آموزشیاد بگیریم چطور یاد بگیریم

درس ۱۰۱ از ۱۱۵، توسعه فردی، حدود ۲۰ دقیقه خواندن

انگیزه

جواب کوتاه

انگیزه (Motivation)، نیرویی‌ئه که ما رو به شروع و ادامه‌ی یه کار می‌کشه. پژوهش‌ها، به خصوص نظریه‌ی خودتعیین‌گری ادوارد دسی و ریچارد رایان، نشون دادن انگیزه‌ی درونی، یعنی انجام دادن یه کار به خاطر خودش، معمولا ماندگارتر و عمیق‌تره؛ و سه نیاز، اون رو تغذیه می‌کنن: حس انتخاب، حس توانستن، و حس پیوند با دیگران. انگیزه، معمولا پیش از شروع نمیاد؛ اغلب بعد از شروع ساخته می‌شه. برای ساختنش: هدف‌های کوچیک و روشن بذارید، پیشرفت رو ببینید، یه دلیل معنادار پیدا کنید، و درس خوندن رو به یه عادت منظم تبدیل کنید، تا کمتر به حس لحظه وابسته باشه.

یه آتیش که خودش روشن نمی‌شه

یه آتیش، برای روشن شدن و روشن موندن، سه چیز لازم داره: چوب، هوا و یه جرقه. اگه منتظر بمونید که یه آتیش، خودبه‌خود، توی شومینه روشن بشه، تا ابد سرد می‌مونید. باید چوب بچینید، جرقه بزنید، و هر چند وقت، چوب تازه اضافه کنید. و یه آتیش کوچیک که خوب نگهداری بشه، از یه آتیش بزرگ که ولش کنید، بیشتر گرما می‌ده.

انگیزه برای درس خوندن، خیلی شبیه همین آتیشه. خیلی از ما، منتظر می‌مونیم که «حسش بیاد»؛ ولی انگیزه، معمولا خودبه‌خود نمیاد؛ باید ساخته و نگهداری بشه. این درس، می‌گه پژوهش‌ها درباره‌ی انگیزه چی پیدا کردن، چرا بعضی انگیزه‌ها ماندگارترن، و چطور می‌شه برای یه درس، حتی یه درس که دوستش ندارید، انگیزه ساخت.

انگیزه دقیقا چیه

انگیزه (Motivation)، به زبان ساده، چیزیه که ما رو وادار می‌کنه یه کار رو شروع کنیم، روش تلاش کنیم، و وقتی سخت شد، ادامه بدیم. روان‌شناس‌ها، انگیزه رو از سه جنبه می‌سنجن: جهت، یعنی چه کاری رو انتخاب می‌کنیم؛ شدت، یعنی چقدر براش تلاش می‌کنیم؛ و پایداری، یعنی چقدر ادامه می‌دیم.

یه نکته‌ی مهم: انگیزه، یه چیز ثابت نیست که یا دارید یا ندارید. توی روزهای مختلف، ساعت‌های مختلف، و برای کارهای مختلف، فرق می‌کنه. کسی که برای ورزش، انگیزه‌ی زیادی داره، ممکنه برای درس ریاضی، هیچ انگیزه‌ای نداشته باشه. پس سوال درست، «چرا من بی‌انگیزه‌ام؟» نیست؛ «چی، انگیزه‌ی من رو برای این کار خاص، بیشتر می‌کنه؟»ـه.

یه نکته‌ی دیگه: انگیزه، با حس فرق داره. ممکنه یه روز اصلا حس درس خوندن نداشته باشید، ولی انگیزه‌ی عمیق‌تری، مثل رسیدن به یه هدف مهم، هنوز باشه. خیلی وقت‌ها، اون چیزی که بهش می‌گیم «بی‌انگیزگی»، در واقع فقط یه حس لحظه‌ایه؛ خستگی، حوصله‌سررفتن، یا یه نگرانی. شناختن این فرق، کمک می‌کنه یه روز بد رو با یه انگیزه‌ی رفته اشتباه نگیریم.

انگیزه‌ی درونی و بیرونی

روان‌شناس‌ها، دو نوع اصلی انگیزه رو از هم جدا می‌کنن. انگیزه‌ی درونی (Intrinsic Motivation)، یعنی انجام دادن یه کار، به خاطر خود اون کار؛ چون جالبه، لذت‌بخشه، یا کنجکاوی رو راضی می‌کنه. مثل بچه‌ای که ساعت‌ها با لگو بازی می‌کنه، بی اینکه کسی بهش جایزه بده.

انگیزه‌ی بیرونی (Extrinsic Motivation)، یعنی انجام دادن یه کار، به خاطر یه نتیجه‌ی بیرون از خود کار؛ نمره، جایزه، پول، تعریف، یا دوری از تنبیه. بیشتر انگیزه‌های درس خوندن، ترکیبی از هر دو ان. پژوهش‌ها نشون دادن انگیزه‌ی درونی، معمولا به یادگیری عمیق‌تر، پایداری بیشتر و لذت بیشتر منجر می‌شه؛ ولی انگیزه‌ی بیرونی هم، به خصوص وقتی آدم دلیلش رو قبول داره، می‌تونه خیلی موثر باشه.

یه نکته‌ی مهم از نظریه‌ی دسی و رایان: انگیزه‌ی بیرونی، یه طیفه. یه سرش، کاری که فقط از ترس یا برای جایزه انجام می‌شه؛ و سر دیگه‌ش، کاری که با اینکه خودش لذت‌بخش نیست، آدم دلیلش رو قبول داره و برای خودش ارزش داره؛ مثل تمرین ورزشی سخت برای سلامتی. این شکل آخر، که بهش انگیزه‌ی یکپارچه می‌گن، تقریبا به اندازه‌ی انگیزه‌ی درونی، ماندگار و موثره.

نظریه‌ی خودتعیین‌گری: سه نیاز

ادوارد دسی و ریچارد رایان، روان‌شناس‌های آمریکایی، از دهه‌ی ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، نظریه‌ای ساختن به اسم نظریه‌ی خودتعیین‌گری، به انگلیسی Self-Determination Theory. این نظریه، که امروز یکی از پرپژوهش‌ترین نظریه‌های انگیزه‌ست، می‌گه آدم‌ها سه نیاز روانی پایه دارن، که وقتی برآورده بشن، انگیزه‌ی درونی و کیفیت انگیزه بیشتر می‌شه:

  • خودمختاری (Autonomy): حس اینکه خودم انتخاب می‌کنم، نه اینکه مجبورم.
  • شایستگی (Competence): حس اینکه می‌تونم، و دارم بهتر می‌شم.
  • پیوند (Relatedness): حس اینکه با دیگران وصلم و برام مهمن.

وقتی هر کدوم از این سه نیاز، توی درس خوندن کم باشه، انگیزه هم کم می‌شه. پس برای ساختن انگیزه، می‌شه پرسید: کجا می‌تونم حس انتخاب، حس توانستن، یا حس پیوند رو بیشتر کنم؟ سه بخش بعدی، هر کدوم رو باز می‌کنن.

حس انتخاب

حتی وقتی یه درس اجباریه، معمولا جاهایی برای انتخاب هست: کی بخونید، کجا بخونید، با کدوم روش، از کدوم فصل شروع کنید، یا کدوم منبع رو استفاده کنید. پژوهش‌ها نشون دادن حتی انتخاب‌های کوچیک، حس خودمختاری رو بیشتر می‌کنن و انگیزه رو بالا می‌برن.

یه تمرین ساده: به جای «باید فصل سه رو بخونم»، به خودتون بگید «امروز تصمیم می‌گیرم فصل سه رو با روش کرنل، ساعت پنج، توی کتابخونه بخونم». کار همونه؛ ولی حس اینکه خودتون تصمیم گرفتید، فرق می‌کنه. و یادآوری چرایی‌ای که خودتون قبولش دارید، مثل «می‌خوام این درس رو پاس کنم تا به رشته‌ای که دوست دارم برسم»، یه درس اجباری رو، به یه انتخاب برای یه هدف خودتون تبدیل می‌کنه.

حس توانستن

هیچ‌کس برای کاری که فکر می‌کنه اصلا از پسش برنمیاد، انگیزه نداره. حس شایستگی، وقتی بیشتر می‌شه که کار، نه خیلی آسون باشه، نه خیلی سخت؛ و وقتی پیشرفت، دیدنی باشه. همون نقطه‌ای که درس «چگونه تمرکز کنیم» گفت، حالت جریان رو می‌سازه.

برای همین، شکستن یه کار بزرگ به تیکه‌های کوچیک، فقط یه ترفند برنامه‌ریزی نیست؛ یه راه ساختن حس توانستنه. وقتی یه فصل کامل ترسناکه، «فقط پنج سوال اول» قابل انجامه؛ و انجام دادنش، حس «می‌تونم» رو تقویت می‌کنه. و روش‌هایی مثل یادآوری فعال، که نشون می‌دن دقیقا چی رو بلدید، حس پیشرفت واقعی رو می‌سازن.

یه نکته‌ی دیگه: مقایسه با بقیه، می‌تونه حس توانستن رو خیلی کم کنه؛ به خصوص وقتی خودمون رو با بهترین‌های کلاس یا آدم‌های موفق شبکه‌های اجتماعی مقایسه می‌کنیم. برای حس توانستن، مقایسه با خود دیروز، خیلی سالم‌تره: «امروز چیزی بلدم که هفته‌ی پیش بلد نبودم؟». جواب این سوال، تقریبا همیشه آره‌ست، اگه درس خونده باشید.

وقتی جایزه، انگیزه رو کم می‌کنه

مارک لپر، دیوید گرین و ریچارد نیسبت، سال ۱۹۷۳ توی مجله‌ی Journal of Personality and Social Psychology، یه آزمایش معروف روی بچه‌های مهدکودک انجام دادن که نقاشی کردن رو دوست داشتن. یه گروه، از پیش، بهشون گفته شد اگه نقاشی کنن، یه جایزه، یه گواهی «نقاش خوب»، می‌گیرن؛ گروه دیگه، جایزه‌ای نداشتن، یا جایزه رو غافلگیرانه گرفتن.

یکی دو هفته بعد، توی ساعت بازی آزاد، بچه‌هایی که برای جایزه نقاشی کرده بودن، کمتر از بقیه سراغ نقاشی رفتن؛ انگار نقاشی، از «کاری که دوست دارم»، به «کاری که برای جایزه انجام می‌دم» تبدیل شده بود. به این، اثر توجیه بیش از حد، به انگلیسی Overjustification Effect، می‌گن. یه فراتحلیل بزرگ که دسی، کوستنر و رایان سال ۱۹۹۹ منتشر کردن، نشون داد جایزه‌های ملموس و از پیش گفته‌شده، برای کارهایی که آدم از اول دوستشون داره، معمولا انگیزه‌ی درونی رو کم می‌کنن.

می‌تونم؟ ارزشش رو داره؟

ژاکلین اکلس و همکارانش، از دهه‌ی ۱۹۸۰، یه نظریه‌ی مهم دیگه ساختن به اسم نظریه‌ی انتظار و ارزش، به انگلیسی Expectancy-Value Theory. ایده‌ی ساده‌ش اینه: انگیزه‌ی ما برای یه کار، به دو سوال بستگی داره. یکی، «می‌تونم از پسش بربیام؟»، یعنی انتظار موفقیت. دیگری، «ارزشش رو داره؟»، یعنی چقدر برام مهم، جالب یا مفیده.

اگه جواب هر کدوم، «نه» باشه، انگیزه کم می‌شه؛ حتی اگه اون یکی «آره» باشه. یه درس که فکر می‌کنید مهمه ولی از پسش برنمیاید، یا یه درس که می‌تونید ولی به نظرتون بی‌ارزشه، هر دو انگیزه‌ی کمی دارن. پس برای ساختن انگیزه، باید روی هر دو کار کرد: حس توانستن رو با قدم‌های کوچیک، و حس ارزش رو با پیدا کردن ربط درس به زندگی و هدف‌هاتون.

هدف‌های روشن و کوچیک

ادوین لاک و گری لاتام، از دهه‌ی ۱۹۶۰ تا امروز، صدها پژوهش درباره‌ی هدف‌گذاری انجام دادن. یافته‌ی اصلیشون: هدف‌های مشخص و کمی چالش‌برانگیز، معمولا عملکرد بهتری از هدف‌های مبهم مثل «بهترین تلاشم رو می‌کنم» می‌سازن. «امروز پنج تا مسئله‌ی فصل سه» از «امروز یه کم ریاضی» خیلی بهتره.

یه نکته‌ی مهم دیگه: هدف‌های بزرگ، مثل «قبولی توی کنکور»، دورن و انگیزه‌ی روزانه نمی‌سازن. ولی وقتی به هدف‌های کوچیک‌تر، مثل هدف هفته و هدف امروز، شکسته بشن، هر روز یه قدم قابل انجام، و هر شب یه حس رسیدن داره. هدف بزرگ، جهت رو می‌ده؛ هدف کوچیک، حرکت رو.

یه نکته درباره‌ی نوع هدف: پژوهش‌ها نشون دادن هدف‌های یادگیری، مثل «می‌خوام این فصل رو واقعا بفهمم»، معمولا از هدف‌های نمایشی، مثل «می‌خوام از بقیه بهتر باشم»، برای یادگیری عمیق و پایداری بهترن؛ به خصوص وقتی کار سخت می‌شه. چون هدف یادگیری، با اشتباه و سختی، شکست نمی‌خوره؛ ولی هدف نمایشی، با هر اشتباه، تهدید می‌شه.

قدرت دیدن پیشرفت

ترزا امابیل، پژوهشگر دانشگاه هاروارد، و استیون کرامر، سال ۲۰۱۱ توی کتاب «اصل پیشرفت»، به انگلیسی The Progress Principle، نتیجه‌ی بررسی حدود دوازده هزار یادداشت روزانه‌ی کارکنان شرکت‌های مختلف رو گزارش کردن. یکی از مهم‌ترین چیزهایی که روزهای پرانگیزه رو از بقیه جدا می‌کرد، حس پیشرفت توی یه کار معنادار بود، حتی پیشرفت‌های کوچیک.

برای درس خوندن، این یعنی پیشرفت رو دیدنی کنید. یه فهرست کارها، که آخر هر روز تیک می‌خوره؛ یه جدول که فصل‌های تموم‌شده رو نشون می‌ده؛ یا شمردن پومودوروها، همون‌طور که درس پومودورو گفت. وقتی پیشرفت دیدنی باشه، حتی روزهای سخت، یه دلیل برای ادامه دارن. و آخر هر هفته، نگاه کردن به همه‌ی تیک‌ها، یه یادآوری قوی از اینکه چقدر جلو رفتید.

انگیزه اغلب بعد از شروع میاد

یه باور رایج اینه که اول باید انگیزه داشته باشیم، بعد شروع کنیم. ولی خیلی وقت‌ها، برعکسه: شروع می‌کنیم، و انگیزه، کم‌کم، حین کار میاد. مثل یه چرخ سنگین که اولش، هل دادنش سخته، ولی وقتی راه افتاد، خودش می‌چرخه. کسی که منتظر حس انگیزه می‌مونه تا شروع کنه، ممکنه هیچ‌وقت شروع نکنه.

برای همین، ترفندهایی مثل «فقط دو دقیقه» که درس تمرکز گفت، یا «فقط یه پومودورو»، این‌قدر خوب کار می‌کنن. اون‌ها منتظر انگیزه نمی‌مونن؛ یه شروع کوچیک می‌سازن، که اغلب، خودش انگیزه رو روشن می‌کنه. یه جرقه، برای آتیش، از یه ساعت فکر کردن به آتیش، خیلی بهتره.

یه مثال روزمره: خیلی از آدم‌هایی که ورزش منظم دارن، می‌گن سخت‌ترین قسمت ورزش، پوشیدن کفش‌هاست. وقتی کفش‌ها پوشیده شد، بقیه‌ش خودش پیش می‌ره. درس خوندن هم همینه: سخت‌ترین قسمت، اغلب نشستن پشت میز و باز کردن کتابه. پس به جای فکر کردن به کل جلسه، فقط به پوشیدن کفش‌ها فکر کنید.

عادت، از انگیزه قوی‌تره

فیلیپا لالی و همکارانش، از دانشگاه کالج لندن، سال ۲۰۱۰ توی مجله‌ی European Journal of Social Psychology، بررسی کردن یه رفتار تازه، مثل خوردن یه میوه با ناهار یا پیاده‌روی پس از صبحونه، چقدر طول می‌کشه تا به عادت تبدیل بشه؛ یعنی بی فکر و تقریبا خودکار انجام بشه. میانگین، حدود شصت و شش روز بود؛ ولی برای آدم‌ها و رفتارهای مختلف، از هجده تا بیش از دویست روز فرق می‌کرد.

وقتی درس خوندن یه عادت بشه، مثلا هر روز ساعت پنج، بعد از چای، پشت همون میز، دیگه هر روز به انگیزه نیازی نداره؛ خودش، مثل مسواک زدن، انجام می‌شه. این، مهم‌ترین راز آدم‌هاییه که به نظر می‌رسه «همیشه انگیزه دارن»: اون‌ها، معمولا انگیزه‌ی بیشتری ندارن؛ عادت قوی‌تری دارن. یه نکته‌ی امیدوارکننده از همین پژوهش: جا انداختن یه روز، روند ساختن عادت رو خراب نکرد.

یه ترفند برای ساختن عادت درس: کار تازه رو به یه کار قدیمی که هر روز انجام می‌دید، وصل کنید؛ مثلا «بعد از اینکه چایی عصر رو خوردم، پنج دقیقه فلش‌کارت مرور می‌کنم». کار قدیمی، یه نشونه‌ی آماده‌ست که هر روز، بی تلاش، کار تازه رو یادتون میاره. این، همون برنامه‌ی «اگه... پس...»ـه، به شکل یه عادت روزانه.

یه چرای بزرگ‌تر از خودم

دیوید یگر و همکارانش، سال ۲۰۱۴ توی مجله‌ی Journal of Personality and Social Psychology، نشون دادن دانش‌آموزهایی که درس خوندن رو، علاوه بر هدف‌های شخصی، به یه هدف فراتر از خودشون، مثل کمک به خانواده یا جامعه، وصل می‌کردن، توی کارهای خسته‌کننده‌ی درسی، بیشتر ادامه می‌دادن. وقتی یه تمرین کوتاه بهشون کمک کرد به همچین چرایی فکر کنن، روی کارهای سخت و کسل‌کننده، پایداری بیشتری نشون دادن.

این، یه دلیل خوب برای فکر کردن به چرای درس خوندنه. نمره و قبولی، مهمن؛ ولی پشتشون، معمولا یه چیز عمیق‌تر هست: یه شغل که دوستش دارید، کمک به آدم‌ها، استقلال، یا حتی کنجکاوی درباره‌ی دنیا. وقتی یه روز خسته‌اید، یادآوری این چرای بزرگ‌تر، گاهی همون چوب تازه‌ایه که آتیش لازم داره.

جایزه‌ی درست

پس یعنی جایزه بده؟ نه همیشه. جایزه‌ها، برای کارهایی که از اول هیچ علاقه‌ای بهشون نیست، مثل مرتب کردن یه کمد، یا برای شروع یه عادت تازه، می‌تونن کمک کنن. و جایزه‌هایی که غیرمنتظره‌ان، یا جایزه‌هایی که حس توانستن رو نشون می‌دن، مثل تعریف از یه کار خوب، معمولا انگیزه‌ی درونی رو کم نمی‌کنن.

یه روش رایج که به خودجایزه‌دهی معروفه: بعد از تموم کردن یه کار درسی، یه کار لذت‌بخش برای خودتون بذارید؛ مثلا بعد از دو پومودورو، یه قسمت از یه سریال. این، یه جور جایزه‌ی بیرونیه، ولی چون خودتون انتخابش کردید و به یه کار مشخص وصله، می‌تونه کمک کنه. فقط مراقب باشید جایزه، به جای پاداش کار، به جای خود کار تبدیل نشه.

روزهایی که هیچ انگیزه‌ای نیست

با همه‌ی این روش‌ها، روزهایی هست که هیچ انگیزه‌ای نیست. این طبیعیه؛ هیچ‌کس، هر روز، پرانگیزه نیست. توی این روزها، چند کار کمک می‌کنه: هدف رو کوچیک‌تر کنید، مثلا به جای سه پومودورو، یکی؛ آسون‌ترین بخش کار رو انتخاب کنید؛ و به جای انگیزه، به عادت و برنامه تکیه کنید.

یه نکته‌ی مهم: گاهی بی‌انگیزگی، یه پیامه. اگه چند روز پشت سر هم، خیلی خسته‌اید، شاید خواب کم داشتید، یا زیادی کار کردید، و یه استراحت واقعی لازمه. همون‌طور که درس‌های ایستگاه تمرکز و بدن گفتن، خواب، ورزش، غذا و استراحت، پایه‌ی انرژی و انگیزه‌ان. فشار آوردن به خود، وقتی پایه خالیه، فقط اوضاع رو بدتر می‌کنه.

یه کار دیگه برای روزهای بی‌انگیزه: یه کار درسی خیلی ساده و دستی انتخاب کنید، مثلا مرتب کردن یادداشت‌ها، ساختن فلش‌کارت از یه فصل، یا کشیدن یه نقشه ذهنی. این کارها، فکر سنگینی نمی‌خوان، ولی هنوز درس خوندنن؛ و معمولا، وسطشون، انرژی برای کارهای سخت‌تر هم برمی‌گرده.

اشتباه‌های رایج

  1. منتظر موندن تا «حسش بیاد».
  2. هدف‌های خیلی بزرگ و دور، بی هدف‌های کوچیک روزانه.
  3. ندیدن پیشرفت‌های کوچیک.
  4. تکیه فقط به اراده، به جای ساختن عادت.
  5. جایزه برای کارهایی که از اول دوستشون داریم.
  6. سرزنش خود برای بی‌انگیزگی، به جای پیدا کردن دلیلش.

اولی، از همه رایج‌تره. کسی که منتظر انگیزه می‌مونه، مثل کسیه که منتظره شومینه خودش روشن بشه. یه جرقه‌ی کوچیک، یعنی یه شروع دو دقیقه‌ای، معمولا بیشتر از ساعت‌ها انتظار، کار می‌کنه.

برای بچه‌ها

برای بچه‌ها، مهم‌ترین چیز، نگه داشتن کنجکاوی طبیعیشونه. بچه‌ها، به طور طبیعی، پر از سوال و کنجکاوی‌ان؛ و یه خطر، اینه که درس، به یه کار اجباری فقط برای نمره تبدیل بشه، و این کنجکاوی رو خاموش کنه. حق انتخاب دادن، مثلا انتخاب ترتیب مشق‌ها یا کتاب داستان، حس خودمختاری بچه رو بیشتر می‌کنه.

درباره‌ی جایزه، همون یافته‌ی لپر مهمه: برای کارهایی که بچه از اول دوست داره، مثل نقاشی یا کتاب خوندن، جایزه‌ی از پیش گفته‌شده ندید. به جاش، به کارش علاقه نشون بدید: «درباره‌ی نقاشیت برام تعریف کن». و برای کارهایی که دوستشون نداره، جایزه‌های کوچیک و کوتاه‌مدت، برای شروع عادت، ممکنه کمک کنن؛ بعد کم‌کم کمشون کنید.

برای سن بالا

برای بزرگسال‌هایی که یه چیز تازه یاد می‌گیرن، مثلا یه زبان، یه ساز، یا یه مهارت کاری، انگیزه معمولا درونی‌تره؛ چون خودشون انتخابش کردن. ولی یه چالش دیگه هست: وقت کم و مسئولیت‌های زیاد. اینجا، عادت، از همه مهم‌تره؛ یه زمان کوچیک و ثابت، مثلا بیست دقیقه هر صبح، از جلسه‌های بلند و نامنظم، خیلی ماندگارتره.

پیوند هم برای بزرگسال‌ها مهمه: یه کلاس گروهی، یه دوست که با هم یاد می‌گیرید، یا حتی یه گروه آنلاین، انگیزه رو نگه می‌دارن. و یادآوری چرایی، مثلا «می‌خوام با نوه‌هام انگلیسی حرف بزنم» یا «می‌خوام ذهنم فعال بمونه»، توی روزهای سخت، کمک می‌کنه ادامه بدید.

چند تا حرف که زیاد می‌شنوید

  • «اول باید انگیزه داشت، بعد شروع کرد.» اغلب، انگیزه بعد از شروع میاد.
  • «آدم‌های موفق، همیشه پرانگیزه‌ان.» بیشترشون عادت قوی‌تری دارن، نه انگیزه‌ی بیشتر.
  • «جایزه، همیشه انگیزه رو بیشتر می‌کنه.» برای کارهای دوست‌داشتنی، گاهی کمش می‌کنه.
  • «انگیزه یه ویژگی ثابته.» برای کارها و روزهای مختلف فرق می‌کنه.
  • «هدف بزرگ، انگیزه‌ی کافی می‌ده.» هدف‌های کوچیک روزانه، حرکت می‌سازن.
  • «عادت، ۲۱ روزه ساخته می‌شه.» لالی: میانگین حدود ۶۶ روز، با تفاوت زیاد.

واژه‌های این درس، یه جا

  • انگیزه (Motivation): نیروی شروع و ادامه‌ی یه کار.
  • انگیزه‌ی درونی (Intrinsic Motivation): انجام کار به خاطر خودش.
  • انگیزه‌ی بیرونی (Extrinsic Motivation): انجام کار به خاطر نتیجه‌ی بیرونی.
  • نظریه‌ی خودتعیین‌گری (Self-Determination Theory): نظریه‌ی دسی و رایان.
  • خودمختاری (Autonomy): حس انتخاب.
  • شایستگی (Competence): حس توانستن.
  • پیوند (Relatedness): حس وصل بودن به دیگران.
  • اثر توجیه بیش از حد (Overjustification Effect): کم شدن انگیزه‌ی درونی با جایزه.
  • نظریه‌ی انتظار و ارزش (Expectancy-Value Theory): می‌تونم؟ ارزشش رو داره؟
  • اصل پیشرفت (Progress Principle): قدرت پیشرفت‌های کوچیک.

یه تمرین کوتاه

برای درسی که کمترین انگیزه رو براش دارید:

  1. یه چرای بزرگ‌تر براش بنویسید؛ فراتر از نمره.
  2. سه انتخاب کوچیک براش بکنید: کی، کجا، با چه روشی.
  3. یه هدف خیلی کوچیک برای امروز بذارید؛ مثلا یه پومودورو.
  4. یه هم‌درس پیدا کنید، یا به یه نفر بگید چی کار می‌کنید.
  5. یه جدول بکشید و هر روز که انجامش دادید، تیک بزنید.

درس بعدی، «اهمال کاری»، سراغ برادر دوقلوی بی‌انگیزگی می‌ره: چرا کارها رو عقب می‌اندازیم، حتی وقتی می‌دونیم نباید، و پژوهش‌ها چه راه‌هایی برای شکستنش پیدا کردن.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • انگیزه‌ی درونی، ماندگارتر از بیرونیه.
  • سه نیاز: انتخاب، توانستن، پیوند.
  • جایزه، گاهی انگیزه‌ی درونی رو کم می‌کنه.
  • انگیزه اغلب بعد از شروع میاد، نه پیش از اون.
  • هدف‌های کوچیک و روشن، و دیدن پیشرفت.
  • یه دلیل معنادار، فراتر از نمره.
  • عادت، کار رو از حس لحظه مستقل می‌کنه.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد