آموزشیاد بگیریم چطور یاد بگیریم

درس ۷۶ از ۱۱۵، توسعه فردی، حدود ۲۲ دقیقه خواندن

روش مطالعه صحیح: یک جلسه‌ی درس خواندن قدم به قدم

جواب کوتاه

روش مطالعه‌ی صحیح، بر پایه‌ی پژوهش‌ها، یعنی جلسه‌ی درس خوندن رو طوری بچینید که بیشترش صرف بیرون کشیدن از ذهن بشه، نه فقط خوندن: پیش از شروع هدف رو بنویسید و گوشی رو بیرون بذارید، چند دقیقه‌ی اول درس قبل رو بی کتاب به یاد بیارید، درس تازه رو با سوال بخونید، آخر هر بخش کتاب رو ببندید و بنویسید چی یاد گرفتید، تمرین رو قاطی و بی نگاه حل کنید، استراحت‌های کوتاه بی گوشی بذارید، و مرور رو برای روزهای بعد پخش کنید.

مثل پختن یه غذا

یه آشپز خوب، پختن رو از روشن کردن گاز شروع نمی‌کنه. اول مواد رو آماده می‌کنه، می‌شوره و خرد می‌کنه و کنار هم می‌چینه؛ بعد می‌پزه، و وسطش می‌چشه؛ آخر کار هم آشپزخونه رو جمع می‌کنه و یادداشت می‌کنه دفعه‌ی بعد چی رو عوض کنه. اگه همه‌ی این قدم‌ها رو حذف کنه و فقط «بپزه»، غذا یا می‌سوزه یا بی‌مزه می‌شه.

یه جلسه‌ی درس خوندن هم قدم‌های خودش رو داره. خیلی‌ها فقط «می‌خونن»: کتاب رو باز می‌کنن و از اول تا آخر می‌خونن. ولی پژوهش‌ها نشون دادن بیشتر یادگیری، توی قدم‌های پیش و بعد از خوندن ساخته می‌شه. این درس، اولین درس ایستگاه «درس خوندن و امتحان»، همه‌ی روش‌هایی که توی ایستگاه قبل دیدیم رو کنار هم می‌چینه و یه جلسه‌ی کامل درس خوندن رو، از پیش از شروع تا فردا، قدم به قدم نشون می‌ده.

پژوهش‌ها درباره‌ی روش‌های مطالعه چی می‌گن

جان دانلاسکی، کاترین راوسون، الیزابت مارش، میچل ناتان و دنیل ویلینگهام، توی مروری که سال ۲۰۱۳ در مجله‌ی Psychological Science in the Public Interest چاپ کردن، ده روش رایج مطالعه رو با صدها پژوهش سنجیدن. معیارشون این بود که هر روش، برای آدم‌های مختلف، موضوع‌های مختلف و امتحان‌های مختلف، چقدر خوب و چقدر قابل اعتماد کار می‌کنه.

نتیجه‌شون، دو روش رو «پرکاربرد» دونست: امتحان کردن خود، و پخش کردن مرور در طول زمان. سه روش رو «کاربرد متوسط»: پرسیدن «چرا»، توضیح دادن به خود، و قاطی کردن تمرین‌ها. و پنج روش رو «کم‌کاربرد»: خلاصه‌نویسی، هایلایت کردن، روش کلمه‌ی کلیدی برای حفظ، ساختن تصویر ذهنی از متن، و دوباره خوندن. جالبه که روش‌هایی که بیشتر دانش‌آموزها استفاده می‌کنن، یعنی هایلایت و دوباره خوندن، توی دسته‌ی آخرن.

یعنی هایلایت و دوباره خوندن ممنوعه؟

نه. «کم‌کاربرد» یعنی این روش‌ها به تنهایی، اثر کمی روی یادگیری بلندمدت دارن، نه اینکه ضرر بزنن. دوباره خوندن برای بار اول فهمیدن یه متن سخت، مفیده؛ هایلایت هم اگه کم و با فکر انجام بشه، می‌تونه جای نکته‌های اصلی رو برای مرور بعدی نشون بده. مشکل وقتیه که این‌ها تنها روش مطالعه باشن.

به زبون ساده: بیشتر وقت جلسه رو به روش‌های پرکاربرد بدید، و روش‌های کم‌کاربرد رو فقط به عنوان قدم‌های کمکی استفاده کنید. درس‌های «خلاصه نویسی درست» و «هایلایت و دوباره خواندن» توی همین ایستگاه، می‌گن این دو تا رو چطور مفیدتر کنید.

پیش از شروع: آماده کردن مواد

  1. جا: یه جای ثابت و آروم، با نور کافی؛ ترجیحا جایی که فقط برای درسه، نه تخت خواب.
  2. میز: فقط چیزهایی که برای همین جلسه لازمه؛ کتاب، دفتر، قلم، و یه برگه‌ی سفید.
  3. گوشی: بیرون اتاق، یا خاموش و توی کیف؛ نه روی میز.
  4. آب و خوراکی کوچیک: تا لازم نباشه وسط کار بلند شید.
  5. هدف: روی یه کاغذ، یه جمله که این جلسه دقیقا چی کار می‌کنید.

این پنج تا، کمتر از پنج دقیقه وقت می‌گیرن، ولی جلوی بیشتر حواس‌پرتی‌ها رو از قبل می‌گیرن. همون‌طور که درس «چندکاری» گفت، راحت‌ترین راه برای حواس‌پرت نشدن، اینه که چیزی برای حواس‌پرتی اونجا نباشه.

گوشی، بزرگ‌ترین دزد جلسه

آدریان وارد و همکارهاش، توی پژوهشی که توی درس «چندکاری» دیدیم، نشون دادن حتی گوشی خاموش روی میز، بخشی از ظرفیت ذهن رو می‌گیره، و بهترین نتیجه وقتی بود که گوشی توی اتاق دیگه بود. گلوریا مارک هم نشون داد هر قطع شدن، به‌طور میانگین بیش از بیست دقیقه طول می‌کشه تا آدم کاملا به کار برگرده.

اگه برای درس به گوشی نیاز دارید، مثلا برای فرهنگ لغت یا یه برنامه‌ی فلش‌کارت، اعلان‌ها رو خاموش کنید و فقط همون برنامه رو باز کنید. یه راه دیگه، اینه که یه برگه‌ی «بعدا» کنار دستتون باشه؛ هر وقت یادتون اومد باید به کسی پیام بدید یا چیزی رو چک کنید، روی برگه بنویسید و برگردید سر درس. توی استراحت، همه رو یه‌جا انجام بدید.

هدف جلسه: مشخص، نه مبهم

«امروز زیست می‌خونم» یه هدف مبهمه. «امروز بخش ۳ فصل گردش خون رو می‌خونم، به سوال‌های آخرش بی کتاب جواب می‌دم و یه شکل از قلب از حافظه می‌کشم» یه هدف مشخصه. هدف مشخص، دو تا فایده داره: می‌دونید دقیقا کی تموم شده، و موقع کار، می‌دونید دنبال چی هستید.

یه نکته‌ی مهم: هدف رو بر اساس «چی یاد بگیرم» بذارید، نه «چند ساعت بشینم». سه ساعت نشستن با گوشی و حواس پرت، از یه ساعت کار متمرکز با هدف روشن، کمتر یاد می‌ده. ساعت درس، معیار خوبی برای یادگیری نیست؛ کاری که انجام شده، هست.

برنامه‌ی «اگه… پس…»

پیتر گالویتزر (Peter Gollwitzer)، روان‌شناس، سال‌ها روی یه روش ساده کار کرده به اسم «قصد اجرا»، به انگلیسی Implementation intention: به جای «می‌خوام بیشتر درس بخونم»، یه جمله‌ی «اگه… پس…» بنویسید: «اگه ساعت پنج عصر شد، پس پشت میز می‌شینم و گوشی رو می‌ذارم توی اتاق خواب». یه مرور بزرگ که گالویتزر و پاسکال شیرن سال ۲۰۰۶ چاپ کردن، نشون داد این برنامه‌های اگه‌پس، به‌طور میانگین، احتمال انجام کار رو به شکل قابل توجهی بالا می‌برن.

دلیلش اینه که تصمیم از قبل گرفته شده؛ وقتی ساعت پنج می‌رسه، لازم نیست دوباره فکر کنید که الان درس بخونم یا نه، و با وسوسه‌ها کلنجار برید. چند تا اگه‌پس دیگه هم برای خود جلسه به کار میان: «اگه وسط درس یاد کاری افتادم، پس روی برگه‌ی بعدا می‌نویسم»؛ «اگه سر یه مسئله ده دقیقه گیر کردم، پس مثال حل‌شده‌ش رو می‌بینم».

پنج دقیقه‌ی اول: یادآوری دیروز

پیش از اینکه سراغ درس تازه برید، پنج دقیقه، بی نگاه به کتاب، روی یه برگه‌ی سفید هرچی از جلسه‌ی قبل یادتونه رو بنویسید. بعد با کتاب یا یادداشت‌هاتون چک کنید و جاهای خالی رو با یه رنگ دیگه اضافه کنید. این کار، یه مرور با فاصله‌ست که با یادآوری فعال انجام شده؛ دو تا از قوی‌ترین روش‌ها، توی پنج دقیقه.

یه فایده‌ی دیگه هم داره: درس تازه معمولا روی درس قبلی ساخته می‌شه. وقتی اول درس قبلی رو فعال کنید، قلاب‌هایی آماده می‌شن که درس تازه بهشون آویزون می‌شه؛ همون چیزی که درس «پرسیدن چرا» گفت. مثل گرم کردن پیش از ورزش، ذهن رو برای کار اصلی آماده می‌کنه.

خوندن درس تازه: با سوال، نه از سر وظیفه

  1. پیش از خوندن، عنوان‌ها، شکل‌ها و سوال‌های آخر فصل رو نگاه کنید.
  2. به چند تا از سوال‌ها، بی خوندن، حدس بزنید؛ همون امتحان پیش از درس.
  3. بخش رو بخونید، با این هدف که جواب سوال‌ها رو پیدا کنید.
  4. کنار هر پاراگراف مهم، توی حاشیه یه سوال «چرا» یا «چطور» بنویسید.
  5. اگه یه بخش رو نفهمیدید، یه بار دیگه آروم بخونیدش؛ این دوباره خوندن مفید برای فهمیدنه.

بخش‌ها رو کوتاه نگه دارید؛ چند صفحه، نه یه فصل کامل. هرچی بخش کوتاه‌تر باشه، یادآوری آخرش راحت‌تره و ذهن کمتر پرسه می‌زنه. درس «روش SQ3R» توی همین ایستگاه، یه نسخه‌ی کامل‌تر و قدیمی‌تر از همین خوندن با سوال رو داره.

آخر هر بخش: کتاب رو ببندید

این مهم‌ترین قدم کل جلسه‌ست. آخر هر بخش، کتاب رو ببندید و روی یه برگه بنویسید یا بلند بگید که چی خوندید؛ با کلمه‌های خودتون، بی نگاه. بعد کتاب رو باز کنید، چک کنید چی جا افتاد، و فقط همون‌ها رو دوباره بخونید. یه شکل ساده هم اگه می‌تونید، از حافظه بکشید.

شاید فکر کنید این کار وقت زیادی می‌گیره و بهتره همون وقت رو صرف خوندن بخش بعدی کنید. ولی پژوهش رودیگر و کارپیک که توی درس «یادآوری فعال» دیدیم، نشون داد یه هفته بعد، یادآوری حدود ۶۱ درصد و دوباره خوندن حدود ۴۰ درصد یادشون مونده بود. یعنی این چند دقیقه، با ارزش‌ترین دقیقه‌های جلسه‌ن.

تمرین: بی نگاه، و قاطی

برای درس‌هایی که مسئله و تمرین دارن، مثل ریاضی، فیزیک یا شیمی، بخش مهمی از جلسه باید حل مسئله باشه، نه خوندن. مسئله‌ها رو بی نگاه به متن و مثال‌ها حل کنید؛ اگه گیر کردید، اول چند دقیقه کلنجار برید، بعد مثال حل‌شده رو ببینید، و بعد یه مسئله‌ی شبیه رو دوباره بی نگاه حل کنید.

اگه چند فصل خوندید، چند مسئله از فصل‌های قبلی رو هم قاطی کنید، تا همون‌طور که درس «اینترلیوینگ» گفت، انتخاب روش رو هم تمرین کنید. و پیش از حل هر مسئله‌ی قاطی، بنویسید از چه جنسیه. این بخش، معمولا سخت‌ترین و کم‌حس‌خوب‌ترین بخش جلسه‌ست؛ و دقیقا همون بخشیه که امتحان ازش ساخته شده.

استراحت: کوتاه، منظم، بی گوشی

ذهن نمی‌تونه ساعت‌ها پشت هم روی یه کار سخت متمرکز بمونه. یه روش رایج، تکنیک پومودوروئه، که فرانچسکو چیریلو دهه‌ی ۱۹۸۰ پیشنهاد داد: ۲۵ دقیقه کار، ۵ دقیقه استراحت، و بعد از چهار دور، یه استراحت بلندتر. خیلی‌ها هم ۵۰ دقیقه کار و ۱۰ دقیقه استراحت رو ترجیح می‌دن. عدد دقیق مهم نیست؛ مهم اینه که استراحت‌ها منظم و از قبل برنامه‌ریزی‌شده باشن.

توی استراحت، از گوشی دوری کنید؛ همون‌طور که درس «شبکه‌ی حالت پیش‌فرض» گفت، استراحتی که با ویدیو و پیام پر بشه، به ذهن فرصت آزاد شدن و جا انداختن نمی‌ده. کمی راه رفتن، آب خوردن، کش و قوس دادن بدن یا نگاه کردن از پنجره، استراحت‌های بهتری‌ان. درس‌های «تکنیک پومودورو» و «استراحت هنگام مطالعه» توی همین مسیر، جزئیات بیشتری دارن.

پنج دقیقه‌ی آخر: جمع کردن آشپزخونه

  1. روی یه کارت کوچیک، سه نکته‌ی مهم امروز رو بی نگاه بنویسید.
  2. سوال‌هایی که امروز بلد نبودید یا اشتباه زدید رو جدا علامت بزنید.
  3. برای همین درس، توی تقویم یه مرور برای فردا، چند روز بعد و یه هفته بعد بذارید.
  4. یه خط بنویسید: جلسه‌ی بعد از کجا شروع می‌کنم.
  5. یه خط هم برای خودتون: چی خوب پیش رفت و چی رو دفعه‌ی بعد عوض کنم.

قدم چهارم، یعنی نوشتن نقطه‌ی شروع جلسه‌ی بعد، یه فایده‌ی ساده ولی بزرگ داره: فردا وقت پشت میز نشستید، لازم نیست فکر کنید از کجا شروع کنید؛ و همون‌طور که درس «چندکاری» گفت، نوشتن قدم بعدی، ته‌مونده‌ی توجه رو کمتر می‌کنه. قدم پنجم هم همون ارزیابی فراشناختیه.

یه کار کوچیک دیگه هم برای پنج دقیقه‌ی آخر: یه خط بنویسید که فردا از کجا شروع می‌کنید، مثلا «بخش سه‌ی فصل چهار، با این دو سوال». این خط، شروع جلسه‌ی فردا رو خیلی آسون‌تر می‌کنه؛ چون سخت‌ترین لحظه‌ی هر جلسه، معمولا همون دقیقه‌ی اوله که نمی‌دونید از کجا شروع کنید. یه یادداشت کوتاه از دیروز، همون لحظه رو حذف می‌کنه.

فردا، چند روز بعد، یه هفته بعد

یادگیری با بسته شدن کتاب تموم نمی‌شه. مرورهایی که آخر جلسه توی تقویم گذاشتید، کوتاه‌ان؛ پنج تا ده دقیقه برای هر درس. توی هر مرور، اول بی نگاه، سه نکته‌ی کارت رو بسازید و به سوال‌های علامت‌خورده جواب بدید؛ بعد چک کنید. همون‌طور که درس «تکرار با فاصله» گفت، هر مرور با فاصله، فراموشی بعدی رو کندتر می‌کنه.

اگه زیاد درس دارید، این مرورها می‌تونن روی هم جمع بشن. یه راه ساده برای مدیریتشون، جعبه‌ی لایتنر یا یه برنامه‌ی فلش‌کارته که خودش می‌گه امروز چی رو مرور کنید. درس «برنامه ریزی درسی با تکرار با فاصله» توی همین ایستگاه، یه برنامه‌ی کامل هفتگی و ماهانه رو نشون می‌ده.

یه هفته، به جای یه شب

همه‌ی این قدم‌ها وقتی بیشترین اثر رو دارن که درس خوندن رو بین روزهای هفته پخش کنید، نه اینکه همه‌ش رو برای یه شب بذارید. پنج جلسه‌ی یه‌ساعته توی پنج روز، تقریبا همیشه از یه جلسه‌ی پنج‌ساعته توی یه روز بیشتر یاد می‌ده؛ همون اثر فاصله.

یه برنامه‌ی ساده‌ی هفتگی: هر روز یه یا دو جلسه، هر کدوم با درس تازه و مرور درس‌های قبلی؛ یه روز در هفته، مثلا جمعه، فقط برای مرور قاطی همه‌ی درس‌های هفته با یادآوری فعال؛ و یه روز هم استراحت کامل. استراحت کامل هم بخشی از برنامه‌ست؛ ذهن و بدن خسته، کمتر یاد می‌گیرن.

خواب، آخرین قدم هر روز درس

خیلی از دانش‌آموزها، برای وقت بیشتر درس، از خوابشون کم می‌کنن. ولی همون‌طور که درس‌های بخش «سیستم حافظه» همین مسیر گفتن، خواب بخشی از خود یادگیریه: موقع خواب، مغز درس‌های روز رو مرتب و محکم می‌کنه. کم خوابیدن یعنی هم امروز با ذهن خسته‌تر درس خوندید، هم امشب فرصت جا انداختنش رو کم کردید.

یه برنامه‌ی ساده: ساعت خواب و بیداری رو تقریبا ثابت نگه دارید، حتی آخر هفته‌ها؛ یه ساعت پیش از خواب، صفحه‌ی گوشی و کامپیوتر رو کنار بذارید؛ و اگه یه درس خیلی مهمه، یه مرور کوتاهش رو شب پیش از خواب انجام بدید و یه مرور دیگه صبح فردا.

اگه چند ساعت پشت سر هم وقت دارید

گاهی، مثلا آخر هفته یا تعطیلات، چند ساعت پشت سر هم برای درس وقت دارید. بهترین کار اینه که این چند ساعت رو به چند جلسه‌ی کوتاه‌تر با استراحت تقسیم کنید، و موضوع‌ها رو عوض کنید: مثلا یه ساعت ریاضی، استراحت، یه ساعت زبان، استراحت، یه ساعت مرور قاطی. عوض کردن موضوع، هم ذهن رو تازه نگه می‌داره، هم یه جور اینترلیوینگه.

سخت‌ترین درس رو برای وقتی بذارید که از همه سرحال‌ترید؛ برای خیلی‌ها، صبحه، ولی هر کس خودش رو می‌شناسه؛ همون دونستن درباره‌ی خود که درس «فراشناخت» گفت. و آخر یه روز طولانی، یه جلسه‌ی کوتاه مرور بی کتاب، کل روز رو جمع می‌کنه.

اشتباه‌های رایج

  1. فقط خوندن: تمام جلسه صرف خوندن و هایلایت، بی هیچ یادآوری.
  2. گوشی روی میز: حتی خاموش، بخشی از ذهن رو می‌گیره.
  3. هدف ساعتی: «سه ساعت می‌خونم» به جای «این سه کار رو انجام می‌دم».
  4. بخش‌های خیلی بلند: یه فصل کامل خوندن پیش از هر یادآوری.
  5. نگاه زود به جواب: پیش از تلاش واقعی، کتاب یا جواب رو نگاه کردن.
  6. شب امتحانی: همه‌ی درس برای یه شب، و هیچ مروری پیش از اون.
  7. کم کردن خواب: برای وقت بیشتر، بی اینکه بدونیم خواب جزو یادگیریه.

برای درس‌های مختلف

اسکلت جلسه برای همه‌ی درس‌ها یکیه، ولی وزن قدم‌ها فرق می‌کنه. برای ریاضی و علوم، بیشتر وقت به حل مسئله‌ی بی‌نگاه و قاطی برسه و کمتر به خوندن. برای تاریخ، ادبیات و درس‌های متنی، بیشتر وقت به خوندن با سوال، پرسیدن «چرا» و یادآوری روی برگه‌ی سفید برسه. برای زبان، بیشتر وقت به فلش‌کارت، گفتن بلند و ساختن جمله.

یه قاعده‌ی کلی: هر درسی که امتحانش از شما می‌خواد یه کاری بکنید، مثل حل مسئله یا نوشتن انشا، بیشتر وقت جلسه‌ش باید صرف همون کار بشه، نه صرف خوندن درباره‌ی اون کار. همون‌طور که شنا رو با خوندن کتاب شنا یاد نمی‌گیرید.

برای درس‌هایی که حفظی‌ترن، مثل لغت یه زبان تازه یا اسم‌ها و تاریخ‌ها، سهم فلش‌کارت و جعبه‌ی لایتنر رو بیشتر کنید؛ ده دقیقه‌ی اول هر جلسه، کارت‌های اون روز. برای درس‌هایی که فهمیدنی‌ترن، مثل فیزیک یا فلسفه، سهم «پرسیدن چرا» و توضیح دادن با کلمه‌های خودتون رو بیشتر کنید. و برای درس‌هایی که مهارتین، مثل ریاضی و برنامه‌نویسی، بیشتر جلسه رو صرف حل کردن بی نگاه به جواب کنید. قالب جلسه همونه؛ فقط وزن هر بخش عوض می‌شه.

برای بچه‌ها

برای بچه‌ها، جلسه‌ها کوتاه‌تر باشن؛ برای بچه‌های دبستانی، ۱۵ تا ۲۵ دقیقه با استراحت. بخش مهمی از کار، ساختن عادته: یه جای ثابت، یه ساعت ثابت، و یه شروع ثابت؛ مثلا اول همیشه «بگو دیروز چی یاد گرفتیم». این‌طوری، روال به یه چیز عادی تبدیل می‌شه و لازم نیست هر روز سرش بحث کنید.

پدر و مادرها می‌تونن نقش «سوال‌پرس» رو داشته باشن: آخر جلسه، چند سوال از درس امروز بپرسن، بی کتاب. این همون یادآوری فعاله، و برای بچه شبیه یه بازی‌ست. و یادتون باشه، خواب کافی برای بچه‌ها از بزرگسال‌ها هم مهم‌تره.

برای سن بالا

برای بزرگسال‌هایی که بعد از سال‌ها دوباره درس می‌خونن، مثلا برای یه مدرک تازه یا یه زبان تازه، این روال یه مزیت بزرگ داره: به جای اینکه دنبال اراده‌ی آهنین باشید، یه اسکلت ساده دارید که هر روز تکرارش می‌کنید. جلسه‌های کوتاه‌تر و منظم‌تر، معمولا از جلسه‌های طولانی و گاه‌به‌گاه بهتر جواب می‌دن.

یه نکته‌ی عملی: چون وقت بزرگسال‌ها معمولا تیکه‌تیکه‌ست، از برنامه‌ی اگه‌پس استفاده کنید تا درس خوندن به یه زمان ثابت وصل بشه؛ مثلا «بعد از شام، بیست دقیقه». و از تجربه‌ی زندگیتون برای مثال و «چرا» استفاده کنید؛ این همون جالباسی پر از قلابه که درس «پرسیدن چرا» گفت.

چند تا حرف که زیاد می‌شنوید

  • «هرچی بیشتر بشینم، بیشتر یاد می‌گیرم.» کار متمرکز با هدف، از ساعت‌ها نشستن مهم‌تره.
  • «روش مطالعه یعنی خوندن دقیق.» بیشتر یادگیری، از بیرون کشیدن از ذهن میاد.
  • «هایلایت و دوباره خوندن بهترین روش‌هان.» توی مرور بزرگ، جزو کم‌کاربردها بودن.
  • «استراحت وقت تلف کردنه.» استراحت کوتاه و بی گوشی، بخشی از جلسه‌ست.
  • «کم خوابیدن برای درس بیشتر، معامله‌ی خوبیه.» خواب، خودش بخشی از یادگیریه.
  • «یه روش برای همه‌ی درس‌ها.» اسکلت یکیه، وزن قدم‌ها برای هر درس فرق می‌کنه.

واژه‌های این درس، یه جا

  • روش مطالعه (Study method): ترتیب کارهایی که توی یه جلسه‌ی درس انجام می‌دیم.
  • قصد اجرا (Implementation intention): برنامه‌ی «اگه… پس…».
  • پومودورو (Pomodoro): ۲۵ دقیقه کار و ۵ دقیقه استراحت.
  • یادآوری فعال (Active recall): بیرون کشیدن از ذهن بی نگاه.
  • تکرار با فاصله (Spaced repetition): مرور در روزهای مختلف.
  • اینترلیوینگ (Interleaving): قاطی کردن تمرین‌ها.
  • پرکاربرد و کم‌کاربرد (High و Low utility): رتبه‌بندی دانلاسکی و همکارها.
  • برگه‌ی «بعدا»: جای نوشتن فکرهای مزاحم.
  • هدف مشخص (Specific goal): هدفی که می‌دونید کی تموم شده.
  • ارزیابی (Evaluation): نگاه آخر جلسه به اینکه چی خوب بود.

یه تمرین کوتاه

جلسه‌ی بعدی درس‌تون رو این‌طوری برگزار کنید:

  1. هدف رو بنویسید و گوشی رو بیرون اتاق بذارید.
  2. پنج دقیقه درس قبلی رو بی کتاب بنویسید.
  3. درس تازه رو بخش به بخش، با سوال بخونید و آخر هر بخش کتاب رو ببندید.
  4. استراحت‌ها رو کوتاه و بی گوشی نگه دارید.
  5. آخر جلسه سه نکته روی کارت بنویسید و مرورها رو توی تقویم بذارید.

درس بعدی، «روش SQ3R»، یه روش قدیمی و معروف برای خوندن کتاب‌های درسیه که خیلی از این قدم‌ها رو، از دهه‌ی ۱۹۴۰، توی پنج حرف خلاصه کرده.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • پیش از شروع: هدف جلسه روی کاغذ، گوشی بیرون اتاق.
  • پنج دقیقه‌ی اول: درس قبلی رو بی کتاب به یاد بیارید.
  • خوندن با سوال؛ آخر هر بخش، کتاب بسته و یادآوری.
  • تمرین، بی نگاه به متن و ترجیحا قاطی.
  • استراحت کوتاه بی گوشی، بعد از هر ۲۵ تا ۵۰ دقیقه.
  • آخر جلسه: سه نکته روی کارت و برنامه‌ی مرور.
  • خواب، آخرین قدم هر روز درس خوندنه.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد