آموزشیاد بگیریم چطور یاد بگیریم
جعبه لایتنر چیست و چطور بسازیم
جواب کوتاه
جعبهی لایتنر، به انگلیسی Leitner system، یه جعبه با چند خونه برای فلشکارتهاست: کارت تازه میره خونهی اول؛ هر بار درست جوابش رو دادید، یه خونه جلو میره و دیرتر دوباره میبینیدش؛ هر بار غلط جواب دادید، برمیگرده خونهی اول. اینطوری کارتهای سخت زیاد مرور میشن و کارتهای آسون کم، و دو روش پرقدرت یادگیری، یعنی یادآوری فعال و تکرار با فاصله، بی حساب و کتاب کنار هم اجرا میشن.
کارتی که مثل دانشآموز کلاس به کلاس میره
یه مدرسهی خیالی رو تصور کنید که پنج کلاس داره. هر دانشآموز تازه، از کلاس اول شروع میکنه. آخر هر دوره یه امتحان کوچیک میده: اگه قبول شد، یه کلاس بالا میره؛ اگه رد شد، هرجا بود، برمیگرده کلاس اول. کلاس اول هر روز امتحان داره، کلاس دوم هر چند روز، کلاس پنجم فقط هر ماه. دانشآموزی که کلاس پنجم رو هم قبول بشه، فارغالتحصیل میشه.
حالا جای دانشآموزها، فلشکارت بذارید: کارتهایی که یه طرفشون سواله و طرف دیگه جواب. این مدرسه، همون جعبهی لایتنره. کارتهایی که سختن، مدام برمیگردن کلاس اول و زیاد دیده میشن؛ کارتهایی که بلدید، زود بالا میرن و کم دیده میشن. این درس میگه این جعبه از کجا اومده، چرا جواب میده، و قدم به قدم چطور یه جعبهی کاغذی بسازید و هر روز باهاش کار کنید.
جعبهی لایتنر یعنی چی
جعبهی لایتنر، که بهش سیستم لایتنر، به انگلیسی Leitner system، هم میگن، یه روش مرور با فلشکارته که توی اون کارتها بر اساس اینکه چقدر بلدیدشون، توی خونههای مختلف یه جعبه قرار میگیرن. هر خونه، فاصلهی مرور خودش رو داره؛ خونههای اول زود به زود، خونههای آخر با فاصلهی زیاد.
فلشکارت، به انگلیسی Flashcard، هم یعنی یه کارت کوچیک که یه طرفش یه سوال، کلمه یا نشونهست و طرف دیگهش جواب. خود فلشکارت قدیمیه؛ چیزی که لایتنر اضافه کرد، روش چیدن و جابهجا کردن کارتها بود، تا لازم نباشه برای هر کارت تاریخ مرور حساب کنید. جعبه، خودش حساب میکنه.
سباستین لایتنر کی بود
سباستین لایتنر (Sebastian Leitner) یه روزنامهنگار و نویسندهی آلمانی بود که دههی ۱۹۷۰ کتابی دربارهی یادگیری نوشت، به اسم «اینطوری یاد گرفتن رو یاد میگیریم»، که اسمش به آلمانی So lernt man lernen ـه و سال ۱۹۷۲ چاپ شد. توی این کتاب، روش جعبه رو برای یاد گرفتن کلمهها و هر چیز دیگهای که حفظ کردن لازم داره، پیشنهاد داد.
لایتنر خودش پژوهشگر آزمایشگاهی نبود؛ کاری که کرد، این بود که چیزهایی که روانشناسها از قبل دربارهی مرور و فراموشی میدونستن، مثل منحنی فراموشی ابینگهاوس، رو به یه وسیلهی ساده و دستی تبدیل کرد که هر کسی بتونه بسازه. برای همینه که بعد از پنجاه سال، هنوز توی خیلی از کشورها، از جمله ایران، برای یاد گرفتن زبان و آمادگی کنکور استفاده میشه.
چرا جعبهی لایتنر کار میکنه
جعبهی لایتنر، دو تا از قویترین روشهایی که پژوهشها برای یادگیری پیدا کردن رو با هم اجرا میکنه. اولی یادآوری فعاله، که دو درس قبل بازش کردیم: هر کارت مجبورتون میکنه جواب رو از ذهن بیرون بکشید، نه اینکه فقط بخونیدش. دومی تکرار با فاصلهست، که درس قبل بود: کارتها با فاصلههایی که کمکم بیشتر میشه، دوباره میان.
نکتهی سوم، که خیلی هم مهمه، اینه که جعبه وقت شما رو عادلانه پخش میکنه: بیشترین وقت رو صرف کارتهایی میکنید که بلد نیستید، و کمترین وقت رو صرف کارتهایی که بلدید. با یه دسته کارت معمولی، همهی کارتها رو یه اندازه مرور میکنید، و وقت زیادی روی چیزهایی که بلدید تلف میشه. یه نکتهی صادقانه هم بگیم: خود جعبهی لایتنر، با این شکل دقیق، کمتر مستقیم توی آزمایشها سنجیده شده؛ قدرتش از دو روشیه که پشتشه، و اون دو تا، پشتوانهی خیلی محکمی دارن.
ساختن جعبه، با یه جعبه کفش
- یه جعبه کفش یا هر جعبهی دراز دیگهای پیدا کنید که کارتها ایستاده توش جا بشن.
- با چهار تیکه مقوا، جعبه رو به پنج خونه تقسیم کنید؛ میشه خونهها رو کمکم بزرگتر گرفت، چون کارتهای بیشتری به خونههای آخر میرسن.
- روی هر مقوا، شمارهی خونه رو بنویسید: ۱، ۲، ۳، ۴، ۵.
- یه دسته کارت کوچیک بخرید یا ببرید؛ اندازهای که توی دست جا بشه.
- کنار جعبه، یه کاغذ برای برنامهی هر خونه بچسبونید؛ پایینتر میگیم چی بنویسید.
همین. لازم نیست جعبهی آماده بخرید؛ هر جعبهای که خونه داشته باشه، کار میکنه. حتی میشه به جای جعبه، پنج تا پاکت نامه یا پنج تا گیره کاغذ داشت. چیزی که مهمه، قانونهای جابهجا کردنه، نه خود جعبه.
کارت: یه طرف سوال، یه طرف جواب
روی یه طرف کارت، چیزی بنویسید که ذهن رو به سمت جواب ببره: یه سوال، یه کلمه، یه شکل یا یه نصفهجمله. روی طرف دیگه، جواب. مثلا برای زبان: «apple» روی یه طرف، «سیب» روی طرف دیگه. برای تاریخ: «جنگ چالدران چه سالی بود؟» و پشتش «۸۹۳ خورشیدی». برای ریاضی: «مساحت دایره؟» و پشتش «پی ضرب در شعاع به توان دو».
سوال خوب، شما رو مجبور میکنه جواب رو بسازید، نه فقط بشناسید. «پایتخت فرانسه پاریسه؟» یه سوال بلهوخیره و تقریبا هیچ یادآوریای لازم نداره؛ «پایتخت فرانسه کجاست؟» بهتره. درس «فلشکارت خوب» توی همین مسیر، کامل دربارهی نوشتن کارت خوب حرف میزنه.
پنج قاعده برای کارت خوب
- یه کارت، یه چیز: اگه جواب سه بخش داره، سه تا کارت بسازید.
- کوتاه: جوابی که بشه توی چند ثانیه گفت.
- با کلمههای خودتون: کارتی که از روی کتاب کپی شده، کمتر یادتون میمونه.
- مثال یا شکل کوچیک: یه شکل ساده یا یه مثال، کارت رو زندهتر میکنه.
- اول بفهمید، بعد کارت بسازید: کارت برای نگه داشتن چیزیه که فهمیدید، نه جای فهمیدن.
قانونهای جابهجا کردن
- هر کارت تازه، از خونهی ۱ شروع میکنه.
- کارت رو بردارید، سوال رو بخونید و جواب رو بلند بگید یا بنویسید؛ پیش از برگردوندن کارت.
- کارت رو برگردونید و چک کنید.
- درست بود؟ کارت یه خونه جلو میره: از ۱ به ۲، از ۲ به ۳ و همینطور.
- غلط یا ناقص بود؟ کارت، هر جا بود، برمیگرده خونهی ۱.
- کارتی که توی خونهی ۵ هم درست جواب داده بشه، از جعبه بیرون میاد و «فارغالتحصیل» میشه.
قانون پنجم، قانون سختیه و خیلیها دوست ندارن کارتی که توی خونهی ۴ بوده رو برگردونن خونهی ۱. ولی همین قانونه که جعبه رو درستکار نگه میداره: اگه یه چیزی رو توی خونهی ۴ یادتون نیومد، یعنی هنوز اونقدر محکم نیست که بشه یه ماه بهش سر نزد. بعضیها نسخهی نرمتری رو ترجیح میدن که کارت غلط فقط یه خونه عقب بره؛ این هم کار میکنه، ولی کارتهای سخت رو کمتر میبینید.
یه جلسهی روزانه
- هر روز یه وقت ثابت، مثلا بعد از ناهار، ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بذارید.
- ببینید امروز نوبت کدوم خونههاست؛ خونهی ۱ همیشه هست.
- از خونهای که شمارهی بزرگتری داره شروع کنید، تا کارتهایی که بالا میرن، امروز دوباره دیده نشن.
- هر کارت رو با قانونها جابهجا کنید.
- آخر کار، چند کارت تازه به خونهی ۱ اضافه کنید.
ده دقیقهی هر روز، خیلی بهتر از یه ساعت یه بار در هفتهست؛ همون درسی که «تکرار با فاصله» گفت. اگه یه روز جا افتاد، نگران نشید؛ فردا از همون جا ادامه بدید. ولی اگه چند روز پشت هم جا بیفته، خونهی ۱ زیادی پر میشه.
یه هفتهی اول، روز به روز
فرض کنید شنبه ۱۵ کارت تازه برای کلمههای انگلیسی میسازید و همهشون میرن خونهی ۱. شنبه یه بار مرورشون میکنید؛ ۹ تا رو درست میگید و میرن خونهی ۲، ۶ تا میمونن خونهی ۱. یکشنبه فقط خونهی ۱ نوبتشه: اون ۶ تا رو مرور میکنید و ۱۰ کارت تازه هم اضافه میکنید. دوشنبه، خونهی ۲ هم نوبتشه: اون ۹ تا رو اول میبینید؛ ۷ تا میرن خونهی ۳ و ۲ تا برمیگردن خونهی ۱.
آخر هفتهی اول، احتمالا چند کارت توی خونهی ۳ دارید، تعداد زیادی توی خونهی ۲، و کارتهای سخت هنوز توی خونهی ۱. این کاملا طبیعیه. چیزی که باید دیده بشه اینه که هر روز، فقط ۱۰ تا ۱۵ دقیقه وقت گذاشتید، و کارتهایی که بلد بودید، دیگه هر روز وقتتون رو نمیگیرن. از هفتهی سوم و چهارم به بعد، اولین کارتها به خونهی ۵ میرسن.
کارت از اشتباههای خودتون
یکی از بهترین منبعها برای کارت ساختن، اشتباههای خودتونه. هر بار که توی یه تمرین، آزمون یا امتحان، سوالی رو غلط جواب دادید، یا مطمئن نبودید، یه کارت ازش بسازید: سوال روی یه طرف، جواب درست و یه جمله دربارهی اینکه چرا اشتباه کردید، روی طرف دیگه.
این کار دو تا فایده داره. اول، جعبه پر میشه از دقیقا همون چیزهایی که هنوز بلد نیستید، نه چیزهایی که از قبل بلد بودید. دوم، جملهی «چرا اشتباه کردم» خودش یه یادگیری فراشناختیه، همونطور که درس «فراشناخت» گفت. کمکم میبینید اشتباههاتون الگو دارن؛ مثلا همیشه علامت منفی رو جا میندازید. اون وقت میدونید دقیقا روی چی کار کنید.
هر خونه کی مرور بشه: دو راه
راه اول، برنامهی تقویمی: برای هر خونه یه فاصلهی ثابت بذارید. یه برنامهی رایج که خیلیها استفاده میکنن اینطوریه: خونهی ۱ هر روز، خونهی ۲ هر دو یا سه روز، خونهی ۳ هر هفته، خونهی ۴ هر دو هفته و خونهی ۵ هر ماه. این عددها رو روی همون کاغذ کنار جعبه بنویسید و روی تقویم علامت بزنید هر خونه آخرین بار کی مرور شد.
راه دوم، برنامهی پر شدن: هر خونه وقتی مرور میشه که پر شده باشه. چون خونههای آخر بزرگترن و کارتها دیرتر بهشون میرسن، خودبهخود دیرتر پر میشن، و فاصلهها بیشتر میشه. این راه تقویم نمیخواد، ولی اگه کارت تازه کم اضافه کنید، ممکنه یه خونه خیلی دیر پر بشه. هر کدوم رو که راحتترید انتخاب کنید؛ مهم اینه که خونههای جلوتر، دیرتر مرور بشن.
اگه هنوز مطمئن نیستید، با برنامهی تقویمی شروع کنید؛ چون سادهتره و روزهای مرور هر خونه از قبل معلومه. بعد از یکی دو ماه، خودتون میبینید کدوم خونهها زیادی شلوغ یا زیادی خالیان و میتونید فاصلهها رو کمی عوض کنید.
روزی چند کارت تازه
اشتباه رایج اول کار اینه که آدم یه شب صد تا کارت میسازه و همه رو یهجا توی خونهی ۱ میریزه. نتیجهش اینه که خونهی ۱ اونقدر شلوغ میشه که مرورش یه ساعت طول میکشه، و بعد از چند روز، آدم خسته میشه و ولش میکنه.
قاعدهی بهتر: هر روز فقط ۱۰ تا ۲۰ کارت تازه اضافه کنید، بسته به اینکه چقدر وقت دارید. یادتون باشه هر کارت تازه، توی هفتههای بعد هم چند بار دیده میشه؛ پس ۲۰ کارت تازهی امروز، یعنی کار چند روز آینده. اگه خونهی ۱ خیلی شلوغ شد، چند روز کارت تازه اضافه نکنید تا خالی بشه.
کارتهای فارغالتحصیل
کارتی که از خونهی ۵ هم درست بیرون اومد، یعنی چند بار، با فاصلههای بیشتر و بیشتر، درست به یاد آوردیدش؛ آخرین بارش حدود یه ماه بعد از قبلی بوده. این چیز، حالا خیلی محکم توی حافظهست. این کارتها رو توی یه پاکت جدا، با اسم «بلدم»، بذارید.
اینکه کارتهای فارغالتحصیل دیگه هیچوقت مرور نشن یا نه، به هدفتون بستگی داره. برای امتحان آخر ترم، احتمالا کافیه. برای چیزهایی که میخواید سالها بمونن، مثل کلمههای یه زبان، هر چند ماه یه بار، یه نگاه سریع به پاکت «بلدم» بندازید؛ هر کارتی که یادتون نیومد، برگرده خونهی ۱. دیدن اون پاکت که روز به روز کلفتتر میشه، خودش انگیزهی خیلی خوبیه.
برای یاد گرفتن زبان
جعبهی لایتنر بیشتر از هر جای دیگه، برای کلمههای زبان خارجی استفاده میشه. یه نکتهی مهم اینجا، دو طرفه بودنه: اینکه با دیدن «apple» بگید «سیب»، آسونتر از اینه که با دیدن «سیب» بگید «apple». اگه میخواید موقع حرف زدن هم کلمه یادتون بیاد، برای کلمههای مهم، دو کارت بسازید؛ یکی از انگلیسی به فارسی، یکی از فارسی به انگلیسی.
یه نکتهی دیگه: کلمه رو تنها ننویسید، توی یه جملهی کوتاه بنویسید؛ مثلا روی کارت «I ate an apple» و زیر «apple» خط بکشید. اینطوری هم معنی رو یاد میگیرید، هم طرز استفاده رو. تلفظ رو هم اگه میتونید، بلند بگید؛ گفتن بلند، خودش یه یادآوری قویتره. مسیر «آموزش زبان انگلیسی» همین سایت، از همین روش زیاد استفاده میکنه.
برای شروع زبان، با کلمههای پرکاربرد شروع کنید، نه کلمههای تصادفی از یه فهرست بلند. کلمههایی که هر روز میشنوید و میبینید، بیرون از جعبه هم مرور میشن و خیلی زودتر جا میافتن. وقتی یه کلمه رو توی یه فیلم یا متن دیدید و شناختید، همون یه یادآوری رایگانه.
برای ریاضی، علوم و درسهای فهمیدنی
جعبهی لایتنر فقط برای کلمه و تاریخ نیست. برای ریاضی و علوم، میشه روی کارت، یه مسئلهی کوچیک یا یه سوال «چرا» نوشت: «چرا شب و روز داریم؟» یا «مشتق x به توان دو چیه و چرا؟». پشتش، یه جواب کوتاه با دلیل.
ولی یادتون باشه، جعبه جای فهمیدن نیست؛ جای نگه داشتن چیزیه که فهمیدید. اول درس رو بفهمید، مسئله حل کنید، بعد نکتههای کلیدیش رو کارت کنید. برای مهارتهایی که حل مسئلهی کامل لازم دارن، کنار جعبه، تمرین حل مسئله هم لازمه؛ درسهای «اینترلیوینگ» و «تست زدن» همین مسیر، اون بخش رو پوشش میدن.
شکل و صدا روی کارت
کارت لازم نیست فقط نوشته باشه. یه شکل کوچیک، حتی یه نقاشی ساده با خودکار، کارت رو خیلی بهیادموندنیتر میکنه؛ همون ترکیب کلمه و تصویری که درس «افسانههای مغز» گفت برای همه کار میکنه. برای کلمهی «چتر»، یه چتر کوچیک بکشید؛ برای یه فرمول، یه شکل از چیزی که فرمول دربارهش حرف میزنه.
برای زبان، صدا هم مهمه. اگه با کاغذ کار میکنید، موقع مرور، کلمه رو بلند بگید. اگه با برنامه کار میکنید، بیشتر برنامههای فلشکارت اجازه میدن صدای تلفظ رو هم به کارت اضافه کنید. یه کارت خوب برای زبان، چهار چیز داره: کلمه، یه جملهی کوتاه، یه شکل یا معنی، و صدا. لازم نیست همهی کارتها اینقدر کامل باشن؛ برای کلمههای سخت، این کمک بزرگیه.
اشتباههای رایج
- نگاه کردن پیش از جواب دادن: کارت رو برمیگردونید و میگید «آره، همین بود».
- کارتهای بزرگ: یه کارت با یه پاراگراف جواب، که هیچوقت درست کامل یادتون نمیاد.
- تقلب با خودتون: جواب نصفه رو «درست» حساب میکنید که کارت بالا بره.
- کارت تازهی زیاد: خونهی ۱ اونقدر پر میشه که ولش میکنید.
- مرور نامنظم: یه هفته هر روز، بعد دو هفته هیچ.
- کپی کردن از کتاب: کارتهایی که با کلمههای خودتون نیستن.
بیشتر این اشتباهها، از یه جا میان: عجله برای اینکه کارتها بالا برن. یادتون باشه هدف بالا بردن کارتها نیست؛ هدف اینه که وقتی کارتی بالا رفت، واقعا بلد باشیدش.
کاغذ یا برنامهی گوشی
برنامههای فلشکارت، مثل انکی (Anki) که رایگان و متنبازه، همون کار جعبهی لایتنر رو دیجیتال انجام میدن، و حتی دقیقتر: برای هر کارت جدا حساب میکنن کی وقت مرورشه، بر اساس اینکه چقدر براتون سخت بوده. وقتی هزاران کارت دارید، این خیلی کمک میکنه.
ولی کاغذ هم مزیتهای خودش رو داره: نوشتن کارت با دست، خودش یه یادگیریه؛ موقع مرور با کاغذ، گوشی و اعلانهاش حواستون رو پرت نمیکنن، همونطور که درس «چندکاری» گفت؛ و برای بچهها، دست زدن و جابهجا کردن کارتها جذابتره. اگه شک دارید، با کاغذ شروع کنید؛ اگه تعداد کارتها خیلی زیاد شد، برید سراغ برنامه.
برای بچهها
جعبهی لایتنر برای بچهها، میتونه یه بازی باشه: بچه کارتها رو خودش بکشه و بنویسه، و از اینکه کارتش «کلاس بالا رفته» یا «فارغالتحصیل شده» لذت ببره. برای بچههای کوچیکتر، سه خونه کافیه، نه پنج تا.
برای بچهها، کارتها رو با شکل بسازید: یه شکل سیب و پشتش کلمهی سیب؛ یا یه ضرب و پشتش جوابش. جلسهها کوتاه باشن، ۵ تا ۱۰ دقیقه، و بیشتر شبیه بازی تا درس. و یادتون باشه کارت غلط، تنبیه نداره؛ فقط برمیگرده کلاس اول، که اونجا هم بد نیست.
برای سن بالا
برای بزرگسالها و سن بالا، جعبهی لایتنر یه ابزار آرومه که هر روز چند دقیقه وقت میگیره و پیشرفتش رو میشه با چشم دید. برای کسی که حس میکنه حافظهش کندتر شده، همین که کارتهای سخت خودبهخود بیشتر تکرار میشن، کمک بزرگیه؛ لازم نیست خودتون یادتون بمونه کدوم رو کی مرور کنید.
کارتها رو کمی بزرگتر و با خط درشتتر بنویسید، و اگه زبان یاد میگیرید، جواب رو بلند بگید. ثابت بودن ساعت مرور هم خیلی کمک میکنه؛ مثلا همیشه بعد از چای عصر. اینطوری مرور به یه عادت روزانه تبدیل میشه، نه یه کاری که هر روز باید یادتون بمونه.
چند تا حرف که زیاد میشنوید
- «جعبهی لایتنر فقط برای زبانه.» برای تاریخ، علوم، ریاضی و هر چیز حفظکردنی هم کار میکنه.
- «باید جعبهی آماده بخرم.» یه جعبه کفش و چند تیکه مقوا کافیه.
- «هرچی کارت بیشتر، بهتر.» کارت تازهی زیاد، خونهی اول رو خفه میکنه.
- «کارت رو نگاه کنم و بگم بلد بودم، کافیه.» باید پیش از برگردوندن کارت، جواب رو بگید.
- «جعبه جای فهمیدن درسه.» اول بفهمید، بعد کارت کنید.
- «کارت فارغالتحصیل دیگه هیچوقت فراموش نمیشه.» برای چیزهای بلندمدت، هر چند ماه یه نگاه.
واژههای این درس، یه جا
- جعبهی لایتنر (Leitner system): مرور فلشکارت در خونههایی با فاصلهی مختلف.
- فلشکارت (Flashcard): کارت با سوال یه طرف و جواب طرف دیگه.
- خونه (Box یا Compartment): هر بخش جعبه با فاصلهی مرور خودش.
- فارغالتحصیل (Graduated): کارتی که از آخرین خونه هم گذشت.
- یادآوری فعال (Active recall): بیرون کشیدن جواب از ذهن.
- تکرار با فاصله (Spaced repetition): مرور با فاصلههای فزاینده.
- برنامهی تقویمی: هر خونه، فاصلهی ثابت خودش.
- برنامهی پر شدن: هر خونه، وقتی پر شد مرور میشه.
- کارت دوطرفه: یه کارت برای هر جهت کلمه.
- انکی (Anki): برنامهی رایگان و متنباز فلشکارت.
یه تمرین کوتاه
همین هفته:
- یه جعبه کفش رو با چهار تیکه مقوا، پنج خونه کنید.
- از درسی که الان دارید، ۱۰ کارت بسازید؛ یه کارت، یه چیز.
- روی یه کاغذ کنار جعبه، برنامهی هر خونه رو بنویسید.
- یه هفته، هر روز ۱۰ دقیقه، کارتها رو با قانونها جابهجا کنید.
- آخر هفته بشمارید چند کارت به خونهی ۳ رسیده.
درس بعدی، «اینترلیوینگ»، میگه چرا قاطی کردن چند جور تمرین توی یه جلسه، با اینکه سختتر حس میشه، بهتر از تمرین پشت سر هم یه جور مسئلهست.
جمعبندی. آنچه از این درس با خودتان میبرید.
- جعبهی لایتنر، فلشکارتها رو توی چند خونه با فاصلههای مختلف میچینه.
- کارت درست: یه خونه جلو؛ کارت غلط: برگرد خونهی اول.
- خونههای اول زیاد مرور میشن، خونههای آخر کم.
- یه جعبه کفش و چند تیکه مقوا کافیه.
- هر کارت، فقط یه چیز؛ و جواب رو پیش از برگردوندن کارت، بگید.
- هر روز ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، و هر روز فقط چند کارت تازه.
- برنامههای رایگان مثل انکی، همین رو دیجیتال انجام میدن.
خودتون رو بسنجید
۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو میبینید: چند تا درست، چند تا نادرست.