آموزشیاد بگیریم چطور یاد بگیریم

درس ۱۰۲ از ۱۱۵، توسعه فردی، حدود ۲۰ دقیقه خواندن

اهمال کاری

جواب کوتاه

اهمال‌کاری (Procrastination)، یعنی عقب انداختن عمدی یه کار، با اینکه می‌دونیم این عقب انداختن، به ضررمونه. پژوهش‌ها، مثل کار فوشیا سیروا و تیموتی پیکل سال ۲۰۱۳، نشون دادن اهمال‌کاری بیشتر از اینکه تنبلی یا مشکل مدیریت زمان باشه، یه راه فرار کوتاه‌مدت از حس‌های بد، مثل حوصله‌سررفتن، ترس از شکست یا سردرگمی، ـه. برای شکستنش: کار رو به تیکه‌های خیلی کوچیک بشکنید، فقط با یه شروع کوتاه شروع کنید، برنامه‌ی «اگه... پس...» بنویسید، وسوسه‌ها رو دور کنید، موعدهای کوچیک بذارید، و خودتون رو برای عقب انداختن‌های قبلی ببخشید؛ چون سرزنش، اهمال‌کاری بعدی رو بیشتر می‌کنه.

قراری که هی عقب می‌افته

یه دندونتون کمی درد می‌کنه، و می‌دونید باید یه وقت دندون‌پزشکی بگیرید. ولی هر بار که می‌خواید زنگ بزنید، یه کار دیگه پیش میاد، یا به خودتون می‌گید «این هفته شلوغه، هفته‌ی بعد». هفته‌ها می‌گذره، و درد کمی بیشتر می‌شه؛ تا روزی که دیگه نمی‌شه تحملش کرد، و کار ساده‌ای که می‌شد زود انجامش داد، حالا یه کار بزرگ و دردناک شده.

اهمال‌کاری توی درس خوندن هم دقیقا همین‌طوره: یه پروژه، یه فصل، یه امتحان، که می‌دونیم باید شروع کنیم، ولی هی عقب می‌افته، تا وقتی که دیگه خیلی دیر شده. تقریبا همه، گاهی اهمال‌کاری می‌کنن. این درس می‌گه چرا این کار رو می‌کنیم، با اینکه می‌دونیم به ضررمونه، و پژوهش‌ها چه راه‌هایی برای شکستنش پیدا کردن.

اهمال‌کاری دقیقا چیه

پیرس استیل، روان‌شناس دانشگاه کلگری کانادا، سال ۲۰۰۷ توی مجله‌ی Psychological Bulletin، یه فراتحلیل بزرگ از صدها پژوهش درباره‌ی اهمال‌کاری منتشر کرد. تعریفش: اهمال‌کاری (Procrastination)، یعنی عقب انداختن داوطلبانه‌ی یه کار برنامه‌ریزی‌شده، با وجود اینکه انتظار داریم این عقب انداختن، وضع رو بدتر کنه.

این تعریف، دو تا نکته‌ی مهم داره. اول، «داوطلبانه»: اگه کاری رو به خاطر یه کار فوری‌تر عقب می‌ندازید، مثلا مریض شدید، اهمال‌کاری نیست؛ اولویت‌بندیه. دوم، «با علم به ضرر»: اهمال‌کار، می‌دونه که این تاخیر به ضررشه، و باز هم این کار رو می‌کنه. همین تناقضه که اهمال‌کاری رو این‌قدر آزاردهنده می‌کنه.

چقدر رایجه

استیل توی همون مرور، گزارش کرد که حدود هشتاد تا نود و پنج درصد دانشجوهای دانشگاه، دست‌کم گاهی اهمال‌کاری می‌کنن، و حدود نصفشون، این کار رو به طور منظم و دردسرساز انجام می‌دن. بین بزرگسال‌ها، حدود یه پنجم، خودشون رو اهمال‌کار مزمن می‌دونن.

پس اگه اهمال‌کاری می‌کنید، تنها نیستید؛ و این، یه ضعف شخصیتی خاص شما نیست. یه الگوی خیلی رایج انسانیه، که دلیل‌های مشخصی داره، و راه‌های مشخصی برای کم کردنش هست. دونستن اینکه چقدر رایجه، خودش یه قدم اوله؛ چون همون‌طور که پایین‌تر می‌بینیم، سرزنش خود، یکی از چیزهاییه که اهمال‌کاری رو بیشتر می‌کنه.

تنبلی نیست؛ فرار از یه حسه

فوشیا سیروا و تیموتی پیکل، سال ۲۰۱۳ توی مجله‌ی Social and Personality Psychology Compass، یه دیدگاه مهم رو جمع‌بندی کردن: اهمال‌کاری، بیشتر از اینکه مشکل مدیریت زمان یا تنبلی باشه، یه راه برای تنظیم حال و احساسه. وقتی به یه کار فکر می‌کنیم و یه حس بد میاد، مثل حوصله‌سررفتن، سردرگمی، ترس از شکست، یا حس اینکه کار خیلی بزرگه، عقب انداختنش، فورا، اون حس بد رو کم می‌کنه.

یعنی وقتی به جای شروع درس، گوشی رو برمی‌دارید، دارید یه حس بد رو با یه حس خوب کوتاه‌مدت عوض می‌کنید. این کار، توی لحظه، جواب می‌ده؛ ولی حس بد درباره‌ی کار، نه تنها از بین نمی‌ره، بلکه با نزدیک شدن موعد، بیشتر می‌شه. پس اهمال‌کاری، اولویت دادن به حال الان، به قیمت حال آینده‌ست.

یه نکته‌ی مهم: چون اهمال‌کاری فرار از یه حسه، راه‌حل هم، بیشتر کار با همون حسه تا با ساعت و برنامه. یه سوال ساده، پیش از اینکه کار رو عقب بندازید: «الان دقیقا چه حسی دارم؟». فقط نام بردن از حس، مثلا «حوصله‌م سر رفته» یا «می‌ترسم خوب نشه»، اغلب، شدتش رو کمی کم می‌کنه، و کمک می‌کنه ببینید این حس، واقعا اونقدر بزرگه یا نه.

ذهن، الان رو بیشتر می‌خواد

یه دلیل دیگه‌ی اهمال‌کاری، چیزیه که اقتصاددان‌ها و روان‌شناس‌ها بهش سوگیری حال، به انگلیسی Present Bias، می‌گن: ذهن، پاداش‌های الان رو خیلی بیشتر از پاداش‌های آینده ارزش می‌ده، حتی وقتی پاداش آینده بزرگ‌تره. یه ویدیوی خنده‌دار الان، از یه نمره‌ی خوب دو ماه بعد، جذاب‌تر به نظر میاد؛ با اینکه ما می‌دونیم دومی مهم‌تره.

هر چه موعد نزدیک‌تر می‌شه، پاداش آینده، یعنی تموم کردن کار، هم «الان‌تر» و پررنگ‌تر می‌شه، و هزینه‌ی عقب انداختن، واقعی‌تر. برای همینه که خیلی‌ها، فقط وقتی موعد خیلی نزدیکه، می‌تونن شروع کنن؛ اون موقع، فشار الان، از وسوسه‌ی الان، قوی‌تر شده.

یه ترفند برای کنار اومدن با سوگیری حال: پاداش آینده رو «الان‌تر» کنید. مثلا به جای فکر کردن به نمره‌ی آخر ترم، به حسی فکر کنید که امشب، بعد از تموم کردن این بخش، دارید؛ یا تصور کنید خود یه هفته بعدتون، چقدر از الانتون ممنونه. هر چه پاداش، نزدیک‌تر و ملموس‌تر به نظر بیاد، با وسوسه‌ی الان، بهتر رقابت می‌کنه.

فرمول استیل

استیل، بر اساس پژوهش‌ها، یه فرمول ساده برای انگیزه پیشنهاد کرد که بهش نظریه‌ی انگیزش زمانی، به انگلیسی Temporal Motivation Theory، می‌گن. به زبان ساده: انگیزه برای یه کار، با دو چیز بیشتر می‌شه، و با دو چیز کمتر. بیشتر: هر چه انتظار موفقیت بیشتر باشه، و هر چه ارزش یا لذت کار بیشتر باشه. کمتر: هر چه زمان رسیدن به پاداش دورتر باشه، و هر چه آدم حواس‌پرت‌تر و تکانشی‌تر باشه.

این فرمول، یه نقشه‌ی خوب برای شکستن اهمال‌کاری می‌ده. می‌شه انتظار موفقیت رو با کار کوچیک‌تر بیشتر کرد؛ ارزش کار رو با یه چرای معنادار یا یه لذت کنارش بیشتر کرد؛ فاصله‌ی پاداش رو با موعدهای کوچیک کم کرد؛ و حواس‌پرتی رو با دور کردن وسوسه‌ها کم کرد. بخش‌های بعدی، هر کدوم رو باز می‌کنن.

هزینه‌ی واقعی

دایان تایس و روی باومایستر، سال ۱۹۹۷ توی مجله‌ی Psychological Science، دانشجوهای یه درس رو طی یه ترم بررسی کردن. اهمال‌کارها، اوایل ترم، استرس کمتر و سلامت بهتری از بقیه گزارش کردن؛ چون هنوز کاری نکرده بودن و نگرانیش هم نداشتن. ولی آخر ترم، نزدیک موعدها، استرس و مشکلات سلامتیشون خیلی بیشتر از بقیه بود؛ و نمره‌هاشون هم، به طور کلی، پایین‌تر.

یعنی اهمال‌کاری، یه قرضه، مثل همون قرضی که درس کافئین گفت: اول راحتی می‌ده، و بعد، با بهره، پس گرفته می‌شه. کار، حذف نمی‌شه؛ فقط به یه زمان فشرده‌تر و پراسترس‌تر منتقل می‌شه، که معمولا کیفیت کار رو هم پایین میاره.

یه نکته‌ی دیگه: اهمال‌کاری، فقط روی نمره اثر نداره؛ حس گناه و نگرانی‌ای که کار عقب‌افتاده می‌سازه، حتی وقت‌هایی که دارید استراحت یا تفریح می‌کنید، همراهتونه. یعنی استراحتی که با عقب انداختن کار گرفته شده، معمولا استراحت واقعی نیست؛ یه پس‌زمینه‌ی نگرانی داره.

چرا بعضی کارها بیشتر عقب می‌افتن

پژوهش‌ها نشون دادن کارهایی بیشتر عقب می‌افتن که این ویژگی‌ها رو دارن:

  • کسل‌کننده یا تکراری‌ان.
  • مبهمن؛ نمی‌دونیم دقیقا از کجا شروع کنیم.
  • خیلی بزرگ به نظر میان.
  • سختن و ممکنه شکست بخوریم.
  • پاداششون خیلی دوره.
  • معنای شخصی کمی برامون دارن.

خبر خوب اینه که بیشتر این ویژگی‌ها، تا حدی قابل تغییرن. یه کار مبهم رو می‌شه روشن کرد؛ یه کار بزرگ رو تیکه کرد؛ یه کار کسل‌کننده رو با یه لذت کوچیک همراه کرد؛ و یه پاداش دور رو، با موعدهای کوچیک، نزدیک‌تر کرد.

خودتون رو ببخشید

شاید عجیب به نظر بیاد، ولی یکی از موثرترین راه‌ها برای کم کردن اهمال‌کاری، بخشیدن خود برای اهمال‌کاری‌های قبلیه. مایکل وول، تیموتی پیکل و شانون بنت، سال ۲۰۱۰ توی مجله‌ی Personality and Individual Differences، دانشجوهایی رو بررسی کردن که برای امتحان اول یه درس، اهمال‌کاری کرده بودن. اونایی که خودشون رو برای این کار بخشیده بودن، برای امتحان بعدی، کمتر اهمال‌کاری کردن.

دلیلش منطقیه: سرزنش خود، یه حس بد می‌سازه؛ و همون‌طور که دیدیم، اهمال‌کاری، فرار از حس بده. پس کسی که خودش رو برای عقب انداختن سرزنش می‌کنه، کار رو با یه حس بد بیشتر همراه می‌کنه، و احتمال فرار دوباره، بیشتر می‌شه. بخشیدن، یعنی «آره، عقب انداختم؛ این، یه اشتباه رایجه؛ از الان، یه قدم کوچیک برمی‌دارم». نه «اشکالی نداره»، بلکه «تموم شد، بریم جلو».

کار رو خیلی کوچیک کنید

یه کار مبهم و بزرگ، مثل «برای امتحان زیست درس بخونم»، ترسناکه، و ذهن ازش فرار می‌کنه. ولی «فهرست زیرعنوان‌های فصل سه رو بنویسم» کوچیک، روشن و قابل انجامه؛ و حس بدی که ازش فرار کنیم، خیلی کمتره. پس اولین قدم، شکستن کار به تیکه‌هاییه که اونقدر کوچیکن که شروعشون، تقریبا هیچ مقاومتی نداره.

یه قاعده‌ی خوب: اولین قدم یه کار، باید اونقدر کوچیک باشه که بشه توی پنج دقیقه انجامش داد. «یه مقاله‌ی ده صفحه‌ای بنویسم» نه؛ «یه فایل باز کنم و عنوان رو بنویسم» آره. «زبان انگلیسی یاد بگیرم» نه؛ «پنج لغت از درس یک رو با فلش‌کارت مرور کنم» آره. وقتی اولین قدم برداشته شد، قدم بعدی، معمولا خیلی راحت‌تره.

یه نکته‌ی دیگه: کارهای مبهم، بیشتر از کارهای سخت، عقب می‌افتن. «روی پروژه کار کنم» مبهمه؛ نمی‌دونید از کجا شروع کنید، و ذهن، به جای سردرگمی، یه کار روشن‌تر، مثل گوشی، رو انتخاب می‌کنه. پس اولین کار، اغلب، فقط روشن کردن قدم اوله: «اولین کاری که باید انجام بدم، دقیقا چیه؟».

فقط شروع کنید

همون‌طور که درس «انگیزه» گفت، انگیزه اغلب بعد از شروع میاد. ترفند «فقط پنج دقیقه» یا «فقط یه پومودورو»، برای اهمال‌کاری، خیلی موثره: به خودتون بگید فقط پنج دقیقه کار می‌کنید، و بعد اجازه دارید ول کنید. بیشتر وقت‌ها، بعد از پنج دقیقه، ادامه دادن خیلی راحت‌تر از شروع بود.

یه دلیل که این ترفند کار می‌کنه، به اثری برمی‌گرده که بلوما زیگارنیک، روان‌شناس روسی، دهه‌ی ۱۹۲۰ گزارش کرد: آدم‌ها، کارهای ناتموم رو بهتر از کارهای تموم‌شده به یاد میارن؛ انگار یه کار شروع‌شده، توی ذهن، یه «حلقه‌ی باز» می‌سازه که می‌خواد بسته بشه. البته تکرارهای بعدی این اثر، همیشه یکسان نبودن؛ ولی تجربه‌ی خیلی‌ها اینه که یه کار شروع‌شده، کمتر از یه کار شروع‌نشده رها می‌شه.

برنامه‌ی «اگه... پس...»

همون‌طور که درس «برنامه ریزی درسی» گفت، پیتر گالویتزر نشون داد نوشتن یه برنامه‌ی «اگه... پس...»، یعنی قصد اجرایی، احتمال انجام کار رو خیلی بیشتر می‌کنه. برای اهمال‌کاری، این روش دو جور کمک می‌کنه. اول، برای شروع: «اگه ساعت پنج شد، پس پشت میز می‌شینم و کتاب زیست رو باز می‌کنم».

دوم، برای وسوسه‌ها: «اگه وسط درس دلم خواست گوشی رو ببینم، پس اول این پاراگراف رو تموم می‌کنم و بعد یه لیوان آب می‌خورم». این برنامه‌ها، از پیش، تصمیم رو می‌گیرن؛ تا وقتی لحظه‌ی وسوسه رسید، لازم نباشه با خودتون بحث کنید، که معمولا وسوسه برنده‌ی اون بحثه.

موعدهای کوچیک

دن آریلی و کلاوس ورتنبروخ، سال ۲۰۰۲ توی مجله‌ی Psychological Science، یه آزمایش جالب انجام دادن. به دانشجوهای یه درس، که باید سه گزارش می‌نوشتن، اجازه دادن خودشون موعد هر گزارش رو انتخاب کنن؛ و با اینکه می‌تونستن همه رو آخر ترم بذارن، بیشترشون موعدهای جدا و پخش‌شده انتخاب کردن. انگار می‌دونستن اگه همه‌چیز آخر باشه، عقبش می‌ندازن.

ولی گروهی که موعدهای ثابت و پخش‌شده، از طرف استاد داشتن، از همه بهتر کار کردن؛ و گروهی که یه موعد آخر ترم داشتن، از همه بدتر. نتیجه: موعدهای کوچیک و نزدیک، به اهمال‌کاری کمک می‌کنن؛ و موعدهایی که دیگران می‌ذارن، معمولا از موعدهایی که خودمون می‌ذاریم، موثرترن. پس اگه یه کار بزرگ، فقط یه موعد آخر داره، خودتون موعدهای کوچیک‌تر براش بسازید، و اگه ممکنه، به یه نفر بگید تا پیگیری کنه.

یه نکته‌ی عملی از این پژوهش: موعدهای کوچیک، باید واقعی باشن؛ یعنی یه نتیجه‌ی مشخص داشته باشن. «تا جمعه، پیش‌نویس فصل اول» یه موعد واقعیه؛ «تا جمعه، یه کم روش کار کنم» نه. موعد مبهم، مثل کار مبهم، راحت عقب می‌افته.

وسوسه‌ها رو دور کنید

همون‌طور که درس «چگونه تمرکز کنیم» گفت، تکیه به اراده، برای مبارزه با وسوسه‌هایی که جلوی چشممونن، معمولا شکست می‌خوره. خیلی موثرتره که از پیش، وسوسه‌ها رو دور کنیم: گوشی توی یه اتاق دیگه، یا توی یه کشو؛ برنامه‌های حواس‌پرت‌کن، توی ساعت‌های درس، بسته؛ و تلویزیون، خاموش.

به این کار، پیش‌تعهد، به انگلیسی Pre-commitment، می‌گن؛ یعنی خود الانتون، برای خود آینده‌تون، تصمیم می‌گیره و راه برگشت رو سخت‌تر می‌کنه. مثل اولیس توی داستان یونانی، که از ملوان‌ها خواست اون رو به دکل کشتی ببندن، تا صدای وسوسه‌انگیز پری‌های دریایی، کشتی رو به صخره نکشونه. اولیس می‌دونست اراده‌ش توی لحظه کافی نیست؛ پس از پیش، راه رو بست.

یه نکته‌ی دیگه: پیش‌تعهد، می‌تونه اجتماعی هم باشه. به یه دوست بگید «تا جمعه، فصل سه رو تموم می‌کنم؛ جمعه ازم بپرس». یا با یه هم‌درس، قرار بذارید که هر روز ساعت پنج، با هم، حضوری یا از راه دور، درس بخونید. وقتی یه نفر دیگه منتظره، عقب انداختن، یه هزینه‌ی اجتماعی کوچیک داره، که خیلی وقت‌ها، همون، کافیه.

لذت رو با کار ببندید

کتی میلکمن و همکارانش، سال ۲۰۱۴ توی مجله‌ی Management Science، یه روش جالب رو آزمایش کردن به اسم بسته کردن وسوسه، به انگلیسی Temptation Bundling. به یه گروه، کتاب‌های صوتی جذابی دادن که فقط توی باشگاه ورزشی می‌تونستن گوش بدن. این گروه، چند هفته، بیشتر از گروه‌های دیگه باشگاه رفتن؛ چون یه کار سخت، با یه لذت، بسته شده بود.

برای درس خوندن هم می‌شه همین کار رو کرد: یه نوشیدنی یا خوراکی که دوست دارید، فقط موقع درس؛ یه جای قشنگ و دلپذیر، مثل یه کافه‌ی آروم، فقط برای درس؛ یا یه آهنگ مورد علاقه، فقط برای کارهای سبک درسی، مثل مرتب کردن یادداشت‌ها. مهم اینه که اون لذت، جای دیگه‌ای در دسترس نباشه؛ تا واقعا به کار بسته بشه.

کمال‌گرایی و ترس از شکست

یکی از دلیل‌های پنهان اهمال‌کاری، کمال‌گراییه: وقتی فکر می‌کنید کار باید بی‌نقص باشه، شروع کردنش ترسناک می‌شه؛ چون هر شروعی، ناقصه. بعضی‌ها، ناخودآگاه، کار رو عقب می‌ندازن تا اگه نتیجه خوب نشد، بتونن بگن «وقت نداشتم»، نه «توانش رو نداشتم». به این، خودناتوان‌سازی، به انگلیسی Self-handicapping، می‌گن.

یه راه کنار اومدن با این، همون ذهنیت رشدیه که درس قبل گفت: کار اول، قرار نیست بی‌نقص باشه؛ قراره شروع بشه، و بعد بهتر بشه. نویسنده‌ها، به این، «پیش‌نویس اول بد» می‌گن؛ اجازه دادن به خود برای اینکه اول، یه نسخه‌ی ناقص بنویسید، و بعد درستش کنید. یه پیش‌نویس بد، از یه صفحه‌ی خالی، خیلی بیشتر قابل درست شدنه.

یه ترفند ساده برای کمال‌گرایی: یه زمان‌سنج کوتاه، مثلا بیست دقیقه، بذارید و به خودتون بگید «فقط یه نسخه‌ی بد و سریع». وقتی هدف، از «بی‌نقص» به «سریع و ناقص» عوض بشه، فشار کم می‌شه، و کار شروع می‌شه. بعد، توی جلسه‌های بعدی، اون نسخه‌ی بد رو، کم‌کم بهتر کنید.

یه نقشه، قدم به قدم

  1. اسم کاری که عقب می‌ندازید رو بنویسید.
  2. بنویسید چه حسی ازش فرار می‌کنید: حوصله، ترس، سردرگمی؟
  3. اولین قدم پنج‌دقیقه‌ای رو مشخص کنید.
  4. یه برنامه‌ی «اگه... پس...» براش بنویسید: کی، کجا.
  5. وسوسه‌ها رو، از پیش، دور کنید.
  6. یه موعد کوچیک، با یه نفر که پیگیری کنه.
  7. اگه عقب افتاد، خودتون رو ببخشید و از قدم سه دوباره شروع کنید.

قدم دو، شاید از همه مهم‌تر باشه. وقتی بدونید دقیقا از چه حسی فرار می‌کنید، راه حل روشن‌تره: برای سردرگمی، روشن کردن قدم اول؛ برای ترس از شکست، پیش‌نویس بد؛ برای حوصله، بسته کردن با یه لذت.

اشتباه‌های رایج

  1. سرزنش خود، که حس بد رو بیشتر و اهمال‌کاری بعدی رو قوی‌تر می‌کنه.
  2. منتظر موندن برای «حس درست» یا «وقت مناسب».
  3. قدم اول خیلی بزرگ و مبهم.
  4. تکیه به اراده در برابر وسوسه‌هایی که جلوی چشمن.
  5. یه موعد بزرگ آخر، بی موعدهای کوچیک.
  6. انتظار کار بی‌نقص از همون اول.

یه اشتباه پنهان دیگه، کارهای مفید ولی غیرضروری‌ئه؛ مثل مرتب کردن اتاق، به جای درس. این، اهمال‌کاری فعاله: حس کار کردن می‌ده، ولی کار اصلی هنوز عقبه.

برای بچه‌ها

بچه‌ها هم اهمال‌کاری می‌کنن، به خصوص برای مشق‌هایی که کسل‌کننده یا سخت به نظر میان. بهترین کمک پدر و مادر، نه نصیحت و سرزنش، بلکه کوچیک کردن کاره: «بیا فقط سه سوال اول رو با هم ببینیم». و یه زمان‌سنج کوتاه، مثلا ده دقیقه، که بعدش یه استراحت هست، کمک می‌کنه کار، پایان‌پذیر به نظر بیاد.

یه روال ثابت هم خیلی کمک می‌کنه: مثلا هر روز، بعد از عصرونه، وقت مشق. وقتی مشق یه زمان ثابت داره، هر روز سر شروعش بحث نمی‌شه. و تعریف از شروع، نه فقط از تموم کردن، مثل «آفرین که خودت شروع کردی»، شروع کردن رو تقویت می‌کنه.

برای سن بالا

اهمال‌کاری، فقط مال دانش‌آموزها نیست؛ خیلی از بزرگسال‌ها، کارهای اداری، تصمیم‌های مهم، رسیدگی به سلامتی، یا یاد گرفتن یه مهارت تازه رو، سال‌ها عقب می‌ندازن. پژوهش‌های استیل نشون داد اهمال‌کاری، با بالا رفتن سن، به طور میانگین، کمی کمتر می‌شه؛ شاید چون آدم‌ها با تجربه، هزینه‌ش رو بیشتر می‌شناسن.

همون روش‌ها، برای بزرگسال‌ها هم کار می‌کنن: قدم اول کوچیک، برنامه‌ی «اگه... پس...»، موعد با یه نفر دیگه، و بخشیدن خود. یه کار مفید: هر هفته، یه کاری که مدت‌هاست عقب افتاده رو انتخاب کنید، و فقط قدم پنج‌دقیقه‌ای اولش رو انجام بدید. این عادت کوچیک، توی چند ماه، فهرست کارهای عقب‌افتاده رو خیلی کوتاه‌تر می‌کنه.

چند تا حرف که زیاد می‌شنوید

  • «اهمال‌کاری یعنی تنبلی.» بیشتر فرار از یه حس بده.
  • «من زیر فشار، بهتر کار می‌کنم.» تایس و باومایستر: آخر ترم، استرس بیشتر و نمره‌ی کمتر.
  • «با سرزنش، دیگه تکرار نمی‌کنم.» سرزنش، اهمال‌کاری بعدی رو بیشتر می‌کنه.
  • «باید منتظر حس درست بمونم.» اول شروع، بعد حس.
  • «اهمال‌کاری، مشکل مدیریت زمانه.» بیشتر مشکل مدیریت حسه.
  • «فقط آدم‌های ضعیف عقب می‌ندازن.» تقریبا همه، گاهی.

واژه‌های این درس، یه جا

  • اهمال‌کاری (Procrastination): عقب انداختن داوطلبانه با علم به ضرر.
  • تنظیم حال (Mood Repair): فرار از حس بد با یه کار خوشایند.
  • سوگیری حال (Present Bias): ارزش بیشتر به پاداش الان.
  • نظریه‌ی انگیزش زمانی (Temporal Motivation Theory): فرمول استیل.
  • پیش‌تعهد (Pre-commitment): بستن راه وسوسه از پیش.
  • بسته کردن وسوسه (Temptation Bundling): بستن یه لذت به یه کار سخت.
  • خودناتوان‌سازی (Self-handicapping): عقب انداختن برای داشتن بهانه.
  • پیش‌نویس اول بد: نسخه‌ی ناقص اول، برای شروع.
  • قصد اجرایی (Implementation Intention): برنامه‌ی اگه... پس....
  • اهمال‌کاری فعال: کار مفید ولی غیرضروری، به جای کار اصلی.

یه تمرین کوتاه

برای کاری که همین الان عقب افتاده:

  1. اسمش رو بنویسید، و حسی که ازش فرار می‌کنید.
  2. یه قدم پنج‌دقیقه‌ای براش مشخص کنید.
  3. بنویسید: «اگه ... شد، پس ... رو انجام می‌دم».
  4. گوشی رو به یه اتاق دیگه ببرید.
  5. همین امروز، فقط اون پنج دقیقه رو انجام بدید؛ و اگه نشد، خودتون رو ببخشید و فردا دوباره.

درس بعدی، «یادگیری از اشتباه‌ها»، به یکی از بزرگ‌ترین ترس‌های پشت اهمال‌کاری، یعنی ترس از اشتباه، سر می‌زنه؛ و نشون می‌ده چرا اشتباه، یکی از بهترین معلم‌هاست.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • اهمال‌کاری، عقب انداختن عمدی با علم به ضررشه.
  • بیشتر فرار از یه حس بده، نه تنبلی.
  • ذهن، پاداش الان رو بیشتر از پاداش بعدا می‌خواد.
  • اول راحت، بعد خیلی سخت؛ استرس و نمره‌ی بدتر.
  • کار رو خیلی کوچیک کنید و فقط شروع کنید.
  • وسوسه‌ها رو دور کنید و موعدهای کوچیک بذارید.
  • خودتون رو ببخشید؛ سرزنش، بدترش می‌کنه.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد