پخش شدن یه برند، حرف آدم‌ها به همدیگه‌ست. وقتی یه دوست، یه جایی رو پیشنهاد می‌ده، شما بیشتر از هر تبلیغی، به حرفش اعتماد می‌کنید. برای همین، برندی که تجربه‌ی خوب می‌سازه، خودش، تبلیغ خودش رو می‌کنه.

این قضیه، برعکسش هم درسته. یه تجربه‌ی بد، معمولا سریع‌تر و بیشتر از یه تجربه‌ی خوب، تعریف می‌شه. توی دنیای امروز، با یه نظر توی گوگل یا یه پست توی شبکه‌های اجتماعی، این حرف‌ها، خیلی سریع‌تر از قدیم، به خیلی‌ها می‌رسن.

برند و علامت تجاری فرق دارن

Trademark، یعنی علامت تجاری، می‌تونه یه کلمه، یه عبارت، یه نشانه، یه طرح، یا ترکیبی از این‌ها باشه که کالا یا خدمت شما رو مشخص می‌کنه. علامت تجاری، تیکه‌ی حقوقی برنده؛ همون چیزیه که می‌شه ثبتش کرد، تا کسی نتونه به اسم شما، کار مشابه بکنه.

طبق راهنمای رسمی ثبت علامت، شما با استفاده از علامتتون، یه حقی بهش پیدا می‌کنید، ولی این حق، محدوده و فقط توی همون منطقه‌ای که کار می‌کنید. ثبت رسمی، حق گسترده‌تری می‌ده. یه نکته‌ی دیگه هم اینه که این حق، فقط برای همون نوع کالا یا خدمته؛ نه برای کلمه، به‌طور کلی. توی همین مسیر، یه درس کامل درباره‌ی ثبتش داریم.

برند فقط مال شرکت‌های بزرگ نیست

وقتی کلمه‌ی برند رو می‌شنویم، معمولا یاد شرکت‌های خیلی بزرگ می‌افتیم. ولی آرایشگاه محله، تعمیرکار ماشین، یه معلم خصوصی، یا یه پیج کوچیک فروش لباس هم، برند دارن. حتی شاید برند این‌ها، برای مشتری‌هاشون، از برند شرکت‌های بزرگ، مهم‌تر باشه.

کسب‌وکار کوچیک، یه مزیت بزرگ داره: می‌تونه با هر مشتری، از نزدیک کار کنه، و این رابطه‌ی نزدیک، بهترین ماده‌ی اولیه‌ی برنده. شرکت بزرگ، برای ساختن همین حس نزدیکی، باید کلی هزینه کنه. درس پنجم همین مسیر، کامل درباره‌ی همینه.

آدم‌ها هم برند دارن

Personal Brand، یعنی برند شخصی، همون تصویریه که دیگران از کار و رفتار حرفه‌ای یه آدم دارن. یه وکیل، یه دکتر، یه برنامه‌نویس یا یه نجار، هر کدوم، توی ذهن همکارها و مشتری‌هاشون، یه تصویر دارن: دقیق، دیر، خوش‌قول، بداخلاق.

همون چهار تیکه، اینجا هم کار می‌کنه: اسم، ظاهر، حرف و رفتار. تنها فرقش اینه که اینجا، برند، به یه آدم وصله، نه به یه کسب‌وکار. توی بخش «برند شخصی» این مسیر، این موضوع رو کامل باز می‌کنیم.

بزرگ‌ترین اشتباه: برندینگ یعنی لوگو

رایج‌ترین اشتباه درباره‌ی برندینگ، اینه که فکر کنیم یعنی طراحی لوگو. خیلی از کسب‌وکارها، کلی وقت و پول برای یه لوگوی قشنگ می‌ذارن، و بعد تعجب می‌کنن که چرا هیچ اتفاقی نیفتاد. لوگو، مثل امضای آدمه: مهمه، ولی آدم رو نمی‌سازه.

لوگو، فقط یه نشونه‌ست که به برند اشاره می‌کنه. یه لوگو، وقتی معنی پیدا می‌کنه که پشتش، یه تجربه‌ی واقعی باشه. درس بعدی همین مسیر، کامل فرق برند، لوگو و هویت بصری رو توضیح می‌ده.

برند ساختگی، دووم نمیاره

بعضی‌ها فکر می‌کنن برندینگ یعنی یه تصویر بهتر از واقعیت ساختن. مثلا خودشون رو بزرگ‌تر، باتجربه‌تر یا ارزون‌تر از چیزی که هستن، نشون می‌دن. این، شاید برای مدت کوتاهی کار کنه، ولی دووم نمیاره، چون اولین تجربه‌ی واقعی، تصویر ساختگی رو می‌شکنه.

برندینگ درست، یعنی بهترین شکل راست ماجرا رو نشون دادن، نه یه داستان ساختگی. اگه چیزی که دارید، هنوز خوب نیست، اول خودش رو درست کنید، بعد درباره‌ش حرف بزنید. هیچ برندینگی، یه تجربه‌ی بد رو خوب نمی‌کنه.

برندینگ، از کجا شروع می‌شه

کار برندینگ، معمولا از درون شروع می‌شه و به بیرون می‌رسه. اول، روشن کردن اینکه چرا کار می‌کنید، برای چه کسی، و چه قولی می‌دید. بعد، ساختن اسم و لحن و ظاهر، که این قول رو نشون بدن. و آخر، انجام همین قول، هر روز، توی هر تماس با مشتری.

این مسیر هم، دقیقا به همین ترتیب جلو می‌ره: اول پایه‌ی برند، یعنی چرا، ارزش‌ها و مخاطب؛ بعد نام و صدا؛ بعد هویت بصری؛ و بعد برند در عمل. هر قدم، روی قدم قبلی ساخته می‌شه؛ برای همین، ترتیب درس‌ها مهمه.

برندینگ، کار کیه

توی کسب‌وکار کوچیک، برندینگ اول از همه کار صاحب کسب‌وکاره؛ چون اونه که می‌دونه چرا شروع کرده و چه قولی می‌خواد بده. یه طراح، می‌تونه کمک کنه که این قول، شکل و رنگ پیدا کنه. یه مشاور، می‌تونه کمک کنه که سوال‌های درستی پرسیده بشه.

ولی هیچ‌کدوم، نمی‌تونن جای خود کسب‌وکار، رفتار کنن. هر کسی که با مشتری کار می‌کنه، از فروشنده تا پیک، داره برند رو می‌سازه یا خراب می‌کنه. برای همین، توی برندهای خوب، همه می‌دونن قول برند چیه.

برندینگ گرونه

برندینگ، می‌تونه خیلی گرون باشه، و می‌تونه تقریبا هیچ هزینه‌ای نداشته باشه. تیکه‌ی گرونش، معمولا طراحی و تبلیغه. تیکه‌ی ارزونش، که از همه مهم‌تره، رفتار درست و ثابته: سر وقت جواب دادن، قول نگه داشتن، و صادق بودن، پولی نمی‌خواد.

برای یه کسب‌وکار تازه، بهتره اول، تیکه‌های ارزون رو درست کنید: یه قول روشن، یه اسم ساده، یه ظاهر یکسان و یه رفتار ثابت. وقتی این‌ها جا افتاد و کسب‌وکار رشد کرد، می‌شه برای طراحی حرفه‌ای‌تر، هزینه کرد.

از کجا بفهمیم برند داریم

چند تا نشونه‌ی ساده هست که می‌گه برند شما، داره شکل می‌گیره: آدم‌ها، اسم شما رو مستقیم جستجو می‌کنن؛ مشتری‌ها، بی تبلیغ، دوباره میان؛ و وقتی از مشتری‌ها می‌پرسید چرا شما رو انتخاب کردن، جواب‌هاشون شبیه همه.

اگه هر کسی، یه دلیل کاملا متفاوت داره، یعنی هنوز تصویر روشنی نساختید. اگه بیشتر جواب‌ها، یه چیز رو می‌گن، اون، احتمالا برند واقعی شماست؛ چه خودتون خواسته باشید، چه نه. درس «سنجیدن برند» همین مسیر، روش‌هاش رو کامل‌تر می‌گه.

چند واژه که زیاد می‌شنوید

Brand Identity، یعنی هویت برند: چیزی که خود کسب‌وکار می‌خواد باشه و نشون بده؛ اسم، ظاهر، حرف و ارزش‌ها. Brand Image، یعنی تصویر برند: چیزی که مردم واقعا توی ذهنشون دارن. کار برندینگ، نزدیک کردن این دو تا به همدیگه‌ست.

Brand Awareness، یعنی آگاهی از برند: چند نفر، اصلا شما رو می‌شناسن. Brand Loyalty، یعنی وفاداری به برند: چند نفر، با وجود گزینه‌های دیگه، باز هم شما رو انتخاب می‌کنن. این واژه‌ها رو توی درس‌های بعدی، زیاد می‌بینید.

این مسیر، چی یادتون می‌ده

این مسیر، از همین تعریف شروع می‌کنه و قدم‌به‌قدم، به ساختن یه برند کامل می‌رسه. اول، فرق برند با لوگو و بازاریابی رو روشن می‌کنیم. بعد، پایه‌ها رو می‌سازیم: چرا، ارزش‌ها، مخاطب، جایگاه، شخصیت و داستان.

بعد، به اسم، شعار، لحن و ثبت علامت می‌رسیم؛ بعد هویت بصری، از لوگو تا رنگ و قلم و دفترچه‌ی برند؛ و آخر، برند در عمل، برند شخصی و سنجیدن. آخر راه، یه برگه‌ی یک‌صفحه‌ای برای برند خودتون دارید.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «برندینگ چیه»:

برند، تصویر و حسیه که مردم از یه کسب‌وکار یا یه آدم توی ذهنشون دارن؛ چیزی که اون رو از بقیه جدا می‌کنه. برندینگ، کار آگاهانه‌ی ساختن و نگه داشتن همین تصویره، با اسم، ظاهر، حرف و از همه مهم‌تر، رفتار. برند با قول درست و تکرار و زمان ساخته می‌شه، و قلبش اعتماده.

چند باور رایج

  • «برندینگ یعنی لوگو.» لوگو فقط نشونه‌ست؛ برند، تجربه‌ست.
  • «برند مال شرکت‌های بزرگه.» مغازه‌ی محله هم برند داره.
  • «برندینگ یه بار انجام می‌شه.» کار هر روزه‌ست.
  • «با تبلیغ زیاد، برند ساخته می‌شه.» تبلیغ خبر می‌ده؛ رفتار، برند رو می‌سازه.
  • «برند یعنی خودمون رو بهتر نشون بدیم.» یعنی بهترین شکل راست رو نشون بدیم.

یه مثال

یه خیاطی کوچیک، سال‌ها کار می‌کرد، ولی مشتری‌هاش فقط از محله بودن. صاحبش، فکر کرد مشکل، لوگوئه؛ یه لوگوی تازه سفارش داد و تابلو رو عوض کرد. چند ماه گذشت، و چیزی عوض نشد.

یه روز، از ده تا مشتری قدیمی پرسید چرا هنوز پیش اون میان. تقریبا همه، یه چیز گفتن: «چون همیشه سر قولش وایمیسه، و لباس رو روز گفته‌شده تحویل می‌ده». فهمید برندش، همین خوش‌قولیه. این جمله رو روی کارت و صفحه‌ی اینستاگرامش نوشت، و یه سیستم ساده ساخت که هیچ سفارشی دیر نشه. کم‌کم، مشتری‌ها از محله‌های دیگه هم، با معرفی همدیگه، اومدن.

تمرین امروز

امروز، برند فعلی خودتون یا یه کسب‌وکاری که می‌شناسید رو، کشف کنید.

  1. از سه مشتری یا آشنا بپرسید: «وقتی اسم ما رو می‌شنوی، اول چی یادت میاد؟»
  2. جواب‌ها رو کلمه‌به‌کلمه بنویسید.
  3. ببینید جواب‌ها شبیه همن یا نه.
  4. یه جمله بنویسید که دوست دارید مردم درباره‌ی شما بگن.
  5. فاصله‌ی این جمله با جواب‌ها رو، با یه کار مشخص، کم کنید.

درس بعدی، فرق برند و لوگو و هویت بصری رو می‌گه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • برند، تصویر و حسیه که مردم از شما توی ذهن دارن.
  • برندینگ، کار آگاهانه‌ی ساختن و نگه داشتن همون تصویره.
  • برند از اسم، ظاهر، حرف و رفتار ساخته می‌شه؛ رفتار از همه مهم‌تره.
  • برند با تکرار و زمان ساخته می‌شه، نه با یه طرح.
  • هر کسب‌وکاری برند داره؛ سوال اینه که آگاهانه ساخته شده یا نه.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد