تیم سفید
شروع یک پروژه

آموزششبکه و اینترنت

آموزش شبکه به زبان ساده

از صفر تا صد: از اینکه شبکه چیست، تا طراحی، راه‌اندازی، امن کردن و عیب‌یابی یک شبکه‌ی واقعی؛ درس به درس.

از صفر۱۶ ایستگاه۹۹ درس۹ درس آماده

شروع: شبکه و اینترنت۶ از ۶ درس آماده

همه‌چیز از اینجا شروع می‌شود: شبکه چیست و اینترنت چطور کار می‌کند.

  1. شبکه چیستآماده

    دو یا چند دستگاه که به هم وصل‌اند تا با هم حرف بزنند و چیزی را شریک شوند.

  2. اینترنت چیست و چگونه کار می‌کندآماده

    شبکه‌ای از شبکه‌ها؛ میلیون‌ها شبکه‌ی کوچک که با یک زبان مشترک به هم وصل شده‌اند.

  3. تفاوت اینترنت و وبآماده

    اینترنت راه است و وب یکی از چیزهایی که روی این راه می‌رود، کنار پیام‌رسان، ایمیل و بازی.

  4. سرور و کلاینت چیستآماده

    یکی می‌خواهد و دیگری جواب می‌دهد؛ تقریبا هر کاری در اینترنت همین گفت‌وگوست.

  5. پهنای باند، سرعت و پینگآماده

    پهنای باند پهنای جاده است و پینگ زمان رفت و برگشت؛ دو چیز جدا که هر دو سرعت را می‌سازند.

  6. عدد دودویی برای شبکه: بیت و بایتآماده

    شبکه همه‌چیز را با صفر و یک می‌فرستد؛ بی این، IP و ساب‌نت فهمیده نمی‌شود.

زبان شبکه و لایه‌ها۱ از ۵ درس آماده

دستگاه‌ها برای حرف زدن زبان مشترک لازم دارند، و این زبان لایه‌لایه است.

  1. پروتکل چیستآماده

    قاعده‌های مشترک گفت‌وگو میان دستگاه‌ها؛ مثل زبان و آداب یک مکالمه.

  2. مدل OSI و هفت لایه‌ی شبکه به‌زودی

    نقشه‌ای هفت‌طبقه که کار شبکه را از سیم تا برنامه تقسیم می‌کند.

  3. مدل TCP/IP و تفاوتش با OSI به‌زودی

    مدلی که اینترنت واقعا با آن کار می‌کند، در چهار لایه.

  4. کپسوله‌سازی در شبکه به‌زودی

    داده در هر لایه یک پاکت دیگر می‌گیرد و در مقصد پاکت‌ها به ترتیب باز می‌شوند.

  5. بسته و فریم چیست به‌زودی

    تکه‌ای از داده با نشانی مقصد و شماره‌ی خودش؛ داده تکه‌تکه می‌رود و در مقصد کنار هم چیده می‌شود.

سیم، فیبر و تجهیزات۶ درس، به‌زودی

داده از چه راهی می‌رود و چه دستگاه‌هایی سر راهش هستند.

  1. کابل، فیبر نوری و وای‌فای به‌زودی

    سه راه رسیدن داده: سیم مسی، نور در شیشه، و موج رادیویی.

  2. کابل شبکه: UTP، SFTP، Cat6 و سوکت RJ45 به‌زودی

    کابل‌های شبکه چه فرقی دارند و کدام برای کجا مناسب است.

  3. فیبر نوری چیست و چگونه کار می‌کند به‌زودی

    نور در رشته‌ای از شیشه، کیلومترها راه، بی آنکه کم شود.

  4. تجهیزات شبکه: هاب، سوییچ، روتر و اکسس‌پوینت به‌زودی

    هر کدام چه کاری می‌کند و چرا جای هم نمی‌نشینند.

  5. مودم و روتر به‌زودی

    مودم خانه را به شرکت اینترنت وصل می‌کند و روتر دستگاه‌های خانه را به هم و به مودم.

  6. توپولوژی شبکه به‌زودی

    شکل وصل شدن دستگاه‌ها: ستاره، حلقه، باس و مش؛ و اینکه هر کدام کجا به کار می‌آید.

شبکه‌ی محلی و اترنت۴ درس، به‌زودی

دستگاه‌های یک خانه یا دفتر چطور یکدیگر را پیدا می‌کنند.

  1. اترنت چیست به‌زودی

    زبان شبکه‌های سیمی محلی؛ از کابل خانه تا دیتاسنتر.

  2. مک آدرس چیست به‌زودی

    نشانی ثابت کارت شبکه‌ی هر دستگاه، برای پیدا شدن در همان شبکه‌ی محلی.

  3. سوییچ چگونه کار می‌کند به‌زودی

    سوییچ یاد می‌گیرد هر دستگاه پشت کدام درگاه است و فریم را فقط به همان می‌دهد.

  4. ARP: از IP تا مک آدرس به‌زودی

    دستگاه با یک پرسش بلند در شبکه می‌فهمد IP مقصد مال کدام مک آدرس است.

نشانی‌ها: IP و ساب‌نت۱ از ۱۰ درس آماده

هر دستگاه در شبکه نشانی دارد، و نشانی‌ها گروه‌گروه تقسیم می‌شوند.

  1. IP چیستآماده

    شماره‌ی هر دستگاه در اینترنت؛ تا پیام‌ها بدانند کجا بروند.

  2. IPv4 و IPv6 به‌زودی

    دو نسل نشانی؛ نشانی‌های نسل اول کم آمد و نسل دوم بسیار بیشتر است.

  3. ساب‌نت و ساب‌نت مسک چیست به‌زودی

    ساب‌نت مسک می‌گوید کدام بخش IP نام شبکه است و کدام بخش نام دستگاه.

  4. محاسبه‌ی ساب‌نت قدم به قدم به‌زودی

    تقسیم یک شبکه به شبکه‌های کوچک‌تر، با مداد و کاغذ و بی ماشین‌حساب.

  5. CIDR چیست به‌زودی

    نوشتن کوتاه اندازه‌ی شبکه با یک اسلش، مثل /24.

  6. گیت‌وی پیش‌فرض چیست به‌زودی

    دری که بسته‌های رو به بیرون شبکه از آن می‌روند؛ معمولا همان روتر.

  7. DHCP چیست و چگونه کار می‌کند به‌زودی

    دستگاه تازه با چهار پیام کوتاه IP، گیت‌وی و DNS خودش را می‌گیرد.

  8. NAT چیست و انواع آن به‌زودی

    چند دستگاه با یک IP عمومی به اینترنت می‌روند و روتر حساب هر کدام را نگه می‌دارد.

  9. نشانی‌دهی IPv6 در عمل به‌زودی

    نوشتن کوتاه، انواع نشانی و اینکه دستگاه چطور خودش نشانی می‌سازد.

  10. نشانی‌های خاص و رزروشده به‌زودی

    127.0.0.1، نشانی‌های خصوصی، پخش همگانی و بقیه؛ کدام برای چیست.

لایه‌ی انتقال: پورت، TCP و UDP۴ درس، به‌زودی

داده از یک برنامه به برنامه‌ی دیگر چطور مطمئن یا سریع می‌رسد.

  1. پورت چیست به‌زودی

    شماره‌ی هر برنامه روی یک دستگاه؛ IP خانه را می‌گوید، پورت اتاق را.

  2. TCP و UDP به‌زودی

    دو روش فرستادن: یکی مطمئن و مرتب، دیگری سریع و بی‌انتظار.

  3. دست‌دادن سه‌مرحله‌ای TCP به‌زودی

    پیش از هر گفت‌وگو، سه پیام کوتاه تا هر دو طرف آماده باشند.

  4. پورت‌های رایج: ۲۲، ۵۳، ۸۰، ۴۴۳ و بقیه به‌زودی

    شماره‌هایی که هر کار شبکه‌ای باید از حفظ بداند.

نام‌ها و سرویس‌های شبکه۱ از ۹ درس آماده

سرویس‌هایی که هر روز بی آنکه ببینیم کار می‌کنند.

  1. DNS چیستآماده

    دفترچه‌تلفن اینترنت: نام سایت را می‌گیرد و شماره‌ی IP سرورش را برمی‌گرداند.

  2. دامنه چیست به‌زودی

    نام یک سایت در اینترنت، مثل example.ir، که به IP سرورش می‌رسد.

  3. HTTP چیست به‌زودی

    زبانی که مرورگر با آن از سرور صفحه می‌خواهد.

  4. HTTPS و TLS به‌زودی

    همان HTTP، ولی رمزشده تا کسی وسط راه نتواند ببیند یا عوض کند.

  5. ایمیل چگونه می‌رسد: SMTP، IMAP و POP3 به‌زودی

    سفر یک ایمیل از دکمه‌ی فرستادن تا صندوق گیرنده.

  6. SSH چیست به‌زودی

    ورود امن به یک دستگاه دیگر از راه دور، با خط فرمان.

  7. انتقال فایل: FTP، SFTP و TFTP به‌زودی

    سه روش فرستادن فایل در شبکه و اینکه کدام امن است.

  8. NTP: ساعت شبکه به‌زودی

    همه‌ی دستگاه‌ها ساعتشان را از یک منبع درست می‌گیرند؛ بی آن، رمزنگاری و گزارش‌ها به هم می‌ریزند.

  9. لود بالانسر و پروکسی معکوس به‌زودی

    پخش کردن بازدیدکننده‌ها میان چند سرور تا هیچ‌کدام زیر بار نماند.

سوییچینگ پیشرفته۶ درس، به‌زودی

شبکه‌ی یک ساختمان بزرگ را چطور مرتب و پایدار نگه می‌داریم.

  1. VLAN چیست به‌زودی

    چند شبکه‌ی جدا روی یک سوییچ؛ مثل دیوار کشیدن میان اتاق‌ها بی جابه‌جا کردن سیم.

  2. ترانک و 802.1Q به‌زودی

    یک کابل که بسته‌های چند VLAN را با برچسب خودشان می‌برد.

  3. STP: جلوگیری از حلقه در شبکه به‌زودی

    کابل اضافه برای اطمینان خوب است، ولی حلقه شبکه را می‌خواباند؛ STP این را حل می‌کند.

  4. EtherChannel: یکی کردن چند کابل به‌زودی

    چند کابل میان دو سوییچ مثل یک کابل پهن‌تر کار می‌کنند.

  5. CDP و LLDP: شناختن همسایه‌ها به‌زودی

    تجهیزات شبکه به هم می‌گویند کی هستند و به کجا وصل‌اند.

  6. مسیریابی میان VLANها به‌زودی

    دستگاه‌های دو VLAN چطور با هم حرف می‌زنند.

مسیریابی۷ درس، به‌زودی

بسته از میان هزاران شبکه چطور راهش را پیدا می‌کند.

  1. مسیریابی چیست به‌زودی

    روتر برای هر بسته بهترین راه بعدی را انتخاب می‌کند.

  2. جدول مسیریابی به‌زودی

    دفترچه‌ی روتر: برای هر مقصد، از کدام در و تا کجا.

  3. مسیریابی استاتیک به‌زودی

    راه را خودمان به روتر می‌گوییم؛ ساده و مطمئن برای شبکه‌های کوچک.

  4. مسیریابی پویا به‌زودی

    روترها راه‌ها را با هم در میان می‌گذارند و با هر خرابی راه تازه پیدا می‌کنند.

  5. OSPF چیست به‌زودی

    رایج‌ترین پروتکل مسیریابی درون یک سازمان، با نقشه‌ی کامل شبکه.

  6. افزونگی گیت‌وی: HSRP و VRRP به‌زودی

    دو روتر که یک گیت‌وی وانمود می‌شوند تا خرابی یکی شبکه را نخواباند.

  7. AS و BGP: مسیریابی میان شبکه‌های اینترنت به‌زودی

    شبکه‌های بزرگ اینترنت با BGP به هم می‌گویند به کجا راه دارند.

شبکه‌ی بی‌سیم۶ درس، به‌زودی

وای‌فای و اینترنت موبایل از نزدیک.

  1. وای‌فای چگونه کار می‌کند به‌زودی

    داده سوار موج رادیویی میان گوشی و مودم می‌رود.

  2. استانداردهای وای‌فای: از Wi-Fi 4 تا Wi-Fi 7 به‌زودی

    هر نسل چه چیزی آورد و چه فرقی به کار شما دارد.

  3. فرق فرکانس ۲٫۴ و ۵ گیگاهرتز به‌زودی

    یکی دورتر می‌رود، دیگری سریع‌تر است؛ و ۶ گیگاهرتز تازه.

  4. امنیت وای‌فای: WPA2 و WPA3 به‌زودی

    رمز وای‌فای چطور از شبکه نگهداری می‌کند و کدام روش امن‌تر است.

  5. وای‌فای سازمانی: اکسس‌پوینت و کنترلر به‌زودی

    پوشش یک ساختمان بزرگ با ده‌ها اکسس‌پوینت که با هم کار می‌کنند.

  6. اینترنت موبایل: 4G و 5G به‌زودی

    گوشی از راه دکل‌ها به اینترنت می‌رسد؛ هر نسل چه تفاوتی دارد.

اینترنت بزرگ: از ISP تا ابر۶ درس، به‌زودی

شبکه‌های بزرگی که سایت‌ها و سرویس‌ها روی آن‌ها ایستاده‌اند.

  1. ISP چیست به‌زودی

    شرکتی که شما را به اینترنت وصل می‌کند.

  2. IXP چیست به‌زودی

    جایی که شبکه‌ها مستقیم به هم وصل می‌شوند تا ترافیک راه کوتاه‌تری برود.

  3. دیتاسنتر چیست به‌زودی

    ساختمانی پر از سرور، با برق و خنک‌کننده و اتصال پشتیبان.

  4. CDN چیست به‌زودی

    سرورهایی در شهرهای مختلف که فایل‌های سایت را نزدیک بازدیدکننده نگه می‌دارند.

  5. ابر و شبکه‌ی مجازی به‌زودی

    شبکه‌ای که با چند کلیک ساخته می‌شود، روی سخت‌افزار کس دیگر.

  6. مجازی‌سازی شبکه به‌زودی

    سوییچ و روتر و فایروال به شکل نرم‌افزار، روی یک سرور.

امنیت شبکه۹ درس، به‌زودی

شبکه را چطور از دسترسی و آسیب نگه داریم.

  1. مبانی امنیت شبکه به‌زودی

    سه هدف هر امنیتی: محرمانه بماند، دست نخورد، در دسترس بماند.

  2. حمله‌های رایج شبکه به‌زودی

    DDoS، شنود، جعل و فیشینگ؛ هر کدام چطور کار می‌کند و چطور جلویش را می‌گیریم.

  3. فایروال چیست و انواع آن به‌زودی

    دربانی که بر اساس قاعده می‌گوید کدام ترافیک برود و کدام نه.

  4. ACL در شبکه به‌زودی

    فهرست قاعده‌های روتر و سوییچ برای اجازه دادن یا ندادن.

  5. DMZ و بخش‌بندی شبکه به‌زودی

    سرورهای رو به اینترنت را از شبکه‌ی داخلی جدا نگه می‌داریم.

  6. امنیت لایه‌ی دو: Port Security و DHCP Snooping به‌زودی

    جلوی دستگاه ناشناس و DHCP جعلی را روی خود سوییچ می‌گیریم.

  7. AAA: احراز هویت، مجوز و حسابرسی به‌زودی

    چه کسی است، اجازه‌ی چه کاری دارد، و چه کرد.

  8. IPsec: اتصال امن دو دفتر به‌زودی

    دو شبکه‌ی دور از هم از روی اینترنت، با تونلی رمزشده به هم وصل می‌شوند.

  9. سخت‌کردن تجهیزات شبکه به‌زودی

    رمزهای پیش‌فرض، سرویس‌های اضافه و به‌روزرسانی؛ کارهای ساده‌ای که بیشترین اثر را دارند.

مدیریت و پایش شبکه۵ درس، به‌زودی

شبکه‌ای که کار می‌کند باید دیده و نگهداری شود.

  1. SNMP و مانیتورینگ شبکه به‌زودی

    از حال همه‌ی تجهیزات، پیش از آنکه کاربر خبر بدهد، باخبر شوید.

  2. Syslog: گزارش رخدادها به‌زودی

    تجهیزات هر اتفاق را در یک جا می‌نویسند تا بعدا بشود دنبالش رفت.

  3. QoS چیست به‌زودی

    اولویت دادن به تماس صوتی و تصویری بر دانلود، وقتی جاده شلوغ است.

  4. مستندسازی شبکه به‌زودی

    نقشه، فهرست نشانی‌ها و تنظیمات؛ چیزی که روز خرابی جان شبکه را می‌خرد.

  5. پشتیبان و مدیریت تغییر به‌زودی

    پیش از هر تغییر، نسخه‌ی پشتیبان و راه برگشت.

عیب‌یابی شبکه۶ درس، به‌زودی

وقتی چیزی کار نمی‌کند، از کجا شروع کنیم.

  1. روش عیب‌یابی شبکه به‌زودی

    هفت قدم منظم، از شناختن مشکل تا نوشتن راه‌حل.

  2. ping و traceroute به‌زودی

    دو فرمان ساده برای اینکه بدانیم مقصد در دسترس است و راه از کجا می‌گذرد.

  3. ipconfig و ifconfig به‌زودی

    دیدن تنظیمات شبکه‌ی دستگاه خودتان در یک فرمان.

  4. nslookup و dig به‌زودی

    پرسیدن مستقیم از DNS، برای اینکه بدانیم نام به کجا می‌رسد.

  5. Wireshark: دیدن بسته‌ها به‌زودی

    بسته‌هایی که از کارت شبکه می‌گذرند، یکی‌یکی و لایه‌لایه.

  6. مشکل‌های رایج شبکه و راه‌حلشان به‌زودی

    IP تکراری، کابل خراب، DNS اشتباه، وای‌فای ضعیف؛ و راه پیدا کردن هر کدام.

کار با تجهیزات و خودکارسازی۶ درس، به‌زودی

از دانستن تا انجام دادن: تجهیزات واقعی را تنظیم کنید.

  1. خط فرمان تجهیزات شبکه به‌زودی

    حالت‌ها و فرمان‌های پایه‌ای که روی روتر و سوییچ به کار می‌آید.

  2. پیکربندی روتر از صفر به‌زودی

    از روشن کردن روتر تا رساندن یک شبکه به اینترنت.

  3. پیکربندی سوییچ و VLAN به‌زودی

    ساختن VLANها، ترانک و امن کردن درگاه‌ها روی یک سوییچ.

  4. خودکارسازی شبکه: Python و Ansible به‌زودی

    کاری که روی صد دستگاه تکرار می‌شود، یک بار نوشته و همه‌جا اجرا می‌شود.

  5. API، REST و JSON برای شبکه به‌زودی

    تجهیزات امروزی به جای خط فرمان، با برنامه هم حرف می‌زنند.

  6. SDN چیست به‌زودی

    مغز شبکه از تک‌تک دستگاه‌ها جدا و در یک کنترلر جمع می‌شود.

پایان راه۴ درس، به‌زودی

همه را کنار هم بگذارید و شبکه را کامل بفهمید.

  1. طراحی شبکه‌ی یک دفتر به‌زودی

    از نیاز تا نقشه: چند کاربر، چه تجهیزاتی، چه نشانی‌هایی، چه امنیتی.

  2. پروژه‌ی پایانی: یک شبکه از صفر به‌زودی

    یک شبکه‌ی کامل را قدم به قدم می‌سازید، تست می‌کنید و مستند می‌کنید.

  3. درس آخر: حالا شبکه را می‌دانید به‌زودی

    مرور همه‌ی راه، و اینکه با آنچه یاد گرفته‌اید از پس چه کارهایی برمی‌آیید.

  4. بازار کار شبکه و مدرک‌ها: Network+ و CCNA به‌زودی

    شغل‌های شبکه، مهارت‌هایی که می‌خواهند، و مدرک‌هایی که این مسیر برایشان آماده‌تان می‌کند.