درس ۳۵ از ۹۹، شبکه و اینترنت، حدود ۱۲ دقیقه خواندن

پورت‌های رایج: ۲۲، ۵۳، ۸۰، ۴۴۳ و بقیه

جواب کوتاه

پورت‌های رایج شماره‌هایی‌ان که برای کارهای شناخته‌شده قرار گذاشتن. مهم‌ترین‌هاش: ۸۰ برای وب و ۴۴۳ برای وب امن، ۵۳ برای DNS، ۲۲ برای SSH، ۲۵ برای رسوندن ایمیل بین سرورها و ۵۸۷ برای فرستادن ایمیل، ۱۴۳ و ۹۹۳ برای خوندن ایمیل، ۲۰ و ۲۱ برای FTP، ۶۷ و ۶۸ برای DHCP، ۱۲۳ برای ساعت و ۳۳۸۹ برای دسکتاپ از دور ویندوز. فهرست رسمیش رو IANA نگه می‌داره.

سه تا کلمه

پورت رایجشماره‌ای که برای یه کار شناخته‌شده قرار گذاشتن، تا لازم نباشه هر بار بپرسیم برنامه کجا منتظره.
فهرست IANAفهرست رسمی همه‌ی شماره‌های پورت و کارشون، که سازمان IANA نگه می‌داره.
نسخه‌ی امنهمون کار با رمزگذاری، معمولا روی یه شماره‌ی دیگه؛ مثلا ۴۴۳ برای وب امن به‌جای ۸۰.

خط‌های اتوبوس

توی هر شهر، هر خط اتوبوس یه شماره‌ی ثابت داره و همیشه می‌ره یه جا. لازم نیست هر بار بپرسید؛ کافیه شماره رو بدونید. پورت‌های رایج هم همینن (درس پورت): شماره‌هایی که همه می‌دونن کدوم برنامه پشتشون منتظره.

این نقشه پنج تا ایستگاه داره و شماره‌ی خط‌هایی که می‌رن سمت هر کدوم. لازم نیست همه رو یه‌جا حفظ کنید؛ ایستگاه به ایستگاه بریم جلو:

ایستگاه وب: ۸۰، ۴۴۳، ۸۰۸۰

۸۰ برای وب (HTTP) هست و ۴۴۳ برای وب امن (HTTPS). این دو تا رو هر روز استفاده می‌کنید، بی اینکه ببینیدشون، چون پورت پیش‌فرضن و توی آدرس نوشته نمی‌شن. درس HTTPS می‌گه چرا نسخه‌ی امن مهمه. HTTP/3 هم روی ۴۴۳ هست، ولی با UDP (درس TCP و UDP).

۸۰۸۰ «HTTP جایگزین» هست: وقتی یه برنامه وب می‌ده ولی نمی‌خواد یا نمی‌تونه روی ۸۰ باشه. اون‌وقت شماره رو توی آدرس می‌نویسن، مثلا http://example.com:8080.

ایستگاه اسم‌ها و آدرس‌ها: ۵۳، ۶۷، ۶۸

۵۳ مال DNS هست، دفترچه تلفن اینترنت که اسم سایت رو به IP تبدیل می‌کنه (درس DNS)؛ هم روی UDP، هم روی TCP.

۶۷ و ۶۸ مال DHCP هستن: سرور روی ۶۷ منتظره و دستگاه جواب رو روی ۶۸ می‌گیره (درس DHCP).

ایستگاه ایمیل

ایمیل چند تا شماره داره، چون چند تا کار جدا داره:

فرستادن از برنامه‌ی شما به سرور ایمیل خودتون: ۵۸۷، یا ۴۶۵ با رمزگذاری.
رسوندن از سرور شما به سرور گیرنده: ۲۵ (SMTP).
گرفتن ایمیل از سرور روی گوشی یا کامپیوتر: یا با POP3 (۱۱۰، با رمزگذاری ۹۹۵)، یا با IMAP (۱۴۳، با رمزگذاری ۹۹۳). فرق این دو تا توی درس ایمیل میاد.

جزئیات این مسیر توی درس «ایمیل چطور می‌رسد» میاد.

ایستگاه کنترل از دور و فایل

۲۲ مال SSH هست: کار کردن با یه سرور از راه دور، با رمزگذاری. ۲۳ مال Telnet هست، که همین کار رو بی‌رمزگذاری می‌کرد؛ همه‌چیز، حتی رمز عبور، همین‌جوری باز می‌رفت، و برای همین جاش رو داده به SSH. ۳۳۸۹ مال دسکتاپ از دور ویندوزه، که صفحه‌ی یه کامپیوتر دیگه رو نشون می‌ده.

۲۰ و ۲۱ مال FTP، روش قدیمی جابه‌جا کردن فایل، هست: ۲۱ برای فرمان‌ها و ۲۰ برای خود داده. FTP هم همه‌چیز رو بی‌رمزگذاری می‌فرسته. درس‌های «SSH چیست» و «انتقال فایل» جزئیاتش رو می‌گن.

ایستگاه ساعت و مدیریت

۱۲۳ مال NTP هست، که ساعت دستگاه‌ها رو با هم هماهنگ می‌کنه. ۱۶۱ و ۱۶۲ مال SNMP هستن، که مدیر شبکه باهاش حال دستگاه‌ها رو می‌پرسه و هشدارهاشون رو می‌گیره. ۳۸۹ مال LDAP هست، دفترچه‌ی کاربرها و دستگاه‌های یه سازمان. هر کدوم بعدا درس خودش رو داره.

بی‌رمز و با رمز

خیلی از کارهای قدیمی یه نسخه‌ی بی‌رمزگذاری دارن و یه نسخه‌ی امن، روی یه شماره‌ی دیگه. هر جا تونستید، از نسخه‌ی امن استفاده کنید:

جدول کامل

همه‌ی شماره‌های این درس، از فهرست رسمی IANA:

پورت	اسم	کار	روی
20، 21	FTP	انتقال فایل (۲۱ فرمان، ۲۰ داده)	TCP
22	SSH	کنترل امن از دور	TCP
23	Telnet	کنترل از دور، بی‌رمز	TCP
25	SMTP	رساندن ایمیل میان سرورها	TCP
53	DNS	پرسیدن آدرس یه اسم	UDP و TCP
67، 68	DHCP	گرفتن آدرس (۶۷ سرور، ۶۸ دستگاه)	UDP
80	HTTP	وب	TCP
110	POP3	گرفتن ایمیل	TCP
123	NTP	هماهنگ کردن ساعت	UDP
143	IMAP	گرفتن و خوندن ایمیل	TCP
161، 162	SNMP	مدیریت دستگاه‌های شبکه	UDP
389	LDAP	دفترچه‌ی کاربرهای یه سازمان	TCP
443	HTTPS	وب امن	TCP، و UDP برای HTTP/3
465، 587	ارسال ایمیل	فرستادن ایمیل از برنامه به سرور	TCP
993	IMAPS	IMAP با رمز	TCP
995	POP3S	POP3 با رمز	TCP
3389	دسکتاپ از دور	کنترل از دور ویندوز	TCP
8080	HTTP جایگزین	وب روی یه شماره‌ی دیگه	TCP

سه تا اشتباه رایج

«پورت ۸۰ همیشه یعنی وب.»نه. شماره یه قراره، نه قفل. هر برنامه‌ای می‌تونه روی هر پورتی منتظر باشه، و هر وبی هم لازم نیست روی ۸۰ باشه.
«۲۵ همون پورتیه که برنامه‌ی ایمیلم برای فرستادن ازش استفاده می‌کنه.»نه. ۲۵ برای رسوندن ایمیل بین سرورهاست. برنامه‌ی ایمیل برای فرستادن به سرور خودش معمولا از ۵۸۷ یا ۴۶۵ استفاده می‌کنه.
«Telnet و SSH یکی‌ان.»نه. Telnet همه‌چیز رو، حتی رمز عبور رو، بی‌رمزگذاری می‌فرسته؛ SSH رمزگذاری می‌کنه و جای Telnet رو گرفته.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

وب: ۸۰، امن ۴۴۳، جایگزین ۸۰۸۰.
اسم‌ها و آدرس‌ها: DNS ۵۳؛ DHCP ۶۷ و ۶۸.
ایمیل: بین سرورها ۲۵؛ فرستادن ۵۸۷ و ۴۶۵؛ POP3 ۱۱۰ و ۹۹۵؛ IMAP ۱۴۳ و ۹۹۳.
کنترل از دور و فایل: SSH ۲۲، Telnet ۲۳، دسکتاپ از دور ۳۳۸۹، FTP ۲۰ و ۲۱.
ساعت و مدیریت: NTP ۱۲۳، SNMP ۱۶۱ و ۱۶۲، LDAP ۳۸۹.
Telnet و FTP بی‌رمزگذاری‌ان؛ از جایگزین‌های امنشون استفاده کنید.

خودتان را بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخر آزمون فقط کارنامه را می‌بینید: چند درست، چند نادرست.