آموزشیاد بگیریم چطور یاد بگیریم

درس ۱۱۳ از ۱۱۵، توسعه فردی، حدود ۱۸ دقیقه خواندن

فلش کارت خوب

جواب کوتاه

فلش کارت (Flashcard)، یه کارت با یه سوال یا نشونه روی یه طرف و جواب روی طرف دیگه‌ست؛ و چون یادآوری فعال و تکرار با فاصله رو ممکن می‌کنه، یکی از قوی‌ترین ابزارهای یادگیریه. ولی فقط اگه درست ساخته بشه. قانون اصلی، که پیوتر ووزنیاک، سازنده‌ی یکی از اولین برنامه‌های تکرار با فاصله، بهش «اصل کمترین اطلاعات» گفت: هر کارت، یه سوال کوچیک، و یه جواب کوتاه. کارت‌های شلوغ، با یه پاراگراف جواب، یادتون نمی‌مونن. چند قانون دیگه: با کلمه‌های خودتون بنویسید، پیش از ساختن کارت بفهمید، از دو طرف تمرین کنید، تصویر و «چرا» اضافه کنید، و کارت‌ها رو زود کنار نذارید.

یه کلید، یه قفل

یه دسته کلید دارید، و هر کلید، یه قفل خاص رو باز می‌کنه. اگه یه کلید بسازید که قرار باشه ده تا قفل مختلف رو باز کنه، احتمالا هیچ‌کدوم رو درست باز نمی‌کنه. ولی ده کلید ساده، هر کدوم برای یه قفل، همیشه کار می‌کنن.

فلش کارت خوب هم، همین‌طوره: هر کارت، یه کلید برای یه تیکه‌ی کوچیک از دونش. وقتی یه کارت رو با یه پاراگراف جواب پر می‌کنید، مثل همون کلید چندقفله‌ست؛ موقع مرور، نمی‌دونید جوابتون کامل بود یا نه، و ذهن، هیچ‌کدوم رو درست یاد نمی‌گیره. این درس، که ادامه‌ی درس‌های «جعبه‌ی لایتنر» و «تکرار با فاصله»ـه، می‌گه چطور کارت‌هایی بسازید که واقعا یادتون بمونن.

فلش کارت، دقیقا چیه

فلش کارت (Flashcard)، یه کارت کوچیک، کاغذی یا روی گوشی و کامپیوتره، که روی یه طرفش یه سوال یا نشونه، و روی طرف دیگه‌ش، جواب نوشته شده. موقع مرور، طرف سوال رو می‌بینید، سعی می‌کنید جواب رو به یاد بیارید، و بعد کارت رو برمی‌گردونید تا چک کنید.

فلش کارت، برای یاد گرفتن خیلی چیزها خوبه: لغت یه زبان، تعریف‌ها، تاریخ‌ها، فرمول‌ها، اسم‌ها، و حتی مفهوم‌ها، اگه درست سوال بشن. ولی همون‌طور که پایین‌تر می‌بینیم، برای بعضی چیزها، مثل مهارت‌ها و فهم عمیق ربط‌ها، کمتر خوبه، و باید کنار روش‌های دیگه به کار بره.

چرا فلش کارت کار می‌کنه

فلش کارت، دو تا از قوی‌ترین روش‌های یادگیری رو، توی یه ابزار ساده، کنار هم می‌ذاره. اول، یادآوری فعال: هر بار که سوال رو می‌بینید و پیش از برگردوندن کارت، جواب رو به یاد میارید، همون اثر آزمونیه که درس «یادآوری فعال» گفت. دوم، تکرار با فاصله: با یه روش مثل جعبه‌ی لایتنر یا یه برنامه، کارت‌هایی که بلدید، کمتر، و کارت‌هایی که سختن، بیشتر مرور می‌شن.

دانلاسکی و همکارانش، توی مرور سال ۲۰۱۳، این دو روش رو تنها روش‌های «پرکاربرد» دونستن. یعنی فلش کارت، اگه درست استفاده بشه، یعنی واقعا پیش از برگردوندن جواب بدید و با فاصله مرور کنید، تقریبا همه‌ی ویژگی‌های یه روش عالی رو داره. ولی کیفیت خود کارت‌ها، خیلی مهمه؛ و این، چیزیه که بیشتر آدم‌ها بهش کم توجه می‌کنن.

قانون ۱: هر کارت، یه سوال کوچیک

پیوتر ووزنیاک، پژوهشگر لهستانی که از دهه‌ی ۱۹۸۰ یکی از اولین برنامه‌های تکرار با فاصله‌ی کامپیوتری رو ساخت، یه فهرست معروف از «بیست قانون ساختن دونش» برای فلش کارت‌ها نوشت. مهم‌ترین قانونش، چیزیه که بهش اصل کمترین اطلاعات، به انگلیسی Minimum Information Principle، گفت: هر کارت، باید فقط یه تیکه‌ی کوچیک و ساده از دونش رو بپرسه.

مثلا به جای یه کارت با سوال «ویژگی‌های میتوکندری چیه؟» و یه جواب پنج‌خطی، چند کارت کوچیک بسازید: «میتوکندری چی تولید می‌کنه؟ انرژی»؛ «میتوکندری چند لایه غشا داره؟ دو»؛ «میتوکندری DNA خودش رو داره؟ بله». هر کارت، یه جواب کوتاه داره، و موقع مرور، روشنه که بلد بودید یا نه.

چرا کارت شلوغ کار نمی‌کنه

کارت‌های شلوغ، چند مشکل دارن. اول، موقع مرور، نمی‌دونید جوابتون کامل بود یا نه؛ اگه سه تا از پنج ویژگی رو گفتید، درست بود یا غلط؟ این ابهام، باعث می‌شه خودتون رو گول بزنید و کارت رو «بلد» حساب کنید. دوم، هر بار، ممکنه یه بخش متفاوت یادتون بیاد؛ و حافظه، یه مسیر ثابت برای یادآوری نمی‌سازه.

سوم، کارت‌های شلوغ، خسته‌کننده‌ان؛ و چون مرورشون سخته، کم‌کم، کنار گذاشته می‌شن. چند کارت کوچیک، شاید زیادتر به نظر بیان، ولی مرورشون، سریع‌تر، روشن‌تر و لذت‌بخش‌تره. یه قاعده‌ی ساده: اگه جواب یه کارت، بیشتر از یه خط یا چند کلمه‌ست، احتمالا باید به چند کارت تقسیم بشه.

قانون ۲: اول بفهمید، بعد کارت بسازید

ووزنیاک، قانون اولش رو این گذاشت: «چیزی رو که نفهمیدید، یاد نگیرید». یعنی پیش از اینکه برای یه مطلب کارت بسازید، اول باید اون رو بفهمید؛ با خوندن، توضیح دادن، و دیدن ربط‌هاش. حفظ کردن چیزی که نفهمیدید، با فلش کارت، هم سخت‌تره، و هم بی‌فایده‌تر؛ چون یه تیکه‌ی جدا و بی‌معنا، به هیچ چیزی وصل نیست.

این، همون پیامیه که درس «روش‌های یادسپاری» درباره‌ی قلاب‌ها گفت: اول بفهمید، و بعد اگه چیزی عینا باید حفظ بشه، ابزار حفظ کردن رو به کار ببرید. فلش کارت، ابزار مرور و محکم کردنه، نه ابزار فهمیدن. پس ترتیب درست: اول یه فصل رو بخونید و بفهمید، مثلا با SQ3R یا کرنل؛ بعد، از نکته‌های مهمش، کارت بسازید.

قانون ۳: خودتون، با کلمه‌های خودتون

خیلی‌ها، به جای ساختن کارت، از دسته‌های آماده‌ای که بقیه ساختن استفاده می‌کنن. این، وقت صرفه‌جویی می‌کنه، ولی یه چیز مهم رو از دست می‌ده: خود ساختن کارت، یه بخش از یادگیریه. وقتی یه مطلب رو به یه سوال کوچیک و یه جواب کوتاه تبدیل می‌کنید، مجبورید بفهمید چی مهمه، و با کلمه‌های خودتون بنویسید؛ همون اثر تولید که درس‌های قبل گفتن.

کارت‌هایی که با کلمه‌های خودتون نوشتید، موقع مرور هم بهتر کار می‌کنن؛ چون سوال‌ها، با طرز فکر خودتون جورن. البته دسته‌های آماده، برای بعضی چیزها، مثل لغت‌های پرکاربرد یه زبان، می‌تونن یه شروع خوب باشن؛ ولی حتی اونجا، بهتره کارت‌ها رو کم‌کم، با مثال‌ها و جمله‌های خودتون، شخصی کنید.

قانون ۴: کارت جای خالی

یه نوع کارت خیلی موثر، کارت جای خالیه، به انگلیسی Cloze Deletion: یه جمله‌ی کامل، که یه کلمه یا یه بخشش، خالی شده. مثلا: «پایتخت استرالیا، ... ـه». یا: «فتوسنتز، نور خورشید رو به ... تبدیل می‌کنه». این نوع کارت، به خصوص برای جمله‌هایی که یه نکته‌ی کلیدی دارن، خوب کار می‌کنه.

یه مزیتش اینه که جمله، یه زمینه می‌سازه، و کلمه‌ی خالی، توی اون زمینه به یاد میاد؛ یعنی هم خود کلمه، و هم ربطش با بقیه‌ی جمله، تمرین می‌شه. ولی مراقب باشید: اگه از یه جمله‌ی طولانی، چند جای خالی بسازید، باید هر کدوم یه کارت جدا باشه؛ نه یه کارت با پنج جای خالی، که دوباره همون کارت شلوغه.

قانون ۵: از هر دو طرف

برای بعضی چیزها، به خصوص لغت‌های یه زبان، یاد گرفتن از یه طرف، کافی نیست. اگه فقط کارت «Apple ← سیب» رو تمرین کنید، وقتی کلمه‌ی انگلیسی رو ببینید، معنیش یادتون میاد؛ ولی وقتی بخواید بگید «سیب»، ممکنه کلمه‌ی انگلیسیش یادتون نیاد. این دو، دو مهارت جدان: شناختن و ساختن.

پس برای لغت‌ها، کارت رو از هر دو طرف تمرین کنید: یه بار از انگلیسی به فارسی، و یه بار از فارسی به انگلیسی. دومی، معمولا سخت‌تره، و برای حرف زدن و نوشتن، مهم‌تره. بیشتر برنامه‌های فلش کارت، این امکان رو دارن که از یه کارت، خودبه‌خود، دو کارت بسازن.

قانون ۶: تصویر اضافه کنید

همون‌طور که درس «یادگیری با تصویر» گفت، تصویر، یه راه دوم برای به یاد آوردن می‌سازه. یه کارت که یه کلمه‌ی خارجی رو با یه تصویر نشون می‌ده، معمولا بهتر از یه کارت که فقط ترجمه‌ی فارسی داره، یاد می‌مونه؛ چون مستقیم، کلمه رو به مفهوم وصل می‌کنه، نه به یه کلمه‌ی دیگه.

برای مفهوم‌های علمی هم، یه شکل ساده، مثلا شکل یه سلول با یه بخش علامت‌خورده، و سوال «این بخش اسمش چیه؟»، خیلی بهتر از یه توضیح نوشتاری کار می‌کنه. لازم نیست نقاشی خوبی باشه؛ یه طرح ساده، که خودتون کشیدید، حتی بهتره، چون کشیدنش، خودش یه بار یادگیریه.

قانون ۷: کارت‌های «چرا»

بیشتر فلش کارت‌ها، از نوع «چی»ان: این کلمه یعنی چی؟ این تاریخ کیه؟ ولی همون‌طور که درس «پرسیدن چرا» گفت، سوال‌های «چرا» و «چطور»، یادگیری عمیق‌تری می‌سازن. پس کنار کارت‌های «چی»، کارت‌های «چرا» هم بسازید: «چرا گیاه‌ها برای فتوسنتز به نور نیاز دارن؟»، «چرا انقلاب صنعتی اول در انگلیس شروع شد؟».

جواب این کارت‌ها، کمی بلندتره؛ ولی بازم سعی کنید کوتاه نگهش دارید، مثلا یه جمله‌ی اصلی. این کارت‌ها، ربط‌ها رو تمرین می‌کنن، و فلش کارت رو از یه ابزار فقط حفظ کردن، به یه ابزار فهمیدن هم، کمی نزدیک‌تر می‌کنن.

قانون ۸: زمینه و مثال

یه کلمه یا یه مفهوم، وقتی توی یه زمینه یاد گرفته بشه، بهتر می‌مونه و بهتر به کار می‌ره. برای لغت‌ها، به جای فقط کلمه‌ی تنها، یه جمله‌ی کوتاه که کلمه توش به کار رفته، روی کارت بنویسید؛ به خصوص یه جمله‌ی شخصی، مثلا درباره‌ی زندگی خودتون. «I usually drink tea in the morning» از فقط «drink: نوشیدن» خیلی بیشتر یاد می‌مونه.

برای مفهوم‌ها، یه مثال ملموس، همون‌طور که درس «مثال ملموس» گفت، روی پشت کارت، کمک می‌کنه. و اگه یه کلمه، چند معنی داره، برای هر معنی، یه کارت جدا با یه جمله‌ی جدا بسازید؛ نه یه کارت با همه‌ی معنی‌ها.

قانون ۹: فهرست‌ها رو بشکنید

یکی از سخت‌ترین چیزها برای فلش کارت، فهرست‌های بلنده؛ مثلا «اسم همه‌ی استان‌های ایران» یا «هفت ویژگی موجود زنده». یه کارت با سوال «هفت ویژگی موجود زنده رو بگو» تقریبا همیشه سخته، و ممکنه هر بار، یکی دو تا جا بیفته. ووزنیاک پیشنهاد کرد تا جای ممکن، از فهرست‌ها دوری کنید، یا اون‌ها رو به کارت‌های کوچیک‌تر بشکنید.

یه راه، کارت‌های جای خالی برای هر بخش فهرسته: «ویژگی‌های موجود زنده: تغذیه، تنفس، ...، رشد». یه راه دیگه، استفاده از روش‌های درس «روش‌های یادسپاری»، مثل حرف اول‌ها یا داستان، برای کل فهرست، و یه کارت برای اون قلاب. و یه راه سوم، اینه که بپرسید آیا واقعا کل فهرست رو باید حفظ کنید، یا فقط فهمیدن نمونه‌هاش کافیه.

قانون ۱۰: کارت‌ها رو زود کنار نذارید

نیت کورنل و رابرت بیورک، سال ۲۰۰۸ توی مجله‌ی Psychonomic Bulletin & Review، بررسی کردن که دانشجوها چطور با فلش کارت‌ها مرور می‌کنن. یه یافته‌ی مهم: بیشتر دانشجوها، کارت‌ها رو بعد از اولین بار که درست جواب دادن، کنار می‌ذاشتن؛ چون فکر می‌کردن «دیگه بلدم». ولی یه بار درست جواب دادن، برای یادگیری ماندگار، کافی نبود؛ و کارت‌هایی که زود کنار گذاشته شده بودن، بعدا، بیشتر فراموش شده بودن.

پژوهش‌های بعدی، مثل کار کاترین راوسون و جان دانلاسکی، پیشنهاد کردن هر کارت، دست‌کم چند بار، مثلا سه بار، درست جواب داده بشه، توی جلسه‌های جدا، پیش از اینکه کنار گذاشته بشه. این، دقیقا همون کاریه که جعبه‌ی لایتنر انجام می‌ده: کارت‌ها، فقط بعد از چند بار درست جواب دادن، با فاصله‌های بیشتر، به خونه‌های آخر می‌رن.

یه دسته‌ی بزرگ، یا چند دسته‌ی کوچیک

نیت کورنل، سال ۲۰۰۹ توی مجله‌ی Applied Cognitive Psychology، یه آزمایش جالب انجام داد. دانشجوها، یه تعداد کلمه رو با فلش کارت یاد گرفتن؛ یه بار، همه رو توی یه دسته‌ی بزرگ، که هر کارت، با فاصله‌ی زیاد تکرار می‌شد؛ یه بار، توی چند دسته‌ی کوچیک، که هر کارت، با فاصله‌ی کم، پشت سر هم تکرار می‌شد. تعداد کل مرورها، برابر بود.

دسته‌ی بزرگ، که فاصله‌ی بیشتری بین تکرار هر کارت داشت، به یادگیری خیلی بهتری منجر شد؛ با اینکه بیشتر دانشجوها، فکر می‌کردن دسته‌های کوچیک بهتر کار کرده. این، همون اثر فاصله‌ست، که درس «تکرار با فاصله» گفت؛ و همون حس اشتباهی که درس «توهم دونستن» گفت: دسته‌ی کوچیک، حس بلد بودن بیشتری می‌ده، چون کارت‌ها زود تکرار می‌شن؛ ولی این حس، فریبنده‌ست.

اندازه‌ی هر دسته هم مهمه. اگه هر روز صد کارت تازه اضافه کنید، چند هفته بعد، مرورهای روزانه اونقدر زیاد می‌شن که دیگه وقتشون رو ندارید، و کل کار کنار گذاشته می‌شه. بهتره روزی ده تا بیست کارت تازه، و همه‌ی مرورها، هر روز. یه قاعده‌ی ساده: اگه مرور روزانه بیشتر از نیم ساعت شد، چند روز کارت تازه اضافه نکنید تا مرورها سبک‌تر بشن.

کارت کاغذی، یا برنامه

کارت کاغذی، چند مزیت داره: نوشتن با دست، خودش یه بار یادگیریه؛ کشیدن تصویر، راحت‌تره؛ و بی گوشی، حواس‌پرتی کمتره. با یه جعبه‌ی لایتنر ساده، که درسش رو دیدیم، تکرار با فاصله هم، بی هیچ برنامه‌ای، ممکنه. برای چند ده یا چند صد کارت، کاغذ، یه انتخاب عالیه.

برنامه‌های فلش کارت، برای تعداد خیلی زیاد کارت، مثلا هزاران لغت، راحت‌ترن؛ چون خودشون، زمان مرور هر کارت رو، بر اساس جواب‌های قبلی شما، حساب می‌کنن، و همیشه در دسترسن. چند برنامه‌ی رایگان و متن‌باز هم هست. مهم، نه ابزار، بلکه کیفیت کارت‌ها و منظم بودن مروره. یه نکته برای برنامه‌ها: مراقب باشید گوشی، وسط مرور، به یه حواس‌پرتی دیگه تبدیل نشه.

کاغذ یه مزیت دیگه هم داره: خود نوشتن با دست، و فکر کردن به اینکه چی رو روی کارت بیارید، بخشی از یادگیریه. ولی وقتی تعداد کارت‌ها زیاد شد، مثلا چند صد، جعبه‌ی کاغذی سخت می‌شه. یه راه میونه، اینه که کارت‌های یه درس کوتاه یا یه امتحان نزدیک رو روی کاغذ بنویسید، و کارت‌های بلندمدت، مثل کلمه‌های یه زبان، رو توی یه برنامه‌ی رایگان. مهم، خود روشه، نه ابزارش.

مرور درست

حتی بهترین کارت‌ها، اگه بد مرور بشن، کمکی نمی‌کنن. چند قاعده‌ی ساده:

  1. سوال رو ببینید و پیش از برگردوندن، واقعا جواب بدید؛ بلند یا توی ذهن.
  2. اگه مطمئن نیستید، باز هم یه حدس بزنید.
  3. کارت رو برگردونید و صادقانه چک کنید.
  4. کارت‌های غلط رو، توی همون جلسه، دوباره ببینید.
  5. هر کارت رو، چند بار، توی جلسه‌های جدا، درست جواب بدید.
  6. کارت‌ها رو، هر بار، قاطی کنید.

قدم اول، از همه مهم‌تره، و بیشتر از همه جا می‌افته. خیلی‌ها، سوال رو می‌بینن، یه لحظه فکر می‌کنن «آهان، می‌دونم»، و بی اینکه واقعا جواب رو بگن، کارت رو برمی‌گردونن. این، دیگه یادآوری فعال نیست؛ همون حس آشنایی‌ایه که درس‌های قبل گفتن فریبنده‌ست.

یه نکته‌ی مهم درباره‌ی مرور: جواب رو پیش از برگردوندن کارت، واقعا توی ذهن، یا حتی بلند، بگید. خیلی‌ها کارت رو نگاه می‌کنن، یه حس مبهم «آره، بلدم» پیدا می‌کنن، و برش می‌گردونن. این حس، همون توهم دونستنه. وقتی جواب رو دقیق می‌گید، و بعد با پشت کارت مقایسه می‌کنید، معلوم می‌شه واقعا بلد بودید یا نه. و اگه نصفه بلد بودید، کارت رو اشتباه حساب کنید، نه درست؛ تا زودتر برگرده.

فلش کارت، برای چی خوب نیست

فلش کارت، برای دونش‌های کوچیک و جدا، عالیه. ولی برای چند چیز، به تنهایی، کافی نیست. اول، فهم عمیق ربط‌ها؛ مثلا اینکه یه فصل تاریخ، چطور به هم وصله. اینجا، نقشه ذهنی، خلاصه‌نویسی، و توضیح دادن، بهترن. دوم، مهارت‌ها؛ مثل حل مسئله‌ی ریاضی، نوشتن، یا حرف زدن روون یه زبان. فلش کارت، می‌تونه پایه‌هاشون، مثل فرمول‌ها و لغت‌ها، رو بسازه؛ ولی خود مهارت، با تمرین خودش ساخته می‌شه.

سوم، انتقال به موقعیت‌های تازه؛ یعنی به کار بردن یه مفهوم توی یه مسئله‌ی متفاوت. کسی که فقط تعریف‌ها رو با فلش کارت حفظ کرده، ممکنه نتونه از اون‌ها توی یه سوال تازه استفاده کنه. پس فلش کارت رو، یه بخش از یه برنامه‌ی کامل یادگیری ببینید، کنار تمرین، حل مسئله، و توضیح دادن؛ نه همه‌ی برنامه.

اشتباه‌های رایج

  1. کارت‌های شلوغ با جواب‌های بلند.
  2. ساختن کارت برای چیزی که هنوز نفهمیدید.
  3. کپی جمله‌های کتاب، به جای کلمه‌های خودتون.
  4. برگردوندن کارت، پیش از جواب دادن واقعی.
  5. کنار گذاشتن کارت، بعد از اولین جواب درست.
  6. دسته‌های کوچیک که پشت سر هم تکرار می‌شن.

چهارمی و پنجمی، دو اشتباه مرورن، که حتی بهترین کارت‌ها رو هم بی‌اثر می‌کنن؛ و هر دو، از یه حس فریبنده‌ی «بلدم» میان. صادق بودن با خود، مهم‌ترین مهارت مرور با فلش کارته.

برای بچه‌ها

برای بچه‌ها، فلش کارت می‌تونه یه بازی جذاب باشه: کارت‌هایی با تصویر حیوون‌ها، حروف، عددها یا کلمه‌های یه زبان تازه. بچه‌ها، معمولا ساختن کارت‌ها رو هم دوست دارن؛ کشیدن یه تصویر روی یه طرف، و نوشتن کلمه روی طرف دیگه. همین ساختن، یه بار یادگیریه.

چند بازی ساده: «حدس بزن» با یه دسته کارت، که بچه و پدر و مادر به نوبت سوال می‌پرسن؛ یا یه جعبه‌ی لایتنر کوچیک، که بچه از جابه‌جا کردن کارت‌ها به خونه‌های جلوتر لذت می‌بره. جلسه‌ها، کوتاه، پنج تا ده دقیقه، و کارت‌ها، کم، مثلا ده تا بیست تا در هر بار.

برای سن بالا

برای بزرگسال‌هایی که یه زبان تازه، یا یه موضوع پر از اصطلاح، مثلا برای یه آزمون حرفه‌ای، یاد می‌گیرن، فلش کارت، یکی از بهترین ابزارهاست؛ چون می‌شه توی زمان‌های کوتاه و پراکنده، مثلا توی مترو یا پیش از خواب، چند دقیقه مرور کرد. ده دقیقه مرور روزانه، با فاصله، توی چند ماه، هزاران کارت رو محکم می‌کنه.

یه نکته‌ی مهم برای بزرگسال‌ها: کارت‌ها رو شخصی کنید، با جمله‌ها و مثال‌هایی از زندگی و کار خودتون. این، هم یادگیری رو بیشتر می‌کنه، و هم مرور رو لذت‌بخش‌تر. و اگه با بالا رفتن سن، حس می‌کنید یادگیری کندتر شده، کارت‌ها رو کوچیک‌تر کنید و فاصله‌ها رو کمی کوتاه‌تر؛ قانون‌های همین درس، توی هر سنی، کار می‌کنن.

چند تا حرف که زیاد می‌شنوید

  • «هر چی کارت کامل‌تر، بهتر.» کارت کوچیک، بهتر؛ اصل کمترین اطلاعات.
  • «با فلش کارت، می‌شه همه‌چیز رو یاد گرفت.» برای دونش‌های جدا عالیه؛ برای مهارت و ربط‌ها، کافی نیست.
  • «یه بار درست جواب دادم، دیگه بلدم.» کورنل و بیورک: زود کنار گذاشتن، فراموشی بیشتر.
  • «دسته‌ی کوچیک، بهتر یاد می‌ده.» دسته‌ی بزرگ، با فاصله‌ی بیشتر، بهتره.
  • «کارت آماده‌ی بقیه، همونقدر خوبه.» ساختن خود کارت، یه بخش از یادگیریه.
  • «کافیه کارت رو ببینم و برگردونم.» باید پیش از برگردوندن، واقعا جواب بدید.

واژه‌های این درس، یه جا

  • فلش کارت (Flashcard): کارت سوال و جواب برای مرور.
  • اصل کمترین اطلاعات (Minimum Information Principle): هر کارت، یه تیکه‌ی کوچیک.
  • پیوتر ووزنیاک (Piotr Woźniak): سازنده‌ی یکی از اولین برنامه‌های تکرار با فاصله.
  • کارت جای خالی (Cloze Deletion): جمله با یه کلمه‌ی خالی.
  • کارت دوطرفه: تمرین از هر دو جهت.
  • کارت چرا: سوال درباره‌ی دلیل، نه فقط چی.
  • زود کنار گذاشتن (Premature Dropping): کنار گذاشتن بعد از اولین جواب درست.
  • جعبه‌ی لایتنر (Leitner Box): جعبه‌ی خونه‌دار برای تکرار با فاصله.
  • یادآوری فعال: جواب دادن پیش از دیدن جواب.
  • تکرار با فاصله: مرور با فاصله‌های بیشتر.

یه تمرین کوتاه

برای فصلی که این هفته خوندید:

  1. پنج نکته‌ی مهمش رو پیدا کنید.
  2. برای هر نکته، یکی دو کارت کوچیک، با کلمه‌های خودتون، بسازید.
  3. یه کارت «چرا» و یه کارت جای خالی هم اضافه کنید.
  4. کارت‌ها رو قاطی کنید و، پیش از برگردوندن، واقعا جواب بدید.
  5. فردا، سه روز بعد و یه هفته بعد، دوباره مرورشون کنید.

درس بعدی، «تند خوانی»، به یه ادعای خیلی رایج نگاه می‌کنه: اینکه می‌شه با چند ترفند، چند برابر سریع‌تر خوند و همون‌قدر فهمید؛ و پژوهش‌ها درباره‌ش چی می‌گن.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • فلش کارت: یادآوری فعال و تکرار با فاصله، توی یه ابزار.
  • هر کارت، یه سوال کوچیک و یه جواب کوتاه.
  • کارت شلوغ، یادتون نمی‌مونه.
  • اول بفهمید، بعد کارت بسازید.
  • با کلمه‌های خودتون بنویسید.
  • از دو طرف، با تصویر، و با چرا.
  • کارت‌ها رو زود کنار نذارید.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد