آموزشلینوکس، داکر و رایانش ابری

درس ۴ از ۵۶، برنامه‌نویسی و علوم کامپیوتر، حدود ۳۰ دقیقه خواندن

سرور مجازی چیست

جواب کوتاه

سرور مجازی (Virtual Private Server)، که بهش VPS می‌گن، یه کامپیوتر نرم‌افزاریه که روی یه سرور فیزیکی، کنار چند سرور مجازی دیگه، اجرا می‌شه؛ ولی برای شما، مثل یه کامپیوتر جدا رفتار می‌کنه، با سیستم‌عامل و برنامه‌های خودش. طبق سند رسمی مایکروسافت، یه ماشین مجازی، سهم مشخصی از پردازنده، حافظه و فضای ذخیره‌سازی یه کامپیوتر میزبان رو می‌گیره، و از بقیه‌ی سیستم جداست. نرم‌افزاری که این تقسیم رو انجام می‌ده، مدیر ماشین مجازی یا هایپروایزر (Hypervisor) نام داره. سرور مجازی رو معمولا از یه ارائه‌دهنده اجاره می‌کنید، و از راه دور، با SSH، بهش وصل می‌شید. توی زبون تعریف رسمی رایانش ابری، این، نزدیک به مدل زیرساخت به‌عنوان خدمت (IaaS) ـه: سیستم‌عامل و برنامه‌ها دست شماست، ولی سخت‌افزار و زیرساخت زیرین، دست ارائه‌دهنده. یعنی آزادی کامل، و همراهش، مسئولیت کامل نگه‌داری و امنیت.

یه واحد، توی یه ساختمون بزرگ

فرض کنید به جای خریدن یه خونه‌ی کامل، یه واحد آپارتمان اجاره می‌کنید. واحد، مال خودتونه: کلید خودش رو داره، در خودش رو داره، و هر جور بخواید، می‌چینیدش. ولی ساختمون، مشترکه: آب، برق، آسانسور و پی ساختمون، بین همه‌ی واحدها تقسیم شده، و یه مدیر ساختمون، این تقسیم رو انجام می‌ده.

سرور مجازی، دقیقا همینه. یه سرور فیزیکی بزرگ، که ساختمونه؛ چند سرور مجازی روش، که واحدهان؛ و یه نرم‌افزار، که مدیر ساختمونه. توی درس قبل دیدیم دواپس چیه؛ این درس، جایی رو نشون می‌ده که بیشتر برنامه‌ها، امروز، روش اجرا می‌شن.

اول، یه یادآوری: سرور چیه

سرور، یه کامپیوتره که کارش خدمت دادن به کامپیوترهای دیگه‌ست؛ مثلا جواب دادن به درخواست‌هایی که مرورگرها برای یه سایت می‌فرستن. یه درس کامل، به اسم سرور چیست، توی کتابخونه هست، که این رو از پایه باز می‌کنه.

نکته‌ی مهم برای این درس: یه سرور، لازم نیست حتما یه کامپیوتر فیزیکی جدا باشه، که فقط مال شماست. خیلی وقت‌ها، سرور شما، یه ماشین مجازیه؛ یعنی یه کامپیوتر نرم‌افزاری، روی یه کامپیوتر فیزیکی بزرگ‌تر.

ماشین مجازی چیه

طبق سند رسمی مایکروسافت، یه ماشین مجازی (Virtual Machine)، یه کامپیوتر نرم‌افزاریه، که سیستم‌عامل و برنامه‌های خودش رو، با منابع مجازی‌شده، اجرا می‌کنه؛ و مثل یه کامپیوتر واقعی رفتار می‌کنه. همون سند می‌گه ماشین مجازی، از سیستم میزبان جداست؛ و این اجازه می‌ده کارهایی مثل تست برنامه‌ها، یا استفاده از یه سیستم‌عامل دیگه، با امنیت انجام بشه.

یعنی روی یه کامپیوتر فیزیکی، می‌تونید یه کامپیوتر دیگه، با یه سیستم‌عامل کاملا متفاوت، داشته باشید؛ مثلا یه لینوکس، روی یه ویندوز. دو درس بعد، دقیقا همین کار رو، برای امتحان لینوکس، انجام می‌ده.

ماشین مجازی، در اصل یه فایله

سند رسمی مایکروسافت، یه نکته‌ی جالب داره: ماشین مجازی، یه فایل کامپیوتریه، که معمولا بهش ایمیج (Image) می‌گن، و مثل یه کامپیوتر فیزیکی کار می‌کنه. سند می‌گه این فایل، توی یه پنجره، به‌عنوان یه محیط مستقل اجرا می‌شه.

چون یه فایله، کارهایی که با یه کامپیوتر فیزیکی سخته، با ماشین مجازی ساده‌ست: ازش یه کپی پشتیبان بگیرید، یه نسخه‌ی دیگه ازش بسازید، یا ببریدش یه جای دیگه. همون سند می‌گه ماشین‌های مجازی، خیلی قابل جابه‌جایی‌ان؛ و می‌شه یه ماشین مجازی رو، سریع، از یه میزبان، به یه میزبان دیگه، روی یه کامپیوتر دیگه، برد.

یه نتیجه‌ی عملی دیگه هم داره: اگه ارائه‌دهنده‌تون اجازه بده، می‌تونید از سرور مجازیتون، یه عکس لحظه‌ای بگیرید؛ یعنی یه نسخه از کل فایلش، توی یه لحظه‌ی مشخص. اگه پیش از یه تغییر بزرگ، یه عکس بگیرید و تغییر خراب از آب دربیاد، می‌تونید کل سرور رو، به همون لحظه، برگردونید.

مدیر ساختمون: هایپروایزر

طبق سند رسمی مایکروسافت، هایپروایزر (Hypervisor)، که بهش مدیر ماشین مجازی هم می‌گن، نرم‌افزاریه که اجازه می‌ده سیستم‌عامل‌های مختلف، روی ماشین‌های مجازی مختلف، همزمان اجرا بشن. یعنی همون مدیر ساختمون: منابع رو تقسیم می‌کنه، و نمی‌ذاره واحدها، توی کار هم دخالت کنن.

یه مثال از هایپروایزر، Hyper-V ـه، که سند رسمی مایکروسافت، اون رو فناوری هایپروایزر توکار ویندوز و ویندوز سرور معرفی می‌کنه، برای ساختن، مدیریت و اجرای ماشین‌های مجازی. هایپروایزرهای دیگه‌ای هم هست؛ ولی مفهومشون یکیه.

هر واحد، یه سهم مشخص

طبق سند رسمی مایکروسافت، به هر ماشین مجازی، سهم مشخصی از پردازنده، حافظه و فضای ذخیره‌سازی کامپیوتر میزبان داده می‌شه؛ چه اون میزبان، کامپیوتر شخصی خودتون باشه، چه یه سرور دوردست، توی یه ارائه‌دهنده‌ی ابری.

برای همین، وقتی یه سرور مجازی اجاره می‌کنید، معمولا سه عدد می‌بینید: تعداد هسته‌ی پردازنده، مقدار حافظه، و مقدار دیسک. این سه عدد، همون سهم واحد شما از ساختمونه. اگه برنامه‌تون بیشتر لازم داشته باشه، معمولا می‌شه سهم بزرگ‌تری گرفت؛ بی اینکه سرور فیزیکی تازه‌ای بخرید.

جدا از هم

طبق سند رسمی مایکروسافت، ماشین‌های مجازی، مثل کامپیوترهای جدا، با سیستم‌عامل و برنامه‌های خودشون، کار می‌کنن، و از هم، و از میزبان فیزیکی، مستقلن. یعنی اگه همسایه‌ی شما، توی سرور مجازی خودش، یه برنامه رو خراب کنه، سرور مجازی شما، روشن می‌مونه.

همون سند، از همین جدایی، یه کاربرد امنیتی هم می‌گه: اجرای برنامه‌های ناامن، توی یه سیستم‌عامل مهمان، تا سیستم‌عامل اصلی محافظت بشه؛ و حتی مطالعه‌ی امن بدافزار. ولی یادتون باشه: جدایی، دیواره، نه قفل. اگه خود سرور مجازی شما، بد تنظیم شده باشه، از بیرون، قابل نفوذه؛ مثل یه واحد آپارتمان، که درش باز مونده.

سرور مجازی (VPS) چیست

سرور مجازی خصوصی (Virtual Private Server)، که بهش VPS می‌گن، یه ماشین مجازیه که از یه ارائه‌دهنده اجاره می‌کنید، تا به‌عنوان سرور، از راه دور، ازش استفاده کنید. کلمه‌ی «خصوصی»، یعنی سیستم‌عامل و هر چی روشه، فقط مال شماست؛ هرچند سخت‌افزار زیرش، مشترکه.

یعنی همون واحد آپارتمان: سخت‌افزار، یعنی ساختمون، با دیگران مشترکه؛ ولی داخل واحد، کاملا مال خودتونه. می‌تونید هر سیستم‌عاملی که ارائه‌دهنده اجازه می‌ده نصب کنید، هر برنامه‌ای اجرا کنید، و هر تنظیمی رو عوض کنید.

چرا سرور مجازی اجاره کنیم

سند رسمی مایکروسافت، چند فایده برای ماشین‌های مجازی می‌گه: صرفه‌جویی هزینه، چون چند محیط مجازی، روی یه زیرساخت، جای فیزیکی، نگه‌داری و برق کمتری می‌گیرن؛ سرعت، چون ساختن یه ماشین مجازی تازه، سریع‌تر و راحت‌تر از آماده کردن یه محیط تازه‌ست؛ و مقیاس‌پذیری، چون بزرگ کردن برنامه رو ساده‌تر می‌کنه.

برای یه برنامه‌نویس یا یه کسب‌وکار کوچیک، این یعنی: لازم نیست یه کامپیوتر بخرید، یه جای امن با برق و اینترنت مطمئن براش پیدا کنید، و خودتون سخت‌افزارش رو تعمیر کنید. سرور، چند دقیقه بعد از درخواست، آماده‌ست؛ و اگه روزی لازمش نداشتید، پسش می‌دید.

ماشین مجازی، برای چه کارهایی

طبق سند رسمی مایکروسافت، این‌ها، کاربردهای رایج ماشین‌های مجازی‌ان:

  • ساختن و تست نرم‌افزار، توی محیط جدا، بی آسیب به سیستم اصلی.
  • آموزش، تا دانشجوها، سیستم‌عامل‌های مختلف رو، بی کامپیوترهای جدا، داشته باشن.
  • رایانش ابری، برای اجرای برنامه‌ها و خدمت‌ها.
  • بازیابی بعد از حادثه، با پشتیبان از ماشین‌های مجازی.
  • جمع کردن چند کار سرور، روی کامپیوترهای فیزیکی کمتر.
  • اجرای برنامه‌های قدیمی، که با سیستم‌عامل‌های تازه جور نیستن.

توی این مسیر، از دو تاش استفاده می‌کنیم: اولی، برای امتحان لینوکس روی کامپیوتر خودتون؛ و سومی، برای اجرای برنامه‌تون روی یه سرور واقعی.

کار با یه سرور، از راه دور

سرور مجازی، معمولا هیچ صفحه‌نمایش و موسی نداره که بهش وصل کنید؛ یه جایی، توی یه مرکز داده، اجرا می‌شه. پس چطور باهاش کار کنید؟ از راه شبکه. شما، روی کامپیوتر خودتون، یه ترمینال باز می‌کنید، و دستورها رو، از راه اینترنت، به سرور می‌فرستید.

این، یعنی هر چیزی که توی ایستگاه‌های لینوکس، روی کامپیوتر خودتون یاد می‌گیرید، دقیقا همونیه که روی سرور مجازی، از راه دور، انجام می‌دید. ترمینال، همون ترمیناله؛ فقط این بار، اون طرفش، یه کامپیوتر دیگه‌ست.

و یه نکته‌ی مهم: چون کار از راه دوره، اگه ارتباطتون با سرور قطع بشه، مثلا با یه تنظیم اشتباه شبکه یا دیوار آتش، دیگه نمی‌تونید راحت درستش کنید. پس پیش از هر تغییر حساس، از ارائه‌دهنده‌تون بپرسید که آیا یه راه اضطراری، مثل یه کنسول تحت وب، برای همین روزها داره، و کجاست.

SSH: در امن ورود

راه رایج وصل شدن به یه سرور لینوکسی از راه دور، SSH ـه، کوتاه‌شده‌ی Secure Shell، یعنی پوسته‌ی امن. طبق سند رسمی اوبونتو، OpenSSH، یه نسخه‌ی رایگان از ابزارهای SSH ـه، برای کنترل کامپیوترهای شبکه از راه دور، و جابه‌جا کردن داده بینشون.

همون سند می‌گه ابزارهای قدیمی‌تر، مثل telnet، ناامن بودن، و رمز کاربر رو، بی رمزگذاری، روی شبکه می‌فرستادن. SSH، کل ارتباط رو رمزگذاری می‌کنه. سند، چند روش احراز هویت رو هم نام می‌بره، از جمله رمز ساده، و رمزنگاری کلید عمومی. ایستگاه چهار این مسیر، SSH رو، و استفاده از کلید به جای رمز رو، کامل یاد می‌ده.

دسترسی کامل، مسئولیت کامل

وقتی یه سرور مجازی اجاره می‌کنید، معمولا دسترسی کامل مدیر سیستم رو بهتون می‌دن. یعنی می‌تونید هر کاری بکنید؛ و این، یعنی هر اشتباهی هم، کاملا مال شماست. ارائه‌دهنده، سخت‌افزار رو نگه می‌داره؛ ولی به‌روزرسانی سیستم‌عامل، امنیت، پشتیبان، و هر چی داخل سرور مجازیه، کار شماست.

این، همون جاییه که خیلی‌ها غافلگیر می‌شن: فکر می‌کنن چون از یه شرکت اجاره کردن، شرکت، امنیتش رو هم تامین می‌کنه. ولی تعریف رسمی رایانش ابری، که چند بخش بعد می‌بینیمش، صاف می‌گه توی این مدل، سیستم‌عامل و برنامه‌ها، دست مصرف‌کننده‌ست.

اولین قفل: دیوار آتش

یکی از اولین کارها، روی یه سرور تازه، روشن کردن یه دیوار آتش (Firewall) ـه؛ یعنی نرم‌افزاری که تصمیم می‌گیره کدوم ترافیک شبکه، اجازه‌ی ورود داره. طبق سند رسمی اوبونتو، ابزار پیش‌فرض تنظیم دیوار آتش اوبونتو، ufw ـه، کوتاه‌شده‌ی Uncomplicated Firewall، یعنی دیوار آتش ساده.

یه نکته‌ی مهم از همون سند: ufw، به‌طور پیش‌فرض، خاموشه. یعنی یه سرور تازه، تا وقتی خودتون روشنش نکنید، این قفل رو نداره. ایستگاه چهار، تنظیمش رو یاد می‌ده؛ و یه هشدار رو هم، از همین حالا یادتون باشه: پیش از روشن کردن دیوار آتش روی یه سرور دوردست، مطمئن بشید که در SSH رو باز گذاشتید؛ وگرنه، خودتون رو بیرون می‌ذارید.

سرور مجازی، و تعریف رسمی رایانش ابری

تعریف رسمی و جهانی رایانش ابری، که یه سند دولتی مرجع، سال ۲۰۱۱ منتشر کرد، رایانش ابری رو این‌طور تعریف می‌کنه: یه مدل برای دسترسی شبکه‌ای، همه‌جایی، راحت و درخواستی، به یه مجموعه‌ی مشترک از منابع محاسباتی قابل تنظیم، مثل شبکه، سرور، فضای ذخیره‌سازی، برنامه و خدمت؛ که بشه، سریع و با کمترین تلاش مدیریتی، گرفت و پس داد.

همون تعریف می‌گه این مدل، از پنج ویژگی اصلی، سه مدل خدمت، و چهار مدل استقرار ساخته شده. چند بخش بعد، این‌ها رو می‌بینیم؛ چون سرور مجازی، یکی از ساده‌ترین شکل‌های همین مدله.

پنج ویژگی اصلی ابر

طبق تعریف رسمی رایانش ابری، این پنج ویژگی، اصلی‌ان:

  1. خدمت درخواستی سلف‌سرویس: مصرف‌کننده، خودش، بی نیاز به آدمی در طرف ارائه‌دهنده، منابع رو می‌گیره.
  2. دسترسی گسترده از راه شبکه: از گوشی و لپ‌تاپ و هر دستگاهی، با روش‌های استاندارد.
  3. تجمیع منابع: منابع ارائه‌دهنده، بین چند مصرف‌کننده، تقسیم و دوباره تقسیم می‌شن.
  4. کشسانی سریع: منابع، سریع بزرگ و کوچیک می‌شن، به اندازه‌ی نیاز.
  5. خدمت اندازه‌گیری‌شده: مصرف، اندازه گرفته می‌شه، و معمولا به اندازه‌ی مصرف، پول پرداخت می‌شه.

سومی، یعنی تجمیع منابع، دقیقا همون ساختمون آپارتمانیه: منابع فیزیکی، بین چند مصرف‌کننده، تقسیم شدن. و تعریف رسمی می‌گه مصرف‌کننده، معمولا جای دقیق منابع رو نمی‌دونه، ولی شاید بتونه در سطح بالاتر، مثل کشور یا مرکز داده، انتخابش کنه.

کشسانی: بزرگ و کوچیک شدن

طبق تعریف رسمی رایانش ابری، کشسانی سریع، یعنی منابع، گاهی خودکار، بزرگ و کوچیک بشن، به اندازه‌ی تقاضا؛ و از نگاه مصرف‌کننده، منابع در دسترس، اغلب، بی‌پایان به نظر میان. مثل اینکه وقتی مهمون زیاد اومد، یه اتاق دیگه به آپارتمانتون اضافه بشه، و وقتی رفتن، برگرده.

برای یه سرور مجازی معمولی، کشسانی، معمولا یعنی بتونید سهم پردازنده و حافظه‌ش رو، بزرگ‌تر یا کوچیک‌تر کنید. شکل‌های پیشرفته‌ترش، که چند سرور، خودکار، اضافه و کم می‌شن، توی ایستگاه رایانش ابری، می‌بینید.

سه مدل خدمت

طبق تعریف رسمی رایانش ابری، سه مدل خدمت داریم. نرم‌افزار به‌عنوان خدمت (SaaS): از برنامه‌ی آماده‌ی ارائه‌دهنده استفاده می‌کنید، مثل یه ایمیل تحت وب؛ و تقریبا هیچ کنترلی روی زیرش ندارید. سکو به‌عنوان خدمت (PaaS): برنامه‌ی خودتون رو، روی سکوی ارائه‌دهنده، منتشر می‌کنید؛ و سیستم‌عامل و سرور، دست شما نیست.

و زیرساخت به‌عنوان خدمت (IaaS): پردازش، ذخیره‌سازی، شبکه و منابع پایه رو می‌گیرید، و می‌تونید هر نرم‌افزاری، از جمله سیستم‌عامل، روش اجرا کنید. تعریف رسمی می‌گه توی این مدل، مصرف‌کننده، زیرساخت ابری زیرین رو کنترل نمی‌کنه، ولی سیستم‌عامل، ذخیره‌سازی و برنامه‌های منتشرشده، دست خودشه.

سرور مجازی، کجای این نقشه‌ست

سرور مجازی، از همه به مدل زیرساخت به‌عنوان خدمت نزدیک‌تره: یه ماشین مجازی می‌گیرید، سیستم‌عاملش رو انتخاب می‌کنید، و هر چی روشه، دست شماست. تعریف رسمی، حتی می‌گه توی این مدل، مصرف‌کننده شاید کنترل محدودی هم روی بعضی بخش‌های شبکه، مثل دیوار آتش میزبان، داشته باشه؛ همون ufw که بالاتر دیدیم.

این مسیر، بیشتر روی همین مدل کار می‌کنه؛ چون از همه بیشتر یاد می‌ده. وقتی یه بار، یه سرور رو از صفر راه انداختید، امن کردید و برنامه‌تون رو روش منتشر کردید، می‌فهمید مدل‌های دیگه، دقیقا چه کارهایی رو، به جای شما، انجام می‌دن، و براش چه بهایی می‌گیرن.

ابر خصوصی، عمومی، و بقیه

تعریف رسمی رایانش ابری، چهار مدل استقرار هم می‌گه. ابر خصوصی: زیرساخت، فقط برای یه سازمان. ابر جمعی: برای یه گروه از سازمان‌ها، با نگرانی‌های مشترک. ابر عمومی: برای استفاده‌ی عموم، روی محل ارائه‌دهنده. و ابر ترکیبی: ترکیب دو یا چند تا از این‌ها، که با یه فناوری، به هم وصل شدن.

سرور مجازی‌ای که از یه ارائه‌دهنده‌ی عمومی اجاره می‌کنید، معمولا روی یه ابر عمومیه. ولی یه شرکت بزرگ، می‌تونه همین ماشین‌های مجازی رو، روی سخت‌افزار خودش، به شکل ابر خصوصی، بسازه. مفهوم ماشین مجازی، توی هر چهار مدل، یکیه.

سرور مجازی، کنار بقیه‌ی گزینه‌ها

سه گزینه‌ی رایج برای میزبانی یه سایت هست، که با تصویر ساختمون، راحت فهمیده می‌شن. میزبانی اشتراکی، مثل اتاق هتله: خیلی ارزون و راحت، ولی چیدمانش دست شما نیست، و کنار ده‌ها مهمون دیگه، از یه سری امکانات مشترک استفاده می‌کنید. سرور مجازی، مثل واحد آپارتمانه: داخلش مال شماست.

و سرور اختصاصی، مثل یه خونه‌ی کامل: کل سخت‌افزار، فقط مال شماست؛ بیشترین کنترل، و معمولا بیشترین هزینه و کار. برای یاد گرفتن، و برای بیشتر برنامه‌های کوچیک و متوسط، سرور مجازی، تعادل خوبی بین کنترل، هزینه و سادگی داره.

ماشین مجازی، یا زیرسیستم لینوکس ویندوز

روی کامپیوتر خودتون، برای امتحان لینوکس، یه گزینه‌ی دیگه هم هست: زیرسیستم لینوکس ویندوز (WSL). طبق سند رسمی مایکروسافت، نسخه‌ی دومش، از فناوری مجازی‌سازی استفاده می‌کنه، تا یه هسته‌ی لینوکس رو، توی یه ماشین مجازی سبک، اجرا کنه. و پرسش‌های رایج همون سند می‌گه زیرسیستم لینوکس، منابع کمتری، از جمله پردازنده، حافظه و دیسک، از یه ماشین مجازی کامل، لازم داره.

ولی همون پرسش‌ها می‌گه زیرسیستم لینوکس، برای کار روزانه‌ی برنامه‌نویسی طراحی شده، و چند تفاوت با یه لینوکس روی سخت‌افزار واقعی داره. پس برای تمرین روی کامپیوتر خودتون، عالیه؛ ولی جای یه سرور واقعی رو نمی‌گیره. دو درس بعد، این گزینه‌ها رو، کنار هم، می‌سنجه.

ماشین مجازی، یا کانتینر

توی ایستگاه داکر، با کانتینر آشنا می‌شید، که خیلی شبیه ماشین مجازی به نظر میاد، ولی نیست. سند رسمی مایکروسافت، درباره‌ی آینده‌ی ماشین‌های مجازی، می‌گه ماشین‌های مجازی، بیشتر و بیشتر، کنار کانتینرها کار می‌کنن.

فعلا همین‌قدر بدونید: ماشین مجازی، یه کامپیوتر کامل، با سیستم‌عامل خودشه؛ مثل یه واحد آپارتمان کامل. کانتینر، سبک‌تره، و برای بسته‌بندی یه برنامه ساخته شده؛ مثل یه ظرف غذای دربسته، که توی آشپزخونه‌ی هر واحدی، گرم می‌شه. خیلی وقت‌ها، کانتینرهای داکر، روی یه سرور مجازی اجرا می‌شن؛ یعنی هر دو، با هم. یه درس کامل، این دو رو کنار هم می‌ذاره.

چطور یه سرور مجازی انتخاب کنیم

این چند سوال، پیش از اجاره‌ی یه سرور مجازی، کمک می‌کنن:

  1. برنامه‌م، چقدر پردازنده، حافظه و دیسک لازم داره؟ با کوچیک‌ترین شروع کنید.
  2. کاربرهام کجان؟ سرور نزدیک‌تر، معمولا سریع‌تره.
  3. چه سیستم‌عاملی می‌خوام؟ برای این مسیر، یه توزیع لینوکس.
  4. پشتیبان‌گیری چطوره؟ خودم یا ارائه‌دهنده؟
  5. اگه بزرگ‌تر لازم شد، چقدر راحت بزرگ می‌شه؟

و یه قاعده‌ی کلی، مثل همیشه: اول کوچیک، و فقط وقتی با عدد دیدید که کمه، بزرگ‌ترش کنید.

و یه نکته‌ی آخر: سرور مجازی رو، مثل یه آزمایشگاه هم ببینید. چون ساختن و پاک کردنش ساده‌ست، می‌تونید یکی بسازید، هر چی خواستید روش امتحان کنید، و اگه خراب شد، پاکش کنید و از نو بسازید.

چند اشتباه رایج، با سرور مجازی تازه

این‌ها، اشتباه‌هایی‌ان که خیلی‌ها، با اولین سرور مجازیشون، می‌کنن:

  • فکر کردن به اینکه امنیت سرور، کار ارائه‌دهنده‌ست.
  • روشن نکردن دیوار آتش، که روی اوبونتو، پیش‌فرض خاموشه.
  • استفاده از رمز ساده برای SSH، به جای کلید.
  • به‌روز نکردن سیستم‌عامل.
  • نداشتن پشتیبان، چون «ارائه‌دهنده که هست».

هر کدوم از این‌ها، توی ایستگاه‌های بعدی، یه درس جدا داره.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «سرور مجازی چیه»:

یه کامپیوتر نرم‌افزاری، که روی یه سرور فیزیکی مشترک، کنار چند سرور مجازی دیگه، اجرا می‌شه؛ ولی سیستم‌عامل و برنامه‌هاش، فقط مال شماست. یه نرم‌افزار به اسم هایپروایزر، منابع رو تقسیم و ماشین‌ها رو از هم جدا می‌کنه. از راه دور، معمولا با SSH، بهش وصل می‌شید. آزادی کامل داره، و مسئولیت کامل نگه‌داری و امنیتش هم با شماست.

چند باور رایج

  • «سرور مجازی، یعنی سرور واقعی نیست.» مثل یه کامپیوتر واقعی رفتار می‌کنه.
  • «همسایه‌ها، سرور من رو می‌بینن.» ماشین‌ها از هم جدان.
  • «امنیتش، کار ارائه‌دهنده‌ست.» سیستم‌عامل و برنامه، دست شما.
  • «دیوار آتش، از اول روشنه.» ufw، پیش‌فرض خاموشه.
  • «زیرسیستم لینوکس ویندوز، همون سروره.» برای کار روزانه، نه جای سرور.

یه مثال

یه برنامه‌نویس، اولین سرور مجازیش رو اجاره کرد، سایتش رو روش گذاشت، و خوشحال بود. چند هفته بعد، سایت خیلی کند شد. وقتی نگاه کرد، دید یه برنامه‌ی ناشناس، تمام پردازنده رو گرفته: کسی، از راه رمز ساده‌ی SSH، وارد شده بود، و از سرورش، برای کار خودش، استفاده می‌کرد.

از نو شروع کرد، این بار با فهرست این درس: دیوار آتش رو روشن کرد، اول در SSH رو باز گذاشت؛ ورود با رمز رو بست، و فقط با کلید وارد شد؛ سیستم‌عامل رو به‌روز کرد؛ و یه پشتیبان خودکار گذاشت. ارائه‌دهنده، کار خودش رو درست انجام داده بود؛ داخل واحد، کار خودش بود.

تمرین امروز

امروز، بی خرید، یه سرور مجازی رو طراحی کنید.

  1. یه برنامه یا سایت کوچیک رو در نظر بگیرید.
  2. حدس بزنید چقدر پردازنده، حافظه و دیسک لازم داره، و چرا.
  3. بنویسید کدوم کارها با ارائه‌دهنده‌ست، و کدوم با شما.
  4. سه قفل اولی که روی سرور می‌ذارید رو بنویسید.
  5. بنویسید این سرور، کجای سه مدل خدمت رایانش ابری جا می‌گیره.

درس بعدی، می‌گه لینوکس چیه، و چه فرقی با ویندوز داره.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • سرور مجازی، یه کامپیوتر نرم‌افزاری روی یه سرور فیزیکی مشترکه.
  • هایپروایزر، منابع رو بین ماشین‌های مجازی تقسیم و جدا می‌کنه.
  • سیستم‌عامل و برنامه‌ها دست شماست؛ سخت‌افزار، دست ارائه‌دهنده.
  • از راه دور، معمولا با SSH، بهش وصل می‌شید.
  • آزادی کامل، با مسئولیت کامل نگه‌داری و امنیت.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد