آموزشلینوکس، داکر و رایانش ابری

درس ۱ از ۵۶، برنامه‌نویسی و علوم کامپیوتر، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

لینوکس، داکر و رایانش ابری: از کجا شروع کنیم

جواب کوتاه

این مسیر، می‌گه نرم‌افزاری که روی کامپیوتر خودتون نوشتید، چطور روی یه سرور واقعی اجرا بشه و بمونه. از لینوکس شروع می‌کنیم، که خیلی از سرورها روش اجرا می‌شن، و از ترمینال، که پنجره‌ی کار با اونه. بعد اداره‌ی سیستم: کاربر، اجازه، نصب نرم‌افزار و سرویس. بعد کار با یه سرور دوردست با SSH و امن کردنش. بعد داکر، که برنامه رو با همه‌ی نیازهاش توی یه بسته‌ی دربسته می‌ذاره، و Docker Compose برای چند بسته با هم. بعد انتشار خودکار، یعنی رسوندن هر تغییر کد به سرور بی کار دستی؛ بعد رایانش ابری، یعنی اجاره‌ی کامپیوتر و خدمت به اندازه‌ی نیاز؛ و آخر پایش و پشتیبان‌گیری، و یه پروژه. نه ایستگاه؛ همه با ابزار رایگان و روی کامپیوتر خودتون، و هیچ پیش‌نیازی جز کمی آشنایی با کامپیوتر.

از دستور پخت، تا رستوران

فرض کنید یه دستور پخت عالی دارید، که توی آشپزخونه‌ی خودتون، همیشه خوب از آب درمیاد. حالا می‌خواید یه رستوران باز کنید. یهو کلی سوال تازه پیدا می‌شه: آشپزخونه کجا باشه؟ وسایلش چطور چیده بشه؟ غذا چطور، بی اینکه سرد بشه، به مشتری برسه؟ اگه شب جمعه، ده برابر مشتری اومد، چی؟ و از کجا بفهمید یه چیزی، وسط شب، خراب شده؟

نرم‌افزار هم، همینه. نوشتن یه برنامه که روی کامپیوتر خودتون کار کنه، دستور پخته. اجرای اون برنامه روی یه سرور، برای هزاران آدم، بی‌وقفه و امن، رستورانه. این مسیر، ساختن همین رستوران رو یاد می‌ده.

کل مسیر، در یه جمله

نرم‌افزار، باید یه جایی اجرا بشه؛ این مسیر، اون جا رو می‌سازه، نگه می‌داره، و کاری می‌کنه که هر تغییر تازه‌ی کد، امن و خودکار، بهش برسه.

سند رسمی مایکروسافت درباره‌ی دواپس، هدف این کار رو این‌طور می‌گه: کمک به تیم‌ها تا با اطمینان بیشتر بسازن، به نیاز مشتری بهتر جواب بدن، و به هدف‌هاشون سریع‌تر برسن. درس دوم، دقیق می‌گه دواپس چیه؛ این درس، نقشه‌ی راهه.

چرا این مسیر

خیلی از برنامه‌نویس‌ها، کد خوب می‌نویسن، ولی وقتی نوبت به سرور می‌رسه، گیر می‌کنن. یه چیزی روی کامپیوترشون کار می‌کنه و روی سرور نه؛ نمی‌دونن چطور به سرور وصل بشن؛ یا یه بار، با یه دستور اشتباه، همه‌چیز رو پاک می‌کنن. این مسیر، این شکاف رو پر می‌کنه.

و یه دلیل ساده‌تر: هر سایت، هر اپ و هر سرویسی که هر روز استفاده می‌کنید، روی یه سروری اجرا می‌شه. سایت رسمی هسته‌ی لینوکس می‌گه لینوکس، امروز، روی انواع خیلی زیادی از پردازنده‌ها اجرا می‌شه؛ و خیلی از سرورهایی که یه برنامه‌نویس وب باهاشون سر و کار داره، لینوکسی‌ان. یاد گرفتنش، یعنی فهمیدن جایی که کدتون واقعا زندگی می‌کنه.

یه دلیل دیگه هم داره: وقتی خودتون بدونید سرور چطور کار می‌کنه، دیگه وابسته به کس دیگه‌ای نیستید. هر بار که سایتتون کند می‌شه، یا یه خطای عجیب می‌ده، می‌تونید خودتون نگاه کنید، لاگ رو بخونید، و بفهمید مشکل از کجاست؛ به جای اینکه منتظر بمونید یکی دیگه، شاید فردا، جواب بده.

چهار کلمه، پیش از شروع

سرور (Server): یه کامپیوتر، که کارش خدمت دادن به کامپیوترهای دیگه‌ست؛ مثل آشپزخونه‌ی رستوران. لینوکس (Linux): یه سیستم‌عامل که خیلی از سرورها روش اجرا می‌شن؛ مثل چیدمان استاندارد آشپزخونه، که هر آشپزی می‌شناسدش.

داکر (Docker): ابزاری که برنامه رو، با همه‌ی چیزهایی که لازم داره، توی یه بسته‌ی دربسته می‌ذاره؛ مثل ظرف غذای دربسته، که هر جا ببریدش، همون غذاست. و رایانش ابری (Cloud Computing): اجاره‌ی کامپیوتر و خدمت، به اندازه‌ی نیاز؛ مثل اجاره‌ی یه آشپزخونه‌ی دیگه، فقط برای شب‌های شلوغ.

این مسیر، برای کیه

برای برنامه‌نویس‌هایی که می‌خوان برنامه‌شون رو خودشون منتشر کنن، و نگهش دارن. برای کسایی که می‌خوان کار اداره‌ی سرور یا دواپس، شغلشون بشه. و برای صاحب‌های سایت‌های کوچیک، که می‌خوان بدونن سرورشون، چطور کار می‌کنه، و چطور امن بمونه.

اگه هیچ‌وقت ترمینال باز نکردید، نگران نباشید؛ مسیر، از همون‌جا شروع می‌کنه. و اگه فقط می‌خواید یه چیز خاص، مثل داکر، رو یاد بگیرید، می‌تونید از ایستگاه خودش شروع کنید؛ ولی ایستگاه‌های لینوکس، پایه‌ی همه‌ی بعدی‌ان، و جا انداختنشون، بعدا گرون تموم می‌شه.

پیش‌نیازها

فقط یه پیش‌نیاز داره: کمی آشنایی با کامپیوتر: اینکه فایل و پوشه چیه، و یه برنامه چطور نصب می‌شه. اگه این‌ها رو نمی‌دونید، مسیر کامپیوتر کتابخونه، کمک می‌کنه. و مسیر شبکه‌ی کتابخونه، برای ایستگاه‌های سرور از راه دور و ابر، خیلی به کار میاد؛ چون سرور، همیشه، از راه شبکه، در دسترسه.

برنامه‌نویسی، برای بیشتر این مسیر، لازم نیست. فقط برای ایستگاه داکر، که یه برنامه‌ی وب رو بسته‌بندی می‌کنه، و ایستگاه انتشار خودکار، داشتن یه برنامه‌ی کوچیک، به هر زبانی، کمک می‌کنه؛ مسیرهای هونو، نکست جی‌اس یا پایتون، یه نمونه‌ی خوب می‌دن.

ابزارها

همه‌ی تمرین‌ها، روی کامپیوتر خودتون، با ابزارهای رایگان انجام می‌شن. لینوکس، متن‌بازه، و نسخه‌های رایگانش، همه‌جا در دسترسن؛ و برای امتحان لینوکس، بی دست زدن به سیستم اصلی‌تون، راه‌های رایگانی هست، که درس پنجم، کامل یادشون می‌ده.

مثلا روی ویندوز، طبق سند رسمی مایکروسافت، با یه دستور، زیرسیستم لینوکس ویندوز (WSL) نصب می‌شه، که یه لینوکس کامل، کنار ویندوز، بهتون می‌ده. برای ایستگاه‌های سرور از راه دور، یه سرور واقعی کمک می‌کنه؛ ولی هر تمرینش رو، روی یه ماشین مجازی محلی هم می‌شه انجام داد، بی پرداخت هیچ پولی.

چهار مرحله‌ی زندگی یه برنامه

سند رسمی مایکروسافت درباره‌ی دواپس، زندگی یه برنامه رو چهار مرحله می‌بینه: برنامه‌ریزی، ساختن، رسوندن، و اجرا. توی برنامه‌ریزی، تیم تصمیم می‌گیره چی بسازه؛ توی ساختن، کد نوشته، تست و بازبینی می‌شه؛ توی رسوندن، برنامه، با یه روند قابل اعتماد، به محیط واقعی می‌رسه؛ و توی اجرا، برنامه نگه‌داری، پایش و اگه لازم شد، تعمیر می‌شه.

همون سند می‌گه این مرحله‌ها، به هم وابسته‌ان، و مال یه نقش خاص نیستن. این مسیر، بیشتر روی دو مرحله‌ی آخر، یعنی رسوندن و اجرا، تمرکز داره؛ چون بیشتر مسیرهای دیگه‌ی کتابخونه، دو مرحله‌ی اول رو یاد می‌دن. ولی درس دوم، کل چرخه رو، با هم، نشون می‌ده.

کارهایی که توی این مسیر می‌بینید

سند رسمی مایکروسافت، چند کار رو، پایه‌ی دواپس می‌دونه، که هر کدوم، یه جایی توی این مسیر، یاد داده می‌شه:

  • یکپارچه‌سازی و تحویل پیوسته: ایستگاه شش.
  • کنترل نسخه، که سند می‌گه معمولا با گیت انجام می‌شه: پیش‌نیاز ایستگاه شش.
  • زیرساخت به‌عنوان کد: ایستگاه شش.
  • مدیریت پیکربندی سرورها و ماشین‌های مجازی: ایستگاه‌های سه و چهار.
  • پایش پیوسته: ایستگاه هشت.

یعنی این مسیر، یه فهرست ابزار نیست؛ همین کارهاست، به ترتیبی که هر کدوم، روی قبلی ساخته بشه.

یه نکته از همین اول: هسته و توزیع

سایت رسمی هسته‌ی لینوکس، یه نکته‌ی مهم برای تازه‌کارها داره: اگه با لینوکس تازه آشنا شدید، دنبال دانلود خود هسته نباشید؛ چون هسته، فقط یه تیکه از یه سیستم لینوکسی کامله. چیزی که لازم دارید، یه توزیع (Distribution) ـه؛ یعنی یه سیستم لینوکسی کامل، با هسته و همه‌ی برنامه‌های لازم.

همون سایت می‌گه توزیع‌های زیادی هست؛ بعضی همه‌منظوره، و بعضی، برای کارهای خاص، بهینه شدن. درس چهارم این مسیر، توزیع‌های رایج رو، و فرقشون رو، باز می‌کنه؛ و درس پنجم، یه توزیع رو، روی یه جای امن، نصب می‌کنه.

درس‌ها چطورن

هر درس، یه تصویر ساده از زندگی روزمره داره، که موضوع رو جا بندازه؛ بعد، توضیح قدم به قدم؛ یه جواب کوتاه، که اگه کسی پرسید، بگید؛ چند باور رایج اشتباه؛ یه مثال؛ و یه تمرین امروز. آخر هر درس، یه آزمون کوچیک هست، که هر بار، پونزده سوال از سی سوال رو می‌پرسه.

هر جا یه ابزار، مثل داکر یا زیرسیستم لینوکس ویندوز، یاد داده می‌شه، همه‌ی قدم‌ها و دستورها، از سند رسمی خود سازنده‌ش میان، که با اثر انگشت ذخیره شده؛ تا اگه روزی عوض شد، بفهمیم. و هر جا یه دستور، می‌تونه چیزی رو پاک یا خراب کنه، پیش از دستور، یه هشدار روشن هست.

ایستگاه یک: شروع

همین درس، و بعدش: دواپس چیه، سرور چیه، و سرور مجازی چیه. این ایستگاه، کلمه‌ها رو جا می‌ندازه؛ تا وقتی توی ایستگاه‌های بعد، می‌گیم «روی سرور»، دقیقا بدونید یعنی چی و کجا.

یه درسش، یعنی «سرور چیست»، توی یه مسیر دیگه‌ی کتابخونه کامل نوشته شده؛ و اینجا، بهش پیوند داده می‌شه، تا یه موضوع، دو بار تکرار نشه.

ایستگاه دو: لینوکس، پایه

هفت درس. لینوکس چیه و چه فرقی با ویندوز داره؛ کجا امتحانش کنیم؛ ترمینال و پوسته؛ دستورهای کار با فایل و پوشه؛ ساختار پوشه‌های لینوکس؛ کار با متن توی ترمینال؛ و لوله و هدایت خروجی، که دستورها رو به هم وصل می‌کنه.

این ایستگاه، الفبای کل مسیره. اگه فقط یه ایستگاه رو با حوصله برید، این باشه؛ چون بقیه‌ی مسیر، همه‌ش، توی همین ترمینال اتفاق می‌افته.

ایستگاه سه: لینوکس، اداره‌ی سیستم

هشت درس. کاربر و گروه؛ اجازه‌ی فایل؛ نصب نرم‌افزار با مدیر بسته؛ پردازه‌ها و منابع؛ سرویس، یعنی برنامه‌ای که همیشه روشنه؛ لاگ‌های سیستم؛ اسکریپت پوسته برای خودکار کردن دستورها؛ و اجرای زمان‌بندی‌شده.

اینجا، از کاربر لینوکس، به کسی می‌رسید که یه سیستم لینوکسی رو اداره می‌کنه. خیلی از مشکل‌های امنیتی سرورها، از همین ایستگاه میان: اجازه‌ی اشتباه یه فایل، یا یه سرویسی که بی‌دلیل روشن مونده.

ایستگاه چهار: سرور از راه دور

پنج درس. SSH، یعنی راه امن وصل شدن به یه سرور دوردست؛ کلید SSH به جای رمز؛ دیوار آتش روی سرور؛ امن کردن یه سرور تازه؛ و وب‌سرور و پروکسی معکوس، که درخواست‌های اینترنت رو به برنامه‌ی شما می‌رسونه.

این ایستگاه، با احتیاط پیش می‌ره؛ چون یه سرور روی اینترنت، برای همه در دسترسه؛ از جمله برای کسایی که دنبال یه در باز می‌گردن. هر درس، یه قدم برای بستن یه در باز داره.

ایستگاه پنج: داکر

دوازده درس؛ بزرگ‌ترین ایستگاه مسیر. کانتینر چیه؛ داکر چیه؛ ماشین مجازی یا کانتینر؛ نصب داکر؛ ایمیج و کانتینر؛ نوشتن Dockerfile؛ بسته‌بندی یه برنامه‌ی وب؛ داده‌ی ماندگار؛ شبکه‌ی کانتینرها؛ Docker Compose برای چند کانتینر با هم؛ امنیت داکر؛ و اینکه چرا داکر، دیسک رو پر می‌کنه و چی کارش کنیم.

همه‌ی درس‌های داکر، از روی سند رسمی خودش، که با اثر انگشت ذخیره شده، نوشته می‌شن. داکر، حرف معروف «روی کامپیوتر من کار می‌کرد» رو، تقریبا از بین می‌بره؛ چون همون بسته، همه‌جا، همون‌طور اجرا می‌شه.

یه نکته‌ی کوچیک: کانتینرهایی که توی این مسیر می‌سازیم، از یه توزیع لینوکس شروع می‌شن؛ یعنی چیزهایی که توی ایستگاه‌های دو و سه یاد می‌گیرید، مثل پردازه، اجازه و شبکه، دقیقا همون چیزهایی‌ان که داخل یه کانتینر هم، به کار میان.

ایستگاه شش: انتشار خودکار

پنج درس. CI/CD چیه؛ ساختن یه خط انتشار؛ انتشار بی قطعی و برگشت به نسخه‌ی قبل؛ رمز و کلید توی خط انتشار؛ و زیرساخت به‌عنوان کد.

سند رسمی مایکروسافت، یکپارچه‌سازی پیوسته (Continuous Integration) رو این‌طور تعریف می‌کنه: خودکار کردن ادغام و تست کد، که کمک می‌کنه خطاها زود پیدا بشن، و درست کردنشون ارزون‌تر باشه. این ایستگاه، اون رو می‌سازه.

ایستگاه هفت: رایانش ابری

هشت درس. رایانش ابری چیه؛ زیرساخت، سکو و نرم‌افزار به‌عنوان خدمت؛ خدمت‌های اصلی هر ابر؛ مسئولیت مشترک امنیت؛ هزینه‌ی ابر و غافلگیری صورتحساب؛ منطقه و دسترس‌پذیری؛ کوبرنتیز چیه؛ و مدرک‌های کلود و لینوکس.

این ایستگاه، از روی تعریف رسمی و جهانی رایانش ابری پیش می‌ره، نه از روی تبلیغ یه شرکت خاص. یعنی مفهوم‌ها رو یاد می‌گیرید، که روی هر ابری، یکی‌ان.

ایستگاه‌های هشت و نه: پایش، و پروژه

ایستگاه هشت، چهار درس: پایش سلامت و منابع و هشدار؛ جمع کردن لاگ‌ها؛ پشتیبان‌گیری سرور؛ و وقتی سرور خوابید، چی کار کنیم. سند رسمی مایکروسافت درباره‌ی دواپس می‌گه پایش پیوسته، یعنی دید کامل و لحظه‌ای به سلامت کل برنامه؛ و یه معیار مهم، میانگین زمان برگشت بعد از خرابیه.

و ایستگاه نه، پروژه: یه برنامه‌ی واقعی رو، از کد، تا یه سرور امن، با داکر، انتشار خودکار، پایش و پشتیبان، می‌برید. چیزی که آخرش دارید، یه رستوران کامله؛ و دلیل واقعی که بلدید.

متن‌باز، یعنی چی

توی این مسیر، کلمه‌ی متن‌باز (Open Source) رو زیاد می‌بینید. یعنی کد اون نرم‌افزار، برای همه، قابل دیدنه؛ و بسته به مجوزش، می‌شه تغییرش داد و دوباره منتشرش کرد. سایت رسمی هسته‌ی لینوکس می‌گه لینوکس، از صفر، توسط لینوس توروالدز، با کمک یه گروه پراکنده از برنامه‌نویس‌ها، از سراسر اینترنت، نوشته شد. و سند رسمی مایکروسافت هم می‌گه زیرسیستم لینوکس ویندوز، یه ابزار متن‌بازه، که کدش برای دانلود و مشارکت در دسترسه.

چرا برای این مسیر مهمه؟ چون یعنی ابزارهای اصلی، رایگان در دسترسن، و اگه یه روز، یه چیزی عجیب کار کرد، می‌شه رفت و دید چرا. ولی متن‌باز، یعنی بی‌مجوز نیست؛ هر نرم‌افزار متن‌باز، یه مجوز داره، که می‌گه چه کارهایی مجازه؛ و توی یه پروژه‌ی تجاری، خوندنش، بخشی از کاره.

یه طرز فکر: هر کاری که دو بار کردید

یه طرز فکر هست، که توی کل این مسیر، تکرار می‌شه: هر کاری که دو بار، با دست، انجام دادید، بار سوم، خودکارش کنید. سند رسمی مایکروسافت، همین رو، از زبون دواپس، می‌گه: کارهای تکراری و دستی رو، خودکار کنید.

چرا؟ چون آدم، خسته می‌شه، یه قدم رو جا می‌ندازه، یا یه حرف رو اشتباه تایپ می‌کنه؛ ولی یه اسکریپت، هر بار، دقیقا همون کار رو می‌کنه. ایستگاه سه، اولین اسکریپت‌ها رو می‌نویسه؛ ایستگاه شش، کل انتشار رو خودکار می‌کنه. و هر بار که خودکار می‌کنید، یه جای اشتباه انسانی، بسته می‌شه.

یه قاعده‌ی مهم: اول، جای امن

کار با سرور و ترمینال، یه خطر واقعی داره: یه دستور اشتباه، می‌تونه فایل‌ها رو پاک کنه، یا یه سرور رو از دسترس خارج کنه. برای همین، این مسیر، یه قاعده‌ی ساده داره: هر تمرین، اول، روی یه جای امن؛ یعنی یه ماشین مجازی، یا زیرسیستم لینوکس، یا یه سرور آزمایشی که چیز مهمی روش نیست.

و یه قاعده‌ی دوم: هیچ دستوری رو، که از جایی کپی کردید، بی فهمیدن، روی یه سیستم مهم اجرا نکنید. هر درس، هر دستور رو، پیش از اجرا، توضیح می‌ده؛ و هر جا یه دستور خطرناکه، صاف، هشدار می‌ده.

روزی چقدر وقت

هر درس، حدود نیم ساعت خوندن داره، و تمرینش، بیشتر وقت‌ها، بیست دقیقه تا یه ساعت. این مسیر، بیشتر از مسیرهای مفهومی، تمرین می‌خواد؛ چون ترمینال، با خوندن، یاد گرفته نمی‌شه؛ با نوشتن یاد گرفته می‌شه.

یه پیشنهاد: هر دستوری که یاد می‌گیرید، همون روز، چند بار، با ورودی‌های مختلف، امتحان کنید. و یه دفترچه کنار دستتون باشه، برای دستورهایی که مهمن؛ تا وقتی یه روز، روی یه سرور واقعی، لازمشون داشتید، دنبالشون نگردید.

و یه پیشنهاد دیگه: هر ایستگاه رو که تموم کردید، یه هفته صبر کنید و پیش از ایستگاه بعد، دستورهای مهمش رو، بی نگاه به دفترچه، دوباره بنویسید. چیزی که یادتون نیومد، همونیه که باید دوباره تمرین کنید.

چند اشتباه رایج تازه‌کارها

این‌ها، اشتباه‌هایی‌ان که تقریبا همه، یه بار، می‌کنن:

  • پریدن مستقیم سراغ داکر یا ابر، بی شناختن لینوکس.
  • کپی کردن دستور از اینترنت، بی فهمیدنش.
  • کار کردن همیشگی با بیشترین دسترسی، به جای کاربر معمولی.
  • گذاشتن رمز و کلید، توی کد یا فایل‌هایی که منتشر می‌شن.
  • نداشتن پشتیبان، تا روزی که لازم بشه.

هر کدوم از این‌ها، یه درس توی مسیر داره؛ ولی دونستنشون از همین اول، شاید یه روز، یه سرور رو نجات بده.

از هوش مصنوعی کمک بگیرید؟

یه مدل زبانی، می‌تونه یه دستور لینوکس رو توضیح بده، یا یه Dockerfile پیشنهاد کنه؛ و این، کمک خوبیه. ولی دو احتیاط داره. یک، مدل، گاهی با اطمینان کامل، یه گزینه‌ی دستوری می‌سازه که وجود نداره، یا یه دستور خطرناک پیشنهاد می‌ده. دو، اگه نفهمید چرا یه دستور کار می‌کنه، روز خرابی، نمی‌دونید چرا کار نمی‌کنه.

پس قاعده‌ی این مسیر: هر دستوری که یه مدل پیشنهاد داد، اول با سند رسمی یا راهنمای خود دستور بسنجید، بعد روی جای امن امتحان کنید، و فقط بعد، روی سیستم مهم. ایستگاه دوم، یاد می‌ده راهنمای هر دستور رو، توی خود ترمینال، پیدا کنید.

بعد از این مسیر

کسی که این مسیر رو تموم کنه، می‌تونه یه سرور لینوکسی رو راه بندازه و امنش کنه، یه برنامه رو با داکر بسته‌بندی کنه، یه خط انتشار خودکار بسازه، و سرورش رو پایش کنه و ازش پشتیبان بگیره. این، برای یه برنامه‌نویس، یعنی استقلال؛ و برای کسی که می‌خواد دواپس شغلش بشه، یه پایه‌ی محکم.

و این مسیر، با چند مسیر دیگه‌ی کتابخونه جفت می‌شه: با مسیر شبکه، برای فهمیدن اینکه درخواست‌ها چطور به سرور می‌رسن؛ با مسیرهای هونو و نکست جی‌اس، برای داشتن یه برنامه‌ی واقعی که منتشر کنید؛ و با مسیر تست، چون انتشار خودکار، بی تست خودکار، فقط خطاها رو سریع‌تر منتشر می‌کنه.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «لینوکس و داکر و ابر رو از کجا یاد بگیرم»:

از لینوکس و ترمینال شروع کنید، چون خیلی از سرورها روش اجرا می‌شن. بعد اداره‌ی سیستم، و کار با سرور از راه دور با SSH و امن کردنش. بعد داکر و Docker Compose، برای بسته‌بندی برنامه. بعد انتشار خودکار، رایانش ابری، و پایش و پشتیبان. همه رو اول روی یه جای امن، مثل ماشین مجازی، تمرین کنید؛ با ابزار رایگان.

چند باور رایج

  • «لینوکس، فقط برای متخصص‌هاست.» از صفر شروع می‌شه.
  • «داکر رو بی لینوکس یاد می‌گیرم.» پایه‌ی داکر، لینوکسه.
  • «برای تمرین، باید سرور بخرم.» ماشین مجازی، رایگان.
  • «دستوری که از اینترنت کپی می‌کنم، امنه.» اول بفهمید، بعد روی جای امن.
  • «ابر، یعنی یه شرکت خاص.» یه مفهوم، با تعریف رسمی.

یه مثال

یه برنامه‌نویس، یه سایت کوچیک ساخت، که روی لپ‌تاپش عالی کار می‌کرد. یه سرور اجاره کرد، فایل‌ها رو با دست کپی کرد، و چند ساعت، با پیغام‌های خطای عجیب، کلنجار رفت؛ چون نسخه‌ی یه ابزار، روی سرور، با لپ‌تاپش فرق داشت. بالاخره کار کرد؛ ولی هر بار که یه تغییر کوچیک می‌داد، همین داستان تکرار می‌شد.

با این مسیر، همون آدم، اول لینوکس رو می‌شناسه، و می‌فهمه سرورش چی داره. بعد، برنامه رو با داکر بسته‌بندی می‌کنه، تا روی لپ‌تاپ و سرور، دقیقا یکی باشه. و آخر، یه خط انتشار می‌سازه، که هر تغییر، خودش، تست و منتشر بشه. چند ساعت کلنجار، به چند دقیقه، تبدیل می‌شه.

تمرین امروز

امروز، بی ترمینال، رستوران خودتون رو طراحی کنید.

  1. یه برنامه یا سایت که دوست دارید یه روز منتشر کنید رو انتخاب کنید.
  2. بنویسید روی کدوم کامپیوتر اجرا می‌شه، و چه سیستم‌عاملی داره.
  3. بنویسید اگه ده برابر کاربر اومد، چی لازم داره.
  4. بنویسید از کجا می‌فهمید وسط شب خراب شده.
  5. و بنویسید اگه همه‌ی فایل‌هاش پاک شد، از کجا برمی‌گردونیدش.

درس بعدی، دقیق می‌گه دواپس چیه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • مسیر: از کد روی کامپیوتر خودتون، تا اجرای پایدار روی سرور.
  • اول لینوکس و ترمینال؛ بعد اداره‌ی سیستم و SSH.
  • داکر و Docker Compose، برای بسته‌بندی برنامه.
  • انتشار خودکار، رایانش ابری، پایش و پشتیبان.
  • نه ایستگاه، با ابزار رایگان؛ پیش‌نیاز فقط آشنایی با کامپیوتر.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد