آموزشیاد بگیریم چطور یاد بگیریم
بازخورد
جواب کوتاه
بازخورد (Feedback)، اطلاعاتیه دربارهی اینکه کارمون چطور بود و چطور میشه بهترش کرد؛ و بی اون، تمرین، مثل پرتاب توپ بسکتبال توی تاریکیه. ادوارد ثورندایک، سال ۱۹۳۱، نشون داد آدمهایی که با چشم بسته هزاران بار خط کشیدن، بی بازخورد، هیچ بهتر نشدن. ولی همهی بازخوردها مفید نیستن: آوراهام کلوگر و آنجلو دنیسی، سال ۱۹۹۶، دیدن حدود یه سوم بازخوردها، عملکرد رو بدتر کردن. بازخورد خوب، دربارهی کار و روشه، نه خود آدم؛ دقیق و مشخصه؛ میگه قدم بعدی چیه؛ و به موقع میاد. اگه کسی بازخورد نمیده، میشه با ضبط کردن خود، مقایسه با نمونه، و پرسیدن، خودتون بسازیدش.
پرتاب آزاد، توی تاریکی
تصور کنید توی یه سالن بسکتبال کاملا تاریک، پرتاب آزاد تمرین میکنید. توپ رو پرتاب میکنید، ولی نمیبینید کجا رفت؛ حتی صدای خوردنش به حلقه رو هم نمیشنوید. هزار بار، صد بار، ده هزار بار. آیا بهتر میشید؟ احتمالا نه. چون هیچوقت نمیدونید کدوم پرتاب خوب بود و کدوم بد، و چی رو باید عوض کنید.
حالا چراغها روشن میشن. هر پرتاب رو میبینید: کمی کوتاه بود، کمی چپ رفت، این یکی رفت تو. حالا هر پرتاب، یه درسه، و دستتون، کمکم، خودش رو تنظیم میکنه. این نور، همون بازخورده. درس «تمرین آگاهانه» گفت بازخورد، یکی از ستونهای تمرین خوبه؛ این درس، دقیقتر سراغش میره: چرا مهمه، کدوم بازخورد کمک میکنه و کدوم ضرر میزنه، و چطور، حتی تنهایی، بسازیدش.
بازخورد، دقیقا چیه
بازخورد (Feedback)، هر اطلاعاتیه که دربارهی کار یا عملکردمون به ما میرسه و کمک میکنه بدونیم کجا هستیم و چطور بهتر بشیم. میتونه از یه معلم بیاد، از یه دوست، از کلید جواب، از دیدن نتیجه، یا از خودمون، وقتی کارمون رو با یه نمونهی خوب مقایسه میکنیم.
یه نکتهی مهم: بازخورد، فقط تعریف یا انتقاد نیست. «آفرین» یا «خوب نبود»، اطلاعات کمی میدن؛ نمیگن دقیقا چی خوب بود یا چی رو باید عوض کرد. بازخورد واقعی، اطلاعات قابل استفادهست: «توی این مسئله، علامت رو اشتباه گذاشتی؛ قاعدهی تقسیم با عدد منفی رو دوباره ببین».
یه نکتهی دیگه: بازخورد، فقط از بیرون نمیاد؛ خیلی وقتها، خود کار، بازخورد میده. یه توپ که توی حلقه نرفت، یه برنامهی کامپیوتری که اجرا نشد، یه کیک که نپخت؛ همه، بازخوردن. بعضی مهارتها، بازخورد طبیعی سریع و روشنی دارن، و برای همین، راحتتر یاد گرفته میشن. مهارتهایی که بازخورد طبیعی ندارن، مثل نوشتن یا تصمیمگیری، به بازخورد ساختهشده، بیشتر نیاز دارن.
خط کشیدن با چشم بسته
ادوارد ثورندایک، روانشناس آمریکایی، سال ۱۹۳۱، یه آزمایش ساده و معروف انجام داد. از آدمها خواست با چشم بسته، خطهایی به طول دقیقا ده سانتیمتر بکشن؛ هزاران بار، طی چند روز. یه گروه، بعد از هر خط، هیچ اطلاعاتی نمیگرفتن. گروه دیگه، بعد از هر خط، میشنیدن که «درسته» یا «غلطه».
گروهی که بازخورد نمیگرفتن، بعد از هزاران خط، هیچ بهتر نشدن؛ دقتشون، روز آخر، تقریبا مثل روز اول بود. گروهی که بازخورد میگرفتن، کمکم، خیلی دقیقتر شدن. یعنی تکرار، به تنهایی، یاد نمیده؛ تکرار، به اضافهی دونستن نتیجه، یاد میده. این، یکی از پایهایترین یافتههای روانشناسی یادگیریه.
یه سوم بازخوردها، ضرر میزنن
آوراهام کلوگر و آنجلو دنیسی، سال ۱۹۹۶ توی مجلهی Psychological Bulletin، یه فراتحلیل بزرگ از بیش از ششصد مقایسه دربارهی اثر بازخورد منتشر کردن. نتیجهی کلی، مثبت بود: به طور میانگین، بازخورد، عملکرد رو بهتر میکرد. ولی یه یافتهی شگفتانگیز هم داشت: توی حدود یه سوم مقایسهها، بازخورد، عملکرد رو بدتر کرده بود.
کدوم بازخوردها ضرر زده بودن؟ کلوگر و دنیسی دیدن بازخوردهایی که توجه رو از خود کار، به سمت «خود» آدم میبردن، مثل تعریف یا انتقاد کلی از شخص، یا مقایسه با دیگران، بیشتر احتمال داشت ضرر بزنن. بازخوردهایی که روی جزئیات کار و راه بهتر کردنش تمرکز داشتن، بیشترین کمک رو کرده بودن. یعنی بازخورد، یه ابزار قویه، ولی دو لبه داره.
یه مثال روزمره از بازخوردی که ضرر میزنه: معلمی که جلوی کلاس، به یه دانشآموز میگه «تو همیشه بیدقتی». این بازخورد، توجه دانشآموز رو از کار، به خودش و به نگاه بقیه میبره؛ و به جای یاد گرفتن، فقط احساس شرمندگی میسازه. همون نکته، اگه به شکل «توی این سه سوال، واحدها رو جا انداختی» گفته بشه، یه درس واقعیه.
سه سوال بازخورد خوب
جان هتی و هلن تیمپرلی، سال ۲۰۰۷ توی مجلهی Review of Educational Research، که درس «یادگیری از اشتباهها» بهش اشاره کرد، گفتن بازخورد خوب، به سه سوال جواب میده:
- کجا میرم؟ هدف چیه، و موفقیت چه شکلیه؟
- الان کجام؟ نسبت به اون هدف، چقدر جلو اومدم؟
- بعدی چیه؟ چی کار کنم که نزدیکتر بشم؟
سوال سوم، مهمترینه، و بیشتر از همه جا میافته. «این انشا خوب نیست» به سوال دوم جواب میده؛ ولی تا نگید «پاراگراف دوم، یه مثال لازم داره که ادعات رو نشون بده»، یادگیرنده نمیدونه بعدش چی کار کنه. بازخوردی که قدم بعدی نداره، معمولا فقط یه نمرهست.
بازخورد، روی چی
هتی و تیمپرلی، بازخورد رو، بر اساس اینکه روی چی تمرکز داره، به چهار سطح تقسیم کردن. بازخورد دربارهی کار: «این جواب، غلطه؛ عدد درست ۴۲ـه». بازخورد دربارهی روش: «اینجا، به جای جمع کردن، باید اول ضرب میکردی». بازخورد دربارهی خودتنظیمی: «پیش از تحویل، جوابهات رو چک کردی؟ یه راهی پیدا کن که خودت این اشتباهها رو بگیری». و بازخورد دربارهی خود شخص: «تو باهوشی» یا «تو دقیق نیستی».
پژوهشها نشون دادن سه سطح اول، به خصوص روش و خودتنظیمی، معمولا بیشترین کمک رو به یادگیری میکنن؛ و سطح چهارم، یعنی دربارهی خود شخص، کمترین، و گاهی ضرر. این، با یافتههای درس «ذهنیت رشد» هم جوره: تعریف از هوش، به جای تعریف از روش، بچهها رو از چالش دور کرد.
دقیق و مشخص
«کارت خوب بود» یا «یه کم بهترش کن»، بازخوردهای مبهمیان؛ یادگیرنده نمیدونه دقیقا چی خوب بود، و چی رو چطور بهتر کنه. بازخورد خوب، دقیق و مشخصه: «مقدمهت، با یه سوال جذاب شروع شده، و این خواننده رو میکشونه؛ ولی نتیجهگیری، فقط حرفهای قبلی رو تکرار میکنه؛ یه جمله اضافه کن که بگه چرا این موضوع مهمه».
یه نکتهی دیگه: بازخورد، باید یکی دو نکتهی مهم داشته باشه، نه بیست تا. یه برگه پر از علامت قرمز، یادگیرنده رو گیج و دلسرد میکنه؛ و همونطور که درس «بار شناختی» گفت، ذهن، نمیتونه همزمان بیست تا تغییر رو نگه داره. بهتره روی یکی دو چیز مهمتر تمرکز بشه، و بقیه، برای دفعهی بعد.
یه ترفند برای دادن بازخورد دقیق: به جای صفتها، مثل «خوب» یا «ضعیف»، از رفتارها و جزئیات بگید. «صدات توی دقیقهی اول، آروم بود و ته کلاس شنیده نمیشد» از «ارائهت ضعیف بود» خیلی مفیدتره؛ چون میگه دقیقا چی و کجا. همین قاعده، برای بازخورد به خود هم کار میکنه.
رو به جلو، نه فقط رو به عقب
خیلی از بازخوردها، فقط رو به عقب نگاه میکنن: «اینجا اشتباه کردی». ولی بازخورد خوب، رو به جلو هم نگاه میکنه: «دفعهی بعد، این رو امتحان کن». بعضیها به این، «پیشخورد»، به انگلیسی Feedforward، میگن. فرقش، توی اینه که یادگیرنده، با یه کار مشخص برای انجام دادن، از جلسه بیرون میره، نه فقط با یه فهرست اشتباه.
برای همین، وقتی بازخورد میگیرید و قدم بعدی توش نیست، خودتون بپرسید: «پس دفعهی بعد، چی کار متفاوتی بکنم؟». و وقتی به خودتون بازخورد میدید، مثلا بعد از یه تست تمرینی، همیشه با یه جملهی رو به جلو تموم کنید: «برای جلسهی بعد: این سه نوع سوال رو تمرین میکنم».
زود، یا کمی دیرتر
بازخورد کی بهتره؟ پژوهشها، جواب سادهای ندارن. برای کارهای ساده، و برای تازهکارها، بازخورد فوری معمولا بهتره؛ چون جلوی تکرار و محکم شدن اشتباه رو میگیره. ولی همونطور که درس «تست زدن» گفت، توی بعضی پژوهشها، بازخورد با کمی تاخیر، مثلا آخر کل تست، برای ماندگاری بلندمدت، بهتر بوده؛ چون یه بار دیگه، با فاصله، به سوال برمیگردید.
یه راهنمای کلی: بازخورد، نباید اونقدر دیر بیاد که یادتون رفته باشه کار چی بود؛ مثلا برگهای که یه ماه بعد برمیگرده، اثر کمتری داره. و نباید اونقدر فوری و پشت سر هم باشه که فرصت فکر کردن و پیدا کردن اشتباه به دست خودتون رو بگیره؛ که بخش بعدی، دربارهی همینه.
بازخورد خیلی زیاد، وابستگی میسازه
آلن سالمونی، ریچارد اشمیت و چارلز والتر، سال ۱۹۸۴، پژوهشهای یادگیری مهارتهای حرکتی رو مرور کردن و یه نکتهی غافلگیرکننده پیدا کردن: وقتی بعد از هر تکرار، بازخورد کامل داده میشد، عملکرد حین تمرین، عالی بود؛ ولی وقتی بازخورد برداشته میشد، عملکرد خیلی افت میکرد. یادگیرنده، به بازخورد وابسته شده بود، و یاد نگرفته بود خودش اشتباههاش رو حس کنه.
به این، فرضیهی راهنمایی، به انگلیسی Guidance Hypothesis، میگن. راهحل اینه که بازخورد، کمکم کمتر بشه؛ مثلا اول، بعد از هر تکرار، بعد هر چند تکرار یه بار، و آخر، فقط گاهی. اینطوری، یادگیرنده مجبور میشه خودش، اشتباههاش رو حس کنه و پیدا کنه؛ و همین، اون رو برای وقتی که معلم نیست، آماده میکنه. همون محو تدریجی راهنمایی که درس «بار شناختی» گفت.
دونستن نتیجه، یا دونستن روش
پژوهشگرهای یادگیری مهارت، دو نوع بازخورد رو جدا میکنن. دونستن نتیجه، به انگلیسی Knowledge of Results، یعنی دونستن اینکه کار چطور تموم شد: توپ رفت تو یا نه، جواب درست بود یا غلط، چند ثانیه طول کشید. دونستن روش، به انگلیسی Knowledge of Performance، یعنی دونستن اینکه کار چطور انجام شد: آرنجت بیرون رفت، پاهات خیلی نزدیک بود، قدم دوم رو جا انداختی.
هر دو مفیدن، ولی برای کارهای مختلف. دونستن نتیجه، برای تنظیم کلی خوبه؛ ولی وقتی نمیدونید چرا نتیجه بد بود، کمک کمی میکنه. دونستن روش، دقیقا میگه چی رو عوض کنید؛ و برای همین، برای اصلاح حرکتها و روشها، ارزشمنده. بهترین مربیها، هر دو رو با هم میدن.
بازخورد، از خودتون
بیشتر وقتها، معلم یا مربیای نیست که بعد از هر تمرین، بازخورد بده. خبر خوب اینه که میشه، با چند روش ساده، به خودمون بازخورد بدیم. هدف بزرگتر یادگیری هم، همینه: رسیدن به جایی که خودمون، بی کمک، کارمون رو ارزیابی کنیم و بهترش کنیم. به این، خودتنظیمی، به انگلیسی Self-regulation، میگن؛ همون سطح سوم هتی.
سه بخش بعدی، سه ابزار اصلی بازخورد از خود رو میگن: ضبط کردن، مقایسه با نمونه، و فهرست بررسی. هر سه، یه هدف دارن: دیدن کار خودتون، از بیرون، با چشم یه نفر دیگه.
یه سوال ساده که میشه بعد از هر تمرین از خود پرسید: «اگه یه معلم ماهر، الان کارم رو میدید، اولین چیزی که میگفت چی بود؟». این سوال، کمک میکنه کار خودتون رو، کمی از بیرون ببینید؛ و اغلب، جوابش، دقیقا همون چیزیه که باید روش کار کنید.
ضبط کردن خود
یکی از قویترین ابزارهای بازخورد از خود، ضبط کردنه. وقتی یه سخنرانی، یه قطعهی موسیقی، یا تلفظ یه زبان تازه رو ضبط میکنید و بعد گوش میدید یا نگاه میکنید، چیزهایی رو میبینید که حین انجام کار، اصلا متوجهشون نبودید: «ام» گفتنهای زیاد، یه نت کوکنشده، یه صدای اشتباه.
اولش، شنیدن یا دیدن خودتون، ممکنه ناخوشایند باشه؛ خیلیها از صدای ضبطشدهی خودشون خوششون نمیاد. ولی این ناخوشایندی، زود عادی میشه، و ارزش اطلاعاتی که به دست میاد، خیلی بیشتره. یه روش خوب: هر بار، فقط به یه چیز گوش بدید؛ مثلا اول فقط ریتم، بعد فقط تلفظ. اینطوری، گیج نمیشید.
مقایسه با یه نمونهی خوب
یه راه دیگه، مقایسهی کار خودتون با یه نمونهی ماهرانهست؛ همون روش فرانکلین که درس «تمرین آگاهانه» گفت. یه انشای عالی، یه اجرای استادانه، یه راهحل کامل، یا یه تلفظ بومی؛ کار خودتون رو کنارش بذارید و بپرسید: کجا فرق دارن؟ نمونه، چه کاری میکنه که من نمیکنم؟
این مقایسه، وقتی دقیقتره که روی یه بخش کوچیک باشه؛ مثلا فقط مقدمهی دو انشا، یا فقط چهار میزان از دو اجرا. و هر چه نقشهی ذهنیتون، که درس قبل گفت، دقیقتر بشه، فرقهای ظریفتری رو میبینید؛ و همین، شما رو، کمکم، به یه ارزیاب بهتر از کار خودتون تبدیل میکنه.
فهرست بررسی
یه ابزار سادهی دیگه، فهرست بررسیه: یه فهرست کوتاه از چیزهایی که یه کار خوب باید داشته باشه، که بعد از هر تمرین، کار خودتون رو باهاش چک میکنید. مثلا برای یه انشا: «یه جملهی اصلی روشن داره؟ هر پاراگراف، یه مثال داره؟ نتیجهگیری، چیز تازهای میگه؟». یا برای حل مسئله: «واحدها درستن؟ علامتها چک شدن؟ جواب، منطقیه؟».
خیلی از معلمها، به این فهرستها، معیار ارزیابی، به انگلیسی Rubric، میگن، و اونها رو پیش از کار به دانشآموزها میدن. اگه معلمتون چنین فهرستی نداده، خودتون، از روی نمونههای خوب و بازخوردهای قبلی، بسازیدش. فهرستهای بررسی، به خصوص برای اشتباههای بیدقتی که درس «یادگیری از اشتباهها» گفت، خیلی موثرن.
بازخورد رو بخواید
خیلی وقتها، آدمهایی دور و برمون هستن که میتونن بازخورد بدن، ولی بی اینکه بخوایم، نمیدن؛ معلمی که وقت کمی داره، دوستی که نمیخواد ناراحتمون کنه، یا همکلاسیای که فکر نمیکنه نظرش مهمه. پرسیدن، این در رو باز میکنه. ولی چطور بپرسیم مهمه.
«نظرت چیه؟» معمولا یه جواب کلی میگیره، مثل «خوب بود». سوالهای دقیقتر، بازخورد بهتری میگیرن: «کدوم بخش، از همه گنگتر بود؟»، «اگه یه چیز رو میتونستی عوض کنی، چی بود؟»، «توی پاراگراف دوم، استدلالم قانعکننده بود؟». این سوالها، به طرف مقابل اجازه میدن، بی نگرانی از ناراحت کردنتون، یه چیز مشخص و مفید بگه.
یه نکتهی دیگه: زمان پرسیدن هم مهمه. پرسیدن بازخورد درست بعد از یه کار، وقتی هنوز جزئیاتش یادتونه، خیلی مفیدتر از یه هفته بعده. و پرسیدن حین کار، مثلا بعد از نوشتن پیشنویس اول، نه بعد از تموم کردن کار نهایی، فرصت بیشتری برای استفاده از بازخورد میده.
گرفتن بازخورد، بی سپر
گرفتن بازخورد، به خصوص انتقادی، برای خیلیها سخته. واکنش طبیعی، دفاع کردنه: «ولی من...»، «تو متوجه نشدی...». این واکنش، قابل فهمه، ولی جلوی استفاده از بازخورد رو میگیره. داگلاس استون و شیلا هین، توی کتاب «ممنون از بازخورد»، به انگلیسی Thanks for the Feedback، که سال ۲۰۱۴ منتشر شد، پیشنهاد کردن اول، فقط گوش بدید و بفهمید، پیش از اینکه قضاوت کنید درسته یا نه.
چند قدم ساده: گوش بدید، بی حرف زدن؛ یه سوال روشنکننده بپرسید؛ تشکر کنید؛ و بعد، با فاصله، تصمیم بگیرید کدوم بخشش رو به کار ببرید. لازم نیست همهی بازخوردها رو قبول کنید؛ بعضیها، واقعا اشتباهن. ولی هر بازخوردی، دستکم یه اطلاعاته دربارهی اینکه کارتون، از چشم یه نفر دیگه، چطور دیده میشه.
بازخورد همکلاسیها
بازخورد همکلاسیها، یعنی دانشآموزهایی که کار همدیگه رو بررسی میکنن، توی پژوهشها، اثرهای خوبی نشون داده؛ هم برای کسی که بازخورد میگیره، و جالبتر، برای کسی که بازخورد میده. چون برای بررسی کار یه نفر دیگه، باید معیارهای کار خوب رو بفهمید، و این فهم، به کار خودتون هم منتقل میشه.
برای اینکه بازخورد همکلاسیها مفید باشه، یه فهرست بررسی یا چند سوال مشخص، خیلی کمک میکنه؛ وگرنه، معمولا به «خوب بود» یا انتقادهای کلی ختم میشه. یه قالب ساده و رایج: دو چیز که خوب بود، و یه چیز که میشه بهتر کرد، با یه پیشنهاد مشخص.
اشتباههای رایج
- تمرین زیاد، بی هیچ بازخوردی.
- بازخورد دربارهی خود شخص، به جای کار و روش.
- بازخورد مبهم، مثل «خوب بود» یا «بهترش کن».
- بازخورد بی قدم بعدی.
- بازخورد خیلی زیاد و پشت سر هم، که وابستگی میسازه.
- دفاع کردن به جای گوش دادن.
دومی، هم موقع دادن و هم موقع گرفتن بازخورد مهمه. وقتی بازخورد میگیرید و دربارهی خودتونه، مثلا «تو آدم دقیقی نیستی»، اون رو، توی ذهنتون، به یه بازخورد دربارهی کار ترجمه کنید: «کدوم کار مشخص، بیدقت بود و چطور درستش کنم؟».
برای بچهها
برای بچهها، بازخورد، باید ساده، مشخص و مهربون باشه. وقتی بچه یه نقاشی یا یه مشق رو نشون میده، به جای «قشنگه» یا «باهوشی»، یه چیز مشخص رو بگید: «چه رنگهای روشنی برای آسمون انتخاب کردی» یا «این حرفها رو خیلی صاف نوشتی». و اگه چیزی باید بهتر بشه، یه چیز، با یه پیشنهاد: «این کلمه رو دوباره ببین؛ یه حرفش جا افتاده».
یه تمرین خوب برای بچههای بزرگتر: پیش از اینکه بازخورد بدید، از خودشون بپرسید «به نظر خودت، کدوم بخشش رو خیلی خوب انجام دادی؟ کدوم بخش رو میخوای بهتر کنی؟». این، کمکم، به بچه یاد میده خودش، کارش رو ارزیابی کنه؛ مهمترین مهارت بازخورد.
برای سن بالا
برای بزرگسالهایی که یه مهارت تازه یاد میگیرن، بازخورد گاهی سختتر به دست میاد؛ چون کلاس رسمی ندارن، یا از پرسیدن خجالت میکشن. ضبط کردن خود و مقایسه با نمونه، دو ابزاریان که بی هیچ کس دیگه، کار میکنن. و یه کلاس گروهی، یا یه دوست که همون مهارت رو یاد میگیره، منبع خوبی برای بازخورد متقابله.
یه نکتهی دیگه: بزرگسالها، توی محل کار، زیاد بازخورد میگیرن و میدن. اصلهای این درس، یعنی تمرکز روی کار نه شخص، دقیق بودن، قدم بعدی، و گوش دادن بی دفاع، برای این بازخوردهای کاری هم، به همون اندازه، کار میکنن؛ و میتونن رابطههای کاری رو هم بهتر کنن.
چند تا حرف که زیاد میشنوید
- «تمرین زیاد، خودش کافیه.» ثورندایک: بی بازخورد، بهتر نشدن.
- «هر بازخوردی، کمک میکنه.» کلوگر و دنیسی: یه سوم، ضرر زدن.
- «تعریف، بهترین بازخورده.» تعریف از شخص، کمک کمی میکنه؛ از روش، بیشتر.
- «هر چی بازخورد بیشتر، بهتر.» زیادش، وابستگی میسازه.
- «بازخورد فقط از معلم میاد.» ضبط، نمونه، فهرست بررسی، همکلاسی.
- «باید همهی بازخوردها رو قبول کرد.» گوش بدید، بعد تصمیم بگیرید.
واژههای این درس، یه جا
- بازخورد (Feedback): اطلاعات دربارهی کار و راه بهتر کردنش.
- پیشخورد (Feedforward): بازخورد رو به جلو، با قدم بعدی.
- دونستن نتیجه (Knowledge of Results): کار چطور تموم شد.
- دونستن روش (Knowledge of Performance): کار چطور انجام شد.
- فرضیهی راهنمایی (Guidance Hypothesis): بازخورد زیاد، وابستگی میسازه.
- خودتنظیمی (Self-regulation): ارزیابی و بهتر کردن کار به دست خود.
- معیار ارزیابی (Rubric): فهرست ویژگیهای کار خوب.
- بازخورد همکلاسی (Peer Feedback): بررسی کار همدیگه.
- چهار سطح هتی: کار، روش، خودتنظیمی، خود.
- فراتحلیل کلوگر و دنیسی: یه سوم بازخوردها، ضرر.
یه تمرین کوتاه
برای مهارتی که الان تمرین میکنید:
- یه بار کارتون رو ضبط کنید یا بنویسید.
- یه نمونهی خوب پیدا کنید و یه بخش کوچیک رو مقایسه کنید.
- یه فهرست بررسی سهتایی بسازید.
- از یه نفر، یه سوال دقیق بپرسید: «کدوم بخش، از همه ضعیفتر بود؟»
- یه جملهی رو به جلو بنویسید: «دفعهی بعد، این رو امتحان میکنم».
درس بعدی، «سطح صاف یادگیری»، سراغ یکی از ناامیدکنندهترین لحظههای یاد گرفتن یه مهارت میره: وقتی با وجود تمرین، پیشرفتی دیده نمیشه؛ و اینکه چطور از این سطح صاف، بالا بریم.
جمعبندی. آنچه از این درس با خودتان میبرید.
- تمرین بی بازخورد، پرتاب توی تاریکیه.
- ثورندایک: خط کشیدن بی بازخورد، بهتر نشد.
- یه سوم بازخوردها، ضرر میزنن.
- بازخورد خوب: دربارهی کار، دقیق، با قدم بعدی.
- دربارهی خود آدم، معمولا کمکی نمیکنه.
- بازخورد خیلی زیاد، وابستگی میسازه.
- خودتون بسازید: ضبط، نمونه، پرسیدن.
خودتون رو بسنجید
۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو میبینید: چند تا درست، چند تا نادرست.