گیت‌وی پیش‌فرض چیه
جواب کوتاه
گیت‌وی پیش‌فرض یه دستگاهه، معمولا همون روتر، که هر بسته‌ای که می‌خواد از شبکه بره بیرون، داده می‌شه به اون. دستگاه شما قبل از هر پیام چک می‌کنه مقصد توی شبکه‌ی خودشه یا نه. اگه هست، مستقیم می‌فرسته. اگه نیست، پیام رو می‌ده به گیت‌وی پیش‌فرض تا اون ببره. بی گیت‌وی، دستگاه فقط با دستگاه‌های همون شبکه حرف می‌زنه.
سه تا کلمه
- گیت‌وییعنی «دروازه»: دستگاهی که بسته‌ها رو از یه شبکه می‌بره به یه شبکه‌ی دیگه. توی شبکه‌ی خونه، همون روتره.
- پیش‌فرضیعنی «اگه چیز دیگه‌ای گفته نشده». گیت‌وی پیش‌فرض جاییه که هر بسته‌ای که راهش معلوم نیست، داده می‌شه به اون.
- مسیر پیش‌فرضیه خط توی جدول مسیر که با همه‌ی آدرس‌ها جوره: 0.0.0.0/0، و به گیت‌وی پیش‌فرض اشاره می‌کنه.
جزیره و بندر
مثلا فرض کنید روی یه جزیره‌ی کوچیک زندگی می‌کنید که فقط یه بندر داره. نامه‌ای که برای همسایه‌ست رو پیاده می‌برید. ولی نامه‌ای که برای یه جزیره‌ی دیگه‌ست رو می‌دید به بندر. لازم نیست راه همه‌ی جزیره‌های دنیا رو بلد باشید؛ فقط باید بدونید بندر کجاست.
شبکه‌ی خونه‌ی شما همون جزیره‌ست و گیت‌وی پیش‌فرض همون بندر: روتری که شبکه رو به بیرون وصل می‌کنه (درس مودم و روتر). هر بسته‌ای که مقصدش بیرون از شبکه‌ست و راه دیگه‌ای براش تعریف نشده، داده می‌شه به گیت‌وی پیش‌فرض. برای همین بهش «روتر آخرین چاره» هم می‌گن.
کار گیت‌وی، قدم‌به‌قدم
دستگاه شما قبل از فرستادن هر بسته یه سوال از خودش می‌پرسه، و جوابش رو با مسک پیدا می‌کنه (درس ساب‌نت مسک):
مثلا فرض کنید شش تا دستگاه توی یه اداره آدرس‌های 192.168.4.3 تا 192.168.4.8 دارن، با مسک /24، و روتر اداره 192.168.4.1 هست. بسته‌ای که برای 192.168.4.7 هست مستقیم می‌ره. ولی 192.168.12.3 توی این شبکه نیست؛ پس بسته‌ش داده می‌شه به گیت‌وی، یعنی 192.168.4.1.
قایق و نامه
وقتی بسته رو می‌دن به گیت‌وی، آدرس روی خود نامه عوض نمی‌شه. IP مقصد همون 192.168.12.3 می‌مونه؛ فقط پرچم قایق، یعنی مک مقصد روی کارت پیام، مال گیت‌وی هست. دستگاه مک گیت‌وی رو هم با ARP پیدا می‌کنه، مثل هر هم‌شبکه‌ی دیگه.
توی هر بندر بعدی هم یه پرچم تازه زده می‌شه، ولی آدرس نامه تا مقصد همونه.
بندر باید روی جزیره‌ی خودتون باشه
اگه بندرتون روی یه جزیره‌ی دیگه باشه، نامه رو چجوری بهش می‌رسونید؟ برای رسیدن بهش، خودتون یه بندر لازم دارید. گیت‌وی هم همینه: باید توی همون شبکه‌ی دستگاه باشه. چون دستگاه فقط به هم‌شبکه‌هاش مستقیم می‌رسه و مک گیت‌وی رو با ARP می‌پرسه، که از روتر رد نمی‌شه.
برای همین روتر خونه دو تا آدرس داره: یکی رو به شبکه‌ی خونه، که گیت‌وی دستگاه‌های شماست، و یکی رو به اینترنت. آدرسی که توی تنظیمات دستگاهتون به اسم گیت‌وی می‌بینید، آدرس سمت خونه‌ست.
زنجیره‌ی بندرها
بندر جزیره هم راه همه‌ی جزیره‌ها رو بلد نیست. خودش یه بندر بزرگ‌تر توی خشکی داره که هر چی رو نمی‌دونه، می‌ده به اون. روتر خونه هم یه مسیر پیش‌فرض داره، به روتر شرکت اینترنت. توی شبکه‌ی بزرگ یه شرکت هم، مسیر پیش‌فرض روتر هر بخش می‌ره به روتر بعدی، که یه قدم به اینترنت نزدیک‌تره:
این‌جوری هیچ دستگاهی لازم نیست راه همه‌ی دنیا رو بلد باشه. مسیر پیش‌فرض توی جدول مسیر با 0.0.0.0/0 نوشته می‌شه، یعنی «همه‌ی آدرس‌ها» (درس CIDR). چون کوتاه‌ترین پیشوند ممکنه، فقط وقتی به کار می‌ره که هیچ خط دقیق‌تری جور نباشه.
روی دستگاه خودتون
- توی ویندوز، Command Prompt رو باز کنید.
- بنویسید ipconfig و Enter رو بزنید.
- زیر اسم کارت شبکه، خط «Default Gateway» رو پیدا کنید. این آدرس روتر شما توی شبکه‌ی خونه‌ست.
توی گوشی، گیت‌وی توی جزئیات وای‌فای هست؛ اسمش توی هر گوشی یه کم فرق داره. دستگاه‌ها معمولا گیت‌وی رو خودکار، همراه آدرس IP و مسک، از مودم می‌گیرن (درس DHCP). دستی هم می‌شه نوشتش.
اگه نباشه یا غلط باشه
اگه گیت‌وی تنظیم نشده باشه، یا آدرسش غلط باشه، مثل جزیره‌ایه که بندرش رو گم کرده: نامه به همسایه‌ها هنوز می‌رسه، ولی به هیچ جزیره‌ی دیگه‌ای نه. یعنی دستگاه با پرینتر و بقیه‌ی دستگاه‌های همون شبکه کار می‌کنه، ولی به اینترنت نمی‌رسه.
پس اگه یه روز دستگاهی به وای‌فای وصل بود و دستگاه‌های خونه رو می‌دید ولی هیچ سایتی باز نمی‌شد، یکی از چیزهایی که باید چک کنید گیت‌وی پیش‌فرضشه. راه پیدا کردن خرابی‌ها توی ایستگاه «عیب‌یابی شبکه» همین مسیر میاد.
سه تا اشتباه رایج
- «گیت‌وی باید راه همه‌ی سایت‌های دنیا رو بلد باشه، وگرنه کار نمی‌کنه.»نه. گیت‌وی هم هر چیزی رو که نمی‌دونه، می‌ده به گیت‌وی بعدی. هر کدوم فقط قدم بعدی رو بلده.
- «دستگاه همه‌ی پیام‌ها رو می‌ده به گیت‌وی.»نه. فقط پیام‌هایی که می‌رن بیرون. پیامی که برای یه دستگاه توی همون شبکه‌ست، مستقیم می‌ره، بی گیت‌وی.
- «هر آدرسی رو می‌شه گیت‌وی گذاشت.»نه. گیت‌وی باید توی همون شبکه‌ی خود دستگاه باشه، چون دستگاه فقط به هم‌شبکه‌هاش مستقیم می‌رسه.
جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.
- گیت‌وی پیش‌فرض روتریه که هر بسته‌ای که راهش معلوم نیست داده می‌شه به اون؛ توی خونه، همون روتری که به اینترنت وصله.
- دستگاه با مسک چک می‌کنه مقصد توی شبکه‌ی خودشه یا نه؛ اگه نیست، می‌ده به گیت‌وی.
- بسته‌ای که می‌ره پیش گیت‌وی: IP مقصد همونه، ولی مک مقصد مال گیت‌وی.
- گیت‌وی باید توی همون شبکه‌ی دستگاه باشه.
- هر روتر خودش هم یه گیت‌وی پیش‌فرض داره؛ یه زنجیره تا اینترنت.
- ipconfig گیت‌وی پیش‌فرض رو نشون می‌ده؛ بی اون، فقط شبکه‌ی خونه در دسترسه.
خودتان را بسنجید
۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخر آزمون فقط کارنامه را می‌بینید: چند درست، چند نادرست.