آموزشیاد بگیریم چطور یاد بگیریم

درس ۶۶ از ۱۱۵، توسعه فردی، حدود ۲۲ دقیقه خواندن

یادآوری فعال چیست و چطور انجامش بدهیم

جواب کوتاه

یادآوری فعال، به انگلیسی Active recall یا Retrieval practice و توی فارسی گاهی اکتیو ریکال، یعنی به جای دوباره خوندن، کتاب رو ببندید و سعی کنید چیزی رو که خوندید از ذهن بیرون بیارید؛ با جواب دادن به سوال، نوشتن روی برگه‌ی سفید یا توضیح دادن. پژوهش‌ها بارها نشون دادن همین بیرون کشیدن، خودش حافظه رو محکم‌تر می‌کنه و یه هفته بعد، چیزی که با امتحان کردن خود یاد گرفتید خیلی بیشتر از چیزی که فقط دوباره خوندید یادتون می‌مونه.

کوره‌راهی که توی چمن درست می‌شه

یه چمن بزرگ رو تصور کنید. اولین بار که یه نفر از وسطش رد می‌شه، هیچ ردی نمی‌مونه. ولی اگه همون آدم، یا آدم‌های دیگه، چند بار از همون مسیر رد بشن، کم‌کم یه کوره‌راه درست می‌شه؛ چمن کنار می‌ره، زمین سفت می‌شه، و رفتن از اون مسیر هر بار راحت‌تر می‌شه. نگاه کردن به چمن از کنار، هیچ ردی نمی‌سازه؛ فقط راه رفتن روش می‌سازه.

حافظه هم همین‌طوره. وقتی یه چیز رو فقط دوباره می‌خونید، مثل اینه که از کنار به چمن نگاه کنید. ولی وقتی کتاب رو می‌بندید و سعی می‌کنید اون چیز رو از ذهن بیرون بکشید، دارید روی همون مسیر راه می‌رید، و هر بار که این کار رو می‌کنید، راهش صاف‌تر می‌شه. به این بیرون کشیدن، یادآوری فعال می‌گن. این درس می‌گه پژوهش‌ها درباره‌ش چی پیدا کردن، چرا این‌قدر خوب جواب می‌ده، و چطور می‌شه توی یه جلسه‌ی درس خوندن واقعی ازش استفاده کرد.

یادآوری فعال یعنی چی

یادآوری فعال، به انگلیسی Active recall، که توی پژوهش‌ها بیشتر بهش Retrieval practice، یعنی تمرین بازیابی، می‌گن و توی فارسی گاهی همون «اکتیو ریکال» صداش می‌کنن، یعنی هر کاری که شما رو مجبور کنه اطلاعات رو بی نگاه کردن، از حافظه بیرون بیارید. «فعال» یعنی خودتون دارید می‌سازیدش، نه اینکه فقط جلوتون باشه.

مثال‌هاش ساده‌ان: جواب دادن به یه سوال بی کتاب، نوشتن هرچی از یه فصل یادتونه روی یه برگه‌ی سفید، فلش‌کارتی که روش سواله و پشتش جواب، یا توضیح دادن یه درس برای کسی بی نگاه به جزوه. نقطه‌ی مقابلش، کارهای «منفعل»ه: دوباره خوندن، هایلایت کردن، یا گوش دادن دوباره به یه درس؛ کارهایی که اطلاعات رو جلوی چشمتون می‌ذارن و ازتون نمی‌خوان چیزی بسازید.

اثر آزمون: امتحان، خودش یاد می‌ده

معمولا فکر می‌کنیم امتحان فقط یه وسیله‌ی سنجیدنه؛ مثل ترازو که وزن رو نشون می‌ده ولی وزن رو عوض نمی‌کنه. ولی پژوهش‌ها نشون دادن امتحان با ترازو فرق داره: خود به یاد آوردن، حافظه رو عوض می‌کنه. چیزی که یه بار با زحمت به یاد آوردید، دفعه‌ی بعد راحت‌تر به یاد میاد و دیرتر فراموش می‌شه.

به این، اثر آزمون، به انگلیسی Testing effect، می‌گن، و یکی از محکم‌ترین پیداهای روان‌شناسی یادگیریه؛ صدها بار، با آدم‌های مختلف، از بچه‌ی دبستانی تا دانشجوی پزشکی، و با موضوع‌های مختلف، از کلمه‌ی خارجی تا علوم و تاریخ، تکرار شده. برای همینه که بهش «یادگیری با آزمون» هم می‌گن: امتحان، نه فقط آخر یادگیری، بلکه وسیله‌ی خود یادگیریه.

این پیدا، صد سال پیش هم بود

آرتور گیتس (Arthur Gates)، روان‌شناس آمریکایی، سال ۱۹۱۷ پژوهشی چاپ کرد که در اون، بچه‌های مدرسه باید چیزهایی مثل زندگی‌نامه‌ی کوتاه آدم‌های معروف رو یاد می‌گرفتن. بعضی‌ها تمام وقت رو دوباره می‌خوندن؛ بعضی‌ها بخشی از وقت رو صرف «از بر گفتن» می‌کردن، یعنی کتاب رو کنار می‌ذاشتن و سعی می‌کردن بگنش. گروهی که بیشتر وقت رو صرف گفتن کرده بودن، بیشتر یادشون موند.

سال ۱۹۳۹، هربرت اسپیتزر توی یه پژوهش بزرگ با بیش از ۳٬۶۰۰ دانش‌آموز کلاس ششم در ایالت آیووای آمریکا، نشون داد بچه‌هایی که بلافاصله بعد از خوندن یه متن، یه آزمون کوتاه داده بودن، هفته‌ها بعد خیلی کمتر فراموش کرده بودن. یعنی ما حداقل صد ساله می‌دونیم امتحان کردن خود کمک می‌کنه، ولی بیشتر آدم‌ها هنوز به جاش دوباره می‌خونن.

پژوهش معروف: یه هفته بعد

هنری رودیگر و جفری کارپیک توی مقاله‌ای که سال ۲۰۰۶ در مجله‌ی Psychological Science چاپ شد، از دانشجوها خواستن یه متن علمی کوتاه رو یاد بگیرن. یه گروه، متن رو چهار بار خوندن. یه گروه دیگه، متن رو یه بار خوندن و بعد سه بار، بی نگاه کردن، هرچی یادشون بود رو روی کاغذ نوشتن. وقت هر دو گروه یکی بود.

پنج دقیقه بعد، گروهی که چهار بار خونده بود، کمی بیشتر یادش بود؛ که منطقیه، چون متن تازه جلوی چشمش بوده. ولی یه هفته بعد، ورق برگشت: گروهی که سه بار خودشون رو امتحان کرده بودن، حدود ۶۱ درصد متن یادشون بود، در حالی که گروه دوباره‌خوان فقط حدود ۴۰ درصد. یعنی چیزی که برای امتحان فردا شاید کافی به نظر برسه، برای چیزی که می‌خواید بمونه، اصلا کافی نیست.

و دانشجوها چی فکر می‌کردن

توی همون پژوهش، از دانشجوها پرسیدن فکر می‌کنید یه هفته بعد چقدر یادتون می‌مونه. گروهی که چهار بار خونده بود، از گروه دیگه مطمئن‌تر بود؛ یعنی دقیقا برعکس اون چیزی که یه هفته بعد اتفاق افتاد.

این همون توهمیه که درس «توهم بلد بودن» توی ایستگاه قبل گفت: دوباره خوندن، متن رو آشنا و روون می‌کنه و حس «بلدم» می‌ده، در حالی که امتحان کردن خود، سخت‌تر و پر از جاهای خالیه و حس «بلد نیستم» می‌ده. ولی همون سختی، چیزیه که حافظه رو محکم می‌کنه. پس اگه موقع یادآوری فعال حس کردید کم بلدید، این بد نیست؛ نشونه‌ی اینه که دارید درست تمرین می‌کنید.

حتی از نقشه‌ی مفهومی بهتر

شاید فکر کنید یادآوری فقط برای حفظ کردن جمله‌ها خوبه، و برای فهمیدن عمیق، روش‌های «خلاقانه‌تر» مثل نقشه‌ی مفهومی بهترن. کارپیک و جانل بلانت توی مقاله‌ای که سال ۲۰۱۱ در مجله‌ی Science چاپ شد، دقیقا همین رو آزمایش کردن. یه گروه، متن رو خوندن و نقشه‌ی مفهومی کشیدن، با متن جلوشون. گروه دیگه، متن رو خوندن و بعد بی نگاه، هرچی یادشون بود رو نوشتن، و دوباره همین.

یه هفته بعد، گروه یادآوری، هم توی سوال‌های مستقیم و هم توی سوال‌هایی که استنباط و وصل کردن مفهوم‌ها رو می‌خواستن، بهتر بود؛ حتی وقتی امتحان آخر خودش کشیدن نقشه‌ی مفهومی بود. باز هم، دانشجوها پیش‌بینی کرده بودن نقشه‌ی مفهومی بهترشون می‌کنه. یعنی یادآوری فقط برای حفظ نیست؛ برای فهمیدن هم کار می‌کنه.

سر کلاس‌های واقعی هم کار می‌کنه

خیلی از این پژوهش‌ها توی آزمایشگاه انجام شدن، ولی پژوهش‌های کلاسی هم همین رو نشون دادن. پوجا آگاروال، رودیگر و همکارهاشون، توی یه مدرسه‌ی راهنمایی در ایالت ایلینوی آمریکا، چند سال آزمون‌های کوتاه و بی‌نمره رو وسط درس‌های معمولی علوم و تاریخ گذاشتن. نتیجه‌شون که سال ۲۰۱۱ چاپ شد، این بود که بچه‌ها توی امتحان‌های واقعی آخر فصل و آخر سال، از مطالبی که قبلا براشون آزمون کوتاه گرفته شده بود، نمره‌ی بالاتری گرفتن.

جان دانلاسکی و همکارهاش هم توی یه مرور بزرگ که سال ۲۰۱۳ چاپ شد، ده روش رایج درس خوندن رو بررسی کردن و فقط دو تا رو «پرکاربرد» دونستن: امتحان کردن خود، و پخش کردن مرور در طول زمان. اولی همین یادآوری فعاله؛ دومی، «تکرار با فاصله»، درس بعدی این ایستگاهه.

چرا یادآوری این‌قدر کار می‌کنه

پژوهشگرها چند توضیح دارن که با هم جمع می‌شن. اول، همون کوره‌راه: هر بار که یه چیز رو به یاد میارید، راه رسیدن به اون توی حافظه محکم‌تر می‌شه، و این راه، دقیقا همونیه که سر امتحان لازم دارید. دوباره خوندن، راه «شناختن» رو تمرین می‌ده؛ یادآوری، راه «به یاد آوردن» رو.

دوم، یادآوری اطلاعات رو بازسازی می‌کنه. وقتی چیزی رو به یاد میارید، ذهن اون رو با چیزهای دیگه‌ای که می‌دونید کنار هم می‌ذاره و دوباره ذخیره می‌کنه، و این، شبکه‌ی ارتباط‌ها رو بیشتر می‌کنه. سوم، یادآوری یه کار فراشناختی هم هست: نشون می‌ده چی رو بلدید و چی رو نه، تا وقتتون رو بذارید روی جاهای خالی، همون‌طور که درس «فراشناخت» گفت.

سخت‌تر، یعنی بهتر؟

مری پایک و کاترین رالسون توی پژوهشی که سال ۲۰۰۹ چاپ شد، دیدن به یاد آوردنی که سخت‌تر بوده، مثلا چون بین دو بار تمرین فاصله‌ی بیشتری افتاده، بیشتر از به یاد آوردن آسون به حافظه کمک می‌کنه. یعنی اگه یه کلمه رو بلافاصله بعد از دیدنش تکرار کنید، تقریبا هیچ تلاشی نمی‌کنید و اثر کمی داره؛ ولی اگه چند دقیقه یا چند ساعت بعد، با زحمت به یادش بیارید، اثر خیلی بیشتره.

ولی این سختی یه شرط مهم داره: آخرش باید به یاد بیاد، یا بعدش جواب درست رو ببینید. اگه اون‌قدر سخت باشه که هیچی یادتون نیاد و جواب رو هم نبینید، چیزی یاد نمی‌گیرید و فقط خسته می‌شید. پس هدف «سختی خوب»ه، که درس جدای خودش رو داره: تلاشی که سخت، ولی شدنیه.

بعد از هر تلاش، جواب درست رو ببینید

اندرو باتلر و رودیگر توی پژوهش‌هایی که سال ۲۰۰۸ چاپ کردن، نشون دادن یادآوری با بازخورد، یعنی دیدن جواب درست بعد از هر تلاش، از یادآوری بی بازخورد بهتره؛ مخصوصا برای جواب‌هایی که اشتباه بودن یا مطمئن نبودید. اگه یه جواب اشتباه رو به یاد بیارید و هیچ‌وقت درستش رو نبینید، ممکنه همون اشتباه رو محکم کنید.

پس قاعده ساده‌ست: اول تلاش کنید، بعد نگاه کنید. نه برعکس. و وقتی نگاه کردید، فقط به «درست بود یا نه» بسنده نکنید؛ ببینید دقیقا کجای جوابتون جا افتاده بود یا فرق داشت. همون نقطه، چیزیه که دفعه‌ی بعد باید روش تمرکز کنید.

یادآوری، زیر فشار امتحان هم کار می‌کنه

خیلی‌ها تجربه کردن که چیزی رو بلد بودن، ولی سر جلسه، با استرس، یادشون نیومد. امی اسمیت و همکارهاش توی مقاله‌ای که سال ۲۰۱۶ در مجله‌ی Science چاپ شد، همین رو آزمایش کردن. یه گروه با دوباره خوندن یاد گرفتن، یه گروه با امتحان کردن خود. بعد، پیش از آزمون آخر، به نصف آدم‌های هر گروه یه موقعیت استرس‌زا دادن: سخنرانی بی‌آمادگی جلوی چند نفر و حل مسئله‌ی حساب جلوی جمع.

گروهی که با دوباره خوندن یاد گرفته بود، زیر استرس خیلی بدتر عمل کرد. ولی گروهی که با یادآوری یاد گرفته بود، زیر استرس هم تقریبا همون‌قدر یادش بود. توضیحشون این بود که چیزی که بارها از ذهن بیرون کشیده شده، راه دسترسی محکمی داره که با استرس هم بسته نمی‌شه. یعنی یادآوری فعال، علاوه بر یادگیری بیشتر، یه جور بیمه هم برای روز امتحانه.

یه مثال: درس تاریخ با یادآوری

فرض کنید یه فصل تاریخ درباره‌ی یه دوره‌ی پادشاهی دارید. روش معمول اینه که فصل رو دو سه بار بخونید و جمله‌های مهم رو هایلایت کنید. روش یادآوری این‌طوریه: فصل رو یه بار با دقت بخونید. بعد کتاب رو ببندید و روی یه برگه بنویسید: این دوره از کی تا کی بود؟ پادشاه‌های اصلیش کی بودن؟ سه اتفاق مهمش چی بود و چرا مهم بودن؟ آخرش چطور تموم شد؟

بعد کتاب رو باز کنید و ببینید چی جا افتاد. احتمالا تاریخ‌ها رو قاطی کردید و یکی از دلیل‌ها یادتون نبود. همین دو تا رو روی یه کارت بنویسید. فردا، پیش از اینکه کتاب رو باز کنید، اول همون چهار سوال رو دوباره جواب بدید. این‌طوری هر بار که سراغ فصل می‌رید، به جای نگاه کردن، دارید کوره‌راه رو صاف‌تر می‌کنید.

یادآوری فعال چه شکل‌هایی داره

  • برگه‌ی سفید: بعد از خوندن یه بخش، روی یه کاغذ خالی هرچی یادتونه رو بنویسید یا بکشید؛ بعد با کتاب مقایسه کنید.
  • سوال‌های خودساخته: موقع خوندن، برای هر بخش یه یا دو سوال بنویسید؛ چند ساعت یا یه روز بعد، بی کتاب جوابشون بدید.
  • سوال‌های آخر فصل و آزمون‌های تمرینی: همون‌هایی که توی کتاب هست، ولی بی نگاه کردن به متن.
  • فلش‌کارت: یه طرف سوال، طرف دیگه جواب؛ درس «فلش کارت خوب» همین مسیر جزئیاتش رو داره.
  • توضیح دادن: برای یه دوست، یا حتی برای خودتون، بی نگاه به جزوه؛ تکنیک فاینمن همینه.
  • آزمون‌های آخر درس‌های همین سایت: هر بار ۱۵ سوال از ۳۰ تا، که خودش یه تمرین یادآوریه.

همه‌ی این‌ها یه چیز مشترک دارن: اطلاعات رو از جلوی چشمتون برمی‌دارن و ازتون می‌خوان خودتون بسازیدش. هر کدوم رو که راحت‌ترید انتخاب کنید؛ مهم اینه که از «نگاه کردن» به «بیرون کشیدن» برید.

روش برگه‌ی سفید، قدم به قدم

  1. یه بخش کوتاه رو، مثلا ۳ تا ۵ صفحه، یه بار با دقت بخونید.
  2. کتاب رو ببندید و دور از دسترس بذارید.
  3. روی یه برگه‌ی سفید، هرچی یادتونه بنویسید: تعریف‌ها، مثال‌ها، شکل‌ها، رابطه‌ها. ترتیب مهم نیست.
  4. وقتی دیگه چیزی نیومد، یه دقیقه‌ی دیگه هم صبر کنید و تلاش کنید؛ همین تلاش آخر، پرارزش‌ترین بخشه.
  5. حالا کتاب رو باز کنید و با یه رنگ دیگه، جاهای خالی و اشتباه‌ها رو اضافه کنید.
  6. فردا یا پس‌فردا، همین کار رو با همون بخش تکرار کنید؛ معمولا رنگ دوم کمتر می‌شه.

این روش هیچ وسیله‌ای لازم نداره و برای هر درسی کار می‌کنه. رنگ دوم روی برگه، نقشه‌ی دقیق چیزهاییه که هنوز بلد نیستید؛ دقیقا همون‌هایی که دوباره خوندن هیچ‌وقت نشونتون نمی‌داد.

یه جلسه‌ی یک‌ساعته با یادآوری فعال

  1. ۵ دقیقه‌ی اول: بی نگاه، چیزهایی رو که جلسه‌ی قبل خوندید روی برگه بنویسید؛ بعد چک کنید.
  2. ۲۰ دقیقه: بخش تازه رو بخونید و برای هر تیکه، یه سوال توی حاشیه بنویسید.
  3. ۱۰ دقیقه: کتاب رو ببندید و به سوال‌های خودتون جواب بدید؛ بعد چک کنید.
  4. استراحت کوتاه، بی گوشی.
  5. ۱۵ دقیقه: تمرین‌ها یا سوال‌های آخر فصل رو بی نگاه به متن حل کنید.
  6. ۵ دقیقه‌ی آخر: روی یه کارت بنویسید سه چیز مهم امروز چی بود، و سوال‌هایی که بلد نبودید رو علامت بزنید برای جلسه‌ی بعد.

توی این جلسه، تقریبا نصف وقت صرف یادآوری می‌شه، نه خوندن. خیلی‌ها اول فکر می‌کنن این وقت تلف کردنه، چون «چیز تازه‌ای نخوندن». ولی دقیقا همین نصف وقت، چیزیه که یه هفته بعد فرق رو می‌سازه.

چند بار و کی

یه بار یادآوری خیلی بهتر از هیچیه، ولی چند بار با فاصله، خیلی بهتر از یه بار. پژوهش‌ها نشون دادن بهترین نتیجه وقتی میاد که یادآوری رو با فاصله تکرار کنید: مثلا همون روز، دو روز بعد، یه هفته بعد. هر بار که فاصله بیشتر می‌شه، یادآوری سخت‌تره و، همون‌طور که گفتیم، اثرش بیشتر.

یه قاعده‌ی ساده هم برای «تا کی» هست: یه چیز رو تا وقتی که حداقل یه بار درست و کامل، بی کمک، به یاد آوردید، تمرین کنید؛ بعد بذاریدش برای مرور با فاصله‌ی بیشتر. درس بعدی، «تکرار با فاصله»، دقیقا می‌گه این فاصله‌ها رو چطور تنظیم کنید.

یه نکته‌ی کاربردی دیگه هم هست: لازم نیست هر یادآوری طولانی باشه. حتی یه یادآوری دو دقیقه‌ای، مثلا توی راه خونه گفتن سه نکته‌ی اصلی کلاس امروز، اثر داره. چند یادآوری کوتاه، از یه جلسه‌ی طولانی بهتره؛ یعنی این روش رو می‌شه توی لحظه‌های کوچیک روز، مثل صف یا اتوبوس، هم جا داد.

اشتباه‌های رایج

  1. زود نگاه کردن: هنوز چند ثانیه نگذشته، جواب رو نگاه می‌کنید؛ تلاش کنید، حتی اگه سخته.
  2. فقط سوال‌های آسون: همیشه همون کارت‌هایی که بلدید رو مرور می‌کنید چون حس خوبی می‌ده.
  3. یادآوری بی چک کردن: جواب می‌دید ولی هیچ‌وقت درستش رو نمی‌بینید.
  4. سوال‌های فقط-حفظی: فقط «چی» می‌پرسید، هیچ‌وقت «چرا» و «چطور».
  5. یه بار و تمام: یه بار امتحان می‌کنید، درست می‌شه، و دیگه هیچ‌وقت سراغش نمی‌رید.
  6. شناختن به جای یادآوری: فقط چهارگزینه‌ای جواب می‌دید، نه سوال باز.

برای بچه‌ها

یادآوری فعال برای بچه‌ها هم کار می‌کنه، و پژوهش‌های کلاسی گفته‌شده بیشترشون روی همین سن‌ها بودن. برای بچه‌ها بهتره شکلش بازی‌گونه باشه: «بگو ببینم امروز توی کلاس چی یاد گرفتی؟» سر شام، یه یادآوری فعال کامله. یا کارت‌هایی که بچه خودش سوالشون رو ساخته.

یه نکته‌ی مهم: برای بچه‌ها، این امتحان‌ها نباید ترسناک یا نمره‌دار باشن. پژوهش‌های آگاروال هم آزمون‌های بی‌نمره بودن. هدف تمرین به یاد آوردنه، نه قضاوت کردن. اگه بچه جوابی رو بلد نبود، فقط جواب درست رو با هم ببینید و بعدا دوباره بپرسید.

برای سن بالا

پژوهش‌ها نشون دادن اثر آزمون توی بزرگسال‌های مسن‌تر هم دیده می‌شه، و برای کسی که حس می‌کنه حافظه‌ش کمی کندتر شده، یادآوری فعال یکی از بهترین ابزارهاست؛ چون دقیقا همون راه به یاد آوردن رو تمرین می‌ده که با سن کندتر می‌شه.

برای مثال، اگه دارید یه زبان تازه یا یه مهارت تازه یاد می‌گیرید، به جای اینکه فقط دوباره گوش بدید یا بخونید، هر روز چند دقیقه بی نگاه، کلمه‌ها یا قدم‌ها رو بگید. اگه هم اسم آدم‌ها زود از یادتون می‌ره، چند دقیقه بعد از آشنایی، توی ذهنتون اسم رو تکرار کنید و کمی بعدتر دوباره؛ همین یادآوری کوچیک، خیلی کمک می‌کنه. درس «به خاطر سپردن اسم و عدد» همین مسیر، روش‌های بیشتری داره.

چند تا حرف که زیاد می‌شنوید

  • «امتحان فقط برای سنجیدنه.» خود به یاد آوردن، حافظه رو محکم‌تر می‌کنه.
  • «اول باید کامل بلد باشم، بعد خودم رو امتحان کنم.» یادآوری خودش راه بلد شدنه، نه آخرش.
  • «دوباره خوندن بیشتر یاد می‌ده چون حس بهتری داره.» یه هفته بعد، یادآوری خیلی جلوتر بود.
  • «یادآوری فقط برای حفظ کردنه.» توی سوال‌های استنباطی هم بهتر بود.
  • «اگه موقع یادآوری حس کردم بلد نیستم، روش جواب نمی‌ده.» همین سختی، نشونه‌ی تمرین درسته.
  • «جواب درست رو دیدن لازم نیست.» بازخورد، جلوی محکم شدن اشتباه رو می‌گیره.

واژه‌های این درس، یه جا

  • یادآوری فعال (Active recall): بیرون کشیدن اطلاعات از ذهن بی نگاه کردن.
  • تمرین بازیابی (Retrieval practice): اسم پژوهشی همون یادآوری فعال.
  • اثر آزمون (Testing effect): بهتر موندن چیزی که با امتحان تمرین شده.
  • یادگیری با آزمون (Test-enhanced learning): استفاده از امتحان برای یاد گرفتن.
  • بازخورد (Feedback): دیدن جواب درست بعد از تلاش.
  • برگه‌ی سفید (Blank page): نوشتن هرچی یادمونه روی کاغذ خالی.
  • از بر گفتن (Recitation): گفتن بی کتاب؛ اسم قدیمی یادآوری.
  • نقشه‌ی مفهومی (Concept map): کشیدن مفهوم‌ها و رابطه‌هاشون.
  • یادگیری منفعل (Passive learning): خوندن و شنیدن بی ساختن.
  • اکتیو ریکال: اسم فارسی‌شده‌ی Active recall.

یه تمرین کوتاه

همین امروز:

  1. آخرین درسی که خوندید رو، بی نگاه، روی یه برگه‌ی سفید بنویسید.
  2. با کتاب مقایسه کنید و جاهای خالی رو با رنگ دیگه اضافه کنید.
  3. برای بخش بعدی که می‌خونید، برای هر تیکه یه سوال بنویسید.
  4. فردا، بی کتاب، به همون سوال‌ها جواب بدید.
  5. آزمون همین درس رو بدید؛ اون هم یه یادآوری فعاله.

درس بعدی، «تکرار با فاصله»، می‌گه این یادآوری‌ها رو کی و با چه فاصله‌ای تکرار کنید تا با کمترین وقت، بیشترین چیز بمونه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • یادآوری فعال یعنی جواب رو از ذهن بیرون بکشید، نه دوباره بخونید.
  • خود به یاد آوردن، حافظه رو محکم‌تر می‌کنه؛ اسمش اثر آزمونه.
  • یه هفته بعد، گروهی که خودشون رو امتحان کردن، خیلی بیشتر یادشون بود.
  • یادآوری حتی از ساختن نقشه‌ی مفهومی بهتر جواب داد.
  • سخت‌تر به یاد آوردن، یعنی محکم‌تر شدن؛ تا وقتی آخرش جواب درست رو ببینید.
  • بعد از هر تلاش، جواب درست رو چک کنید.
  • شکل‌هاش: برگه‌ی سفید، سوال، فلش‌کارت، توضیح دادن.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد