آموزشآموزش شبکه به زبان ساده

درس ۱۹ از ۹۹، شبکه و اینترنت، حدود ۱۲ دقیقه خواندن

مک آدرس چیه

جواب کوتاه

مک آدرس یه شماره‌ی ۴۸ بیتیه که سازنده روی هر کارت شبکه گذاشته؛ مثل شماره‌ی شاسی ماشین که کارخونه روی بدنه زده. معمولا به شکل شش جفت رقم هگز نوشته می‌شه، مثلا 3C:5A:B4:12:9F:07. دستگاه‌ها توی یه شبکه‌ی خونه یا اداره با مک همدیگه رو پیدا می‌کنن. ولی توی اینترنت، راه رو آدرس IP پیدا می‌کنه، که مثل پلاک هر جا برید عوض می‌شه.

سه تا کلمه

  • کارت شبکهیه قطعه توی هر دستگاه که اونو به شبکه وصل می‌کنه؛ یکی برای کابل، یکی برای وای‌فای.
  • مک آدرسشماره‌ای که سازنده‌ی کارت شبکه بهش داده. MAC سه تا حرف اول Media Access Control هست. بهش آدرس سخت‌افزاری یا فیزیکی هم می‌گن.
  • هگزشمردن با شونزده تا رقم، ۰ تا ۹ و A تا F. هر دو رقم هگز یه بایته (درس بیت و بایت).

شماره‌ی شاسی و پلاک

هر ماشین دو تا شماره داره. یکی شماره‌ی شاسی هست، که کارخونه روی بدنه زده و تا آخر عمر ماشین همونه. اون یکی پلاک هست، که اگه ماشین رو ببرید یه شهر دیگه، ممکنه عوض بشه. هر دستگاه شبکه هم همین دو تا شماره رو داره: مک آدرس شماره‌ی شاسیه، و آدرس IP پلاکه.

مثلا گوشی شما توی خونه یه IP داره و توی کافه یه IP دیگه؛ ولی مک کارت وای‌فایش همونه (جز یه حالت که پایین‌تر می‌گم). IP رو توی درس IP چیست دیدید.

مک چه شکلیه

مک آدرس ۴۸ بیته، یعنی شش بایت. به هگز می‌نویسنش، برای هر بایت دو تا رقم، و بینشون دونقطه یا خط تیره می‌ذارن؛ مثلا 3C:5A:B4:12:9F:07 یا 3C-5A-B4-12-9F-07. این مک فقط مثاله.

نصفه‌ی اولش، مثل تیکه‌ی اول شماره‌ی شاسی، کد سازنده‌ست. سازمانی به اسم IEEE به هر سازنده‌ی کارت شبکه سه بایت می‌ده. نصفه‌ی دوم رو خود سازنده برای هر کارت می‌ذاره، طوری که تکراری نشه.

هر کارت یه مک

مک مال دستگاه نیست، مال کارت شبکه‌ست. لپ‌تاپی که هم پورت کابل داره هم وای‌فای، دو تا کارت شبکه داره، پس دو تا مک. روتر هم که چند تا پورت شبکه داره، برای هر کدوم یه مک جدا داره.

برای همین وقتی دنبال «مک آدرس وای‌فای» می‌گردید، باید مک کارت وای‌فای رو ببینید، نه مک کارت کابل رو.

فقط توی پارکینگ

شماره‌ی شاسی رو فقط کسی می‌خونه که کنار ماشینه. برای رفتن از یه شهر به یه شهر دیگه، پلاک و آدرس به کار میاد. مک هم همینه: فقط توی یه شبکه‌ی کوچیک، بین دستگاه‌هایی که کنار همن، به کار میاد. روی کارت پیام اترنت (فریم) مک گیرنده و فرستنده نوشته شده، و هر روتر برای تیکه‌ی بعدی راه یه کارت تازه با مک‌های تازه می‌سازه (درس بسته و فریم).

برای همین مک شما از شبکه‌ی خونه بیرون نمی‌ره.

همه‌ی ماشین‌های پارکینگ

گاهی یه دستگاه می‌خواد یه چیزی رو به همه‌ی دستگاه‌های شبکه بگه؛ مثل نگهبانی که توی پارکینگ بلند یه چیزی رو اعلام می‌کنه. برای این کار یه مک خاص هست که همه‌ی بیت‌هاش ۱ هست: FF:FF:FF:FF:FF:FF. کارتی که به این آدرس بره، به همه‌ی دستگاه‌های همون شبکه می‌رسه، و به هیچ دستگاهی بیرون از اون نمی‌رسه. بهش می‌گن پخش همگانی (یعنی پیام برای همه).

مک تصادفی گوشی

اگه گوشی شما همه‌جا با یه مک ثابت دنبال وای‌فای بگرده، هر وای‌فایی که از کنارش رد می‌شید می‌تونه بفهمه این همون گوشیه و ببینه کجا رفتید. برای همین گوشی‌های امروز وقتی دنبال شبکه می‌گردن، یه مک تصادفی به کار می‌برن. خیلی‌هاشون هم برای هر وای‌فای یه مک جدا می‌سازن، که حتی ممکنه هر چند وقت یه بار عوض بشه.

این مک‌ها رو خود گوشی می‌سازه، نه کارخونه. یه بیت توی بایت اول نشون می‌ده مک «محلی» هست، یعنی نرم‌افزار ساختتش، نه کارخونه. اگه توی صفحه‌ی مودم دیدید مک گوشیتون با مکی که روی جعبه‌ش نوشته فرق داره، دلیلش همینه.

پیدا کردن مک

  • ویندوزخط فرمان (cmd) رو باز کنید و بنویسید ipconfig /all. برای هر کارت شبکه یه خط هست به اسم «Physical Address»: همون مک آدرسه.
  • گوشیتوی تنظیمات، بخش وای‌فای، جزئیات همون شبکه رو باز کنید؛ یا برید توی «درباره‌ی تلفن». اسمش ممکنه «Wi-Fi Address» یا «آدرس MAC» باشه. جای دقیقش توی هر گوشی یه کم فرق داره.
  • مودمروی برچسب زیر مودم هست. توی صفحه‌ی تنظیمات مودم هم فهرست دستگاه‌های وصل رو با مک هر کدوم می‌بینید.

فیلتر مک توی مودم

خیلی از مودم‌ها می‌ذارن یه فهرست از مک‌ها بنویسید و فقط به همون دستگاه‌ها اجازه بدید وصل بشن؛ مثل نگهبان پارکینگ که فقط ماشین‌هایی که توی فهرستشه رو راه می‌ده. ولی چون مک رو می‌شه با نرم‌افزار عوض کرد و مک یه دستگاه دیگه رو جا زد، این فیلتر به‌تنهایی شبکه رو امن نمی‌کنه. اصل کار رمز قوی وای‌فایه. یادتون باشه که با مک تصادفی، شاید لازم باشه مک خصوصی گوشی برای همون شبکه رو توی فهرست بنویسید.

سه تا اشتباه رایج

  • «مک آدرس همون IP هست.»نه. مک شماره‌ایه که کارخونه روی کارت شبکه زده و فقط توی شبکه‌ی خونه به کار میاد. IP آدرسیه که هر جا برید عوض می‌شه و باهاش توی اینترنت راه پیدا می‌شه. مثل شاسی و پلاک.
  • «سایت‌ها مک آدرس منو می‌بینن.»نه. مک فقط روی کارت پیامِ همون تیکه از راه نوشته می‌شه و توی هر روتر عوض می‌شه. پس از شبکه‌ی خونه‌ی شما بیرون نمی‌ره.
  • «فیلتر مک شبکه رو کاملا امن می‌کنه.»نه. مک رو می‌شه با یه نرم‌افزار عوض کرد و جای یه دستگاه دیگه جا زد. فیلتر مک فقط یه کمکه، جای رمز قوی وای‌فای رو نمی‌گیره.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • مک آدرس شماره‌ی کارت شبکه‌ست: ۴۸ بیت، یعنی شش بایت، به هگز. بهش آدرس سخت‌افزاری یا فیزیکی هم می‌گن.
  • سه بایت اول کد سازنده‌ست که IEEE بهش داده. سه بایت دوم رو خود سازنده می‌ذاره، طوری که تکراری نشه.
  • مک مثل شماره‌ی شاسیه و IP مثل پلاک. مک برای توی شبکه‌ی خونه، IP برای راه توی اینترنت.
  • هر کارت شبکه مک خودش رو داره. دستگاهی که هم کابل داره هم وای‌فای، دو تا مک داره.
  • FF:FF:FF:FF:FF:FF یعنی همه‌ی دستگاه‌های همون شبکه.
  • گوشی‌ها برای اینکه کسی دنبالشون نکنه، مک تصادفی می‌سازن. مک رو می‌شه عوض کرد، پس فیلتر مک امنیت کامل نیست.

خودتان را بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخر آزمون فقط کارنامه را می‌بینید: چند درست، چند نادرست.

خودتان را بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها تازه است.
  • تا آخر، درست یا نادرست بودن جواب‌ها گفته نمی‌شود؛ می‌توانید برگردید و جوابی را عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند پرسش درست و چند نادرست.
  • هر وقت بستید، دوباره که باز کنید از همان‌جا ادامه می‌دهید.

فصل‌های این درس

درس بعد