مودم و روتر
جواب کوتاه
مودم دستگاهیه که داده‌ی دیجیتال رو به موجی تبدیل می‌کنه که روی خط تلفن یا کابل یا فیبر بره، و موج رسیده رو دوباره برمی‌گردونه به داده؛ یعنی خونه رو به خط شرکت اینترنت وصل می‌کنه. روتر بین دستگاه‌های خونه و اینترنت راه رو تعیین می‌کنه و به هر دستگاه توی خونه آدرس خودش رو می‌ده. جعبه‌ای که توی خونه دارید، معمولا هر دو رو با هم داره.
سه تا کلمه
- مودمدستگاهی که داده‌ی دیجیتال رو به موجی تبدیل می‌کنه که روی خط تلفن یا کابل یا فیبر بره، و برعکس.
- روتردستگاهی که بین شبکه‌ی خونه و اینترنت راه رو تعیین می‌کنه (درس تجهیزات شبکه).
- آدرس خصوصیآدرسی که فقط توی خونه یا دفتر معنی داره؛ مثل شماره‌ی اتاق توی یه هتل.
مترجم دم در: مودم
یه هتل رو در نظر بگیرید که مهمون‌هاش یه زبون حرف می‌زنن و جاده‌ی بیرون یه زبون دیگه. دم در یه مترجم وایستاده: هر نامه‌ای که می‌ره بیرون، برمی‌گردونه به زبون جاده، و هر نامه‌ای که میاد، به زبون هتل. مودم همین مترجمه. زبون کامپیوتر ۰ و ۱ هست؛ زبون خط تلفن و کابل، موج. مودم ۰ و ۱ها رو روی یه موج سوار می‌کنه که روی خط بره، و اون سر یه مودم دیگه از موج پیاده‌شون می‌کنه:
به سوار کردن داده روی موج می‌گن مدوله کردن و به پیاده کردنش دمدوله کردن. اسم مودم هم از همین دو تا کلمه ساخته شده: MOdulator و DEModulator. مودم همون «سیم یا فیبر تا شرکت اینترنت» رو که توی درس کابل، فیبر و وای‌فای دیدید، ممکن می‌کنه.
سه جور مودم
هر مودم زبون یه جور خط رو بلده. برای همین «مودم ADSL» با خط فیبر کار نمی‌کنه:
- ADSL و VDSLاز خط تلفن ثابت؛ پشتش یه درگاه کوچیک تلفن (RJ11) داره. دو تا گونه از یه خانواده به اسم DSL.
- فیبر نوری (ONT)توی فیبر تا خونه، یه دستگاه به اسم ONT نور رو می‌گیره؛ گاهی فقط مودمه و گاهی روتر هم هست.
- مودم جیبیهمون کار رو با شبکه‌ی موبایل و سیم‌کارت می‌کنه، به‌جای خط تلفن یا فیبر.
اینکه فیبر تا کجا میاد و FTTH چیه، توی درس فیبر نوری اومده.
پذیرش هتل: روتر
هتل توی خیابون فقط یه آدرس داره، ولی توش ده‌ها تا اتاق هست، هر کدوم با شماره‌ی خودش. نامه‌ای که به هتل می‌رسه، می‌ره پذیرش، و پذیرش می‌دونه مال کدوم اتاقه. روتر همین پذیرشه. شبکه‌ی خونه‌ی شما توی اینترنت یه آدرس داره؛ توی خونه، روتر به هر دستگاه یه شماره‌ی جدا می‌ده و هر بسته رو به دستگاه خودش می‌رسونه:
اینکه روتر این شماره‌ها رو چجوری خودکار می‌ده و چجوری جواب هر بسته رو به اتاق درست می‌رسونه، دو تا درس جدا توی همین مسیر داره: «DHCP چیست» و «NAT چیست». اینکه آدرس IP چیه هم توی درس IP.
شماره‌ی اتاق‌ها: آدرس خصوصی
شماره‌ی اتاق ۱۰۵ توی هزاران هتل تکرار می‌شه و هیچ مشکلی پیش نمیاد، چون فقط توی همون هتل معنی داره. استانداردهای اینترنت هم سه دسته آدرس رو برای همین کنار گذاشتن؛ هر خونه و دفتری می‌تونه توی خودش ازشون استفاده کنه، و این آدرس‌ها توی اینترنت عمومی جابه‌جا نمی‌شن:
- 10.0.0.0 تا 10.255.255.255
- 172.16.0.0 تا 172.31.255.255
- 192.168.0.0 تا 192.168.255.255
برای همین اگه توی تنظیمات گوشی‌تون یه آدرس مثل 192.168.1.12 دیدید، این شماره‌ی اتاق شماست، نه آدرس شما توی اینترنت.
همه توی یه جعبه
جعبه‌ای که توی خونه دارید معمولا «مودم روتر» هست: یه بخش مودم، که به خط وصل می‌شه، و یه بخش روتر، با چند تا درگاه برای کابل شبکه و آنتن برای وای‌فای. پشت جعبه‌های ADSL و VDSL یه درگاه کوچیک برای سیم تلفن هست و چند تا درگاه بزرگ‌تر برای کابل شبکه.
اگه مودم جدا داشته باشید، یه روتر جدا بهش وصل می‌کنید؛ مودم تنهایی کار روتر رو نمی‌کنه.
چراغ‌ها
جلوی جعبه چند تا چراغ هست که حال هر بخش رو نشون می‌ده: برق، خط، اینترنت، وای‌فای، و درگاه‌ها. معنی دقیق هر چراغ رو سازنده‌ی همون دستگاه توی دفترچه‌ش نوشته. یه نکته همیشه درسته: بعد از روشن کردن، چند دقیقه طول می‌کشه تا خط برقرار بشه و چراغ‌ها آماده بودن رو نشون بدن؛ پس اگه تازه روشنش کردید، یه کم صبر کنید.
صفحه‌ی تنظیمات
روتر یه صفحه‌ی تنظیمات داره که با مرورگر باز می‌شه؛ اسم و رمز وای‌فای و چیزهای دیگه رو از اونجا عوض می‌کنن. آدرس این صفحه یکی از همون آدرس‌های خصوصیه، و آدرس و رمز ورودش روی برچسب زیر دستگاه یا توی دفترچه‌ش نوشته شده.
اگه رمز رو فراموش کنید، بیشتر دستگاه‌ها یه دکمه‌ی کوچیک به اسم «ریست» دارن که همه‌ی تنظیمات رو برمی‌گردونه به روز اول. ولی با ریست، تنظیمات خط اینترنت هم پاک می‌شه؛ پس قبلش، تنظیماتی رو که شرکت اینترنت داده، داشته باشید.
سه تا اشتباه رایج
- «مودم همون وای‌فایه.»نه. مودم با خط بیرون حرف می‌زنه؛ وای‌فای رو اکسس‌پوینتی پخش می‌کنه که توی همون جعبه‌ست. یه جعبه، چند تا کار.
- «هر گوشی خونه توی اینترنت آدرس خودش رو داره.»نه. توی خونه هر دستگاه یه آدرس خصوصی داره، ولی بیرون، همه با یه آدرس دیده می‌شن؛ مثل هتلی که یه آدرس خیابون داره. چجوریش توی درس «NAT چیست».
- «192.168.1.1 آدرس من توی اینترنته.»نه. این یکی از آدرس‌های خصوصیه که توی هزاران خونه تکرار می‌شه و توی اینترنت عمومی جابه‌جا نمی‌شه؛ فقط توی خونه معنی داره.
جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.
- مودم مترجم خطه: داده رو به موج تبدیل می‌کنه (مدوله) و موج رو به داده (دمدوله)؛ اسمش از همین دو تا کلمه‌ست.
- مودم‌ها: ADSL و VDSL از خط تلفن، ONT از فیبر، و مودم جیبی از شبکه‌ی موبایل.
- روتر پذیرش هتله: بیرون یه آدرس، تو برای هر دستگاه یه آدرس خصوصی.
- آدرس‌های خصوصی، مثل 192.168.x.x، توی هر خونه تکرار می‌شن و توی اینترنت عمومی جابه‌جا نمی‌شن.
- جعبه‌ی خونه مودم و روتر و سوییچ و وای‌فای رو با هم داره؛ بعد از روشن شدن چند دقیقه طول می‌کشه تا چراغ‌ها آماده بودن رو نشون بدن.
خودتان را بسنجید
۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخر آزمون فقط کارنامه را می‌بینید: چند درست، چند نادرست.