آموزشآموزش زبان انگلیسی از صفر تا صد

درس ۲۰ از ۲۶۷، زبان‌های خارجی، حدود ۳۰ دقیقه خواندن

شوا در انگلیسی چیست؟ رایج‌ترین صدای انگلیسی

جواب کوتاه

شوا (schwa) کوتاه‌ترین و شل‌ترین صدای انگلیسیه، و رایج‌ترینش. علامتش توی IPA یه e وارونه‌ست: ə. فقط توی بخش‌های بی‌تکیه‌ی کلمه میاد، یعنی بخش‌هایی که آروم و سریع گفته می‌شن، و با هر حرف صداداری ممکنه نوشته بشه: a توی about، o توی today، e توی taken. برای گفتنش دهن رو کاملا شل کنید و یه صدای خیلی کوتاه بدید. banana یعنی /bəˈnɑːnə/: سه a، ولی فقط وسطی «آ» هست و دو تای دیگه ə.

شوا چیه

شوا (schwa) اسم یه صداست؛ کوتاه‌ترین، شل‌ترین و رایج‌ترین صدای انگلیسی. توی IPA با یه e وارونه نوشته می‌شه: ə. اگه فقط یه صدا رو از کل این ایستگاه یاد بگیرید، بهتره همین باشه؛ چون تقریبا توی هر کلمه‌ی دو بخشی یا بیشتر، دست‌کم یه بار شنیده می‌شه.

اسمش از عبری میاد: shva اسم یه نشونه‌ی کوچیک توی خط عبریه که یه صدای خیلی کوتاه رو نشون می‌ده. زبان‌شناس‌ها این اسم رو برای این صدا قرض گرفتن، و حالا توی همه‌ی زبان‌ها همین اسم رو داره.

توی درس علائم فونتیک گفتیم ə شوا هست؛ توی صداهای کوتاه گفتیم درس خودش رو داره؛ و توی دیفتانگ‌ها دیدیم سه تا دیفتانگ بهش ختم می‌شن. حالا وقتشه که ببینیم چرا اینقدر همه‌جا هست، و چرا فارسی‌زبان‌ها معمولا جاش یه صدای کامل می‌گن.

چرا انگلیسی اینقدر شوا داره

انگلیسی از قدیم عادت داشته بخش تکیه‌دار رو محکم بگه و بقیه رو ضعیف. توی انگلیسی کهن، یعنی بیش از هزار سال پیش، کلمه‌ها پسوندهای زیادی داشتن که صدادارهای کامل داشتن؛ ولی چون همیشه بی‌تکیه بودن، کم‌کم ضعیف شدن، به شوا رسیدن و بعضی‌هاشون کلا حذف شدن.

بعد، هزاران کلمه از فرانسوی و لاتین وارد انگلیسی شد، و انگلیسی همین عادت رو روی اون‌ها هم پیاده کرد: هر بخشی که تکیه نداشت، شل شد. برای همین امروز تقریبا هر کلمه‌ی چندبخشی، چه انگلیسی قدیمی باشه چه قرضی، دست‌کم یه شوا داره.

املا اما کمتر عوض شد؛ حرف‌های قدیمی سر جاشون موندن. نتیجه‌ش همونیه که دیدید: حرف‌ها چیزی رو نشون می‌دن که صدها سال پیش گفته می‌شد، و صدا چیزی که امروز.

صدای سایه

توی انگلیسی، هر کلمه‌ی دو بخشی یا بیشتر، یه بخش روشن داره و بقیه‌ی بخش‌ها توی سایه‌ان. بخش روشن همون بخش تکیه‌داره؛ بلندتر، کشیده‌تر و با صدادار کامل گفته می‌شه. بخش‌های سایه آروم و سریع گفته می‌شن، و صدادارشون بیشتر وقت‌ها شل می‌شه و می‌رسه به ə.

about رو ببینید: بخش دوم، bout، روشنه و صدای aʊ کامل داره. بخش اول، a، توی سایه‌ست و فقط یه ə کوتاهه. پس about یعنی /əˈbaʊt/؛ نه با یه صدای کامل اول، بلکه یه سایه‌ی کوتاه و بعد یه بخش روشن.

این روشن و سایه همون چیزیه که به انگلیسی صدای خاصش رو می‌ده. فارسی همه‌ی بخش‌ها رو تقریبا با یه وضوح می‌گه؛ انگلیسی نه. برای همین وقتی ما همه‌ی بخش‌ها رو کامل می‌گیم، انگلیسیمون «فارسی‌وار» شنیده می‌شه.

شوا رو چطور بگیم

شوا آسون‌ترین صدای دنیاست، چون هیچ کاری لازم نداره. دهنتون رو کاملا شل کنید: لب‌ها نه گرد نه کشیده، زبون وسط دهن و آروم، فک کمی باز. حالا یه صدای خیلی کوتاه بدید. همین؛ این شواست.

نزدیک‌ترین صدای فارسی، صدای اول «اسم» هست؛ ولی خیلی کوتاه‌تر و شل‌تر، انگار حوصله ندارید و فقط یه صدای کوچیک از گلوتون درمیاد. اگه وقتی دارید فکر می‌کنید یه صدای مکث کوتاه بدید، همونی که وسط حرف زدن از گلو درمیاد، خیلی نزدیک به شواست؛ فقط باید خیلی کوتاهش کنید.

سختی شوا توی گفتنش نیست؛ توی اینه که یادتون بمونه کجا بگیدش. چون املای انگلیسی هیچ‌وقت نمی‌گه «اینجا شواست». باید از روی تکیه‌ی کلمه بفهمیدش.

با هر حرفی نوشته می‌شه

شوا حرف مخصوص خودش رو نداره. هر پنج حرف صدادار، و حتی ترکیب‌هاشون، وقتی توی سایه باشن، ممکنه ə خونده بشن:

  • a about، sofa، banana، China.
  • e taken، problem، garden، children.
  • i possible، pencil، family.
  • o today، doctor، lemon، second.
  • u supply، circus، autumn.
  • ou famous، colour.

این یعنی وقتی یه کلمه‌ی تازه می‌بینید، از روی حرف‌هاش نمی‌شه فهمید کدوم صدادار کامله و کدوم شوا. فقط دو راه هست: بدونید تکیه کجاست، یا IPA رو توی دیکشنری ببینید.

روشن و سایه توی کلمه

این شش کلمه رو ببینید. جعبه‌ی بزرگ بخش روشنه؛ جعبه‌های کوچیک سایه‌ان. هر کدوم رو بلند بگید، با بخش روشن محکم و سایه‌ها کوتاه:

  • aboutəbaʊt
  • bananabənɑːnə
  • doctordɒktə
  • todaytədeɪ
  • problemprɒbləm
  • familyfæməli

می‌بینید که توی banana سه تا a هست، ولی فقط وسطی «آ»ی کامله. توی family، i وسط هم شوا می‌شه، و خیلی‌ها کلا نمی‌گنش. توی problem، e آخر شواست؛ «پرابلم» نه، «پراب‌لم» با یه سایه‌ی کوتاه.

تکیه و شوا با هم میان

شوا و تکیه دو روی یه سکه‌ان: جایی که تکیه هست، صدادار کامله؛ جایی که نیست، صدادار به سمت شوا می‌ره. برای همین، وقتی یه کلمه بزرگ‌تر می‌شه و تکیه‌ش جابه‌جا می‌شه، صدادارهاش هم عوض می‌شن.

photograph رو ببینید: تکیه روی بخش اوله، /ˈfəʊtəɡrɑːf/؛ پس o اول صدای کامل əʊ داره و o دوم شواست. حالا photographer: تکیه رفت روی بخش دوم، /fəˈtɒɡrəfə/؛ o اول شد شوا، o دوم شد صدای کامل ɒ، و a هم شد شوا. یه کلمه، دو تلفظ کاملا متفاوت.

همین‌طور: Canada /ˈkænədə/ ولی Canadian /kəˈneɪdiən/؛ photo /ˈfəʊtəʊ/ ولی photography /fəˈtɒɡrəfi/. قاعده‌های جای تکیه رو توی درس استرس کلمه کامل می‌بینید؛ اینجا فقط بدونید که شوا همیشه دنبال تکیه میاد.

آخر کلمه‌ها

یکی از پرکاربردترین جاهای شوا، آخر کلمه‌هاییه که با -er، -or، -ar، -our یا -ure تموم می‌شن. teacher، doctor، sugar، colour و picture، همه آخرشون یه ə ساده دارن. توی بریتانیایی r هم گفته نمی‌شه؛ پس doctor یعنی «داک» و یه سایه‌ی کوتاه، نه «داکتور».

این‌ها خیلی زیادن، چون -er پسوند خیلی از اسم شغل‌ها و صفت‌های برتره: teacher، driver، worker، bigger، faster. همه با یه شوای کوتاه آخر. فارسی‌زبان‌ها معمولا این بخش رو با یه صدای کامل و یه r محکم می‌گن، «تیچر»؛ در حالی که انگلیسی بریتانیایی چیزی شبیه «تیچ» با یه سایه‌ی کوتاه آخرش می‌گه.

پسوندهایی که شوا دارن

چند پسوند پرکاربرد همیشه بی‌تکیه‌ان و صدادارشون شواست. اگه این‌ها رو بشناسید، صدها کلمه رو درست می‌گید:

  • -er، -or، -ar/ə/teacher، doctor، sugar
  • -our، -ure/ə/colour، picture
  • -tion، -sion/ʃən/، /ʒən/station، television
  • -ous/əs/famous، dangerous
  • -ment/mənt/moment، government
  • -ful/fəl/careful، beautiful
  • -able/əbl/comfortable، possible
  • -ate (صفت)/ət/chocolate، private

-tion از همه مهم‌تره: «تیون» نیست، «شن» هست، با یه شوای کوتاه. station یعنی /ˈsteɪʃən/، information یعنی /ˌɪnfəˈmeɪʃən/. و -ate توی صفت‌ها و اسم‌ها (chocolate، private) شواست، ولی توی فعل‌ها (create، educate) صدای کامل eɪ داره.

کلمه‌های کوچیک: قوی و ضعیف

شوا فقط توی کلمه‌های بلند نیست. کوچیک‌ترین و پرکاربردترین کلمه‌های انگلیسی، مثل a، the، to، of، and و for، دو شکل دارن: شکل قوی، که وقتی تنها یا با تاکید گفته می‌شن، و شکل ضعیف (Weak form)، که توی جمله‌ی عادی. شکل ضعیف تقریبا همیشه شوا داره.

کلمهقویضعیف
a/eɪ//ə/
the/ðiː//ðə/
to/tuː//tə/
of/ɒv//əv/
and/ænd//ən/
for/fɔː//fə/
can/kæn//kən/
was/wɒz//wəz/
at/æt//ət/
from/frɒm//frəm/

جمله‌ی I want to go to the shop رو ببینید. to دو بار اومده و هر دو بار /tə/ هست، نه «تو». the هم /ðə/ هست. اگه همه‌ی این کلمه‌های کوچیک رو قوی بگید، جمله سنگین و کند شنیده می‌شه؛ انگار هر کلمه رو جدا جدا تاکید می‌کنید.

شکل قوی کی میاد؟ وقتی کلمه آخر جمله‌ست (Where are you from? با from قوی)، یا وقتی می‌خواید روش تاکید کنید (I said to him, not from him).

شوا توی جمله‌های روزانه

بیشترین شوا رو توی جمله‌های روزانه می‌شنوید، چون کلمه‌های کوچیک پشت هم میان. این چند تا رو ببینید و بلند بگید:

a cup of tea یعنی /ə kʌp əv tiː/: a و of هر دو شوا. fish and chips یعنی /fɪʃ ən tʃɪps/: and فقط یه «ن» با یه شوای کوتاه. What do you want? توی گفتار تند چیزی شبیه /wɒt də jə wɒnt/ می‌شه. I can swim یعنی /aɪ kən swɪm/: can با شوا. و a lot of people یعنی /ə lɒt əv ˈpiːpl/.

یه نکته‌ی مهم درباره‌ی can: توی جمله‌ی مثبت ضعیفه (/kən/)، ولی can't همیشه قویه (/kɑːnt/). برای همین انگلیسی‌زبان‌ها از روی همین قوی و ضعیف بودن می‌فهمن طرف گفته «می‌تونم» یا «نمی‌تونم»؛ حتی وقتی t آخر can't شنیده نشه.

شوا توی اسم کشورها و شهرها

خیلی از اسم‌های جغرافیایی که هر روز می‌شنوید، شوا دارن؛ و چون از روی نوشته یادشون گرفتیم، معمولا کامل می‌گیمشون. America یعنی /əˈmerɪkə/: a اول و a آخر هر دو شوا. Canada یعنی /ˈkænədə/. London یعنی /ˈlʌndən/، نه «لاندون». Japan یعنی /dʒəˈpæn/: بخش اول سایه‌ست. و Germany یعنی /ˈdʒɜːməni/.

برای اسم کشورها و شهرها، یه بار IPA رو توی دیکشنری ببینید و بخش روشن رو پیدا کنید. بقیه، سایه‌ان. این‌طوری وقتی توی یه گفت‌وگو اسم یه شهر رو می‌گید، طرف مقابل لازم نیست چند ثانیه فکر کنه منظورتون کجاست.

بخش‌هایی که اصلا صدادار ندارن

گاهی شوا از اونم کوتاه‌تر می‌شه و کلا ناپدید می‌شه. توی کلمه‌هایی مثل button، little، bottle و garden، بخش آخر عملا صدادار نداره؛ n یا l خودشون یه بخش رو می‌سازن. به این می‌گن بی‌صدای هجایی (Syllabic consonant).

button یعنی /ˈbʌtn/: t و بلافاصله n، بی هیچ صداداری بینشون. little یعنی /ˈlɪtl/: t و بلافاصله l. فارسی‌زبان‌ها معمولا یه صدای کامل بینشون می‌ذارن، «باتون» و «لیتل» با یه e کامل؛ ولی انگلیسی‌زبان‌ها زبونشون رو از t مستقیم به n یا l می‌برن.

اگه این براتون سخته، نگران نباشید؛ یه شوای خیلی کوتاه بینشون بذارید و کسی فرق رو نمی‌فهمه. فقط صدای کامل نذارید.

شوایی که گم می‌شه

توی بعضی کلمه‌های پرکاربرد، یه بخش سایه کلا حذف می‌شه و کلمه یه بخش کوتاه‌تر می‌شه. chocolate روی کاغذ سه بخشه، ولی بیشتر انگلیسی‌زبان‌ها دو بخش می‌گن: /ˈtʃɒklət/، «چاک‌لت». camera می‌شه /ˈkæmrə/، و vegetable می‌شه /ˈvedʒtəbl/.

چند تای دیگه که خیلی پیش میان: comfortable (/ˈkʌmftəbl/، چهار بخش نوشته، سه بخش گفته)، interesting (/ˈɪntrəstɪŋ/)، different (/ˈdɪfrənt/)، every (/ˈevri/)، family (/ˈfæmli/). Wednesday هم که توی درس IPA دیدید، یکی از همین‌هاست.

دیکشنری‌ها معمولا هر دو تلفظ رو می‌دن؛ کامل و کوتاه. هر دو درستن، ولی شکل کوتاه توی گفتار روزانه خیلی رایج‌تره.

ریتم انگلیسی از شوا میاد

اگه به انگلیسی گوش بدید، یه ریتم خاص داره: بخش‌های روشن تقریبا با فاصله‌ی یکسان میان، مثل ضرب‌های یه آهنگ، و سایه‌ها، هر چند تا که باشن، بینشون فشرده می‌شن. زبان‌شناس‌ها به این می‌گن ریتم تکیه‌ای (Stress-timed rhythm).

فارسی بیشتر این‌طوریه که هر بخش تقریبا هم‌اندازه‌ی بقیه‌ست. برای همین وقتی ما انگلیسی حرف می‌زنیم، همه‌ی بخش‌ها رو یکسان می‌گیم و ریتم انگلیسی گم می‌شه. شوا کلید برگردوندن این ریتمه: وقتی سایه‌ها رو کوتاه و شل بگید، بخش‌های روشن خودبه‌خود برجسته می‌شن.

امتحان کنید: I want to go to the shop رو با دست ضرب بزنید؛ فقط روی want، go و shop. بقیه، یعنی I، to، to و the، باید بین ضرب‌ها جا بشن، سریع و شل.

سه ترفند برای سایه‌ها

اول، ترفند زمزمه: یه کلمه‌ی چندبخشی رو اول فقط با «دا» و «د» زمزمه کنید، بی حرف‌هاش. banana می‌شه «د-دا-د»، با «دا» محکم وسط. وقتی ریتمش رو گرفتید، حرف‌ها رو برگردونید. این‌طوری مغزتون اول روشن و سایه رو یاد می‌گیره، بعد صداها رو.

دوم، ترفند تند گفتن: یه جمله رو عمدا تندتر از حالت عادی بگید. وقتی تند حرف می‌زنید، دهنتون خودبه‌خود سایه‌ها رو شل می‌کنه، چون وقت نداره همه‌ی صدادارها رو کامل بگه. بعد کم‌کم سرعت رو به حالت عادی برگردونید، ولی سایه‌ها رو همون‌طور شل نگه دارید.

سوم، ترفند سایه‌خوانی (Shadowing): یه جمله‌ی کوتاه از یه فایل صوتی رو پخش کنید و همزمان، با یه لحظه فاصله، دنبالش تکرار کنید؛ مثل سایه‌ای که پشت سر آدم راه می‌ره. این تمرین ریتم و شوا رو با هم یاد می‌ده، چون مجبورید دقیقا با همون سرعت و همون سایه‌ها بگید.

شوا و غلط املایی

یه نتیجه‌ی جالب شوا: خود انگلیسی‌زبان‌ها هم سر املای کلمه‌های شوادار اشتباه می‌کنن. چون صدای ə نمی‌گه کدوم حرفه، وقتی یه کلمه رو می‌شنوید، نمی‌دونید بخش سایه‌ش با a نوشته می‌شه یا e یا i.

معروف‌ترین‌هاش: separate (خیلی‌ها می‌نویسن seperate)، definitely (definately)، calendar (calender)، grammar (grammer). همه‌شون یه شوا دارن که املاش با صداش نمی‌خونه.

برای شما این یعنی دو چیز. اول، اگه این‌ها رو اشتباه نوشتید، تنها نیستید. دوم، برای کلمه‌های شوادار، املا رو جدا از تلفظ یاد بگیرید؛ یه ترفند خوب اینه که کلمه رو یه بار «همون‌طور که نوشته شده» توی ذهنتون بخونید، مثلا «سپاریت»، تا املاش یادتون بمونه.

عادت فارسی

چرا فارسی‌زبان‌ها شوا رو جا می‌ندازن؟ دو دلیل داره. اول، فارسی بخش بی‌تکیه رو اینقدر ضعیف نمی‌کنه؛ صدادارهای فارسی توی هر جای کلمه تقریبا همون صدای خودشون رو دارن. دوم، ما انگلیسی رو اول از روی نوشته یاد گرفتیم، و نوشته هیچ‌وقت شوا رو نشون نمی‌ده.

نتیجه‌ش اینه که banana رو «بانانا» می‌گیم، با سه «آ» کامل؛ doctor رو «داکتور»؛ و problem رو «پرابلم» با یه e کامل. هر کدوم از این‌ها فهمیده می‌شه، ولی ریتم کلمه رو عوض می‌کنه و لهجه رو سنگین.

یه نکته‌ی امیدوارکننده: شوا تنها صداییه که برای درست گفتنش باید کمتر کار کنید، نه بیشتر. فقط کافیه بخش‌های سایه رو رها کنید.

دیکته‌ی صدا

با یه دیکشنری آنلاین که دکمه‌ی صدا داره، این ده کلمه رو یکی‌یکی گوش بدید و بگید کدوم بخششون روشنه و کجاها سایه: parent، police، elephant، tomorrow، potato، seven، Saturday، percent، balloon، festival.

بعد IPA رو ببینید و چک کنید. توی هر کدوم دست‌کم یه ə پیدا می‌کنید؛ توی potato و tomorrow حتی دو تا. اگه بخش روشن رو درست پیدا کردید، شوا هم خودبه‌خود جای درستش رو پیدا می‌کنه.

تمرین گوش: شوا رو بشمارید

یه تمرین ساده و جالب: یه جمله‌ی کوتاه از یه فیلم یا ویدیو رو چند بار گوش بدید و بشمارید چند تا شوا داره. مثلا توی I want to go to the shop with my mother، دست‌کم چهار تا شوا هست: to، to، the، و er آخر mother.

اولش سخته، چون شوا اینقدر کوتاهه که گوش از کنارش رد می‌شه. ولی همین تمرین کمک می‌کنه گوشتون یاد بگیره که انگلیسی فقط کلمه‌های بزرگ نیست؛ بین کلمه‌های بزرگ، کلی سایه‌ی کوچیک هست. وقتی این سایه‌ها رو بشنوید، فهمیدن انگلیسی سریع هم خیلی راحت‌تر می‌شه.

بریتانیایی و امریکایی

شوا توی هر دو لهجه هست و تقریبا همه‌جا یکیه. فقط یه فرق مهم داره: جاهایی که بعد از شوا یه r نوشته شده، مثل teacher و doctor و colour، بریتانیایی فقط ə می‌گه و امریکایی یه ə با r، که علامتش ɚ هست. teacher بریتانیایی /ˈtiːtʃə/ و امریکایی /ˈtiːtʃɚ/.

یه فرق کوچیک‌تر هم هست: امریکایی‌ها گاهی بخش‌هایی رو که بریتانیایی‌ها شوا می‌کنن، کامل‌تر می‌گن؛ مثلا -ary و -ory آخر کلمه‌ها: dictionary بریتانیایی /ˈdɪkʃənri/ و امریکایی /ˈdɪkʃəneri/. ولی قاعده‌ی کلی، یعنی سایه‌ها شل و کوتاه، توی هر دو یکیه.

یه داستان کوتاه

نرگس سال‌ها انگلیسی خونده بود، گرامرش عالی بود و کلمه‌ی زیادی بلد بود؛ ولی هر بار حرف می‌زد، حس می‌کرد انگلیسیش «سنگینه». یه روز صدای خودش رو ضبط کرد و کنار صدای یه انگلیسی‌زبان گذاشت که همون جمله رو می‌گفت: I'd like a cup of tea.

فرق رو شنید: خودش هر کلمه رو کامل می‌گفت، «آی‌د لایک ای کاپ آف تی»؛ و اون یکی a و of رو فقط یه سایه‌ی کوتاه می‌گفت، /ə kʌp əv tiː/. نرگس یه هفته فقط روی کلمه‌های کوچیک کار کرد. بعدش، به جای اینکه جمله‌ها رو بلندتر و واضح‌تر بگه، سایه‌ها رو رها کرد؛ و انگلیسیش یه‌دفعه سبک شد.

چیزی که نرگس رو بیشتر از همه تعجب‌زده کرد، این بود که فهمیدن فیلم‌ها هم براش راحت‌تر شد. قبلا فکر می‌کرد انگلیسی‌زبان‌ها «کلمه‌ها رو می‌خورن»؛ حالا می‌دونست اون کلمه‌ها خورده نمی‌شن، فقط توی سایه‌ان. وقتی خودش سایه‌ها رو گفت، گوشش هم پیداشون کرد. از اون به بعد، هر جمله‌ی تازه‌ای که یاد می‌گرفت، اول بخش‌های روشنش رو پیدا می‌کرد و بعد بقیه رو آروم و کوتاه کنارشون می‌ذاشت.

برنامه‌ی یه هفته

  • روز ۱ دهن شل و صدای ə: about، sofa، banana.
  • روز ۲ روشن و سایه: today، doctor، problem، family.
  • روز ۳ آخر کلمه‌ها: teacher، doctor، sugar، colour، picture.
  • روز ۴ پسوندها: station، famous، moment، careful.
  • روز ۵ کلمه‌های کوچیک: a cup of tea، I want to go، fish and chips.
  • روز ۶ شوای گم‌شده: chocolate، camera، comfortable، every.
  • روز ۷ ریتم: پنج جمله با دست ضرب بزنید، فقط روی بخش‌های روشن.

روزی ده دقیقه. شوا با تمرین کم، بیشترین اثر رو روی لهجه داره؛ و هر چی زودتر شروع کنید، عادت قدیمی کمتر جا می‌افته.

برای بچه‌ها و بزرگ‌ترها

بچه‌ها شوا رو معمولا خودبه‌خود از شنیدن یاد می‌گیرن؛ لازم نیست اسمش رو بدونن. ولی یه بازی کمک می‌کنه: کلمه رو با دست بزنید، یه ضربه‌ی محکم برای بخش روشن و یه ضربه‌ی آروم برای سایه. ba-NA-na: آروم، محکم، آروم.

بزرگ‌ترها، مخصوصا اونایی که سال‌ها از روی کتاب یاد گرفتن، بیشترین سود رو از شوا می‌برن؛ چون معمولا همه‌چیز رو کامل و واضح می‌گن. برای اونا تمرین اصلی «کمتر گفتن»ه: سایه‌ها رو رها کنن و نگران نباشن که کسی نمی‌فهمه. اتفاقا برعکس، با شوا راحت‌تر فهمیده می‌شن.

و برای همه‌ی سن‌ها یه یادآوری: شوا یه صدای «تنبل» نیست که آدم‌های بی‌دقت می‌گن؛ بخش اصلی تلفظ استاندارد انگلیسیه. اخبار تلویزیون، کتاب‌های صوتی و استادهای دانشگاه هم همین سایه‌ها رو دارن. پس گفتنش هیچ ربطی به رسمی یا خودمونی بودن نداره.

سوال‌هایی که زیاد پیش میاد

  • اگه شوا رو نگم، کسی نمی‌فهمه؟ معمولا می‌فهمن؛ ولی ریتم کلمه عوض می‌شه و گاهی تکیه گم می‌شه، که اون بیشتر از شوا مهمه.
  • چطور بفهمم کجای کلمه شواست؟ بخش‌های بی‌تکیه. اگه تکیه رو نمی‌دونید، IPA رو توی دیکشنری ببینید.
  • a و the همیشه شوا دارن؟ توی جمله‌ی عادی آره. the قبل از صدادار گاهی /ðiː/ یا /ði/ می‌شه: the apple.
  • شوا با صدای اول «اسم» یکیه؟ نزدیکه، ولی شوا کوتاه‌تر و شل‌تره، و هیچ‌وقت تکیه نمی‌گیره.
  • چرا انگلیسی سریع رو نمی‌فهمم؟ یه بخش بزرگش شواست: کلمه‌های کوچیک اینقدر کوتاه گفته می‌شن که گوش ما، که دنبال شکل کامل اون‌هاست، پیداشون نمی‌کنه.
  • شوا توی کلمه‌های یه بخشی هم میاد؟ توی کلمه‌های کوچیک دستوری، مثل a، the، to و of، آره؛ توی کلمه‌های اصلی یه بخشی مثل cat و dog، نه.

اشتباه‌های رایج

  1. همه‌ی صدادارها کامل: «بانانا»، «داکتور». سایه‌ها رو شل کنید.
  2. to و of قوی وسط جمله: /tə/ و /əv/، نه «تو» و «آف».
  3. -tion با «تیون»: «شن» با یه شوای کوتاه.
  4. r محکم آخر teacher: توی بریتانیایی فقط یه ə؛ توی امریکایی ɚ نرم.
  5. شوا با تکیه: شوا هیچ‌وقت تکیه نمی‌گیره؛ اگه روش تاکید کنید، دیگه شوا نیست.
  6. املا از روی صدا: seperate و definately؛ املای کلمه‌های شوادار رو جدا یاد بگیرید.

تمرین

توی هر کلمه، کدوم صدادار شواست؟ اول بلند بگید، بعد جواب رو ببینید:

sofa · lemon · today · famous · teacher · station · problem · support

جواب‌ها: a آخر sofa؛ o توی lemon؛ o توی today؛ ou توی famous؛ er آخر teacher؛ io توی station؛ e توی problem؛ u اول support. توی همه، بخش دیگه روشنه و صدای کامل داره. اگه شش تا یا بیشتر رو درست گفتید، شوا رو می‌شناسید.

حالا که چهار دسته‌ی صدادار رو دیدید، وقت بی‌صداهاییه که فارسی نداره: th، w، v و ng. درس بعد جای زبون و لب برای هر کدوم رو با طراحی نشون می‌ده.

درس بعد: صداهای سخت برای فارسی‌زبان‌ها

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • شوا (ə) کوتاه‌ترین، شل‌ترین و رایج‌ترین صدای انگلیسیه.
  • فقط توی بخش بی‌تکیه میاد؛ بخش تکیه‌دار صدای کامل داره.
  • با هر حرف صداداری نوشته می‌شه: about، taken، possible، today، supply.
  • کلمه‌های کوچیک مثل to، of، and و for توی جمله شکل ضعیف با ə دارن.
  • آخر کلمه‌ها (teacher، doctor، colour) و پسوندها (station، famous) پر از شوان.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد