آموزشسایت شما در ChatGPT و هوش مصنوعی

درس ۴ از ۳۴، هوش مصنوعی، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

آموزش مدل یا جستجوی زنده: دو راه آمدن در جواب

جواب کوتاه

یه ابزار هوش مصنوعی، از دو راه می‌تونه درباره‌ی سایت شما چیزی بگه. راه اول، آموزش: مدل، پیش از اومدن به دست کاربر، روی حجم زیادی متن، از جمله بخشی از وب عمومی، آموزش دیده؛ و چیزی که اون موقع دیده، توی «حافظه»ش مونده. این حافظه، تا یه تاریخ مشخص، به‌روزه، و بعدش، عوض نمی‌شه، تا مدل تازه بیاد. راه دوم، جست‌وجوی زنده: ابزار، همون لحظه، توی وب می‌گرده، صفحه‌ها رو می‌خونه، و با منبع جواب می‌ده. مثل یه راننده‌ی تاکسی باتجربه که شهر رو از سال‌ها رانندگی می‌شناسه، ولی از خیابونی که امروز صبح بسته شده خبر نداره؛ و یه نقشه‌ی زنده، که ترافیک همین الان رو نشون می‌ده. سازنده‌ها، برای این دو کار، ربات‌های جدا دارن: طبق سند رسمی OpenAI، GPTBot برای آموزش، و OAI-SearchBot برای جست‌وجو، و هر کدوم مستقل؛ Anthropic هم، ClaudeBot برای آموزش و Claude-SearchBot برای جست‌وجو. یعنی می‌تونید تصمیم بگیرید سایتتون، توی جست‌وجو بیاد ولی برای آموزش استفاده نشه، یا برعکس. برای بیشتر کسب‌وکارها، راه دوم، یعنی جست‌وجوی زنده، مهم‌تره؛ چون لینک داره و همیشه به‌روزه.

حافظه‌ی راننده، و نقشه‌ی زنده

درس قبل گفت ربات‌ها، صفحه رو چطوری می‌خونن. این درس، می‌گه اون خونده‌ها، از دو راه متفاوت، به جواب می‌رسن. یه راننده‌ی تاکسی باتجربه رو تصور کنید. سال‌ها، توی شهر رانندگی کرده، و تقریبا همه‌ی کوچه‌ها رو، از حفظه. بی هیچ نقشه‌ای، شما رو به مقصد می‌رسونه.

ولی اگه امروز صبح، یه خیابون، برای تعمیر بسته شده باشه، اون خبر نداره. حالا یه نقشه‌ی زنده روی گوشی رو تصور کنید: شاید کوچه‌ها رو به خوبی راننده نشناسه، ولی ترافیک همین الان، و خیابون بسته‌ی امروز رو، می‌دونه. ابزارهای هوش مصنوعی، هر دو رو دارن: حافظه، و نقشه‌ی زنده.

دو راه، برای اومدن توی جواب

یه ابزار هوش مصنوعی، از دو راه، می‌تونه درباره‌ی سایت یا کسب‌وکار شما، چیزی بگه. راه اول، آموزش: چیزی که مدل، موقع آموزش، از وب دیده و یاد گرفته. راه دوم، جست‌وجوی زنده: چیزی که همون لحظه، با گشتن توی وب، پیدا می‌کنه.

این دو راه، خیلی با هم فرق دارن: یکی، ثابت و قدیمی‌تره؛ اون یکی، تازه و با منبع. یکی، با یه ربات جمع می‌شه؛ اون یکی، با یه ربات دیگه. و تصمیم‌های شما، برای هر کدوم، می‌تونه جدا باشه. بقیه‌ی درس، هر راه رو، باز می‌کنه.

راه اول: آموزش

یه مدل زبانی بزرگ، پیش از اینکه به دست کاربر برسه، یه دوره‌ی آموزش طولانی رو می‌گذرونه. توی این دوره، روی حجم خیلی زیادی متن، از منبع‌های مختلف، تمرین می‌کنه؛ و بخشی از این متن، از وب عمومی جمع شده. سندهای رسمی OpenAI و Anthropic، هر دو، از ربات‌هایی می‌گن که محتوای وب رو، برای کمک به آموزش مدل‌ها، جمع می‌کنن.

مدل، از این متن‌ها، الگوها، واقعیت‌ها، و طرز حرف زدن رو یاد می‌گیره. بعد از آموزش، وقتی ازش سوال می‌پرسید و جست‌وجو نمی‌کنه، جوابش، از همین یادگرفته‌ها ساخته می‌شه؛ مثل راننده‌ای که از حافظه، راه رو بلده.

حافظه، تا یه تاریخ

هر مدل، تا یه تاریخ مشخص، داده دیده؛ که بهش تاریخ پایان دانش، به انگلیسی Knowledge Cutoff، می‌گن. هر چی بعد از اون تاریخ اتفاق افتاده، توی حافظه‌ی مدل نیست؛ مگر اینکه با جست‌وجو، پیداش کنه.

یعنی اگه کسب‌وکار شما، بعد از اون تاریخ راه افتاده، یا قیمت‌ها و نشونیش عوض شده، مدل، از حافظه‌ش، یا هیچی درباره‌ش نمی‌دونه، یا اطلاعات قدیمی داره. این، مثل همون خیابونیه که امروز صبح بسته شد، و راننده، خبر نداره.

مثل نونی که پخته شده

حافظه‌ی یه مدل، مثل نونیه که از تنور دراومده: وقتی پخته شد، دیگه نمی‌شه آردش رو عوض کرد. اگه بعد از آموزش، سایتتون رو به‌روز کنید، حافظه‌ی همون مدل، عوض نمی‌شه؛ فقط مدل بعدی، که دوباره آموزش می‌بینه، شاید نسخه‌ی تازه‌ی سایت شما رو ببینه.

این، یه نکته‌ی مهم برای صاحب‌های سایته: هیچ کاری که امروز روی سایت بکنید، فورا، حافظه‌ی مدل‌های موجود رو، عوض نمی‌کنه. ولی می‌تونه، فورا، روی جست‌وجوی زنده، اثر بذاره؛ اون هم، وقتی ربات، دوباره به صفحه سر بزنه.

مدل، از سایت شما، چی یادشه

مدل‌ها، معمولا، متن‌ها رو، کلمه به کلمه، حفظ نمی‌کنن؛ بیشتر، الگوها و واقعیت‌های پرتکرار رو، یاد می‌گیرن. یعنی چیزی که توی جاهای زیادی از وب، درباره‌ی شما تکرار شده، احتمال بیشتری داره که توی حافظه‌ی مدل بمونه، تا یه جمله که فقط یه بار، توی یه صفحه‌ی گوشه‌ی سایتتون اومده.

برای همین، کسب‌وکارهای معروف، که اسمشون توی خیلی جاها اومده، معمولا، توی حافظه‌ی مدل‌ها هستن؛ ولی یه کسب‌وکار کوچیک و تازه، معمولا، نیست. و این، دلیل دیگه‌ایه که برای کسب‌وکارهای کوچیک، راه دوم، یعنی جست‌وجوی زنده، مهم‌تره.

اشتباه‌های حافظه

چون حافظه‌ی مدل، قدیمی و تقریبیه، گاهی، اطلاعات اشتباه می‌ده: یه شماره‌ی تلفن قدیمی، یه نشونی که عوض شده، یا قیمت‌هایی که دیگه درست نیستن. و گاهی، از ترکیب چند تیکه‌ی نامرتبط، یه چیزی می‌سازه که اصلا درست نیست.

این، برای کسب‌وکارها، دردسرسازه؛ و تنها راه درست کردنش، اینه که ابزار، به جای حافظه، از جست‌وجوی زنده استفاده کنه، و توی جست‌وجو، اطلاعات درست و به‌روز شما رو پیدا کنه. یعنی باز هم، همه‌چیز، به راه دوم برمی‌گرده.

راه دوم: جست‌وجوی زنده

راه دوم، جست‌وجوی زنده‌ست. سند رسمی جست‌وجوی ChatGPT، می‌گه این ابزار، می‌تونه برای جواب دادن، با اطلاعات تازه و لینک به منبع‌های مرتبط، توی وب بگرده؛ و وقتی سوال، از اطلاعات تازه سود ببره، ممکنه خودکار، جست‌وجو کنه.

یعنی برای سوال‌هایی مثل «بهترین کافه‌ی نزدیک من، که الان بازه»، یا «قیمت امروز فلان محصول»، ابزار، معمولا، سراغ جست‌وجو می‌ره؛ چون حافظه، جواب این سوال‌ها رو نداره. و همینجاست که سایت شما، با اطلاعات امروزش، می‌تونه توی جواب بیاد.

تازه، همین لحظه

بزرگ‌ترین خوبی جست‌وجوی زنده، تازگیه. وقتی ربات جست‌وجو، دوباره به صفحه‌ی شما سر بزنه، هر تغییری که داده باشید، مثل قیمت تازه، ساعت کاری تازه، یا محصول تازه، دیده می‌شه.

البته «زنده»، یعنی نسبتا تازه؛ نه لحظه‌ای. ربات‌ها، هر صفحه رو، هر لحظه نمی‌خونن. راهنمای رسمی گوگل، درباره‌ی موتور جست‌وجوی خودش، می‌گه گشتن دوباره‌ی یه صفحه، بسته به اینکه سیستم‌ها تشخیص بدن چقدر لازمه، می‌تونه از چند روز تا چند ماه، طول بکشه.

جست‌وجو، با منبع

خوبی دیگه‌ی جست‌وجوی زنده، منبعه. سند ChatGPT، می‌گه جواب‌هایی که از جست‌وجو استفاده می‌کنن، ممکنه منبع داشته باشن، و با زدن روی منبع، صفحه‌ش باز می‌شه. یعنی یه راه مستقیم، از جواب، به سایت شما.

برای کسب‌وکارها، این، همون چیزیه که ارزش واقعی داره: نه فقط اسمتون توی جواب بیاد، بلکه کاربر، با یه کلیک، به سایتتون بیاد. درس دوم این مسیر، کامل، درباره‌ی اینه که چطوری، توی این جواب‌ها، جا بگیرید.

معمولا، هر دو با هم

توی عمل، این دو راه، معمولا، با هم کار می‌کنن. وقتی یه ابزار، جست‌وجو می‌کنه، صفحه‌هایی که پیدا کرده رو می‌خونه؛ ولی برای فهمیدن و خلاصه کردنشون، از همون دانشی که موقع آموزش یاد گرفته، استفاده می‌کنه.

یعنی مدل، مثل راننده‌ای که هم شهر رو از حفظه، و هم یه نقشه‌ی زنده جلوشه: کوچه‌ها رو از حافظه می‌شناسه، و ترافیک امروز رو، از نقشه می‌بینه. هر چی اطلاعات زنده، روشن‌تر و کامل‌تر باشه، مدل، کمتر، مجبوره از حافظه‌ی قدیمی، حدس بزنه.

کی، کدوم راه

اینکه یه ابزار، برای یه سوال خاص، جست‌وجو کنه یا از حافظه جواب بده، به خود ابزار، تنظیماتش، و نوع سوال بستگی داره. سند ChatGPT، می‌گه وقتی سوال، از اطلاعات تازه سود ببره، ممکنه خودکار جست‌وجو کنه؛ و کاربر هم، می‌تونه دستی، جست‌وجو رو انتخاب کنه.

سوال‌هایی درباره‌ی چیزهای ثابت و عمومی، مثل «فتوسنتز چیه»، معمولا، از حافظه جواب داده می‌شن. سوال‌هایی درباره‌ی چیزهای تازه، محلی، یا تجاری، مثل قیمت، ساعت کاری، یا «کجا بخرم»، احتمال بیشتری داره که جست‌وجو رو فعال کنن. و این دومی‌ها، معمولا، همون سوال‌هایی‌ان که برای کسب‌وکار شما، مهمن.

دو کار، دو ربات

مهم‌ترین نکته‌ی عملی این درس: سازنده‌ها، برای آموزش و جست‌وجو، ربات‌های جدا دارن. یعنی کسی که برای آموزش، محتوا جمع می‌کنه، با کسی که برای جست‌وجو، صفحه‌ها رو فهرست می‌کنه، یکی نیست؛ و هر کدوم، اسم خودش رو داره.

این جدا بودن، به صاحب‌های سایت، اختیار می‌ده. می‌تونید با فایل robots.txt، به یکی اجازه بدید و جلوی اون یکی رو بگیرید. بخش‌های بعدی، ربات‌های دو شرکت رو، از روی سندهای رسمی‌شون، کنار هم می‌ذارن.

دو ربات OpenAI

سند رسمی OpenAI، می‌گه GPTBot، برای جمع کردن محتوایی استفاده می‌شه که ممکنه برای آموزش مدل‌های پایه‌ی هوش مصنوعی مولدش استفاده بشه؛ و بستن GPTBot، یعنی محتوای سایت، نباید برای آموزش این مدل‌ها استفاده بشه.

و OAI-SearchBot، برای جست‌وجوئه: سایت‌ها رو توی نتیجه‌های جست‌وجوی ChatGPT نشون می‌ده؛ و سایت‌هایی که جلوش رو ببندن، توی جواب‌های جست‌وجوی ChatGPT نمیان. و همون سند، صریحا، می‌گه هر کدوم از این تنظیم‌ها، مستقل از بقیه‌ست؛ و مثال می‌زنه که یه صاحب سایت، می‌تونه به ربات جست‌وجو اجازه بده تا توی نتیجه‌ها بیاد، و جلوی ربات آموزش رو بگیره.

ربات‌های Anthropic

سند رسمی Anthropic هم، همین تقسیم رو داره. ClaudeBot، برای جمع کردن محتوایی که ممکنه به آموزش مدل‌هاش کمک کنه؛ و می‌گه وقتی یه سایت، دسترسی ClaudeBot رو محدود کنه، یعنی محتوای آینده‌ی اون سایت، باید از داده‌های آموزش مدل‌ها، کنار گذاشته بشه.

و Claude-SearchBot، برای بهتر کردن کیفیت نتیجه‌های جست‌وجو؛ که بستنش، ممکنه دیده شدن سایت رو، کم کنه. و Claude-User، برای وقتی که یه کاربر، از Claude سوال می‌پرسه و ابزار، همون لحظه، به یه صفحه سر می‌زنه. کلمه‌ی «آینده» توی جمله‌ی بالا، مهمه: بستن، روی چیزی که از قبل جمع شده، اثری نداره.

هر کدوم، یه کلید جدا

پس برای هر شرکت، دست‌کم دو کلید جدا دارید: یکی برای آموزش، یکی برای جست‌وجو. مثل دو تا کلید برق، که هر کدوم، یه لامپ جدا رو روشن یا خاموش می‌کنه.

یه اشتباه رایج، اینه که صاحب سایت، از نگرانی درباره‌ی آموزش، همه‌ی ربات‌های هوش مصنوعی رو، با هم، ببنده؛ و بی اینکه بدونه، ربات جست‌وجو رو هم، بسته باشه. نتیجه؟ سایتش، نه توی آموزش میاد، نه توی جواب‌های جست‌وجو؛ یعنی از همون راهی که بیشترین ارزش رو داشت، جا مونده.

گوگل، یه کم فرق داره

برای گوگل، وضعیت، یه کم فرق داره. راهنمای رسمی گوگل، می‌گه هوش مصنوعی، داخل جست‌وجو ساخته شده و بخشی از طرز کارشه؛ و برای همین، دستورهای robots.txt برای ربات اصلی جست‌وجوی گوگل، همون کنترل صاحب سایت، برای قابلیت‌های هوش مصنوعی جست‌وجوئه.

یعنی نمی‌شه توی جست‌وجوی معمولی گوگل بود، ولی از قابلیت‌های هوش مصنوعی همون جست‌وجو، کامل، بیرون موند؛ با همون ابزارها، کنترل می‌شن. ولی همون راهنما، برای محدود کردن آموزش و استفاده در بعضی سیستم‌های دیگه‌ی گوگل، به یه کنترل جدا، به اسم Google-Extended، ارجاع می‌ده.

کنترل اینکه چقدر نشون داده بشه

همون راهنما، چند کنترل برای محدود کردن اطلاعاتی که از صفحه‌ها، توی جست‌وجو نشون داده می‌شه، اسم می‌بره: nosnippet، data-nosnippet، max-snippet، و noindex. یعنی می‌تونید بگید یه بخش از صفحه، یا کل صفحه، توی خلاصه‌ها، نیاد؛ یا اصلا، صفحه فهرست نشه.

این‌ها، ابزارهای دقیقی‌ان، و باید با احتیاط استفاده بشن؛ چون همون‌طور که محدود کردن، کنترل بیشتری می‌ده، دیده شدن رو هم، کم می‌کنه. و همون راهنما، یادآوری می‌کنه که اعمال شدن تغییرها، زمان می‌بره؛ چون گشتن دوباره، می‌تونه روزها تا ماه‌ها طول بکشه.

چهار حالت ممکن

با دو کلید، برای یه شرکت، چهار حالت هست. یک: آموزش آره، جست‌وجو آره؛ یعنی بیشترین دیده شدن. دو: آموزش نه، جست‌وجو آره؛ یعنی توی جواب‌های زنده با لینک بیاید، ولی محتواتون برای آموزش استفاده نشه.

سه: آموزش آره، جست‌وجو نه؛ که برای بیشتر کسب‌وکارها، کمتر منطقیه، چون بی لینک و بی تازگیه. چهار: هر دو نه؛ یعنی تقریبا، از این ابزارها، کامل بیرون می‌مونید. هیچ‌کدوم، به خودی خود، «درست» نیست؛ بستگی به هدف شما داره.

بیشتر کسب‌وکارها، چی می‌خوان

برای بیشتر کسب‌وکارهایی که می‌خوان مشتری پیدا کنن، مثل یه فروشگاه، یه رستوران، یا یه شرکت خدماتی، باز بودن ربات جست‌وجو، تقریبا همیشه، منطقیه؛ چون همون راهیه که با لینک، به سایت می‌رسه، و اطلاعات تازه رو نشون می‌ده.

درباره‌ی ربات آموزش، تصمیم، شخصی‌تره. بعضی‌ها، دوست دارن اسم و اطلاعات کسب‌وکارشون، توی حافظه‌ی مدل‌ها هم باشه؛ بعضی‌ها، نمی‌خوان محتواشون، برای آموزش استفاده بشه. هر دو، تصمیم‌های قابل احترامی‌ان؛ فقط آگاهانه بگیریدشون.

برای کسایی که محتوا تولید می‌کنن

برای کسایی که کارشون، خود محتواست، مثل نویسنده‌ها، ناشرها، یا آموزشگاه‌هایی که درس آنلاین می‌فروشن، تصمیم، سخت‌تره. محتوای اون‌ها، خود محصولشونه؛ و شاید نخوان که یه مدل، با یاد گرفتنش، جای اون‌ها، جواب بده.

برای این‌ها، حالت دو، یعنی آموزش نه، جست‌وجو آره، اغلب، یه تعادل خوبه: محتوا، برای آموزش استفاده نمی‌شه، ولی هنوز، توی جواب‌های زنده، با لینک و اسم، دیده می‌شه. ولی باز هم، تصمیم، با خودشونه، و بستگی به مدل کسب‌وکارشون داره.

برای سایت‌های کوچیک و تازه

همون‌طور که گفتیم، یه کسب‌وکار کوچیک و تازه، معمولا، توی حافظه‌ی مدل‌ها نیست؛ یا چون بعد از تاریخ پایان دانش راه افتاده، یا چون اسمش، به اندازه‌ی کافی، توی وب تکرار نشده. برای این کسب‌وکارها، تقریبا تنها راه، جست‌وجوی زنده‌ست.

خبر خوب، اینه که جست‌وجوی زنده، به بزرگی و قدمت، کمتر حساسه؛ و بیشتر به اینکه سایت، پیدا، خوانا، و جواب سوال باشه، اهمیت می‌ده. یعنی همون چهار دروازه‌ی درس دوم. پس اگه کوچیک و تازه‌اید، روی راه دوم، تمرکز کنید.

تغییرها، کی اثر می‌کنن

تغییرهایی که روی سایت می‌دید، روی این دو راه، با سرعت‌های خیلی متفاوت، اثر می‌کنن. روی جست‌وجوی زنده، وقتی ربات، دوباره به صفحه سر بزنه؛ که طبق راهنمای گوگل، برای موتور جست‌وجوی خودش، می‌تونه از چند روز تا چند ماه طول بکشه.

روی حافظه‌ی مدل‌ها، فقط وقتی یه مدل تازه، با داده‌های تازه، آموزش ببینه؛ که معمولا، خیلی دیرتره. یعنی اگه امروز، یه اطلاعات اشتباه درباره‌ی شما، توی حافظه‌ی یه مدل هست، درست کردنش، از راه آموزش، کند و نامطمئنه؛ ولی از راه جست‌وجو، سریع‌تر و مطمئن‌تره.

اگه اطلاعات اشتباه درباره‌ی شما می‌گه

اگه دیدید یه ابزار، درباره‌ی شما، اطلاعات اشتباه یا قدیمی می‌گه، اول ببینید این جواب، از جست‌وجو اومده، یعنی منبع داره، یا از حافظه، یعنی منبع نداره. اگه منبع داره، اون منبع رو باز کنید؛ شاید یه صفحه‌ی قدیمی از سایت خودتون، یا یه سایت دیگه، اطلاعات اشتباه داره.

اگه از حافظه‌ست، بهترین کار، اینه که اطلاعات درست، روشن، و به‌روز، روی سایتتون باشه؛ تا وقتی کاربرها، سوال‌های تازه‌تری می‌پرسن که جست‌وجو رو فعال می‌کنه، ابزار، اطلاعات درست رو پیدا کنه. و با گذشت زمان، مدل‌های تازه‌تر، اون‌ها رو، یاد بگیرن.

شناخته شدن، با گذشت زمان

اگه می‌خواید یه روز، توی حافظه‌ی مدل‌ها هم باشید، راهش، همون راه قدیمی شناخته شدنه: کار خوبی که آدم‌ها، درباره‌ش، توی جاهای مختلف وب، بنویسن؛ محتوای به‌دردبخوری که به اشتراک گذاشته بشه؛ و اسمی که با کیفیت، گره بخوره.

این، کار کند و طولانی‌ایه؛ و هیچ ترفندی، جاش رو نمی‌گیره. ولی خبر خوب، اینه که همون کارهایی که شما رو، برای آدم‌ها، شناخته‌شده می‌کنن، برای مدل‌ها هم، همین کار رو می‌کنن. اول، برای آدم‌ها خوب باشید.

برای صاحب‌های کسب‌وکار

برای یه صاحب کسب‌وکار، این درس، به یه تصمیم ساده می‌رسه: ربات‌های جست‌وجوی ابزارهای هوش مصنوعی رو، باز بذارید؛ و درباره‌ی ربات‌های آموزش، آگاهانه، تصمیم بگیرید. و مطمئن بشید هیچ تنظیم امنیتی یا ضدربات میزبانی، ناخواسته، ربات‌های جست‌وجو رو، نبسته.

و یه آزمون: از چند ابزار، یه سوال درباره‌ی کسب‌وکارتون بپرسید، یه بار با جست‌وجو و یه بار بی جست‌وجو، اگه ابزار این اجازه رو می‌ده. فرق دو جواب، بهتون نشون می‌ده حافظه‌ی مدل، درباره‌ی شما چی می‌دونه، و جست‌وجوی زنده، چی پیدا می‌کنه.

برای هر سنی

برای کاربرهای هر سنی، فهمیدن این دو راه، یه فایده‌ی ساده داره: وقتی از یه ابزار، درباره‌ی یه چیز تازه می‌پرسید، مثل خبر امروز، قیمت امروز، یا ساعت کاری یه مغازه، ببینید جوابش، منبع داره یا نه.

اگه منبع نداره، احتمالا از حافظه‌ست؛ و ممکنه کهنه باشه. اگه داره، منبع رو باز کنید و ببینید. این عادت، برای یه دانش‌آموز که برای تحقیق، از این ابزارها استفاده می‌کنه، و برای یه بزرگ‌سال که برای تصمیم خرید، ازشون می‌پرسه، به یه اندازه، به‌دردبخوره.

چند واژه

Training، یعنی آموزش مدل. Training Data، یعنی داده‌ی آموزش. Knowledge Cutoff، یعنی تاریخ پایان دانش مدل. Live Search، یعنی جست‌وجوی زنده. Grounding، یعنی تکیه دادن جواب به منبع‌های واقعی.

GPTBot و ClaudeBot، ربات‌های آموزش. OAI-SearchBot و Claude-SearchBot، ربات‌های جست‌وجو. Google-Extended، کنترل گوگل برای آموزش و استفاده در سیستم‌های دیگه. nosnippet، یعنی دستور نشون ندادن تیکه‌ی متن. Recrawl، یعنی گشتن دوباره.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «فرق آموزش مدل و جست‌وجوی زنده چیه»:

دو راه اومدن توی جواب هوش مصنوعی‌ان. آموزش: مدل، پیش از اومدن، روی متن‌های زیادی از جمله وب آموزش دیده، و تا یه تاریخ، حافظه داره؛ مثل نون پخته، دیگه عوض نمی‌شه، معمولا لینک نداره، و ممکنه کهنه باشه. جست‌وجوی زنده: همون لحظه می‌گرده، تازه‌ست، و با منبع و لینک جواب می‌ده. مثل حافظه‌ی راننده‌ی تاکسی و نقشه‌ی زنده. ربات‌ها جدان و هر کدوم مستقل: GPTBot و ClaudeBot برای آموزش، OAI-SearchBot و Claude-SearchBot برای جست‌وجو. برای بیشتر کسب‌وکارها، جست‌وجو رو باز بذارید؛ آموزش، تصمیم شماست.

چند باور رایج

  • «سایتم رو به‌روز کنم، حافظه‌ی مدل‌ها فورا عوض می‌شه.» فقط مدل تازه؛ جست‌وجو، سریع‌تر.
  • «بستن ربات آموزش، یعنی بیرون موندن از جست‌وجو.» ربات‌ها جدان؛ هر کدوم مستقل.
  • «همه‌ی ربات‌های هوش مصنوعی رو ببندم، امن‌تره.» از جست‌وجو هم جا می‌مونید.
  • «بستن، چیزهای قبلی رو هم پاک می‌کنه.» سند Anthropic می‌گه: محتوای آینده.
  • «مدل، همه‌چیز رو درباره‌ی من می‌دونه.» فقط تا یه تاریخ، و تقریبی.

یه مثال

یه نویسنده‌ی وبلاگ آشپزی، از ترس اینکه دستورهاش برای آموزش مدل‌ها استفاده بشه، با یه افزونه، همه‌ی ربات‌های هوش مصنوعی رو بست. چند ماه بعد، دید وقتی آدم‌ها از ابزارهای هوش مصنوعی، دستور غذاهای خاصی که فقط اون نوشته بود رو می‌پرسن، اسم وبلاگش، هیچ‌جا نیست.

فهمید با بستن همه، ربات‌های جست‌وجو رو هم بسته بوده. تنظیم رو عوض کرد: ربات‌های آموزش، بسته موندن؛ ولی ربات‌های جست‌وجو رو، باز کرد. چند هفته بعد، توی جواب‌هایی که با جست‌وجو ساخته می‌شدن، دستورهاش، با اسم و لینک وبلاگش، میومدن؛ و هنوز، محتواش، برای آموزش، استفاده نمی‌شد.

تمرین امروز

امروز، دو راه رو، برای کسب‌وکار خودتون، ببینید.

  1. از یه ابزار هوش مصنوعی، یه سوال درباره‌ی کسب‌وکارتون بپرسید و ببینید جوابش، منبع داره یا نه.
  2. اگه ابزار اجازه می‌ده، همون سوال رو یه بار هم با جست‌وجو بپرسید و دو جواب رو مقایسه کنید.
  3. فایل robots.txt سایتتون رو باز کنید و ببینید اسم ربات‌های آموزش و جست‌وجو، کدوم بسته‌ان.
  4. تصمیم بگیرید برای هر شرکت، ربات آموزش و ربات جست‌وجو، باز باشن یا بسته؛ و دلیلش رو یه خط بنویسید.
  5. اگه اطلاعات اشتباهی درباره‌ی خودتون دیدید، صفحه‌ی درست و به‌روزش رو روی سایت بسازید یا اصلاح کنید.

درس بعدی، فرق سئو برای هوش مصنوعی و سئو با هوش مصنوعی رو می‌گه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • راه اول: آموزش؛ حافظه‌ی مدل، تا یه تاریخ.
  • راه دوم: جست‌وجوی زنده؛ همون لحظه، با منبع.
  • مثل حافظه‌ی راننده‌ی تاکسی و نقشه‌ی زنده.
  • ربات‌های جدا: آموزش و جست‌وجو، هر کدوم مستقل.
  • برای کسب‌وکار، جست‌وجوی زنده معمولا مهم‌تره.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد