آموزشآموزش شبکه به زبان ساده

درس ۵۳ از ۹۹، شبکه و اینترنت، حدود ۱۱ دقیقه خواندن

مسیریابی استاتیک

جواب کوتاه

مسیریابی استاتیک (ایستا) یعنی مدیر شبکه راه را دستی در جدول روتر بنویسد: برای این شبکه، بسته را به این گیت‌وی بده. این ردیف خودش عوض نمی‌شود. در شبکه‌ی کوچک یا جایی که فقط یک راه بیرون هست ساده و مطمئن است؛ پرکاربردترین نمونه‌اش مسیر پیش‌فرض است. ولی اگر راه خراب شود، ردیف ایستا خودش کنار نمی‌رود؛ برای همین در شبکه‌های بزرگ مسیریابی پویا لازم است.

سه کلمه

  • مسیر ایستا (استاتیک)ردیفی که مدیر شبکه دستی در جدول می‌نویسد و تا خودش عوضش نکند، همان می‌ماند.
  • مسیر پویاردیفی که روتر خودش از روترهای دیگر یاد می‌گیرد و خودش هم پاک می‌کند.
  • مسیر یدکردیف ایستایی که فقط وقتی به کار می‌افتد که راه اصلی نباشد. به انگلیسی floating static route.

دریچه‌های باغ

در درس جدول مسیریابی دیدید ردیف‌های شبکه‌ی دور از دو راه می‌آیند. این درس راه اول است. باغی را در نظر بگیرید که باغبانش دریچه‌ی جوی‌ها را دستی می‌گذارد: آب این جوی به باغچه‌ی ۲۰ برود، آن یکی بسته باشد. دریچه‌ها خودشان تکان نمی‌خورند:

مسیر ایستا همین دریچه است. مدیر شبکه می‌نویسد: «بسته‌های 10.10.20.0/24 را به 192.168.100.1 بده»، و روتر همین را انجام می‌دهد تا وقتی کسی آن را پاک یا عوض کند. هر ردیف ایستا دست‌کم دو چیز دارد: مقصد و گیت‌وی؛ گاهی معیار هم دارد. ردیف ایستا در همان جدولی می‌نشیند که ردیف‌های پویا.

کجا بس است

پرکاربردترین مسیر ایستا، مسیر پیش‌فرض است (درس گیت‌وی). فرض کنید دفتر شعبه‌ای فقط یک راه به بیرون دارد: کابلی به روتر مرکز. لازم نیست روتر شعبه چیزی یاد بگیرد؛ یک ردیف بس است:

جاهای دیگری که مسیر ایستا خوب کار می‌کند:

  1. شبکه‌ی کوچک با چند روتر، که می‌شود همه‌ی راه‌ها را دستی نوشت.
  2. جایی که ردیف‌ها زیادند ولی کم عوض می‌شوند.
  3. دستگاه‌های بسیار کم‌توان، که پروتکل مسیریابی برایشان سنگین است.
  4. دستگاهی که نشانی‌اش دستی تنظیم شده و DHCP ندارد، تا مسیر پیش‌فرضش را بداند.

چه می‌دهد

  • به کسی بند نیستبرای کار کردن لازم نیست با روتر دیگری حرف بزند؛ در خرابی شبکه هم سر جایش است.
  • امن‌تر از یک نظرچون از شبکه خوانده نمی‌شود، کسی از بیرون نمی‌تواند با پیام دروغ راه را عوض کند؛ پروتکل پویا را باید برای همین ایمن کرد.
  • پایه‌ی کارهای دیگرمی‌تواند راه اولیه‌ای باشد که پروتکل‌های دیگر از روی آن راه بیفتند.

وقتی جوی بند آمد

اگر جوی پایین‌دست بند بیاید، دریچه همچنان باز است و آب پشت بند می‌ماند، تا باغبان بیاید. مسیر ایستا هم همین‌طور است. بیشتر روترها ردیف ایستا را تا وقتی به کار می‌برند که رابط سمت گیت‌وی روشن باشد. ولی دستگاه خراب همیشه خاموش نمی‌شود؛ گاهی گیر می‌کند، رابطش روشن می‌ماند و ترافیک نمی‌گیرد:

روز عادی: روتر ۱ بسته‌های 10.10.20.0/24 را به روتر ۲ می‌دهد.
روتر ۲ گیر کرده ولی رابط روتر ۱ هنوز روشن است؛ ردیف ایستا می‌ماند و بسته‌ها به جایی نمی‌رسند.

پروتکل‌های پویا برای همین زمان‌سنج دارند: اگر تا مدتی از همسایه خبری نرسد، ردیفش را پاک می‌کنند و راه دیگری پیدا می‌کنند. این را در درس مسیریابی پویا می‌بینید.

دردسرهای دیگر

  1. خطای انسانی: هر ردیف را آدم می‌نویسد، و یک عدد اشتباه کافی است تا بسته‌ها به جای غلط بروند.
  2. کار تکراری: هر ردیف باید به هر روتری که لازمش دارد داده شود؛ با ده روتر، ده بار.
  3. دیدن تصویر کلی: ردیف ایستا به روترهای دیگر گفته نمی‌شود، پس در شبکه‌ای که فقط ایستا دارد، سخت است بدانید روی هم چه راه‌هایی هست.

برای همین در شبکه‌های بزرگ، که نقشه‌شان پیچیده است و زود عوض می‌شود، جدول دستی ممکن نیست (درس مسیریابی).

مسیر یدک

باغ می‌تواند جوی دومی داشته باشد که لبه‌اش بلندتر است: تا آب از جوی اصلی برود، چیزی در آن نمی‌ریزد؛ اگر جوی اصلی بند بیاید، آب از روی لبه به جوی دوم می‌رود. در شبکه هم می‌شود ردیف ایستایی نوشت که منبعش کم‌اعتبار دانسته شود، مثلا با «فاصله‌ی مدیریتی» ۲۵۴:

تا راه پویا هست، روتر از آن می‌رود؛ ردیف یدک کنار نشسته است.
راه پویا از جدول رفت؛ حالا ردیف یدک تنها راه است و به کار می‌افتد.

در درس مسیریابی دیدید که میان ردیف‌هایی از منبع‌های مختلف، منبع مطمئن‌تر برنده است. ردیف یدک عمدا نامطمئن‌ترین دانسته می‌شود، پس فقط وقتی برنده است که ردیف دیگری برای همان مقصد نماند. به آن floating static route می‌گویند. با معیار هم می‌شود همین کار را کرد: ردیفی با معیار بیشتر، فقط وقتی به کار می‌آید که ردیف بهتر نباشد.

نوشتن یک مسیر ایستا

فرض کنید می‌خواهید بسته‌های 10.10.20.0/24 از راه روتر 192.168.100.1 بروند. در ویندوز، در Command Prompt:

route /p add 10.10.20.0 mask 255.255.255.0 192.168.100.1

بخش /p ردیف را ماندگار می‌کند؛ بی آن، ردیف با راه‌اندازی دوباره می‌رود. با metric در آخر دستور می‌شود معیار هم داد. در لینوکس:

ip route add 10.10.20.0/24 via 192.168.100.1

پس از نوشتن، با route print در ویندوز ببینید ردیف در جدول نشسته است (درس جدول مسیریابی). اگر هنگام نوشتن راهی به آن گیت‌وی نباشد، ممکن است ردیف پذیرفته نشود.

سه اشتباه

  • «مسیر ایستا اگر راهش خراب شود، خودش کنار می‌رود.»تا رابط سمت گیت‌وی روشن است، بیشتر روترها ردیف ایستا را به کار می‌برند، حتی اگر روتر آن سو گیر کرده باشد.
  • «مسیر ایستا همیشه بدتر از پویاست.»در شبکه‌ی کوچک یا دفتری که فقط یک راه بیرون دارد، یک ردیف ایستا ساده‌تر و بی‌دردسرتر است.
  • «ردیفی که با route add در ویندوز ساختم، همیشه می‌ماند.»بی /p، با راه‌اندازی دوباره می‌رود.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • ردیف ایستا دستی نوشته می‌شود و تا دستی عوض نشود، می‌ماند.
  • دست‌کم دو چیز می‌خواهد: مقصد و گیت‌وی؛ گاهی معیار هم.
  • پرکاربردترین مسیر ایستا، مسیر پیش‌فرض است.
  • به کسی بند نیست و از شبکه خوانده نمی‌شود؛ ولی خطای انسانی و کار تکراری دارد.
  • اگر روتر آن سو گیر کند ولی رابط روشن بماند، ردیف ایستا می‌ماند.
  • مسیر یدک: ردیف ایستا با فاصله‌ی بالا که فقط وقتی راه پویا نیست کار می‌کند.

خودتان را بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخر آزمون فقط کارنامه را می‌بینید: چند درست، چند نادرست.

خودتان را بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها تازه است.
  • تا آخر، درست یا نادرست بودن جواب‌ها گفته نمی‌شود؛ می‌توانید برگردید و جوابی را عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند پرسش درست و چند نادرست.
  • هر وقت بستید، دوباره که باز کنید از همان‌جا ادامه می‌دهید.

فصل‌های این درس

درس بعد