آموزشیاد بگیریم چطور یاد بگیریم

درس ۷۵ از ۱۱۵، توسعه فردی، حدود ۲۲ دقیقه خواندن

سختی خوب: چرا یادگیری راحت زود فراموش می‌شود

جواب کوتاه

سختی خوب، که رابرت بیورک، روان‌شناس دانشگاه کالیفرنیا، بهش «سختی مطلوب» یا به انگلیسی Desirable difficulty گفته، یعنی سختی‌ای که موقع یادگیری کندتون می‌کنه و حس بدتری می‌ده، ولی باعث می‌شه بعدا خیلی بیشتر یادتون بمونه؛ مثل امتحان کردن خود، فاصله انداختن بین مرورها و قاطی کردن تمرین‌ها. ولی هر سختی‌ای خوب نیست: سختی وقتی خوبه که آخرش بتونید از پسش بربیاید یا جواب درست رو ببینید؛ وگرنه فقط خسته‌کننده‌ست.

وزنه‌ای که عضله می‌سازه

اگه بخواید عضله‌هاتون قوی‌تر بشن، باید وزنه‌ای بلند کنید که کمی براتون سنگینه. اگه هر روز یه وزنه‌ی پلاستیکی سبک رو بالا و پایین کنید، خیلی راحته و هیچ‌وقت خسته نمی‌شید، ولی عضله‌ای هم ساخته نمی‌شه. از اون طرف، اگه وزنه‌ای بردارید که خیلی سنگین‌تر از توانتونه، نه تنها عضله نمی‌سازه، بلکه ممکنه آسیب ببینید. وزنه‌ی درست، اونیه که سخته ولی از پسش برمیاید.

یادگیری هم همین‌طوره. روشی که موقع درس خوندن خیلی راحته، مثل دوباره خوندن پشت سر هم، حس خوبی می‌ده ولی کم می‌سازه. روشی که سخته ولی از پسش برمیاید، مثل امتحان کردن خود یا قاطی کردن تمرین‌ها، حس بدتری می‌ده ولی بیشتر می‌سازه. به این، سختی خوب می‌گن. این درس، که آخرین درس ایستگاه «روش‌ها»ست، می‌گه چرا تقریبا همه‌ی روش‌های این ایستگاه یه چیز مشترک دارن، و چطور سختی خوب رو از سختی بی‌فایده جدا کنیم.

سختی مطلوب یعنی چی

اسم «سختی مطلوب»، به انگلیسی Desirable difficulty، رو رابرت بیورک (Robert Bjork)، روان‌شناس دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس، توی نوشته‌ای که سال ۱۹۹۴ چاپ شد، مطرح کرد. اسم درس رو گذاشتیم «سختی خوب»، چون ساده‌تره؛ ولی معنی همونه.

منظور بیورک، سختی‌هایی بود که موقع یادگیری، عملکرد رو کمتر و کندتر می‌کنن، ولی یادگیری بلندمدت رو بیشتر. کلمه‌ی «مطلوب» خیلی مهمه: یعنی هر سختی‌ای منظور نیست. خود بیورک بارها تاکید کرده که خیلی از سختی‌ها، مطلوب نیستن، و بخش مهمی از این درس، دقیقا درباره‌ی همین فرقه.

عملکرد امروز، و یادگیری ماندگار

نیکلاس سودرستروم و بیورک توی یه مقاله‌ی مروری که سال ۲۰۱۵ چاپ شد، یه فرق کلیدی رو جمع‌بندی کردن: فرق «عملکرد» و «یادگیری». عملکرد، به انگلیسی Performance، یعنی اینکه موقع تمرین یا درست بعدش، چقدر خوب انجام می‌دید؛ یادگیری، به انگلیسی Learning، یعنی چیزی که بعدا، روزها و هفته‌ها بعد، و توی موقعیت‌های تازه، باقی می‌مونه.

مشکل اینجاست که ما فقط عملکرد رو می‌بینیم. وقتی موقع تمرین همه‌ی مسئله‌ها رو درست حل می‌کنیم، فکر می‌کنیم یاد گرفتیم. ولی خیلی وقت‌ها، چیزی که عملکرد امروز رو بالا می‌بره، یادگیری فردا رو بالا نمی‌بره؛ و برعکس، چیزی که عملکرد امروز رو پایین میاره، یادگیری فردا رو بیشتر می‌کنه. تقریبا همه‌ی پژوهش‌هایی که توی این ایستگاه دیدیم، همین الگو رو داشتن.

یه مثال روزمره: کسی که برای امتحان رانندگی، همیشه توی یه خیابون خلوت و آشنا تمرین کرده، موقع تمرین خیلی خوب رانندگی می‌کنه؛ عملکردش بالاست. ولی روز امتحان، توی یه خیابون شلوغ و ناآشنا، ممکنه دستپاچه بشه؛ چون یادگیریش به اون خیابون خلوت گره خورده بود. کسی که توی خیابون‌های مختلف و گاهی شلوغ تمرین کرده، موقع تمرین بیشتر اشتباه کرده، ولی روز امتحان آماده‌تره.

دو جور قدرت یه خاطره

بیورک و همسرش، الیزابت بیورک، که اون هم روان‌شناسه، توی نظریه‌ای که سال ۱۹۹۲ مطرح کردن، گفتن هر چیزی توی حافظه، دو جور قدرت داره. یکی، قدرت ذخیره، به انگلیسی Storage strength: اینکه یه چیز چقدر عمیق و محکم توی حافظه نشسته و به چیزهای دیگه وصله. دومی، قدرت بازیابی، به انگلیسی Retrieval strength: اینکه همین الان، چقدر راحت به ذهن میاد.

این دو تا با هم فرق دارن. اسم معلم کلاس اولتون شاید قدرت ذخیره‌ی بالایی داره، ولی الان قدرت بازیابیش کمه و به سختی یادتون میاد. شماره‌ی یه جای پارک که امروز صبح دیدید، قدرت بازیابی بالایی داره ولی قدرت ذخیره‌ش کمه و فردا رفته. نکته‌ی جالب نظریه‌شون اینه: وقتی یه چیز رو با زحمت به یاد میارید، یعنی وقتی قدرت بازیابیش کمه ولی موفق می‌شید، قدرت ذخیره‌ش خیلی بیشتر بالا می‌ره تا وقتی که راحت به یاد میاد. این دقیقا دلیل سختی خوبه.

این نظریه یه نکته‌ی دلگرم‌کننده هم داره: فراموش کردن، همیشه بد نیست. وقتی یه چیز کمی فراموش شده، یعنی قدرت بازیابیش پایین اومده، و همین، فرصت می‌ده که دفعه‌ی بعد که با زحمت به یادش میارید، قدرت ذخیره‌ش خیلی بالا بره. برای همینه که مرور درست بعد از خوندن، کم‌اثره؛ هنوز چیزی فراموش نشده که تلاش برای به یاد آوردنش، کاری بکنه.

همه‌ی روش‌های این ایستگاه، سختی خوبن

  • یادآوری فعال: بیرون کشیدن از ذهن، سخت‌تر از دوباره خوندنه؛ و بیشتر یاد می‌ده.
  • تکرار با فاصله: مرور با فاصله، سخت‌تر از پشت سر همه، چون چیزی کمی فراموش شده؛ و بیشتر می‌مونه.
  • اینترلیوینگ: تمرین قاطی، پراشتباه‌تر از تمرین بلوکیه؛ و بهتر تشخیص می‌ده.
  • پرسیدن چرا و توضیح دادن: ساختن توضیح، سخت‌تر از خوندن توضیح آماده‌ست؛ و عمیق‌تر می‌فهمونه.
  • امتحان پیش از درس: حدس زدن چیزی که بلد نیستید، ناخوشاینده؛ و توجه رو تیز می‌کنه.

این یه تصادف نیست. همه‌ی این روش‌ها یه کار مشترک می‌کنن: ذهن رو مجبور می‌کنن به جای اینکه فقط ببینه، بسازه و تلاش کنه. و همه‌شون، توی پژوهش‌ها، این الگو رو داشتن که آدم‌ها اون‌ها رو کم‌اثرتر از روش‌های راحت حس می‌کردن، در حالی که بیشتر یاد می‌دادن.

پژوهش کیسه‌های لوبیا

رابرت کر و برنارد بوث توی پژوهشی که سال ۱۹۷۸ چاپ شد، از بچه‌های هشت‌ساله خواستن کیسه‌های کوچیک پر از لوبیا رو به سمت یه هدف روی زمین پرت کنن. یه گروه، فقط از فاصله‌ی سه فوتی، یعنی حدود ۹۰ سانتی‌متر، تمرین کرد. گروه دیگه، هیچ‌وقت از سه فوت تمرین نکرد؛ فقط از دو فوت و چهار فوت، قاطی.

بعد، هر دو گروه رو از همون سه فوت آزمون کردن. انتظار طبیعی این بود که گروهی که دقیقا از سه فوت تمرین کرده، بهتر باشه. ولی گروهی که از دو و چهار فوت تمرین کرده بود، با اینکه حتی یه بار هم از سه فوت پرت نکرده بود، دقیق‌تر بود. تمرین متنوع و سخت‌تر، یه مهارت انعطاف‌پذیرتر ساخته بود که حتی توی فاصله‌ای که تمرین نشده بود هم کار می‌کرد.

این پیدا، برای خیلی از مهارت‌های دیگه هم تکرار شده: بازیکن بسکتبالی که از نقطه‌های مختلف پرتاب تمرین می‌کنه، معمولا توی بازی، که هر پرتاب از یه جای تازه‌ست، بهتر عمل می‌کنه تا کسی که صدها بار از یه نقطه‌ی ثابت پرتاب کرده. تکرار یکسان، فقط یه حرکت خاص رو ماهر می‌کنه؛ تنوع، خود مهارت رو.

درس خوندن توی دو جای مختلف

استیون اسمیت، آرتور گلنبرگ و رابرت بیورک توی پژوهشی که سال ۱۹۷۸ چاپ شد، از آدم‌ها خواستن یه فهرست کلمه رو دو بار مطالعه کنن. یه گروه، هر دو بار توی یه اتاق مطالعه کرد. گروه دیگه، بار اول توی یه اتاق، و بار دوم توی یه اتاق کاملا متفاوت، با وسایل و حال و هوای دیگه.

بعد، توی یه اتاق سوم که برای هر دو گروه تازه بود، آزمون گرفتن. گروهی که توی دو اتاق مختلف خونده بود، بیشتر یادش موند. توضیح این بود که هر بار که توی یه جای تازه یاد می‌گیرید، اطلاعات به نشونه‌های متفاوتی وصل می‌شه، و بعدا از راه‌های بیشتری دسترسی پیدا می‌کنید. این یعنی عوض کردن جای درس خوندن، مثلا گاهی اتاق، گاهی کتابخونه، گاهی پارک، یه سختی کوچیک و خوبه. البته بعدها پژوهش‌های دیگه نشون دادن این اثر همیشه بزرگ نیست و بستگی به شرایط داره.

تمرین متنوع، به جای تکرار یکسان

پژوهش کیسه‌های لوبیا و دو اتاق، یه پیام مشترک دارن: تنوع، حتی وقتی تمرین رو سخت‌تر می‌کنه، یادگیری رو انعطاف‌پذیرتر می‌کنه. توی پژوهش‌های یادگیری حرکتی، به این تمرین متغیر، به انگلیسی Variable practice، می‌گن، و خیلی از مربی‌های ورزشی ازش استفاده می‌کنن.

برای درس خوندن، تنوع یعنی همون مفهوم رو از چند راه تمرین کنید: یه بار با مسئله‌ی کتاب، یه بار با مسئله‌ای که خودتون ساختید، یه بار با توضیح دادن، یه بار با کشیدن شکل. یا همون مهارت زبان رو هم با خوندن، هم با شنیدن، هم با نوشتن، هم با حرف زدن تمرین کنید. هر کدوم کمی سخت‌تره از تکرار همون یه کار، ولی با هم، یه مهارت محکم‌تر می‌سازن.

حتی عوض کردن ترتیب سوال‌ها توی هر بار مرور، یه تنوع کوچیک ولی مفیده؛ این‌طوری جواب‌ها به جای سوال وصل می‌شن، نه به جای اون توی فهرست.

داستان خط بدخوان: سختی‌ای که دوام نیاورد

یه نمونه‌ی خیلی آموزنده، داستان خط‌های سخت‌خونه. کانر دیمند-یومان، دنیل اوپنهایمر و اریکا وان توی پژوهشی که سال ۲۰۱۱ چاپ شد، گزارش دادن وقتی متن درسی با یه خط کمی سخت‌خون چاپ شده بود، دانش‌آموزها بیشتر ازش یادشون موند. این پژوهش خیلی معروف شد و حتی یه خط مخصوص با همین ایده طراحی شد.

ولی وقتی پژوهشگرهای دیگه سعی کردن همین رو با آدم‌های بیشتر تکرار کنن، اثر پیدا نشد. یه مرور که سال ۲۰۱۸ چاپ شد و پژوهش‌های زیادی رو کنار هم گذاشت، به این نتیجه رسید که خط سخت‌خون، اثر قابل اعتمادی روی یادگیری نداره. درس این داستان دو تاست: اول، هر سختی‌ای خوب نیست؛ سختی‌ای که به خود فکر کردن درباره‌ی محتوا ربطی نداره، معمولا کمکی نمی‌کنه. دوم، یه پژوهش تنها، حتی معروف، کافی نیست؛ همون چیزی که درس «افسانه‌های مغز» گفت.

کدوم سختی‌ها خوب نیستن

  • سختی بی‌ربط به محتوا: نور کم، صدای مزاحم، کتاب بدچاپ، یا خط بدخوان؛ این‌ها فقط خسته می‌کنن.
  • سختی بیش از توان: مسئله‌ای که با هیچ تلاشی از پسش برنمیاید و جوابش رو هم نمی‌بینید.
  • سختی بی بازخورد: حدس و تلاش، بی اینکه هیچ‌وقت بفهمید درست بود یا نه.
  • سختی بی پایه: پریدن به یه موضوع پیشرفته، بی اینکه پیش‌نیازهاش رو بلد باشید.
  • سختی از خستگی و کم‌خوابی: کندی‌ای که از بدن میاد، نه از تلاش ذهنی مفید.

فرق اصلی این‌ها با سختی‌های خوب اینه که سختی خوب، ذهن رو مجبور می‌کنه کار مفیدی روی خود محتوا انجام بده، مثل به یاد آوردن یا مقایسه کردن؛ و آخرش، با موفقیت یا با دیدن جواب، تموم می‌شه. سختی بد، یا ذهن رو صرف چیزهای بی‌ربط می‌کنه، یا هیچ‌وقت به نتیجه نمی‌رسه.

محدوده‌ی درست: نه خیلی آسون، نه خیلی سخت

بیورک همیشه تاکید کرده که یه سختی وقتی مطلوبه که یادگیرنده بتونه با تلاش از پسش بربیاد. یعنی محدوده‌ی درست، جاییه که کار، سخت ولی شدنیه. اگه یادآوری اون‌قدر سخته که هیچی یادتون نمیاد، فاصله زیادی بلند بوده؛ اگه اون‌قدر آسونه که بی هیچ تلاشی یادتون میاد، فاصله زیادی کوتاه بوده.

یه قاعده‌ی سرانگشتی، اینه که توی تمرین، بیشتر جواب‌ها رو درست بدید، ولی نه همه رو. اگه همیشه همه رو درست می‌دید، احتمالا کار زیادی آسونه؛ اگه بیشترشون رو غلط می‌دید، زیادی سخته یا پایه‌تون کمه. مثل همون وزنه: باید آخرین تکرارها رو با زحمت بزنید، نه اولی‌ها رو.

یه نشونه‌ی دیگه هم برای محدوده‌ی درست هست: حس «اوه، داشت از یادم می‌رفت». اگه موقع مرور، یه چیز با کمی مکث و زحمت به یادتون میاد، احتمالا دقیقا توی محدوده‌ی درستید. اگه هیچ مکثی نیست، فاصله رو بیشتر کنید؛ اگه اصلا به یادتون نمیاد، کمترش کنید.

سه سوال برای اینکه بفهمید سختیتون خوبه یا نه

  1. این سختی، ذهنم رو مجبور می‌کنه روی خود محتوا کار کنه، یعنی به یاد بیارم، بسازم، مقایسه کنم یا انتخاب کنم؟ یا فقط وقتم رو می‌گیره؟
  2. آخرش، با تلاش، از پسش برمیام، یا حداقل جواب درست رو می‌بینم؟
  3. پایه‌ی لازم برای این کار رو دارم، یا باید اول یه چیز ساده‌تر یاد بگیرم؟

اگه جواب هر سه «بله»ست، احتمالا با یه سختی خوب سروکار دارید و باید ادامه بدید، حتی اگه حس بدی داره. اگه جواب یکی‌شون «نه»ـه، کار رو کمی آسون‌تر کنید: فاصله رو کوتاه‌تر کنید، مثال حل‌شده ببینید، یا اول پیش‌نیاز رو یاد بگیرید.

چطور با حس بدش کنار بیایم

بزرگ‌ترین مانع سختی خوب، روش‌ها نیستن؛ حسشن. تقریبا توی همه‌ی پژوهش‌های این ایستگاه، آدم‌ها روش سخت‌تر رو کم‌اثرتر حس کردن و اگه انتخاب با خودشون بود، روش راحت رو برمی‌داشتن. دلیلش اینه که ما یادگیری رو با روانی و راحتی می‌سنجیم؛ همون توهمی که درس «توهم بلد بودن» گفت.

یه راه کمک‌کننده، عوض کردن معنی این حسه. به جای «سخته، پس بلد نیستم و روشم بده»، بگید «سخته، پس دارم واقعا تمرین می‌کنم». مثل ورزشکاری که از درد عضله بعد از تمرین، حس خوبی داره، چون می‌دونه یعنی عضله داره ساخته می‌شه. یه راه دیگه، دیدن نتیجه‌ست: یه بار با روش سخت و یه بار با روش راحت درس بخونید و یه هفته بعد، خودتون رو امتحان کنید. نتیجه‌ی خودتون، از هر پژوهشی قانع‌کننده‌تره.

یه نکته‌ی دیگه: حس سختی معمولا با تمرین کمتر می‌شه. چیزی که هفته‌ی اول خیلی سخت حس می‌شد، مثل بستن کتاب و به یاد آوردن، بعد از چند هفته عادی می‌شه، و اون وقت دیگه به جای حس بد، حس توانایی میاره.

برای معلم‌ها و شاگردها

سختی خوب، یه چالش برای معلم‌ها هم داره. شاگردها معمولا معلمی رو دوست دارن که درس رو راحت و روون می‌کنه، و همون‌طور که پژوهش دسلوریه توی درس «توهم بلد بودن» نشون داد، کلاس فعال و سخت‌تر رو کم‌اثرتر حس می‌کنن، حتی وقتی بیشتر یاد گرفتن. این ممکنه معلم رو وسوسه کنه که همه‌چیز رو راحت کنه.

یه راه، توضیح دادن صادقانه‌ست: به شاگردها بگید چرا تمرین قاطی یا آزمون‌های کوتاه سخت‌ترن و چرا این سختی کمک می‌کنه. پژوهش‌ها نشون دادن وقتی آدم‌ها دلیل یه روش رو می‌دونن، راحت‌تر باهاش کنار میان. و برای شاگردها، این یعنی اگه معلمتون کار رو سخت‌تر می‌کنه، شاید داره لطف می‌کنه.

یه برنامه با سختی‌های خوب

  1. پیش از فصل: چند سوال حدس بزنید.
  2. موقع خوندن: برای هر بخش «چرا» بپرسید و یه مثال خودتون بسازید.
  3. آخر هر بخش: کتاب رو ببندید و بی نگاه بنویسید چی یاد گرفتید.
  4. تمرین: مسئله‌ها رو از چند فصل قاطی کنید.
  5. مرور: روز بعد، چند روز بعد و یه هفته بعد، بی نگاه یادآوری کنید.
  6. تنوع: گاهی جای درس خوندن یا شکل تمرین رو عوض کنید.

این برنامه، همه‌ی روش‌های این ایستگاه رو یه‌جا می‌چینه. لازم نیست همه رو از روز اول با هم شروع کنید؛ یکی دو تا رو انتخاب کنید، عادتشون کنید، و بعد بقیه رو اضافه کنید. حتی فقط جایگزین کردن دوباره خوندن با یادآوری فعال، یه تغییر بزرگه.

و برای امتحان فردا؟

یه سوال منطقی: اگه امتحان فرداست، سختی خوب به کارم میاد؟ جواب صادقانه اینه که سختی‌های خوب بیشترین سود رو برای یادگیری بلندمدت دارن؛ برای فردا، بعضی‌هاشون، مثل فاصله‌ی چندروزه، دیگه شدنی نیستن. ولی بعضی‌ها، مثل یادآوری فعال، حتی برای فردا هم از دوباره خوندن بهترن.

پس اگه امتحان فرداست، به جای دوباره خوندن کل کتاب، خودتون رو امتحان کنید و روی جاهایی که بلد نیستید تمرکز کنید. و برای امتحان‌های بعدی، از همین امروز شروع کنید تا فاصله و تنوع هم به کار بیاد. درس «درس خواندن شب امتحان» توی ایستگاه بعدی، جزئیات بیشتری داره.

یه قانون ساده برای همیشه: اولین کاری که موقع مرور می‌کنید، باز کردن کتاب نباشه؛ اول بی کتاب، بعد با کتاب.

برای بچه‌ها

پژوهش کیسه‌های لوبیا روی بچه‌ها بود، و نشون داد سختی خوب برای اون‌ها هم کار می‌کنه. ولی بچه‌ها از سختی زودتر ناامید می‌شن، و محدوده‌ی درستشون باریک‌تره. برای همین، سختی‌ها رو کوچیک و بازی‌گونه کنید: به جای «امتحان»، «ببینم چقدر یادته»؛ به جای تمرین قاطی سنگین، دو جور مسئله یکی در میون.

و از همه مهم‌تر، تلاش رو تشویق کنید، نه فقط جواب درست رو. وقتی بچه با زحمت یه چیزی رو به یاد میاره، بگید «دیدی؟ سخت بود ولی تونستی»؛ این جمله، همون عوض کردن معنی حس سختیه که برای بزرگ‌ترها هم گفتیم. درس «ذهنیت رشد» توی همین مسیر، بیشتر درباره‌ی همین حرف می‌زنه.

برای سن بالا

پژوهش‌ها نشون دادن خیلی از سختی‌های خوب، مثل فاصله و امتحان کردن خود، توی بزرگسال‌های مسن‌تر هم کار می‌کنن. ولی همون‌طور که برای بچه‌ها گفتیم، محدوده‌ی درست ممکنه کمی جابه‌جا بشه: شاید فاصله‌ها کمی کوتاه‌تر، یا تمرین‌ها کمی ساده‌تر شروع بشن.

مهم اینه که سختی رو با «سنم بالا رفته و دیگه نمی‌تونم» اشتباه نگیرید. کمی زحمت برای به یاد آوردن، نشونه‌ی ضعف نیست؛ همون چیزیه که حافظه رو محکم می‌کنه، توی هر سنی. اگه چیزی رو با زحمت یادتون اومد، این یه پیروزی کوچیکه، نه یه زنگ خطر.

سختی خوب، همراه همیشگی یادگیریه، توی هر سنی.

چند تا حرف که زیاد می‌شنوید

  • «اگه درس راحت پیش می‌ره، یعنی خوب یاد می‌گیرم.» عملکرد راحت امروز، با یادگیری ماندگار فرق داره.
  • «هرچی سخت‌تر، بهتر.» فقط سختی‌ای که شدنیه و روی خود محتواست، خوبه.
  • «خط بدخوان کمک می‌کنه بهتر یاد بگیرم.» پژوهش‌های بزرگ‌تر این اثر رو پیدا نکردن.
  • «اگه موقع تمرین اشتباه می‌کنم، روشم بده.» اشتباه توی تمرین سخت، بخشی از یادگیریه.
  • «سختی خوب فقط برای آدم‌های باهوشه.» برای بچه‌ها و بزرگسال‌ها هم کار کرده.
  • «باید همه‌ی روش‌ها رو از فردا با هم شروع کنم.» یکی دو تا رو عادت کنید، بعد بقیه رو اضافه کنید.

واژه‌های این درس، یه جا

  • سختی مطلوب یا سختی خوب (Desirable difficulty): سختی‌ای که یادگیری بلندمدت رو بیشتر می‌کنه.
  • عملکرد (Performance): اینکه موقع تمرین چقدر خوب انجام می‌دیم.
  • یادگیری (Learning): چیزی که بعدا و در موقعیت تازه می‌مونه.
  • قدرت ذخیره (Storage strength): اینکه یه چیز چقدر عمیق توی حافظه‌ست.
  • قدرت بازیابی (Retrieval strength): اینکه الان چقدر راحت به ذهن میاد.
  • تمرین متغیر (Variable practice): تمرین در شرایط مختلف.
  • روانی (Fluency): راحتی خوندن یا به ذهن اومدن.
  • پایه یا پیش‌نیاز (Prerequisite): چیزی که باید اول بلد باشیم.
  • بازخورد (Feedback): دیدن جواب درست بعد از تلاش.
  • محدوده‌ی درست: جایی که کار سخت ولی شدنیه.

یه تمرین کوتاه

این هفته:

  1. یه درس رو دو نیمه کنید.
  2. نیمه‌ی اول رو با دوباره خوندن مرور کنید.
  3. نیمه‌ی دوم رو با یادآوری فعال و یه حدس پیش از خوندن.
  4. یه هفته بعد، از هر دو نیمه خودتون رو امتحان کنید.
  5. نتیجه رو با حسی که موقع خوندن داشتید مقایسه کنید.

با این درس، ایستگاه «روش‌هایی که پژوهش پشتشونه» تموم می‌شه. ایستگاه بعدی، «درس خوندن و امتحان»، همین روش‌ها رو توی کارهای روزمره‌ی درس خوندن، مثل یادداشت‌برداری، خلاصه‌نویسی، برنامه‌ریزی و شب امتحان، به کار می‌بره.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • عملکرد امروز با یادگیری ماندگار فرق داره.
  • بعضی سختی‌ها امروز کندتون می‌کنن ولی فردا بیشتر یاد می‌مونن.
  • امتحان کردن خود، فاصله، قاطی کردن و حدس زدن، سختی‌های خوبن.
  • سختی وقتی خوبه که آخرش موفق بشید یا جواب رو ببینید.
  • سختی بی‌ربط، مثل خط بدخوان، شواهد محکمی نداره.
  • حس سختی، نشونه‌ی بد یاد گرفتن نیست.
  • مثل وزنه: کافی برای رشد، نه اون‌قدر که آسیب بزنه.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد