تیم سفید
شروع یک پروژه

آموزشآموزش شبکه به زبان ساده

درس ۶۴ از ۹۹، شبکه و اینترنت، حدود ۱۰ دقیقه خواندن

ISP چیست

جواب کوتاه

ISP (Internet Service Provider، ارائه‌دهنده‌ی خدمات اینترنت) شرکتی است که خانه یا کسب‌وکار شما را به اینترنت وصل می‌کند؛ از راه سیم تلفن (ADSL)، فیبر، کابل، موبایل یا ماهواره. خیلی از ISPها میزبانی سایت و ثبت دامنه هم دارند. ISP شما معمولا خودش از ISP بزرگ‌تری دسترسی می‌خرد (ترانزیت)، و ISPهای هم‌اندازه ترافیک را بی پول با هم ردوبدل می‌کنند (پیرینگ). بالای این زنجیره شبکه‌های لایه ۱ هستند که بالادست ندارند.

نام

ISP کوتاه‌شده‌ی Internet Service Provider است: «ارائه‌دهنده‌ی خدمات اینترنت». همان شرکتی که برای اینترنت خانه یا گوشی‌تان به آن پول می‌دهید. نخستین ISPهایی که با اشتراک ماهانه به مردم اینترنت دادند، در سال ۱۹۸۹ راه افتادند. در درس اینترنت دیدید اینترنت شبکه‌ی شبکه‌هاست؛ این درس می‌گوید شبکه‌ی ISP شما کجای این شبکه‌هاست.

پنج کلمه

  • ISPشرکت یا سازمانی که شما را به اینترنت وصل می‌کند و خدمات دیگری هم می‌دهد.
  • بالادست (upstream)ISP بزرگ‌تری که ISP شما از او دسترسی به بقیه‌ی اینترنت را می‌خرد.
  • ترانزیت (transit)خرید دسترسی به همه‌ی اینترنت از یک شبکه‌ی بزرگ‌تر، با پول.
  • پیرینگ (peering)قرار دو شبکه برای ردوبدل ترافیک میان مشتری‌هایشان، معمولا بی پول.
  • لایه (Tier)جای یک شبکه در زنجیره: لایه ۱ بالادست ندارد، لایه ۳ همه‌ی راهش را می‌خرد.

ISP برای شما چه می‌کند

  1. دسترسی به اینترنت: مهم‌ترین کارش: خانه یا کسب‌وکار شما را به اینترنت وصل می‌کند.
  2. میزبانی: جا برای سایت، ایمیل، فضای ذخیره، سرور مجازی یا ابری (درس دیتاسنتر و ابر).
  3. ثبت دامنه: بعضی ISPها دامنه هم ثبت می‌کنند (درس دامنه).
  4. کولوکیشن: جا دادن سرور خود شما در ساختمان خودشان، با برق و اینترنت.
  5. ترانزیت: ISPهای بزرگ به ISPهای کوچک‌تر دسترسی می‌فروشند.

پس «ISP» فقط شرکت اینترنت خانگی نیست؛ شرکت‌های میزبانی و شبکه‌های بزرگی که به ISPهای دیگر دسترسی می‌فروشند هم ISP‌اند. گونه‌ای هم هست به نام ISP مجازی، که خدمات را از ISP دیگری می‌خرد و با نام خودش به مشتری می‌دهد.

راه‌های رسیدن به خانه

ISP دسترسی، اینترنت را با یکی از این راه‌ها به خانه یا کسب‌وکار می‌رساند؛ کسب‌وکارهای بزرگ‌تر گاهی اترنت مستقیم می‌گیرند:

  • ADSLروی سیم تلفن مسی (گونه‌ای از DSL).
  • فیبر تا خانه (FTTH)نور در فیبر نوری تا درِ خانه (درس فیبر).
  • مودم کابلیروی کابل تلویزیون، جایی که این کابل هست.
  • موبایلاز راه دکل‌ها، با 4G یا 5G (درس اینترنت موبایل).
  • ماهوارهاز راه ماهواره.

زنجیره

سوپرمارکت محله همه‌چیز را خودش نمی‌سازد؛ از پخش‌کننده‌ی شهر می‌خرد، و آن از شرکت بزرگ کشوری. اینترنت هم همین است. همان‌طور که شما به ISP پول می‌دهید، ISP شما هم به یک ISP بزرگ‌تر، یعنی بالادست، پول می‌دهد:

ISP بالادست معمولا شبکه‌ی بزرگ‌تری دارد یا به بخش‌هایی از اینترنت راه دارد که ISP کوچک ندارد. این زنجیره ممکن است چند بار تکرار شود تا به شبکه‌ای برسد که خودش بالادست ندارد. هر کدام از این شبکه‌ها یک AS است و با BGP به هم می‌گویند به کجا راه دارند (درس BGP).

ترانزیت و پیرینگ

دو شبکه به دو شکل به هم وصل می‌شوند:

ترانزیت: ISP کوچک به ISP بزرگ‌تر پول می‌دهد، و در عوض به همه‌ی اینترنت راه پیدا می‌کند.
پیرینگ: دو ISP ترافیک میان مشتری‌های خودشان را بی پول با هم ردوبدل می‌کنند.

دو پخش‌کننده‌ی هم‌اندازه به‌جای اینکه هر دو از شرکت سوم بخرند، کالایشان را مستقیم با هم مبادله می‌کنند. پیرینگ هم همین است: ترافیکی که وگرنه از یک ISP سوم می‌گذشت و هزینه داشت، مستقیم و معمولا بی پول میان دو شبکه می‌رود. جای این دیدارها اغلب یک IXP است، که درس بعد است.

لایه‌های ۱ تا ۳

  1. لایه ۱ (Tier 1): به همه‌ی شبکه‌های اینترنت فقط با پیرینگ بی پول می‌رسد و از کسی ترانزیت نمی‌خرد. فقط مشتری و همتا دارد. شبکه‌های لایه ۱ با هم به شکل مش وصل‌اند.
  2. لایه ۲: با بعضی شبکه‌ها پیرینگ بی پول دارد، ولی برای رسیدن به بخشی از اینترنت هنوز ترانزیت می‌خرد.
  3. لایه ۳: همه‌ی راهش به اینترنت را از دیگران می‌خرد.

هیچ نهادی این لایه‌ها را رسما تعیین نمی‌کند، و قراردادهای میان شبکه‌ها هم معمولا عمومی نیستند؛ پس این‌ها تعریف‌های رایج‌اند، نه فهرستی رسمی.

اینترنت تخت‌تر

این زنجیره‌ی مرتب در سال‌های اخیر عوض شده است:

پیش‌تر: ترافیک بیشتر از بالا، از راه شبکه‌های لایه ۱، می‌گذشت.
از حدود ۲۰۱۰: شرکت‌های بزرگ محتوا با شبکه‌ی خودشان مستقیم به بیشتر ISPها وصل شده‌اند؛ اینترنت «تخت‌تر» شده است.

شرکت‌های بزرگ محتوا، مثل سایت‌های بزرگ ویدیو، شبکه‌ها و CDNهای خودشان را ساخته‌اند و مستقیم به بیشتر ISPها وصل شده‌اند (CDN درس خودش را در همین ایستگاه دارد). پس بخش بزرگی از ترافیک دیگر از شبکه‌های لایه ۱ نمی‌گذرد.

سه اشتباه

  • «ISP من کل اینترنت را خودش دارد.»بیشتر ISPها خودشان از ISP بزرگ‌تری ترانزیت می‌خرند؛ این زنجیره گاهی چند بار تکرار می‌شود تا به لایه ۱ برسد.
  • «سازمانی رسمی تعیین می‌کند کدام شبکه لایه ۱ است.»هیچ نهادی لایه‌ها را رسما تعریف نمی‌کند؛ تعریف رایج این است که لایه ۱ بی خرید ترانزیت به همه‌ی اینترنت می‌رسد.
  • «هر ترافیکی میان دو ISP پول دارد.»در پیرینگ، دو ISP ترافیک میان مشتری‌هایشان را معمولا بی پول ردوبدل می‌کنند، مثلا در یک IXP.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • ISP: سازمانی که دسترسی به اینترنت و خدمات وابسته می‌دهد.
  • خدمات: دسترسی، میزبانی، ثبت دامنه، کولوکیشن، ترانزیت.
  • راه‌ها: ADSL، فیبر تا خانه، مودم کابلی، موبایل، ماهواره.
  • ترانزیت: ISP کوچک از بزرگ‌تر دسترسی می‌خرد، تا لایه ۱.
  • پیرینگ: دو شبکه ترافیک میانشان را معمولا بی پول ردوبدل می‌کنند.
  • لایه ۱ بالادست ندارد؛ لایه ۲ بخشی را می‌خرد؛ لایه ۳ همه را.

خودتان را بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخر آزمون فقط کارنامه را می‌بینید: چند درست، چند نادرست.

خودتان را بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها تازه است.
  • تا آخر، درست یا نادرست بودن جواب‌ها گفته نمی‌شود؛ می‌توانید برگردید و جوابی را عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند پرسش درست و چند نادرست.
  • هر وقت بستید، دوباره که باز کنید از همان‌جا ادامه می‌دهید.

فصل‌های این درس

درس بعد