تفاوت اینترنت و وب
جواب کوتاه
اینترنت شبکه‌ای از شبکه‌هاست، یعنی خود راه که داده از آن رد می‌شود. وب (شبکه‌ی جهانی وب) صفحه‌ها و سایت‌هایی است که با مرورگر روی این راه باز می‌کنید؛ ایمیل، پیام‌رسان، تماس تصویری و بازی آنلاین هم روی اینترنت‌اند، ولی وب نیستند.
کلمه‌هایی که در این درس می‌بینید
- اینترنت
میلیون‌ها شبکه که به هم وصل‌اند؛ خود راه، که داده از آن رد می‌شود.
- وب
همه‌ی صفحه‌ها و سایت‌هایی که با مرورگر باز می‌کنید؛ یکی از چیزهایی که روی اینترنت می‌رود.
- صفحه‌ی وب
یک صفحه با نوشته و عکس و پیوند، مثل همین صفحه که می‌خوانید.
- پیوند (لینک)
نوشته یا دکمه‌ای که با زدنش به صفحه‌ی دیگری می‌روید.
- مرورگر
برنامه‌ای که صفحه‌های وب را باز می‌کند و نشان می‌دهد؛ روی گوشی و کامپیوتر.
- نشانی (URL)
نشانی هر صفحه، مثل نشانی یک خانه؛ همان که بالای مرورگر نوشته شده است.
- وب‌سایت
چند صفحه‌ی وب که مال یک نفر یا یک کسب‌وکارند و زیر یک نام (دامنه) هستند.
جاده و مسافرها
یک جاده را تصور کنید. روی آن ماشین سواری می‌رود، کامیون می‌رود، اتوبوس می‌رود. جاده یکی است و مسافرها زیاد. اگر جاده نباشد، هیچ‌کدام نمی‌روند؛ ولی هیچ‌کدام از آن‌ها خود جاده نیستند.
اینترنت همان جاده است: شبکه‌هایی که به هم وصل‌اند و داده از آن‌ها رد می‌شود (درس اینترنت چیست). وب یکی از مسافرهای این جاده است: صفحه‌ها و سایت‌هایی که با مرورگر باز می‌کنید. ایمیل، پیام‌رسان، تماس تصویری و بازی آنلاین مسافرهای دیگرند.
پس وقتی پیام‌رسان باز است ولی هیچ سایتی باز نکرده‌اید، از اینترنت استفاده می‌کنید و از وب نه.
بازی: وب است یا نه؟
ده کاری که هر روز می‌کنیم. برای هر کدام حدس بزنید: وب است، یا فقط از اینترنت رد می‌شود؟ نشانه‌ی ساده: اگر صفحه‌ای را با مرورگر باز کرده‌اید، وب است.
برای هر کار بزنید: وب است، یا فقط از اینترنت رد می‌شود؟
- خواندن خبر در یک سایت، با مرورگر
- فرستادن پیام در یک پیام‌رسان
- جستجو در گوگل، در مرورگر
- تماس تصویری با خانواده
- باز کردن ایمیل در برنامه‌ی ایمیل گوشی
- باز کردن همان ایمیل در مرورگر، در سایت ایمیل
- دیدن ویدیو در یک سایت
- بازی آنلاین با دوستان
- به‌روزرسانی خودکار برنامه‌های گوشی
- خرید از یک فروشگاه اینترنتی
وب چطور کار می‌کند
وب از سه تکه ساخته شده است. هر سه را تیم برنرز لی در همان سال‌های اول کنار هم گذاشت:
- صفحه (HTML): زبانی که با آن صفحه نوشته می‌شود؛ می‌گوید کجا تیتر است، کجا عکس، کجا پیوند.
- نشانی (URL): هر صفحه یک نشانی یکتا دارد، تا بشود آن را پیدا کرد و به آن پیوند داد.
- زبان درخواست (HTTP): مرورگر با این زبان از سرور صفحه را می‌خواهد و سرور با همین زبان جواب می‌دهد. درس «HTTP چیست» در همین مسیر آن را کامل باز می‌کند.
وقتی روی یک پیوند می‌زنید، مرورگر نشانی صفحه‌ی تازه را برمی‌دارد، از اینترنت به سرور آن سایت درخواست می‌فرستد و صفحه را نشان می‌دهد. آن صفحه ممکن است روی سرور دیگری، در کشور دیگری باشد. صفحه‌ها با پیوندها مثل تار عنکبوت به هم وصل‌اند؛ نام «وب» هم از همین آمده است: web یعنی تار.
تکه‌های یک نشانی وب
هر نشانی وب چند تکه دارد و هر تکه کاری می‌کند. این نشانی را تکه به تکه ببینید:
روی هر تکه‌ی این نشانی بزنید:
برای دامنه و DNS درس‌های جدا هست: DNS چیست. تکه‌ی اول، https، هم یک پروتکل است؛ درس پروتکل چیست می‌گوید پروتکل یعنی چه.
www چیست
www سه حرف اول World Wide Web است، یعنی شبکه‌ی جهانی وب. در نشانی‌ها، www فقط یک نام است: بسیاری از سایت‌ها روی سرور وبشان این نام را گذاشتند تا معلوم باشد این سرور صفحه‌های وب را می‌دهد، نه مثلا ایمیل را.
پس «تفاوت اینترنت و www» همان تفاوت اینترنت و وب است. و www.example.com با example.com دو نام‌اند که صاحب سایت معمولا هر دو را به یک سایت می‌برد؛ بسیاری از سایت‌ها هم اصلا www ندارند.
وب از کجا آمد
اینترنت از وب بزرگ‌تر است و از آن قدیمی‌تر. جاده از قبل بود؛ وب بیست سال بعد آمد. مهم‌ترین قدم‌ها:
- ۱۹۶۹اولین پیام آرپانت: اینترنت از اینجا شروع شد. هنوز وبی نبود.
- ۱۹۸۳آرپانت روی TCP/IP رفت؛ همان زبان مشترک اینترنت امروز.
- مارس ۱۹۸۹تیم برنرز لی در CERN اولین پیشنهاد وب را نوشت؛ بیست سال بعد از پیام اول.
- پایان ۱۹۹۰اولین سرور وب و اولین مرورگر در CERN کار کردند. نشانی اولین سایت: info.cern.ch
- اوت ۱۹۹۱نرم‌افزار وب در گروه‌های خبری اینترنت به همه معرفی شد.
- ۳۰ آوریل ۱۹۹۳CERN نرم‌افزار وب را برای همه رایگان کرد. تا پایان همان سال بیش از ۵۰۰ سرور وب بود، و وب فقط ۱ درصد ترافیک اینترنت.
- ۱۹۹۴سال وب: تا پایانش ۱۰ هزار سرور و ۱۰ میلیون کاربر. W3C، گروهی که استانداردهای وب را می‌نویسد، ساخته شد.
وب را یک نفر پیشنهاد داد؛ ولی اینترنت را گروه بزرگی در چند دهه ساختند. برای همین، جواب «مخترع اینترنت کیست» یک نام نیست، ولی جواب «مخترع وب کیست» هست: تیم برنرز لی.
اینترنت، اینترانت و اکسترانت
این سه کلمه شبیه‌اند، چون با یک فناوری کار می‌کنند. فرقشان در این است که چه کسی می‌تواند واردشان شود:
- اینترنت: برای همه باز است؛ شبکه‌ای از همه‌ی شبکه‌ها.
- اینترانت: شبکه‌ی درونی یک سازمان، برای کارهای خودش، که به روی بیرونی‌ها بسته است. مثلا سامانه‌ی درونی یک شرکت که فقط کارمندها می‌بینند.
- اکسترانت: شبکه‌ای که سازمان با شریک‌های کاری‌اش به کار می‌برد؛ مثلا جایی که یک کارخانه و فروشنده‌هایش سفارش‌ها را رد و بدل می‌کنند.
در اینترانت هم ممکن است صفحه‌های وب باشد؛ وبی که فقط درون همان سازمان باز می‌شود.
کلمه‌های شبیه: شبکه، اترنت، وای‌فای، فضای مجازی
این چهار کلمه هم زیاد با اینترنت قاطی می‌شوند. هر کدام یک جمله:
- شبکه
- هر چند دستگاه که به هم وصل‌اند، حتی دو گوشی. اینترنت بزرگ‌ترین شبکه است، شبکه‌ای از شبکه‌ها. درس شبکه چیست
- اترنت
- فناوری کابل شبکه درون یک ساختمان؛ سیمی که کامپیوتر را به مودم یا سوییچ وصل می‌کند. یکی از راه‌های وصل شدن است، نه خود اینترنت. درس «اترنت چیست» در همین مسیر می‌آید.
- وای‌فای
- راه بی‌سیم وصل شدن به شبکه‌ی خانه یا محل کار. وای‌فای شما را به مودم می‌رساند؛ اینترنت از مودم به بعد است. ممکن است وای‌فای وصل باشد و اینترنت نه.
- فضای مجازی
- نام روزمره برای همه‌ی کارهایی که آنلاین می‌کنیم؛ کلمه‌ای فنی نیست. بیشترش وب و پیام‌رسان‌هاست، که هر دو روی اینترنت‌اند.
اشتباه‌های رایج
- «وب و اینترنت یکی‌اند.»
- اینترنت راه است و وب یکی از چیزهایی که روی آن می‌رود. پیام‌رسان و ایمیل هم روی اینترنت‌اند و وب نیستند.
- «اینترنت را تیم برنرز لی اختراع کرد.»
- او وب را پیشنهاد داد، در ۱۹۸۹. اینترنت بیست سال پیش از آن شروع شده بود و یک مخترع ندارد.
- «بی www سایت باز نمی‌شود.»
- www فقط یک نام است. بسیاری از سایت‌ها بی آن باز می‌شوند، و بیشترشان هر دو نام را به یک جا می‌برند.
- «وای‌فای وصل است، پس اینترنت هست.»
- وای‌فای شما را فقط به مودم می‌رساند. اگر مودم به شبکه‌ی شرکت اینترنت وصل نباشد، وای‌فای هست و اینترنت نه.
پرسش‌های پرتکرار
تفاوت اینترنت و وب را در یک جمله بگویید.
اینترنت شبکه‌ای از شبکه‌هاست و وب صفحه‌هایی است که با مرورگر روی آن باز می‌شوند.
شبکه‌ی جهانی وب چیست؟
همان وب است: همه‌ی صفحه‌ها و سایت‌هایی که روی سرورهای اینترنت هستند و با مرورگر دیده می‌شوند و با پیوند به هم وصل‌اند.
بدون اینترنت می‌شود از وب استفاده کرد؟
وب عمومی نه، چون صفحه‌ها روی سرورهای دیگری‌اند. ولی درون یک اینترانت، صفحه‌های وب همان سازمان بی اینترنت هم باز می‌شوند.
ایمیل وب است یا اینترنت؟
ایمیل روی اینترنت است و زبان خودش را دارد. اگر آن را در مرورگر، در سایت ایمیل، باز کنید، از راه وب به آن رسیده‌اید.
مرورگر با موتور جستجو چه فرقی دارد؟
مرورگر برنامه‌ای است که صفحه‌ها را باز می‌کند. موتور جستجو یک سایت است که در مرورگر باز می‌کنید تا صفحه‌ها را پیدا کنید.
وب‌سایت با صفحه‌ی وب چه فرقی دارد؟
صفحه یک برگ است و وب‌سایت چند صفحه که زیر یک نام (دامنه) کنار هم‌اند؛ مثل یک کتاب و برگ‌هایش.
اولین سایت دنیا چه بود؟
سایت پروژه‌ی وب در CERN، با نشانی info.cern.ch، که پایان ۱۹۹۰ روی یک کامپیوتر NeXT راه افتاد.
جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.
- اینترنت راه است: میلیون‌ها شبکه که به هم وصل‌اند. وب یکی از چیزهایی است که روی این راه می‌رود.
- وب یعنی صفحه‌هایی که با مرورگر باز می‌شوند و با پیوند به هم وصل‌اند؛ برای همین نامش وب، یعنی تار، است.
- وب سه تکه دارد: صفحه (HTML)، نشانی (URL) و زبان درخواست (HTTP).
- اینترنت از ۱۹۶۹ آغاز شد و وب بیست سال بعد، ۱۹۸۹، در CERN پیشنهاد شد.
- اینترانت شبکه‌ی درونی یک سازمان است و اکسترانت شبکه‌ی آن با شریک‌هایش؛ هر دو با همان فناوری اینترنت.
- شبکه، اترنت، وای‌فای و فضای مجازی هر کدام چیز دیگری‌اند؛ هیچ‌کدام همان اینترنت نیست.
خودتان را بسنجید ۸ پرسش، اختیاری؛ نتیجه فقط برای خود شماست.