آموزشآموزش ChatGPT

درس ۵ از ۵۲، هوش مصنوعی، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

اولین گفت‌وگو با ChatGPT

جواب کوتاه

اولین گفت‌وگو، ساده‌ست: طبق راهنمای رسمی، ChatGPT رو باز کنید، چیزی که لازم دارید رو توی جعبه‌ی پیام بنویسید، و بفرستید؛ و هر وقت خواستید از نو شروع کنید، گفت‌وگوی جدید رو بزنید. مهم‌ترین نکته، اینه که گفت‌وگو، جلو می‌ره، نه یه سوال و تموم: همون راهنما می‌گه سوال‌های بعدی بپرسید، چون ChatGPT، زمینه‌ی همون گفت‌وگو رو به یاد داره. مثل حرف زدن با یه خیاط: می‌گید چی می‌خواید، اولین برش رو نشون می‌ده، می‌گید «یه کم کوتاه‌تر، یه کم گشادتر»، و قدم به قدم، اندازه می‌شه. راهنمای رسمی OpenAI برای نوشتن دستور خوب، سه اصل اصلی می‌گه: روشن و دقیق باشید و زمینه‌ی کافی بدید، تا مدل بفهمه چی می‌خواید؛ با تکرار بهترش کنید، یعنی جواب رو ببینید و دستور رو، با کلمه‌ی بهتر، زمینه‌ی بیشتر، یا ساده‌تر کردن، عوض کنید؛ و اگه لحن خاصی می‌خواید، مثل رسمی، دوستانه، یا شوخ، صریحا بگید. و همون اصل درس اول، یادتون باشه: جواب‌ها رو، مخصوصا چیزهای مهم، بررسی کنید.

حرف زدن با یه خیاط

درس قبل گفت ChatGPT رو از کجا باز کنیم. حالا، وقت اولین گفت‌وگوئه. یه خیاط رو تصور کنید. بهش می‌گید «یه کت می‌خوام». یه کت معمولی برش می‌زنه. حالا می‌گید «برای عروسی، رنگ تیره، یه کم بلندتر». دوباره برش می‌زنه. می‌گید «آستین‌ها کوتاه‌تر». و قدم به قدم، کت، اندازه‌ی شما می‌شه.

اگه فقط یه بار بگید «کت می‌خوام» و برید، یه کت معمولی می‌گیرید. گفت‌وگو با ChatGPT هم، همین‌طوره: یه سوال و تموم نیست؛ یه رشته‌ی رفت و برگشته، که هر بار، جواب رو، به چیزی که واقعا می‌خواید، نزدیک‌تر می‌کنه.

اولین پیام

راهنمای رسمی OpenAI، شروع اولین گفت‌وگو رو، خیلی ساده می‌گه: ChatGPT رو باز کنید، چیزی که لازم دارید رو توی جعبه‌ی پیام بنویسید، و بفرستید. و هر وقت خواستید از نو شروع کنید، گزینه‌ی گفت‌وگوی جدید رو انتخاب کنید.

همین. لازم نیست زبون خاصی یاد بگیرید یا دستور پیچیده‌ای بنویسید. همون‌طوری که با یه آدم، توی یه پیام‌رسان، حرف می‌زنید، بنویسید؛ به فارسی، یا هر زبونی که راحت‌ترید. برای شروع، یه سوال ساده درباره‌ی چیزی که خودتون خوب می‌دونید، بپرسید؛ تا بتونید جوابش رو هم، بسنجید.

دستور، یعنی چی

به پیامی که برای ChatGPT می‌نویسید، «دستور» یا «پرامپت»، به انگلیسی Prompt، می‌گن. راهنمای رسمی، دستور رو، ورودی‌ای می‌دونه که یه گفت‌وگو رو شروع می‌کنه یا یه جواب رو از مدل می‌گیره؛ و می‌گه معمولا متنه، ولی می‌تونه شکل‌های دیگه‌ای هم، مثل عکس یا صدا، داشته باشه.

و به هنر نوشتن دستور خوب، «مهندسی دستور»، به انگلیسی Prompt Engineering، می‌گن: یعنی طراحی و بهتر کردن دستورها، تا جواب‌های مدل، به چیزی که می‌خواید، نزدیک‌تر بشه. اسمش، ترسناکه؛ ولی همون حرف زدن خوب با خیاطه.

فرستادن و صبر کردن

بعد از نوشتن، پیام رو بفرستید. ChatGPT، کلمه به کلمه، جواب رو می‌سازه و نشون می‌ده؛ همون‌طور که درس اول گفت، با پیش‌بینی کلمه‌ی بعدی. گاهی، برای سوال‌های سخت‌تر یا وقتی جست‌وجو می‌کنه، چند ثانیه طول می‌کشه.

اگه جواب، خیلی طولانی شد و دیدید داره از موضوع دور می‌شه، معمولا، می‌شه وسطش، متوقفش کرد، و یه دستور روشن‌تر نوشت. لازم نیست تا آخر یه جواب بی‌ربط، صبر کنید.

جواب رو، با دقت بخونید

جواب رو، مثل یه پیش‌نویس، بخونید؛ نه مثل یه حقیقت قطعی. از خودتون بپرسید: این، همون چیزیه که می‌خواستم؟ کجاش درسته، کجاش نه، و کجاش کمه؟ این سوال‌ها، پایه‌ی پیام بعدی شمان.

و همون اصل درس اول: اگه جواب، عدد، تاریخ، اسم، یا منبعی داره که براتون مهمه، بررسیش کنید. راهنمای رسمی OpenAI، خودش می‌گه ChatGPT، گاهی، مطمئن ولی اشتباهه. خوندن دقیق، اولین قدم بررسیه.

دنبالش بپرسید

مهم‌ترین مهارت این درس: دنبال جواب، سوال بعدی رو بپرسید. راهنمای رسمی، اولین پیشنهادش برای امتحان کردن، همینه: سوال‌های بعدی بپرسید، چون ChatGPT، زمینه‌ی همون گفت‌وگو رو، به یاد داره.

یعنی لازم نیست هر بار، همه‌چیز رو از اول بگید. اگه گفتید «یه دستور ساده‌ی املت بده» و جواب اومد، کافیه بنویسید «بی پیاز»، یا «برای چهار نفر»، یا «یه نسخه‌ی تند». ChatGPT، می‌فهمه منظورتون، همون املته.

حافظه‌ی همون گفت‌وگو

این حافظه، فقط برای همون گفت‌وگوئه. یعنی اگه یه گفت‌وگوی تازه شروع کنید، معمولا، ChatGPT، از گفت‌وگوی قبلی خبر نداره، مگر اینکه قابلیت‌هایی مثل حافظه‌ی بلندمدت روشن باشه، که ایستگاه‌های بعدی این مسیر، درباره‌ش می‌گن.

و یه نکته: گفت‌وگوهای خیلی خیلی طولانی، ممکنه باعث بشن ChatGPT، تیکه‌های خیلی اولش رو، کمتر در نظر بگیره. اگه دیدید داره چیزهایی که اول گفتید رو فراموش می‌کنه، یه خلاصه‌ی کوتاه از چیزهای مهم رو، دوباره بنویسید، یا یه گفت‌وگوی تازه، با همون خلاصه، شروع کنید.

اصل ۱: روشن و دقیق

راهنمای رسمی OpenAI برای نوشتن دستور خوب، اولین اصل رو این می‌دونه: دستورها، روشن، دقیق، و با زمینه‌ی کافی باشن، تا مدل بفهمه چی می‌خواید؛ از ابهام دوری کنید، و تا جای ممکن، دقیق بنویسید، تا جواب‌های درست و مرتبط بگیرید.

مقایسه کنید: «یه متن بنویس» با «یه پیام کوتاه، در سه جمله، برای تبریک تولد به همکارم، که تازه بچه‌دار شده». دومی، همون چیزیه که خیاط، برای برش اول، لازم داره. هر چی دقیق‌تر بگید، کمتر لازمه دوباره بگید.

زمینه بدید

زمینه، یعنی اطلاعاتی که ChatGPT، بی اون‌ها، نمی‌تونه حدس بزنه. مثلا: این متن، برای کیه؟ برای چیه؟ قراره کجا استفاده بشه؟ چه چیزی رو، از قبل، می‌دونید؟ و چه محدودیتی دارید؟

مثلا به جای «یه برنامه‌ی ورزشی بده»، بنویسید «یه برنامه‌ی ورزشی ساده، برای کسی که سال‌هاست ورزش نکرده، توی خونه، بی وسیله، روزی بیست دقیقه». هر کدوم از این تیکه‌ها، جواب رو، به چیزی که واقعا به کارتون میاد، نزدیک‌تر می‌کنه.

برای کی، و برای چی

دو سوال ساده، که تقریبا همیشه، جواب رو بهتر می‌کنن: «این، برای کیه؟» و «هدفش چیه؟». یه توضیح درباره‌ی ستاره‌ها، برای یه بچه‌ی هشت‌ساله، با یه توضیح برای یه دانشجوی فیزیک، خیلی فرق داره.

پس بنویسید: «این رو برای یه بچه‌ی هشت‌ساله، توضیح بده»؛ یا «برای کسی که هیچ‌چی از کامپیوتر نمی‌دونه». و هدف رو هم بگید: «می‌خوام این رو توی یه سخنرانی پنج‌دقیقه‌ای بگم». با همین دو جمله، جواب، خیلی کاربردی‌تر می‌شه.

یه نمونه نشون بدید

گاهی، بهترین راه گفتن اینکه چی می‌خواید، نشون دادن یه نمونه‌ست. مثلا اگه یه متن معرفی محصول می‌خواید، یه متن که دوستش دارید رو بذارید و بگید «یه چیزی با همین سبک، برای محصول من بنویس». یا اگه یه جدول با یه شکل خاص می‌خواید، یه سطرش رو، خودتون بنویسید.

مثل نشون دادن عکس یه کت به خیاط: از هزار کلمه توضیح، روشن‌تره. فقط مراقب باشید متنی که به عنوان نمونه می‌ذارید، اطلاعات خصوصی نداشته باشه.

طول و شکل جواب

می‌تونید شکل جواب رو هم، صریحا، بخواید: «در سه جمله»؛ «در پنج بند فهرستی»؛ «به شکل جدول، با ستون‌های اسم، قیمت، و ویژگی»؛ یا «یه پاراگراف کوتاه، بی اصطلاح تخصصی».

بی این، ChatGPT، شکل جواب رو، خودش، حدس می‌زنه؛ که گاهی، خیلی طولانی‌تر یا پیچیده‌تر از چیزیه که لازم دارید. گفتن طول و شکل، یکی از ساده‌ترین راه‌ها برای گرفتن جواب به‌دردبخورتره.

اصل ۲: لحن رو بگید

راهنمای رسمی، برای لحن، یه پیشنهاد ساده داره: از صفت‌های توصیفی، برای گفتن لحن، استفاده کنید؛ کلمه‌هایی مثل رسمی، غیررسمی، دوستانه، حرفه‌ای، شوخ، یا جدی، می‌تونن مدل رو، راهنمایی کنن. و مثال می‌زنه: «این رو با لحنی دوستانه و جذاب، توضیح بده».

مثلا یه پیام برای مدیرتون، با یه پیام برای دوستتون، لحن متفاوتی لازم داره. بگید: «یه ایمیل رسمی و مودبانه، برای درخواست مرخصی»؛ یا «یه پیام خودمونی و شوخ، برای دعوت دوستام به شام».

اصل ۳: با تکرار، بهترش کنید

راهنمای رسمی، می‌گه نوشتن دستور خوب، معمولا، یه کار تکراری و چندباره‌ست: با یه دستور اولیه شروع کنید، جواب رو ببینید، و دستور رو، بر اساس جواب، بهتر کنید. و راه‌هاش رو هم می‌گه: کلمه‌ها رو عوض کنید، زمینه‌ی بیشتری اضافه کنید، یا درخواست رو، ساده‌تر کنید.

این، دقیقا همون کار خیاطه. هیچ‌کس، انتظار نداره اولین برش، کامل باشه. پس اگه جواب اول، اونی که می‌خواستید نبود، ناامید نشید؛ این، فقط برش اوله.

کلمه‌ها رو عوض کنید

گاهی، فقط یه کلمه، کل جواب رو عوض می‌کنه. مثلا «یه متن درباره‌ی آب بنویس»، می‌تونه هر چیزی باشه. ولی «یه متن درباره‌ی صرفه‌جویی در مصرف آب توی خونه بنویس»، روشن‌تره. اگه جواب، از موضوع دور بود، ببینید کدوم کلمه، دوپهلو بوده.

و اگه ChatGPT، یه کلمه رو اشتباه فهمید، صریحا بگید: «منظورم از گزارش، گزارش مالی نیست؛ یه گزارش کوتاه از جلسه‌ست». همین یه جمله، جواب بعدی رو، درست می‌کنه.

گاهی، ساده‌ترش کنید

اصل سوم راهنما، یه طرف دیگه هم داره: گاهی، به جای اضافه کردن، باید ساده‌تر کرد. اگه یه دستور خیلی طولانی، با ده تا خواسته‌ی مختلف، نوشتید و جواب، شلوغ و ناقص اومد، شاید بهتر باشه، اون رو به چند دستور کوچیک، تقسیم کنید.

مثلا به جای «یه برنامه‌ی کامل سفر، با هتل، رستوران، بلیت، بودجه، و کارهای هر روز بنویس»، اول بپرسید «برای یه سفر سه‌روزه به فلان شهر، چه جاهایی ارزش دیدن داره؟»؛ و بعد، قدم به قدم، بقیه رو.

یه جواب دیگه بخواید

همون‌طور که درس اول گفت، به خاطر یه مقدار تصادف توی طرز کار مدل، یه سوال، می‌تونه هر بار، جواب کمی متفاوتی بگیره. این، یه امکان خوبه: اگه جواب رو دوست نداشتید، می‌تونید یه جواب دیگه بخواید؛ معمولا با یه دکمه‌ی «دوباره امتحان کن»، کنار جواب.

یا بنویسید «سه نسخه‌ی مختلف بده»، تا از بینشون، انتخاب کنید. برای کارهای خلاق، مثل اسم گذاشتن یا نوشتن شعار، این، خیلی به کار میاد.

هر گفت‌وگو، یه موضوع

یه عادت خوب: برای هر موضوع، یه گفت‌وگوی جدا. اگه توی یه گفت‌وگو، درباره‌ی دستور غذا حرف زدید، و بعد، توی همون، یه سوال درباره‌ی مالیات بپرسید، ممکنه حرف‌های قبلی، روی جواب تازه، اثر عجیبی بذارن؛ و پیدا کردن گفت‌وگوها، بعدا، سخت‌تر می‌شه.

راهنمای رسمی، می‌گه هر وقت خواستید، با گزینه‌ی گفت‌وگوی جدید، از نو شروع کنید. یه گفت‌وگوی تمیز، برای یه موضوع تازه، معمولا، جواب بهتری می‌گیره.

اولین بار، چی امتحان کنیم

راهنمای رسمی، چند پیشنهاد برای اولین امتحان‌ها داره: سوال‌های بعدی بپرسید؛ یه فایل یا عکس بفرستید تا تحلیل، خلاصه، یا تبدیلش کنه، که توی پلن‌های پولی با تحلیل داده، در دسترسه؛ و یه عکس بسازید، مثلا «یه لوگوی آبرنگی از یه کوه، موقع طلوع».

و یه راهنمای دیگه، کارهای اصلی رو یادآوری می‌کنه: جواب دادن و توضیح مفهوم‌ها، نوشتن و بازنویسی و خلاصه، پیشنهاد خلاق، حل مسئله با استدلال، و ترجمه. بخش‌های بعدی، برای هر کدوم، یه نمونه‌ی ساده‌ی اولین پیام می‌دن.

نمونه: نوشتن

یه نمونه‌ی خوب برای شروع: «یه پیام کوتاه و مودبانه برای همسایه‌م بنویس، که ازش بخوام ماشینش رو جلوی پارکینگ ما پارک نکنه؛ لحنش دوستانه باشه، نه دعوایی». بعد، جواب رو بخونید و بگید «کوتاه‌ترش کن»، یا «یه کم محکم‌تر».

این، همون الگوی خیاطه: یه دستور روشن با زمینه و لحن، و بعد، یکی دو بار بهتر کردن. توی چند دقیقه، یه پیام خوب دارید، که خودتون، آخر سر، می‌خونید و می‌فرستید.

نمونه: توضیح دادن

نمونه‌ی دوم: «توضیح بده تورم چیه، طوری که یه نوجوون بفهمه، با یه مثال از خرید روزمره». بعد، اگه یه تیکه‌ش رو نفهمیدید، بپرسید «این قسمت رو ساده‌تر بگو»؛ یا «یه مثال دیگه بزن».

این، یکی از بهترین کاربردهای ChatGPT‌ه: یه معلم صبور، که هر چند بار بخواید، یه چیز رو، به زبون دیگه، توضیح می‌ده. فقط برای موضوع‌هایی که عدد و واقعیت دقیق دارن، یه منبع دیگه هم ببینید.

نمونه: خلاصه و ترجمه

نمونه‌ی سوم: یه متن طولانی، مثلا یه مقاله یا یه نامه‌ی اداری، رو کپی کنید و بنویسید: «این رو در پنج بند، به زبون ساده، خلاصه کن؛ و بگو اگه کاری باید انجام بدم، چیه». یا: «این پاراگراف انگلیسی رو، به فارسی روون، ترجمه کن».

یادتون باشه، پیش از کپی کردن، ببینید متن، اطلاعات خصوصی یا محرمانه نداره. و برای ترجمه‌ی متن‌های رسمی و حقوقی، که یه کلمه‌ی اشتباه، مهمه، ترجمه رو، با دقت، یا با کمک یه آدم آشنا، بررسی کنید.

نمونه: برنامه‌ریزی

نمونه‌ی پنجم: «من هفته‌ای سه روز، بعد از کار، یه ساعت وقت دارم؛ یه برنامه‌ی ساده‌ی یک‌ماهه برای یاد گرفتن مقدمات عکاسی با گوشی بچین». بعد بپرسید «هفته‌ی اول رو با جزئیات بیشتر بگو»، یا «یه تمرین برای امروز بده».

برنامه‌ریزی، یکی از کارهاییه که ChatGPT، توش خوب کمک می‌کنه؛ چون می‌تونه یه کار بزرگ رو، به قدم‌های کوچیک بشکنه. فقط یادتون باشه که برنامه رو، با زندگی واقعی خودتون جور کنید؛ اون، از برنامه‌ی روزانه‌ی شما خبر نداره، مگر اینکه خودتون بگید.

نمونه: ایده گرفتن

نمونه‌ی ششم: «ده ایده برای اسم یه کانال آشپزی خونگی، که کوتاه و راحت به خاطر سپرده بشه». بعد، از بینشون، سه تا رو انتخاب کنید و بپرسید «این سه تا رو با هم مقایسه کن؛ کدوم، برای مخاطب جوون، بهتره؟».

برای ایده گرفتن، اشتباه کردن، کم‌خطره؛ پس اینجا، بیشتر می‌شه آزادانه امتحان کرد. فقط پیش از استفاده‌ی واقعی از یه اسم، ببینید کسی، از قبل، ازش استفاده نمی‌کنه.

چیزهایی که ننویسید

توی هیچ گفت‌وگویی، این‌ها رو ننویسید: رمز عبور؛ شماره‌ی کارت بانکی و رمزش؛ کد ورود دومرحله‌ای؛ و اطلاعات محرمانه‌ی کار یا مشتری‌ها. راهنمای رسمی، خودش پیشنهاد می‌کنه اطلاعات حساس رو، به اشتراک نذارید.

و اگه یه گفت‌وگو، موضوع شخصی‌تری داره، از گفت‌وگوی موقت استفاده کنید؛ که طبق راهنما، توی تاریخچه نمیاد، حافظه نمی‌سازه، و برای آموزش استفاده نمی‌شه.

وقتی اشتباه گفت

اگه دیدید ChatGPT، یه چیز اشتباه گفت، می‌تونید صریحا بگید: «این درست نیست؛ فلان کتاب، سال فلان منتشر شده». معمولا، جوابش رو اصلاح می‌کنه. ولی یه نکته: گاهی، حتی وقتی شما اشتباه می‌کنید، ممکنه حرفتون رو قبول کنه؛ پس این اصلاح‌ها هم، نشونه‌ی درستی نیستن.

برای چیزهای مهم، بهترین راه، اینه که بخواید با جست‌وجو، منبع بیاره؛ و منبع رو، خودتون ببینید. اعتماد، به منبع، نه به اینکه ChatGPT، با شما موافقه.

لازمه مودب باشیم؟

خیلی‌ها می‌پرسن: لازمه به ChatGPT «لطفا» و «ممنون» بگیم؟ ChatGPT، آدم نیست و ناراحت نمی‌شه. ولی نوشتن مثل یه گفت‌وگوی عادی و روشن، که شامل ادب معمولی هم هست، کار رو راحت‌تر و طبیعی‌تر می‌کنه.

مهم‌تر از ادب، روشن بودنه. یه دستور مودبانه ولی مبهم، از یه دستور ساده ولی دقیق، جواب بدتری می‌گیره. پس هر طور راحتید بنویسید؛ فقط روشن.

ذخیره و پیدا کردن

اگه وارد حساب باشید، همه‌ی گفت‌وگوها، توی نوار کناری، ذخیره می‌شن؛ و طبق راهنمای اپ، روی همه‌ی دستگاه‌ها، همگامن. می‌تونید بعدا، دوباره بازشون کنید و ادامه بدید، یا با جست‌وجو، پیداشون کنید.

یه عادت خوب: اگه یه گفت‌وگو، خیلی به‌دردبخور بود، اسمش رو، طوری عوض کنید که بعدا، راحت پیداش کنید؛ مثلا «برنامه‌ی ورزشی خونه». و یادتون باشه، بی حساب، گفت‌وگوها، ذخیره نمی‌شن.

برای صاحب‌های کسب‌وکار

برای یه صاحب کسب‌وکار، یه اولین گفت‌وگوی خوب، می‌تونه این باشه: «من یه کافه‌ی کوچیک دارم، توی یه محله‌ی دانشجویی. ده ایده برای یه پیشنهاد ویژه‌ی صبحانه بده، که هزینه‌ی کمی داشته باشه». بعد، دو سه تا رو انتخاب کنید و بپرسید «برای این یکی، یه متن کوتاه برای تابلو بنویس».

همون الگو: زمینه، هدف، و بعد، قدم به قدم. و قانون همیشگی: متن آخر رو، خودتون بخونید و با واقعیت کسب‌وکارتون، جور کنید، پیش از اینکه منتشرش کنید.

برای هر سنی

برای یه بچه یا نوجوون، یه اولین گفت‌وگوی خوب: «چرا آسمون آبیه؟ برای یه بچه‌ی ده‌ساله، با یه مثال» و بعد، «حالا یه آزمایش ساده توی خونه بگو که نشونش بده». یاد گرفتن با سوال پشت سوال، همون چیزیه که ChatGPT، توش خوبه.

برای بزرگ‌ترها: «یه نامه‌ی اداری برام اومده، که نمی‌فهمم؛ ساده توضیح بده چی می‌خواد». فقط اسم و شماره‌ها و اطلاعات شخصی رو، پیش از کپی کردن، حذف کنید. و برای همه: هر وقت جوابی عجیب به نظر اومد، یه بار دیگه، از یه جای دیگه هم، بپرسید.

چند واژه

Prompt، یعنی دستور یا پیامی که می‌نویسید. Prompt Engineering، یعنی مهندسی دستور. Context، یعنی زمینه. Follow-up، یعنی سوال بعدی، دنبال جواب قبلی. Tone، یعنی لحن.

Iterative Refinement، یعنی بهتر کردن با تکرار. Regenerate، یعنی گرفتن یه جواب دیگه. New Chat، یعنی گفت‌وگوی جدید. Temporary Chat، یعنی گفت‌وگوی موقت. Format، یعنی شکل جواب؛ مثل فهرست یا جدول.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «اولین گفت‌وگو با ChatGPT رو چطوری شروع کنم»:

بازش کنید، چیزی که لازم دارید رو توی جعبه بنویسید و بفرستید؛ و دنبالش بپرسید، چون زمینه‌ی همون گفت‌وگو رو یادشه. مثل خیاط: برش اول، بعد «کوتاه‌تر، گشادتر». راهنمای رسمی، سه اصل می‌گه: روشن و دقیق، با زمینه‌ی کافی؛ با تکرار بهتر کردن، یعنی عوض کردن کلمه، اضافه کردن زمینه، یا ساده‌تر کردن؛ و گفتن لحن، مثل رسمی یا دوستانه. شکل و طول جواب رو هم بگید. برای موضوع تازه، گفت‌وگوی تازه. اطلاعات حساس ننویسید، و چیزهای مهم رو بررسی کنید.

چند باور رایج

  • «باید زبون خاصی برای دستور یاد بگیرم.» مثل حرف زدن عادی، فقط روشن.
  • «یه سوال، یه جواب، تموم.» دنبالش بپرسید.
  • «جواب اول بد بود، پس به درد نمی‌خوره.» برش اوله؛ بهترش کنید.
  • «اگه قبول کرد اشتباه کرده، پس حرف من درسته.» با منبع بسنجید.
  • «همه‌ی موضوع‌ها توی یه گفت‌وگو، راحت‌تره.» هر موضوع، یه گفت‌وگو.

یه مثال

یه مادربزرگ، اولین بار، ChatGPT رو باز کرد و نوشت: «شعر». جواب، یه شعر کلی درباره‌ی بهار بود، که دوستش نداشت. نوه‌ش، کنارش نشست و گفت بیا مثل خیاط باهاش حرف بزنیم.

نوشتن: «یه شعر کوتاه، چهار بیتی، با لحن گرم و ساده، برای تولد هفت‌سالگی نوه‌م، که عاشق گربه‌ست». جواب، خیلی بهتر بود. بعد نوشتن: «یه کم شادتر، و اسمش، مهسا، توش باشه». بار سوم، مادربزرگ، شعر رو خوند، یه کلمه‌ش رو خودش عوض کرد، و روی کارت تولد نوشت. یاد گرفته بود که گفت‌وگو، جلو می‌ره.

تمرین امروز

امروز، اولین گفت‌وگوی واقعی‌تون رو، مثل خیاط، پیش ببرید.

  1. یه کار واقعی و کوچیک انتخاب کنید؛ مثلا یه پیام، یه توضیح، یا یه خلاصه.
  2. یه دستور بنویسید که برای کیه، هدفش چیه، لحنش چیه، و چقدر طولانی باشه.
  3. جواب رو بخونید و دست‌کم دو بار، با یه جمله، بهترش کنید.
  4. یه بار هم، یه جواب دیگه برای همون دستور بخواید و مقایسه کنید.
  5. اگه چیز مهمی توی جواب بود، یه بار، از یه منبع دیگه، بررسیش کنید.

با این درس، ایستگاه «شروع» این مسیر تموم شد؛ ایستگاه بعدی، نوشتن دستورهای بهتره.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • بنویسید، بفرستید؛ و دنبالش بپرسید.
  • گفت‌وگو جلو می‌ره؛ زمینه رو یادشه.
  • روشن و دقیق، با زمینه‌ی کافی.
  • با تکرار بهتر کنید؛ لحن رو صریح بگید.
  • موضوع تازه، گفت‌وگوی تازه؛ و بررسی.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس