آموزشآموزش زبان انگلیسی از صفر تا صد

درس ۲۳ از ۲۶۷، زبان‌های خارجی، حدود ۳۵ دقیقه خواندن

استرس کلمات انگلیسی: کدوم بخش رو قوی بگیم

جواب کوتاه

استرس (Stress) یا تکیه یعنی توی هر کلمه‌ی دو هجایی یا بیشتر، یه هجا بلندتر، کشیده‌تر و با صدادار کامل گفته می‌شه؛ مثل ضربه‌ی بزرگ یه طبل. دیکشنری این هجا رو با یه خط کوچیک بالا (ˈ) قبلش نشون می‌ده: /kəmˈpjuːtə/ یعنی com-PU-ter. چند قاعده‌ی پرکاربرد: بیشتر اسم‌ها و صفت‌های دو هجایی ضربه‌ی اول دارن (WAter، HAPpy) و بیشتر فعل‌ها ضربه‌ی دوم (beGIN)؛ پسوند -tion ضربه رو به هجای قبلش می‌کشه (inforMAtion)؛ و ۱۳ تا ۱۹ ضربه‌ی آخر دارن (thirTEEN) ولی ۳۰ و ۴۰ ضربه‌ی اول (THIRty). فارسی‌زبان‌ها عادت دارن ضربه رو آخر کلمه بذارن؛ برای همین internet رو «اینترنت» با ضربه‌ی آخر می‌گن، در حالی که انگلیسیش IN-ter-net هست.

استرس چیه

استرس (Stress) یا تکیه، یعنی توی هر کلمه‌ای که بیشتر از یه هجا داره، یکی از هجاها از بقیه قوی‌تر گفته می‌شه. مثل یه طبل که یه ضربه‌ی بزرگ داره و بقیه‌ی ضربه‌هاش کوچیکن. com-PU-ter، WA-ter، ba-NA-na.

فارسی هم تکیه داره، ولی کمتر بهش فکر می‌کنیم. «کتاب» رو بگید: بخش آخر، «تاب»، قوی‌تره. «دیروز» رو بگید: باز آخرش. توی فارسی، بیشتر اسم‌ها و صفت‌ها تکیه رو روی هجای آخر دارن. انگلیسی این‌طوری نیست؛ تکیه ممکنه اول، وسط یا آخر باشه، و همین اولین چالش ماست.

توی درس شوا دیدیم که هر کلمه یه بخش روشن داره و بقیه سایه‌ان. بخش روشن، همون بخش تکیه‌داره. پس اگه جای تکیه رو بدونید، می‌دونید کدوم صدادار کامله و کدوم‌ها شوان. این دو درس با هم یه چیز رو یاد می‌دن: ریتم کلمه.

سه نشونه‌ی هجای قوی

هجای تکیه‌دار سه چیز با بقیه فرق داره، که معمولا با هم میان:

  • بلندتر صدای بلندتری داره؛ انگار یه کم بیشتر زور می‌زنید.
  • کشیده‌تر بیشتر طول می‌کشه؛ صدادارش درازتره.
  • زیروبم صداتون روش کمی بالا یا پایین می‌ره؛ معمولا بالاتر.

و یه نشونه‌ی چهارم که از همه مهم‌تره: صدادارش کامله. هجاهای بی‌تکیه معمولا شوا می‌شن یا کوتاه و شل؛ ولی هجای قوی همیشه صدای کامل خودش رو داره.

اگه نمی‌دونید کدوم هجا قویه، یه ترفند: کلمه رو با دو تلفظ بگید، یکی با ضربه روی اول و یکی روی دوم. یکیشون «درست» شنیده می‌شه و یکی عجیب. اگه کلمه رو قبلا زیاد شنیدید، گوشتون معمولا درست تشخیص می‌ده، حتی اگه خودتون همیشه اشتباه گفته باشید.

چرا استرس اینقدر مهمه

شاید فکر کنید صداها از ضربه مهم‌ترن. ولی برای شنونده‌ی انگلیسی‌زبان، اغلب برعکسه. پژوهش‌ها نشون دادن که انگلیسی‌زبان‌ها موقع گوش دادن، کلمه‌ها رو بیشتر از روی هجاهای قوی پیدا می‌کنن. یعنی مغزشون اول دنبال ضربه‌ی بزرگ می‌گرده، بعد صداها.

برای همین اگه یه صدا رو کمی اشتباه بگید ولی ضربه درست باشه، معمولا فهمیده می‌شید. ولی اگه همه‌ی صداها درست باشه و ضربه جابه‌جا، ممکنه شنونده چند ثانیه گیج بمونه. hoTEL و HOtel شاید براتون شبیه باشن، ولی برای یه انگلیسی‌زبان، دومی یه لحظه ناآشناست.

و گاهی ضربه حتی معنی رو عوض می‌کنه: REcord یعنی رکورد یا سابقه، و reCORD یعنی ضبط کردن. پس استرس فقط برای لهجه‌ی قشنگ نیست؛ برای فهمیده شدنه.

چرا قاعده‌ها اینقدر قاطی‌ان

انگلیسی از دو ریشه‌ی بزرگ اومده، و هر کدوم عادت ضربه‌ی خودشون رو داشتن. کلمه‌های قدیمی انگلیسی، که از زبان‌های ژرمنی میان، معمولا ضربه رو روی هجای اول ریشه دارن: WAter، MOther، FAther، HAPpy، GARden. این همون قاعده‌ی «اسم و صفت دو هجایی، ضربه‌ی اول» هست.

بعد، حدود هزار سال پیش، هزاران کلمه از فرانسوی وارد انگلیسی شد. فرانسوی عادت داره ضربه رو آخر کلمه بذاره؛ و بعضی از این کلمه‌ها هنوز همون ضربه رو نگه داشتن: hoTEL، guiTAR، poLICE، maCHINE. بقیه کم‌کم ضربه رو مثل کلمه‌های انگلیسی جلو آوردن.

برای همین انگلیسی امروز مخلوطی از دو عادته، و قاعده‌هاش استثنا دارن. خبر خوب اینه که کلمه‌هایی که ضربه‌ی آخر دارن، معمولا فرانسوی‌الاصلن؛ پس اگه یه کلمه شکل فرانسوی داشت، مثل -ette یا -que (cigarETTE، uNIQUE)، ضربه‌ی آخر محتمل‌تره.

استرس توی دیکشنری

مطمئن‌ترین راه پیدا کردن استرس، دیکشنریه. همون‌طور که توی درس علائم فونتیک دیدید، IPA یه خط کوچیک بالا (ˈ) درست قبل از هجای قوی می‌ذاره: /kəmˈpjuːtə/ یعنی ضربه روی pu. /ˈwɔːtə/ یعنی ضربه روی wa.

توی کلمه‌های بلندتر، گاهی یه خط کوچیک پایین (ˌ) هم می‌بینید، که هجای نیمه‌قویه: /ˌɪnfəˈmeɪʃn/ یعنی in نیمه‌قوی و ma قوی. هجای نیمه‌قوی هم صدادار کامل داره، ولی ضربه‌ش از هجای اصلی کوچیک‌تره.

یه نکته‌ی مهم: خط کوچیک قبل از هجاست، نه قبل از صدادار. /kəmˈpjuːtə/ یعنی ضربه از p شروع می‌شه، نه از u. اولش ممکنه گیجتون کنه؛ فقط یادتون باشه که هر چی بعد از خط تا هجای بعدی میاد، قویه.

طبل کلمه‌ها

این شش کلمه رو مثل طبل ببینید: دایره‌ی بزرگ ضربه‌ی قویه، دایره‌های کوچیک ضربه‌های آروم. هر کدوم رو بلند بگید و روی میز ضرب بزنید:

  • waterwater
  • beginbegin
  • computercomputer
  • photographphotograph
  • photographerphotographer
  • informationinformation

به photograph و photographer دقت کنید: یه ریشه، ولی ضربه جابه‌جا شده. PHO-to-graph با ضربه‌ی اول، pho-TO-gra-pher با ضربه‌ی دوم. وقتی ضربه جابه‌جا می‌شه، صدادارها هم عوض می‌شن، همون‌طور که توی درس شوا دیدیم.

کلمه‌های دو هجایی

پرکاربردترین قاعده‌ی استرس این دوتاست، و بیشتر وقت‌ها درسته. اول: بیشتر اسم‌ها و صفت‌های دو هجایی، ضربه‌ی اول دارن. WA-ter، TA-ble، MO-ther، HAP-py، PRET-ty، BU-sy، GAR-den، DOC-tor.

دوم: بیشتر فعل‌های دو هجایی، ضربه‌ی دوم دارن. be-GIN، de-CIDE، re-LAX، for-GET، en-JOY، ar-RIVE، be-LIEVE. مخصوصا وقتی هجای اول یه پیشوند مثل be-، de-، re- یا for- باشه.

این قاعده‌ها استثنا هم دارن: ho-TEL و gui-TAR اسمن ولی ضربه‌ی دوم دارن؛ و HAP-pen و O-pen فعلن ولی ضربه‌ی اول. ولی برای یه کلمه‌ی دو هجایی تازه که نمی‌شناسید، اولین حدس خوبیه: اسم و صفت اول، فعل دوم.

جفت‌هایی که با استرس معنی عوض می‌کنن

همون قاعده‌ی قبلی یه نتیجه‌ی جالب داره: بعضی کلمه‌ها هم اسمن هم فعل، با یه املا؛ و فقط جای ضربه بهتون می‌گه کدومن. اسم ضربه‌ی اول، فعل ضربه‌ی دوم:

کلمهاسم: ضربه‌ی اولفعل: ضربه‌ی دوم
recordرکورد، سابقهضبط کردن
presentهدیه؛ حالارائه دادن
objectشیءمخالفت کردن
permitمجوزاجازه دادن
increaseافزایشافزایش دادن
exportصادراتصادر کردن
contractقراردادمنقبض شدن
desertبیابونترک کردن

مثلا: She gave me a PREsent (یه هدیه بهم داد) و I will preSENT my work (کارم رو ارائه می‌دم). یا: He broke the REcord (رکورد رو شکست) و Let's reCORD this song (این آهنگ رو ضبط کنیم). صدادارها هم عوض می‌شن: REcord با e کامل، reCORD با شوا اول.

اسم مرکب

وقتی دو کلمه با هم یه اسم تازه می‌سازن (اسم مرکب، Compound noun)، معمولا ضربه روی بخش اوله. BLACK-board (تخته‌سیاه)، BED-room (اتاق خواب)، TOOTH-brush (مسواک)، FOOT-ball، BOOK-shop، AIR-port.

ولی وقتی یه صفت و یه اسم کنار هم میان و معنی عادیشون رو دارن، ضربه روی اسمه. black BOARD یعنی یه تخته‌ی سیاه رنگ، نه تخته‌سیاه کلاس. GREEN-house یعنی گلخونه، ولی green HOUSE یعنی یه خونه که سبز رنگ شده. White House (کاخ سفید) هم اسم یه جای خاصه.

این فرق رو انگلیسی‌زبان‌ها فقط با ضربه نشون می‌دن، چون موقع نوشتن گاهی هر دو با فاصله نوشته می‌شن. پس اگه یه اسم مرکب رو با ضربه‌ی دوم بگید، ممکنه فکر کنن دارید یه چیز رو توصیف می‌کنید، نه اسمش رو می‌برید.

پسوندها: می‌کشن، نگه می‌دارن، یا می‌گیرن

کلمه‌های بلند انگلیسی معمولا یه ریشه و یه پسوند دارن، و پسوند خیلی وقت‌ها جای ضربه رو تعیین می‌کنه. سه دسته‌ان:

  1. -tion، -sion، -ic، -ity، -ial، -ianضربه رو به هجای درست قبل از خودشون می‌کشنinforMAtion، deCIsion، ecoNOmic، aBIlity، muSIcian
  2. -ness، -ment، -ful، -less، -ly، -er، -ingضربه رو جابه‌جا نمی‌کننHAPpiness، emPLOYment، CAREful، QUICKly
  3. -ee، -eer، -ese، -ooخودشون ضربه رو می‌گیرنemployEE، engiNEER، ChiNESE، shamPOO

دسته‌ی اول از همه مفیدتره، چون پرکاربردترینن. هر کلمه‌ای که با -tion تموم می‌شه، ضربه درست روی هجای قبل از tion هست: inforMAtion، eduCAtion، converSAtion، deCIsion. همین‌طور -ic (ecoNOmic، elecTRONic)، -ity (uniVERsity، aBIlity) و -ian (muSIcian، poliTIcian).

دسته‌ی دوم ضربه رو همون‌جایی نگه می‌دارن که توی ریشه بود: HAPpy می‌شه HAPpiness، emPLOY می‌شه emPLOYment. و دسته‌ی سوم، که کمترن، خودشون ضربه رو می‌گیرن: employEE، volunTEER، JapanESE، kangaROO.

خانواده‌های کلمه

یه راه خوب برای تمرین پسوندها، دیدن یه خانواده‌ی کامل کنار همه. ضربه از یه عضو به عضو دیگه جابه‌جا می‌شه، و صدادارها هم دنبالش:

PHOtograph، phoTOGraphy، photoGRAphic. POlitics، poLItical، poliTIcian. HIStory، hisTOrical، hisTOrian. eCOnomy، ecoNOmic. همه‌ی اعضای این خانواده‌ها رو بلند بگید و ببینید ضربه کجا می‌ره. به -ic و -ian و -ical دقت کنید: همه ضربه رو به هجای قبل از خودشون می‌کشن.

این تمرین دو تا فایده داره: هم قاعده‌ی پسوندها رو محکم می‌کنه، هم چهار کلمه رو به جای یکی یاد می‌گیرید. هر وقت یه کلمه‌ی تازه یاد گرفتید، توی دیکشنری ببینید خانواده‌ش کیا هستن.

پیشوندها

پیشوندها معمولا ضربه نمی‌گیرن. un-HAP-py، dis-LIKE، re-TURN، im-POS-si-ble. ضربه روی ریشه‌ی کلمه می‌مونه، همون‌جایی که بدون پیشوند بود.

استثنای مهمش وقتیه که بخواید روی خود پیشوند تاکید کنید، معمولا برای مقایسه: I said HAPpy, not UNhappy. اینجا un قوی می‌شه چون فرق دو کلمه همینه. ولی توی جمله‌ی عادی، پیشوند آرومه.

کلمه‌های سه هجایی و بلندتر

برای کلمه‌های بلند که پسوند مشخصی ندارن، قاعده‌ی مطمئنی نیست؛ ولی یه گرایش هست: بیشترشون ضربه رو روی هجای اول یا دوم دارن، نه آخر. BEAU-ti-ful، FA-mi-ly، CA-me-ra، DIF-fe-rent؛ com-PU-ter، to-MOR-row، ba-NA-na.

یعنی اگه مجبورید حدس بزنید، هجای آخر رو قوی نگید؛ این دقیقا برعکس عادت فارسیه. هجای اول یا دوم، شانس خیلی بیشتری دارن. و البته بهترین کار، دیدن دیکشنریه.

یه دسته‌ی دیگه هم هست که ضربه رو روی هجای سوم از آخر دارن: کلمه‌های -graphy و -logy (pho-TOG-ra-phy، bi-OL-o-gy) و -ical (po-LI-ti-cal، e-co-NOM-i-cal). این‌ها رو هم مثل پسوندها یاد بگیرید.

thirteen و thirty

این یکی از کاربردی‌ترین بخش‌های استرسه، چون هر روز با عدد سر و کار داریم. عددهای ۱۳ تا ۱۹ ضربه‌ی آخر دارن: thir-TEEN، four-TEEN، fif-TEEN. ولی ۳۰، ۴۰، ۵۰ و بقیه‌ی دهگان‌ها ضربه‌ی اول: THIR-ty، FOR-ty، FIF-ty.

چون thirteen و thirty خیلی شبیه همن، انگلیسی‌زبان‌ها اون‌ها رو بیشتر از روی ضربه از هم جدا می‌کنن تا از روی صدای آخر. پس اگه thirteen رو با ضربه‌ی اول بگید، ممکنه thirty شنیده بشه؛ و توی خرید و قیمت و ساعت، این فرق مهمه. ۱۳ دلار با ۳۰ دلار خیلی فرق داره!

یه نکته: وقتی عددهای teen پشت هم شمرده می‌شن یا قبل از یه اسم میان، ضربه گاهی جلو میاد: THIR-teen PEO-ple. ولی تنها و آخر جمله، همیشه thir-TEEN. اگه شک داشتید، teen رو کشیده و قوی بگید؛ مخصوصا وقتی قیمت یا شماره می‌گید.

عادت فارسی: ضربه‌ی آخر

دیدیم که فارسی بیشتر اسم‌ها و صفت‌ها رو با ضربه‌ی آخر می‌گه. «کتاب»، «مدرسه»، «دانشگاه»، «کامپیوتر». این عادت اینقدر عمیقه که وقتی انگلیسی حرف می‌زنیم، ناخودآگاه ضربه رو می‌بریم آخر کلمه.

نتیجه‌ش رو توی کلمه‌هایی می‌بینید که انگلیسی ضربه‌ی اول یا وسط داره: comPUter رو «کامپیوتر» با ضربه‌ی آخر، INternet رو «اینترنت» با ضربه‌ی آخر، و TElevision رو «تلویزیون» با ضربه‌ی آخر. این‌ها معمولا فهمیده می‌شن، ولی لهجه رو خیلی فارسی می‌کنن.

یه تمرین ساده برای شکستن این عادت: هر کلمه‌ی انگلیسی که می‌گید، یه لحظه از خودتون بپرسید «ضربه کجاست؟». اگه جواب «آخر» بود، شک کنید و دیکشنری رو ببینید؛ چون توی انگلیسی، ضربه‌ی آخر کمتر از ضربه‌ی اول پیش میاد.

کلمه‌های قرضی

کلمه‌هایی که فارسی از انگلیسی قرض گرفته، ضربه‌شون رو هم فارسی کردن، یعنی بردن آخر. چند تا از پرکاربردترینشون، با ضربه‌ی انگلیسی:

  • INternet «اینترنت»؛ انگلیسی ضربه‌ی اول.
  • comPUter «کامپیوتر»؛ انگلیسی ضربه‌ی دوم.
  • TElevision «تلویزیون»؛ انگلیسی ضربه‌ی اول.
  • PARking «پارکینگ»؛ انگلیسی ضربه‌ی اول.
  • FOOTball «فوتبال»؛ انگلیسی ضربه‌ی اول.
  • MObile «موبایل»؛ انگلیسی ضربه‌ی اول.
  • VIdeo «ویدیو»؛ انگلیسی ضربه‌ی اول.

مثل درس‌های قبل، این‌ها توی فارسی درستن و لازم نیست عوضشون کنید. فقط وقتی انگلیسی حرف می‌زنید، ضربه رو برگردونید سر جاش.

استرس اسم‌ها و جاها

اسم کشورها و شهرها هم ضربه‌ی خودشون رو دارن، و چون زیاد گفته می‌شن، ارزش تمرین دارن. CAna-da، aMErica، GERmany، JaPAN، CHIna، LONdon، PAris، ITaly. دیدید که China رو ما با ضربه‌ی آخر می‌گیم، ولی انگلیسی CHI-na می‌گه.

برعکسش هم هست: وقتی یه انگلیسی‌زبان اسم فارسی شما رو می‌گه، معمولا ضربه رو جابه‌جا می‌کنه. «سارا» رو SA-ra می‌گه، با ضربه‌ی اول، در حالی که ما ضربه‌ی آخر داریم. این اشتباه نیست؛ همون عادت زبان مادریشه، مثل عادت ما. اگه براتون مهمه، می‌تونید با مهربونی تلفظ اسمتون رو بگید؛ توی درس معرفی خود، چند جمله‌ی آماده براش هست.

استرس توی جمله

جمله هم مثل کلمه ضربه داره. کلمه‌هایی که معنی اصلی رو می‌رسونن، یعنی اسم، فعل اصلی، صفت و قید، ضربه می‌گیرن؛ کلمه‌های کوچیک دستوری، مثل a، the، to، of و and، سایه‌ان. I WANT to BUY a CAR: سه ضربه، روی want، buy و car.

توی هر کلمه‌ی ضربه‌دار، همون هجای قوی کلمه ضربه می‌گیره. پس اگه بگید I want a new comPUter، ضربه روی pu هست، نه روی com یا ter. یعنی استرس کلمه و استرس جمله با هم کار می‌کنن.

و گاهی برای تاکید، ضربه رو روی کلمه‌ای می‌ذاریم که معمولا نمی‌گیره: I want a RED car (نه آبی). این‌ها رو توی ایستگاه گفتار، با آهنگ جمله، کامل می‌بینید.

پیدا کردن استرس یه کلمه‌ی تازه

وقتی یه کلمه‌ی تازه می‌بینید، این ترتیب رو برید:

  1. دیکشنری داری؟ IPA رو ببینید و ˈ رو پیدا کنید. تمام.
  2. دیکشنری نداری؟ ببینید پسوند داره یا نه: -tion، -ic، -ity؟ ضربه قبل از پسوند.
  3. دو هجاییه؟ اسم یا صفت، ضربه‌ی اول؛ فعل، ضربه‌ی دوم.
  4. اسم مرکبه؟ ضربه‌ی اول.
  5. هیچ‌کدوم؟ هجای اول یا دوم رو امتحان کنید؛ آخر رو نه.

و وقتی ضربه‌ی یه کلمه‌ی تازه رو پیدا کردید، توی دفتر لغتتون، کنار کلمه، هجای قوی رو با حرف بزرگ بنویسید: comPUter. این‌طوری هر بار که کلمه رو مرور می‌کنید، ضربه‌ش هم یادتون میاد.

دیکته‌ی ضربه

با یه دیکشنری آنلاین که دکمه‌ی صدا داره، این ده کلمه رو گوش بدید و فقط بگید ضربه روی کدوم هجاست، بی نگاه کردن به IPA: develop، comfortable، hotel، photography، Japanese، chocolate، afternoon، interesting، guitar، necessary.

بعد IPA رو ببینید. deVELop و phoTOGraphy ضربه‌ی دوم دارن؛ COMfortable و CHOColate و INteresting و NEcessary ضربه‌ی اول؛ hoTEL و guiTAR و JapanESE و afterNOON ضربه‌ی آخر. ببینید چند تا رو از روی قاعده‌ها می‌شد حدس زد، و کدوم‌ها رو فقط با گوش.

تمرین گوش و دست

یه تمرین ساده که هر جا می‌شه انجامش داد: وقتی یه کلمه‌ی انگلیسی می‌شنوید، توی فیلم، آهنگ یا ویدیو، آروم با انگشت روی پاتون ضرب بگیرید، فقط روی هجای قوی. اولش سخته، ولی کم‌کم گوشتون خودبه‌خود دنبال ضربه‌ی بزرگ می‌گرده.

یه تمرین دیگه: جمله‌ای که یاد گرفتید رو بگید و همزمان با دست، فقط روی ضربه‌های قوی بزنید. I WANT to BUY a new comPUter: سه ضربه‌ی دست، روی want، buy و pu. اگه دستتون روی ter زد، یعنی عادت فارسی هنوز اونجاست.

یه داستان کوتاه

پویا توی یه فروشگاه خارجی، از فروشنده پرسید یه هدفون چنده، و جواب شنید «thirteen dollars». پویا سی دلار رو آماده کرد، و فروشنده با تعجب بیست و هفت دلار پس داد. پویا thirteen رو thirty شنیده بود.

از اون روز پویا فهمید که فرق این عددها توی ضربه‌ست، نه توی صدای آخر. یه هفته هر روز عددهای ۱۳ تا ۱۹ و ۳۰ تا ۹۰ رو با ضربه‌ی درست تمرین کرد: thir-TEEN، THIR-ty؛ four-TEEN، FOR-ty. و وقتی خودش عدد می‌گفت، teen رو کشیده‌تر و قوی‌تر می‌گفت، تا هیچ‌کس اشتباه نشنوه.

بعدها پویا یه عادت دیگه هم پیدا کرد: هر وقت قیمت یا شماره‌ای رو می‌شنید و مطمئن نبود، می‌پرسید «one-three or three-zero?»، یعنی رقم به رقم. این یه راه ساده و مودبانه‌ست که خود انگلیسی‌زبان‌ها هم ازش استفاده می‌کنن، مخصوصا پشت تلفن؛ و پویا دیگه هیچ‌وقت سی دلار جای سیزده دلار نداد.

برنامه‌ی یه هفته

  • روز ۱ سه نشونه و طبل: water، computer، banana. روی میز ضرب بزنید.
  • روز ۲ دو هجایی‌ها: ده اسم و ده فعل، با قاعده‌ی اول و دوم.
  • روز ۳ جفت‌ها: record، present، object، permit، increase.
  • روز ۴ پسوندها: ده کلمه‌ی -tion، پنج تا -ic، پنج تا -ity.
  • روز ۵ عددها: ۱۳ تا ۱۹ و ۳۰ تا ۹۰.
  • روز ۶ کلمه‌های قرضی: internet، computer، television، parking، video.
  • روز ۷ بیست کلمه از دفتر لغتتون: ضربه رو با حرف بزرگ کنارشون بنویسید.

روزی ده دقیقه. استرس، بیشترین اثر رو روی فهمیده شدن داره؛ حتی بیشتر از صداهای تکی. اگه برای تلفظ فقط وقت یه درس رو دارید، این درس رو انتخاب کنید و هر کلمه‌ی تازه‌ای که یاد می‌گیرید، اول ضربه‌ش رو پیدا کنید.

برای بچه‌ها و بزرگ‌ترها

بچه‌ها استرس رو با بدنشون خیلی خوب یاد می‌گیرن: برای هجای قوی بپرن یا دست بزنن، برای بقیه فقط قدم بردارن. ba-NA-na: قدم، پرش، قدم. یا با یه طبل اسباب‌بازی، ضربه‌ی بزرگ و کوچیک بزنن.

بزرگ‌ترها از نوشتن بیشتر کمک می‌گیرن: هجای قوی رو با حرف بزرگ بنویسن (comPUter) یا زیرش خط بکشن. و یه ترفند برای همه: کلمه رو با صدای بلند و اغراق‌آمیز بگید، با هجای قوی خیلی قوی‌تر از حد عادی. بعد کم‌کم به حالت عادی برگردید. این اغراق کمک می‌کنه مغز جای ضربه رو محکم یادش بمونه.

سوال‌هایی که زیاد پیش میاد

  • استرس با تکیه فرق داره؟ نه؛ دو اسم برای یه چیزن. توی کتاب‌های فارسی هر دو رو می‌بینید.
  • بریتانیایی و امریکایی جای استرس رو فرق دارن؟ توی چند کلمه، آره: adVERtisement (بریتانیایی) و adverTISEment (امریکایی)؛ GArage و gaRAGE. ولی بیشترشون یکی‌ان.
  • کلمه‌های یه هجایی استرس دارن؟ توی جمله، کلمه‌های معنی‌دار یه هجایی (car، buy) ضربه می‌گیرن؛ کلمه‌های کوچیک دستوری (a، the) نه.
  • قاعده‌ها رو حفظ کنم یا کلمه‌ها رو؟ هر دو. قاعده‌ها برای حدس، دیکشنری برای مطمئن شدن، و تکرار برای اینکه خودکار بشه.
  • چرا China رو ما با ضربه‌ی آخر می‌گیم؟ همون عادت فارسیه؛ «چین» یه هجاست، ولی وقتی اسم انگلیسی دو هجایی رو می‌گیم، ضربه رو آخر می‌ذاریم. انگلیسیش CHI-na هست.
  • اگه ضربه رو اشتباه گفتم، چطور بفهمم؟ ضبط صدای خودتون و مقایسه با دیکشنری؛ یا دقت کنید شنونده یه لحظه مکث می‌کنه یا نه.

اشتباه‌های رایج

  1. ضربه‌ی آخر به عادت فارسی: «اینترنت»، «کامپیوتر». ضربه رو سر جاش ببرید.
  2. thirteen با ضربه‌ی اول: ممکنه thirty شنیده بشه.
  3. REcord و reCORD یکی: اسم ضربه‌ی اول، فعل دوم.
  4. -tion با ضربه روی خودش: ضربه روی هجای قبل از tion.
  5. همه‌ی هجاها هم‌اندازه: یکی بزرگ، بقیه کوچیک.
  6. هجای قوی با شوا: هجای قوی همیشه صدادار کامل داره.

تمرین

هجای قوی هر کلمه رو پیدا کنید و بلند بگید:

hotel · decide · education · happiness · employee · fifteen · fifty · bedroom · economic · camera

جواب‌ها: hoTEL، deCIDE، eduCAtion، HAPpiness، employEE، fifTEEN، FIFty، BEDroom، ecoNOmic، CAmera. اگه هشت تا یا بیشتر درست بود، قاعده‌های استرس رو می‌شناسید؛ و اگه hotel و employee رو اشتباه گفتید، طبیعیه، چون هر دو از قاعده‌ی اصلی پیروی نمی‌کنن و باید جدا یادشون گرفت.

حالا ابزار اصلی تلفظ رو دارید: صداها، هجا و ضربه. سه درس بعدی چند قاعده‌ی کوچیک و خیلی پرکاربرد رو می‌گن؛ اولیش، اینکه s آخر جمع و فعل‌ها، کی «س» خونده می‌شه و کی «ز».

درس بعد: تلفظ s جمع و سوم شخص

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • هر کلمه‌ی چند هجایی یه ضربه‌ی بزرگ داره: بلندتر، کشیده‌تر، با صدادار کامل.
  • دیکشنری: ˈ درست قبل از هجای قوی.
  • اسم و صفت دو هجایی معمولا ضربه‌ی اول، فعل ضربه‌ی دوم: REcord (رکورد) و reCORD (ضبط کردن).
  • -tion و -ic ضربه رو به هجای قبل می‌کشن؛ -ness و -ment جابه‌جا نمی‌کنن؛ -ee خودش می‌گیره.
  • فارسی ضربه رو آخر می‌ذاره؛ انگلیسی اغلب اول یا وسط. thirTEEN با THIRty فرق داره.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد