آموزشسایت شما در ChatGPT و هوش مصنوعی

درس ۳ از ۳۴، هوش مصنوعی، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

هوش مصنوعی صفحه را چطور می‌خواند

جواب کوتاه

ربات‌های هوش مصنوعی و موتورهای جست‌وجو، صفحه رو، بیشتر، از روی متن ساده‌ش می‌خونن؛ یعنی همون متنی که سرور، اول، می‌فرسته. مثل نامه‌ای که یه نفر، پشت تلفن، براتون می‌خونه: کلمه‌ها، می‌رسن؛ ولی عکس‌های لای نامه، نه؛ و یه پاکت دربسته‌ی داخلش، شاید اصلا باز نشه. راهنمای رسمی گوگل درباره‌ی جاوااسکریپت، می‌گه خود گوگل، صفحه رو در سه مرحله پردازش می‌کنه، یعنی گرفتن، اجرا کردن کدها، و فهرست کردن؛ ولی صریحا می‌گه همه‌ی ربات‌ها، نمی‌تونن جاوااسکریپت اجرا کنن، و ساختن صفحه روی سرور، هنوز، ایده‌ی خوبیه. پس پنج چیز، ممکنه دیده نشه: محتوایی که فقط بعد از اجرای جاوااسکریپت ساخته می‌شه؛ نوشته‌ای که فقط توی عکسه؛ چیزی که پشت یه کلیک یا منوی بسته‌ست؛ صفحه‌ای که پشت ورود به حسابه؛ و صفحه‌ای که robots.txt جلوش رو گرفته. راهنمای گوگل، برای قابلیت‌های هوش مصنوعیش، می‌گه محتوای مهم، به شکل متن باشه. یه آزمون ساده: صفحه رو با جاوااسکریپت خاموش ببینید؛ هر چی دیده نمی‌شه، شاید ربات هم نبینه.

یه نامه، پشت تلفن

درس قبل گفت دروازه‌ی دوم، خوانا بودنه. این درس، دقیقا می‌گه «خوانا» برای یه ربات، یعنی چی. یه دوست، یه نامه براتون فرستاده، ولی شما نمی‌تونید ببینیدش؛ یکی، پشت تلفن، براتون می‌خونه. کلمه‌ها، یکی‌یکی، به گوشتون می‌رسن.

ولی اگه لای نامه، چند تا عکس باشه، از تلفن، فقط می‌شنوید «یه عکس هم هست». و اگه داخل نامه، یه پاکت دربسته باشه، شاید کسی که می‌خونه، اصلا بازش نکنه. ربات‌ها، صفحه‌ی سایت شما رو، خیلی شبیه همین، می‌خونن.

ربات‌ها، بیشتر، متن می‌خونن

برای ربات‌ها، مهم‌ترین چیز یه صفحه، متن اونه: عنوان، زیرعنوان‌ها، پاراگراف‌ها، فهرست‌ها، و لینک‌ها. این‌ها، همون چیزهایی‌ان که یه مدل زبانی، می‌تونه بخونه، بفهمه، و توی جواب، ازشون استفاده کنه.

راهنمای رسمی گوگل، برای قابلیت‌های هوش مصنوعی جست‌وجوش، یکی از کارهای مهم رو، این می‌دونه که محتوای مهم، به شکل متن، در دسترس باشه؛ و عکس و ویدیوی باکیفیت رو، پشتیبان متن می‌دونه، نه جایگزینش. یعنی متن، ستون اصلیه.

چیزی که سرور، اول می‌فرسته

وقتی یه ربات، یه صفحه رو درخواست می‌کنه، سرور، یه فایل متنی، به اسم HTML، براش می‌فرسته. توی یه سایت ساده، این فایل، همه‌ی محتوای صفحه رو داره: هر چی شما روی صفحه می‌بینید، توی همین فایل هست.

ولی توی خیلی از سایت‌های امروزی، این فایل اول، تقریبا خالیه؛ و محتوای اصلی، بعدا، با اجرای کدهای جاوااسکریپت توی مرورگر، ساخته می‌شه. راهنمای رسمی گوگل، می‌گه گرفتن یه صفحه و خوندن HTML، برای سایت‌های کلاسیک یا صفحه‌هایی که روی سرور ساخته می‌شن، خوب کار می‌کنه؛ چون HTML، همه‌ی محتوا رو داره.

HTML، به زبون ساده

HTML، کوتاه‌شده‌ی HyperText Markup Language، یعنی زبان نشونه‌گذاری صفحه‌ی وب؛ یه فایل متنیه که می‌گه هر تیکه از صفحه، چیه: این، عنوانه؛ این، یه پاراگرافه؛ این، یه لینکه؛ این، یه عکسه. مرورگر، این فایل رو می‌خونه و صفحه رو، قشنگ، نشون می‌ده.

ربات‌ها هم، همین فایل رو می‌خونن؛ ولی به جای نشون دادن، دنبال متن و ساختار می‌گردن. یه HTML تمیز، که عنوان رو عنوان، و لینک رو لینک، علامت زده، برای ربات، مثل یه نامه‌ی خوش‌خطه.

گوگل، در سه مرحله می‌خونه

راهنمای رسمی گوگل، می‌گه گوگل، سایت‌های دارای جاوااسکریپت رو، در سه مرحله‌ی اصلی پردازش می‌کنه: گشتن، یعنی گرفتن صفحه؛ اجرا یا ساختن، یعنی اجرای کدهای جاوااسکریپت و دیدن صفحه‌ی نهایی؛ و فهرست کردن.

و می‌گه گوگل، اول، فایل robots.txt رو می‌خونه؛ اگه یه نشونی، ممنوع باشه، اصلا درخواستش نمی‌کنه. بعد، لینک‌های داخل HTML رو، برای گشتن بعدی، صف می‌کنه. و برای اجرای جاوااسکریپت، از یه نسخه‌ی همیشه‌به‌روز از مرورگر Chromium، بی نمایش، استفاده می‌کنه.

صف اجرا

همون راهنما، یه نکته‌ی مهم داره: صفحه‌ها، برای اجرا، توی یه صف می‌رن؛ و می‌گه ممکنه یه صفحه، چند ثانیه توی این صف بمونه، ولی ممکنه بیشتر هم طول بکشه، تا وقتی منابع گوگل اجازه بده.

یعنی حتی برای گوگل، که جاوااسکریپت اجرا می‌کنه، محتوایی که فقط با جاوااسکریپت ساخته می‌شه، دیرتر دیده می‌شه، از محتوایی که از اول، توی HTML هست. و برای ربات‌هایی که اصلا اجرا نمی‌کنن، شاید هیچ‌وقت، دیده نشه.

همه‌ی ربات‌ها، جاوااسکریپت اجرا نمی‌کنن

مهم‌ترین جمله‌ی اون راهنما، برای این درس، اینه: ساختن صفحه روی سرور، یا ساختن از پیش، هنوز ایده‌ی خیلی خوبیه، چون سایت رو برای کاربرها و ربات‌ها سریع‌تر می‌کنه؛ و همه‌ی ربات‌ها، نمی‌تونن جاوااسکریپت اجرا کنن.

این جمله، از خود گوگل، درباره‌ی بقیه‌ی ربات‌هاست. یعنی حتی اگه گوگل، محتوای جاوااسکریپتی شما رو ببینه، هیچ تضمینی نیست که ربات‌های ابزارهای هوش مصنوعی هم، ببینن. امن‌ترین راه، اینه که محتوای مهم، از همون اول، توی HTML باشه.

ساختن صفحه، روی سرور

ساختن صفحه روی سرور، به انگلیسی Server-Side Rendering، یعنی سرور، پیش از فرستادن، صفحه‌ی کامل رو می‌سازه؛ تا HTML اولی که می‌فرسته، همه‌ی محتوا رو داشته باشه. ساختن از پیش، به انگلیسی Pre-rendering، یعنی صفحه، یه بار، از قبل ساخته و آماده نگه داشته می‌شه.

خیلی از ابزارهای ساختن سایت امروزی، این کارها رو، خودشون، پشتیبانی می‌کنن. اگه سایت شما، با یه سیستم مدیریت محتوای رایج، مثل وردپرس، ساخته شده، احتمالا، از قبل، همین‌طوره. ولی اگه یه اپ تک‌صفحه‌ای سفارشی دارید، بهتره از برنامه‌نویستون بپرسید.

خطر پوسته‌ی خالی

همون راهنما، یه الگو رو اسم می‌بره: بعضی سایت‌های جاوااسکریپتی، از مدلی به اسم «پوسته‌ی اپ» استفاده می‌کنن، که توش، HTML اول، محتوای واقعی رو نداره، و گوگل، باید جاوااسکریپت رو اجرا کنه تا محتوای واقعی رو ببینه.

برای یه رباتی که جاوااسکریپت اجرا نمی‌کنه، چنین صفحه‌ای، مثل یه نامه‌ی خالیه؛ فقط یه قاب، بی هیچ کلمه‌ای. اگه می‌خواید بدونید سایت شما این‌طوریه یا نه، آزمون ساده‌ی آخر همین درس، کمکتون می‌کنه.

عکس‌ها

عکس، برای آدم‌ها، خیلی مهمه؛ ولی ربات‌های متنی، معمولا، عکس رو، مثل آدم، نمی‌بینن. بعضی ابزارهای هوش مصنوعی، می‌تونن عکس رو هم تحلیل کنن؛ ولی هیچ تضمینی نیست که موقع گشتن و ساختن جواب، این کار رو بکنن.

برای همین، راهنمای گوگل، عکس و ویدیو رو، پشتیبان متن می‌دونه، نه جای اون. یعنی هر اطلاعات مهمی که توی یه عکسه، بهتره کنارش، به شکل متن هم، بیاد. عکس، تزئین و توضیح بیشتره؛ متن، جواب اصلی.

نوشته، توی عکس

یکی از رایج‌ترین اشتباه‌ها، گذاشتن اطلاعات مهم، به شکل نوشته‌ی داخل عکسه: یه بنر با قیمت‌ها، یه پوستر با ساعت کاری، یا عکس یه منوی رستوران. برای آدم، خوندنش آسونه؛ ولی برای خیلی از ربات‌ها، این‌ها، فقط یه عکسن، بی هیچ متنی.

همون مثال کارگاه دوچرخه توی درس اول: قیمت‌ها، توی یه عکس از تابلوی مغازه بودن، و ابزارها، اون‌ها رو نمی‌دیدن. راه‌حل، ساده‌ست: همون اطلاعات رو، کنار عکس، به شکل متن واقعی هم، بنویسید.

توضیح متنی عکس

هر عکس توی HTML، می‌تونه یه توضیح متنی داشته باشه، که بهش متن جایگزین، به انگلیسی Alt Text، می‌گن. این متن، برای کسایی که نمی‌بینن و با برنامه‌های صفحه‌خوان، سایت رو می‌شنون، و برای وقتی که عکس باز نمی‌شه، نوشته می‌شه؛ و ربات‌ها هم، می‌تونن بخوننش.

یه توضیح خوب، کوتاه و دقیقه: به جای «عکس محصول»، بنویسید «کتری برقی استیل، دو لیتری، با دسته‌ی مشکی». این، هم به دسترس‌پذیری کمک می‌کنه، هم به ربات‌ها؛ ولی باز هم، جای متن اصلی صفحه رو، نمی‌گیره.

عنوان و زیرعنوان

ربات‌ها، از ساختار صفحه هم، کمک می‌گیرن: عنوان اصلی، زیرعنوان‌ها، و ترتیبشون. یه صفحه که یه عنوان روشن، و چند زیرعنوان که هر کدوم یه سوال یا یه بخش رو می‌گن، داره، برای ربات، مثل یه نامه با سرفصل‌های روشنه.

توی HTML، عنوان‌ها، با برچسب‌های مخصوص علامت زده می‌شن؛ مثلا یه عنوان اصلی، و زیرعنوان‌هایی که زیرش میان. اگه عنوان‌ها، فقط با درشت کردن متن ساخته بشن، بی اون برچسب‌ها، برای آدم، شبیه عنوانن؛ ولی برای ربات، فقط یه متن درشتن.

اطلاعات توی فایل جدا

یه اشتباه رایج دیگه، گذاشتن اطلاعات مهم، فقط توی یه فایل جدای قابل دانلود، مثل یه فایل PDF کاتالوگ یا لیست قیمت، ـه؛ بی اینکه همون اطلاعات، روی خود صفحه هم، باشه. بعضی ربات‌ها، شاید این فایل‌ها رو بخونن، بعضی نه؛ و حتی اگه بخونن، معمولا، صفحه‌ی اصلی سایت، منبع راحت‌تریه.

پس اگه یه کاتالوگ یا لیست قیمت دارید، خلاصه‌ی مهمش، مثل اسم محصول‌ها و بازه‌ی قیمت، رو روی یه صفحه‌ی معمولی سایت هم، به شکل متن بذارید؛ و فایل رو، به عنوان یه گزینه‌ی اضافه، برای کسی که جزئیات بیشتر می‌خواد، نگه دارید.

زبان صفحه

ربات‌ها و مدل‌های زبانی، متن فارسی رو هم می‌خونن؛ ولی یه نکته‌ی ساده، کمک می‌کنه: زبان صفحه، توی HTML، درست مشخص شده باشه، و متن، واقعا، متن باشه؛ نه حروفی که با یه فونت خاص، شکل فارسی گرفتن ولی پشتشون، حروف دیگه‌ای هستن.

و اگه سایت شما، به چند زبان هست، هر زبان، صفحه‌ی خودش رو داشته باشه، نه اینکه دو زبان، توی یه صفحه، قاطی باشن. اینطوری، ربات، راحت‌تر می‌فهمه هر صفحه، برای کیه، و اون رو، به آدم درست، نشون می‌ده.

فهرست و جدول

فهرست‌ها و جدول‌ها، برای ربات‌ها، خیلی خوانان؛ به شرطی که فهرست و جدول واقعی باشن، نه عکس یه جدول. مثلا جدول قیمت خدمات، یا فهرست ویژگی‌های یه محصول، اگه به شکل فهرست و جدول واقعی توی HTML باشن، ربات، راحت می‌فهمه کدوم قیمت، مال کدوم خدمته.

و یه نکته: داده‌ها رو، توی یه جا، کامل بذارید. اگه نصف قیمت‌ها توی یه صفحه، و نصفش توی یه فایل جدا باشه، احتمال اینکه ربات، تصویر کامل رو ببینه، کمتره.

چیزهایی که پشت یه کلیک‌ان

خیلی از سایت‌ها، برای خلوت‌تر شدن صفحه، بخشی از متن رو، پشت یه دکمه‌ی «بیشتر بخونید»، یا توی زبانه‌ها و منوهای بازشونده، پنهان می‌کنن. برای آدم، این راحته؛ ولی برای ربات، بستگی داره این متن، کجاست.

اگه این متن، از اول، توی HTML هست و فقط با ظاهر، پنهان شده، ربات، معمولا، می‌تونه بخوننش. ولی اگه فقط وقتی کاربر کلیک می‌کنه، از سرور گرفته می‌شه، ربات، که کلیک نمی‌کنه، شاید هیچ‌وقت نبینه‌ش. پس اطلاعات مهم رو، از اول، توی صفحه بذارید.

چیزهایی که پشت ورود به حساب‌ان

محتوایی که فقط بعد از ورود به حساب کاربری دیده می‌شه، برای ربات‌های گشت‌زن، تقریبا همیشه، نادیدنیه؛ چون ربات‌ها، حساب کاربری ندارن. راهنمای گوگل هم، برای صفحه‌های پشت ورود، کد پاسخ مخصوص خودشون رو، مثال می‌زنه.

این، برای اطلاعات خصوصی، درسته و لازمه. ولی گاهی، سایت‌ها، اطلاعات عمومی، مثل قیمت یا راهنمای محصول، رو هم، بی‌دلیل، پشت ورود می‌ذارن. اگه می‌خواید یه اطلاعات، توی جواب ابزارها بیاد، نباید پشت ورود باشه.

فایل robots.txt و فایل‌های بسته

راهنمای گوگل، می‌گه گوگل، اول، فایل robots.txt رو می‌خونه؛ و اگه یه نشونی، ممنوع باشه، درخواستش نمی‌کنه. و یه نکته‌ی ظریف می‌گه: گوگل، جاوااسکریپت فایل‌ها یا صفحه‌های بسته رو، اجرا نمی‌کنه. یعنی اگه فایل‌های جاوااسکریپت یا استایل سایت، ناخواسته بسته باشن، صفحه‌ی نهایی، ممکنه ناقص دیده بشه.

ربات‌های OpenAI و Anthropic هم، طبق سندهای رسمی‌شون، robots.txt رو رعایت می‌کنن. ایستگاه بعدی این مسیر، کامل، درباره‌ی این فایل، و اجازه دادن به ربات‌ها، به انتخاب شماست.

کد پاسخ درست

هر بار که یه صفحه درخواست می‌شه، سرور، یه کد پاسخ هم می‌فرسته. راهنمای گوگل، می‌گه ربات، از این کدها، برای فهمیدن اینکه چیزی اشتباه پیش رفته، استفاده می‌کنه؛ و پیشنهاد می‌کنه از کدهای معنی‌دار استفاده بشه: مثلا ۴۰۴ برای صفحه‌ای که پیدا نشد، و ۴۰۱ برای صفحه‌های پشت ورود.

و می‌گه همه‌ی صفحه‌هایی که کد ۲۰۰، یعنی «موفق»، دارن، برای اجرا، صف می‌شن؛ ولی اگه کد، غیر از ۲۰۰ باشه، مثلا توی صفحه‌های خطا، ممکنه اجرا، انجام نشه. یعنی صفحه‌ای که اشتباهی، کد خطا می‌ده، شاید اصلا خونده نشه.

خطای نرم، توی اپ‌های تک‌صفحه‌ای

همون راهنما، یه مشکل رایج رو هم اسم می‌بره: توی اپ‌های تک‌صفحه‌ای که مسیرها رو با جاوااسکریپت عوض می‌کنن، گاهی، دادن کد پاسخ درست، سخته؛ و یه صفحه‌ی «پیدا نشد»، با کد ۲۰۰، یعنی «موفق»، فرستاده می‌شه. به این، خطای ۴۰۴ نرم می‌گن.

نتیجه، اینه که ربات، یه صفحه‌ی خالی یا «پیدا نشد» رو، یه صفحه‌ی واقعی می‌دونه؛ و شاید، به جای صفحه‌های واقعی شما، اون رو، فهرست کنه. اگه سایت شما، یه اپ تک‌صفحه‌ایه، از برنامه‌نویستون بپرسید این مشکل، حل شده یا نه.

عنوان و توضیح یکتا

راهنمای گوگل، می‌گه عنوان‌های یکتا و توصیفی، و توضیح‌های متا، به کاربرها کمک می‌کنن بهترین نتیجه رو، برای هدفشون، سریع پیدا کنن. عنوان صفحه، همون چیزیه که توی برگه‌ی مرورگر، و معمولا توی نتیجه‌ها، نشون داده می‌شه.

و همون‌طور که درس قبل گفت، توی جواب ابزارهای هوش مصنوعی هم، اسم و عنوان صفحه، معمولا، کنار منبع میاد. یه عنوان روشن، که بگه این صفحه، دقیقا، درباره‌ی چیه، برای ربات و آدم، هر دو، خواناتره. همه‌ی صفحه‌ها، با یه عنوان یکسان، مثل نامه‌هایی‌ان که همه، یه پاکت دارن.

نشونی اصلی

گاهی، یه محتوا، با چند نشونی مختلف، باز می‌شه؛ مثلا با و بی یه پارامتر. راهنمای گوگل، از یه برچسب به اسم canonical، یعنی نشونی اصلی، حرف می‌زنه، که به گوگل کمک می‌کنه نسخه‌ی اصلی یه صفحه رو پیدا کنه.

و می‌گه بهترین راه، گذاشتن این برچسب توی خود HTML ـه؛ و اگه با جاوااسکریپت گذاشته می‌شه، نباید اون رو، به چیزی جز همون نشونی‌ای که توی HTML اول بود، عوض کرد. یعنی باز هم، همون اصل: چیزهای مهم، از اول، توی HTML.

سرعت، و خطاها

راهنمای گوگل، ساختن صفحه روی سرور رو، از این جهت هم خوب می‌دونه که سایت رو، برای کاربرها و ربات‌ها، سریع‌تر می‌کنه. یه صفحه‌ی کند، که چند ثانیه طول می‌کشه تا محتواش بیاد، شاید از صبر یه ربات، که باید هزاران صفحه رو بگیره، بیشتر طول بکشه.

و خطاها، مثل یه کد جاوااسکریپت که روی یه مرورگر خاص، کار نمی‌کنه، ممکنه باعث بشن صفحه، برای ربات، خالی دیده بشه، در حالی که برای شما، درسته. همون راهنما، می‌گه گوگل، محدودیت‌هایی توی پشتیبانی از بعضی امکانات جاوااسکریپت داره.

از صفحه‌ی شما، چی می‌مونه

یه تمرین ذهنی خوب: صفحه‌ی خودتون رو، بی رنگ، بی عکس، بی انیمیشن، و بی هر چیزی که با جاوااسکریپت ساخته می‌شه، تصور کنید. فقط متن، و ساختارش. چیزی که می‌مونه، تقریبا، همونیه که یه ربات ساده، می‌بینه.

آیا از این متن، می‌شه فهمید شما کی هستید، چی می‌فروشید، با چه قیمتی، کجا، و چطوری می‌شه باهاتون تماس گرفت؟ اگه آره، صفحه‌ی شما، برای ربات‌ها، خواناست. اگه نه، می‌دونید باید چی رو، به متن، اضافه کنید.

یه آزمون ساده

یه آزمون ساده، که بی هیچ ابزار خاصی، می‌شه انجامش داد: توی تنظیمات مرورگرتون، اجرای جاوااسکریپت رو، برای چند دقیقه، خاموش کنید، و صفحه‌ی خودتون رو باز کنید. هر چیزی که حالا دیده نمی‌شه، شاید برای ربات‌هایی که جاوااسکریپت اجرا نمی‌کنن هم، دیده نشه.

آزمون دوم: روی صفحه، کلیک راست کنید و «نمایش منبع صفحه» رو بزنید. این، همون HTML اولیه‌ایه که سرور می‌فرسته. توش، دنبال یه جمله‌ی مهم از متن صفحه‌تون بگردید. اگه پیداش کردید، یعنی از همون اول، توی HTML هست. یادتون نره، بعد از آزمون، جاوااسکریپت رو دوباره روشن کنید.

برای صاحب‌های کسب‌وکار

برای یه صاحب کسب‌وکار، که برنامه‌نویس نیست، سه سوال، از برنامه‌نویس یا سازنده‌ی سایت، کافیه. یک: «محتوای اصلی صفحه‌ها، توی HTML اولیه هست، یا فقط با جاوااسکریپت ساخته می‌شه؟». دو: «قیمت‌ها و اطلاعات تماس، متن واقعی‌ان، یا توی عکس؟».

سه: «فایل robots.txt و تنظیمات میزبانی، جلوی ربات‌های جست‌وجو رو، ناخواسته، نمی‌گیرن؟». جواب این سه سوال، بیشتر مشکل‌های خوندن سایت توسط ربات‌ها رو، روشن می‌کنه؛ و معمولا، حلشون، کار پیچیده‌ای نیست.

برای هر سنی

یه نکته‌ی جالب: بیشتر کارهایی که یه صفحه رو برای ربات‌ها خوانا می‌کنن، همون کارهایی‌ان که اون رو، برای کسایی که کم‌بینا یا نابینان و با برنامه‌ی صفحه‌خوان سایت رو می‌شنون، هم خوانا می‌کنن: متن واقعی، توضیح عکس، عنوان‌های درست، و لینک‌های واقعی.

یعنی وقتی سایت رو برای ربات‌ها خوانا می‌کنید، برای آدم‌های بیشتری، از هر سن و توانایی، هم خواناترش کردید. مسیر «طراحی تجربه‌ی کاربری» کتابخونه، درباره‌ی دسترس‌پذیری، بیشتر می‌گه.

چند واژه

HTML، یعنی زبان نشونه‌گذاری صفحه‌ی وب. JavaScript، یعنی زبان برنامه‌نویسی که توی مرورگر اجرا می‌شه. Rendering، یعنی اجرا و ساختن صفحه‌ی نهایی. Server-Side Rendering، یعنی ساختن صفحه روی سرور. Pre-rendering، یعنی ساختن از پیش.

App Shell، یعنی پوسته‌ی اپ. Alt Text، یعنی توضیح متنی عکس. Heading، یعنی عنوان یا زیرعنوان. HTTP Status Code، یعنی کد پاسخ. Soft 404، یعنی خطای پیدا نشدن نرم. Canonical، یعنی نشونی اصلی. View Source، یعنی دیدن منبع صفحه.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «هوش مصنوعی صفحه رو چطوری می‌خونه»:

بیشتر، از روی متن ساده‌ی صفحه؛ یعنی HTML‌ای که سرور اول می‌فرسته؛ مثل نامه‌ای که پشت تلفن خونده می‌شه: کلمه می‌رسه، عکس و پاکت دربسته نه. گوگل، صفحه رو در سه مرحله، یعنی گرفتن، اجرای جاوااسکریپت و فهرست کردن، می‌خونه؛ ولی خودش می‌گه همه‌ی ربات‌ها، جاوااسکریپت اجرا نمی‌کنن، و ساختن صفحه روی سرور، هنوز ایده‌ی خوبیه. پس محتوای مهم رو، متن واقعی، توی HTML اولیه، با لینک واقعی و عنوان درست بذارید؛ نه فقط توی عکس، پشت کلیک، یا پشت ورود. آزمون: صفحه رو بی جاوااسکریپت ببینید.

چند باور رایج

  • «هر چی من می‌بینم، ربات هم می‌بینه.» ربات، بیشتر متن ساده رو می‌خونه.
  • «گوگل جاوااسکریپت رو اجرا می‌کنه، پس همه می‌کنن.» گوگل می‌گه همه نه.
  • «قیمت توی عکس، کافیه.» کنارش، متن واقعی.
  • «متن درشت، یعنی عنوان.» برچسب عنوان واقعی لازمه.
  • «پشت دکمه‌ی بیشتر، امنه.» بستگی داره از اول توی HTML باشه.

یه مثال

یه فروشگاه لوازم کوهنوردی، یه سایت خیلی قشنگ و سریع، به شکل اپ تک‌صفحه‌ای، داشت. ولی وقتی صاحبش، از ابزارهای هوش مصنوعی، درباره‌ی محصول‌هاش می‌پرسید، جواب‌ها، اطلاعات کهنه یا هیچی نداشتن. آزمون ساده رو انجام داد: با جاوااسکریپت خاموش، صفحه‌ی محصول، فقط یه لوگو و یه چرخه‌ی «در حال بارگذاری» بود.

توی منبع صفحه هم، هیچ اسم یا قیمت محصولی نبود؛ یه پوسته‌ی خالی. برنامه‌نویسش، صفحه‌های محصول رو، طوری تغییر داد که روی سرور ساخته بشن. حالا، با جاوااسکریپت خاموش هم، اسم، قیمت، و توضیح هر محصول، دیده می‌شد. سایت، برای آدم‌ها، هیچ فرقی نکرده بود؛ ولی برای ربات‌ها، از یه نامه‌ی خالی، به یه نامه‌ی کامل، تبدیل شده بود.

تمرین امروز

امروز، صفحه‌ی خودتون رو، مثل یه ربات، ببینید.

  1. مهم‌ترین صفحه‌ی سایتتون رو باز کنید و «نمایش منبع صفحه» رو بزنید.
  2. توی منبع، دنبال اسم محصول یا خدمت، قیمت، و شماره‌ی تماس بگردید؛ ببینید پیدا می‌شن یا نه.
  3. برای چند دقیقه، جاوااسکریپت مرورگر رو خاموش کنید، صفحه رو دوباره باز کنید، و ببینید چی می‌مونه؛ بعد دوباره روشنش کنید.
  4. هر اطلاعات مهمی که فقط توی عکسه، پیدا کنید و یادداشت کنید.
  5. یه عکس مهم رو انتخاب کنید و براش یه توضیح متنی کوتاه و دقیق بنویسید.

درس بعدی، فرق آموزش مدل و جست‌وجوی زنده رو می‌گه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • ربات‌ها، بیشتر، متن ساده‌ی صفحه رو می‌خونن.
  • مثل نامه پشت تلفن: کلمه می‌رسه، عکس نه.
  • گوگل جاوااسکریپت اجرا می‌کنه؛ ولی همه‌ی ربات‌ها نه.
  • پنج خطر: جاوااسکریپت، عکس، پشت کلیک، پشت ورود، robots.txt.
  • آزمون: صفحه رو بی جاوااسکریپت ببینید.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد