آموزشری‌اکت

درس ۲ از ۳۴، برنامه‌نویسی و علوم کامپیوتر، حدود ۳۰ دقیقه خواندن

ری اکت چیست

جواب کوتاه

ری‌اکت (React) یه کتابخونه‌ی رایگان و متن‌باز برای ساختن رابط کاربریه؛ طبق سند رسمیش، «کتابخونه برای رابط‌های کاربری وب و نیتیو». با ری‌اکت، صفحه رو از تیکه‌هایی به اسم کامپوننت می‌سازید؛ هر کامپوننت یه تابع جاوااسکریپته که چیزی شبیه HTML، به اسم JSX، برمی‌گردونه، و می‌تونه از یه دکمه کوچیک‌تر یا به اندازه‌ی یه صفحه‌ی کامل باشه. کامپوننت‌ها داده می‌گیرن و نشون می‌دن چی باید روی صفحه باشه؛ و وقتی داده یا حالتشون عوض بشه، ری‌اکت خودش صفحه رو دوباره می‌کشه. ری‌اکت فقط کار رابط کاربری رو می‌کنه؛ برای مسیریابی و گرفتن داده، سند رسمیش فریم‌ورک‌هایی مثل نکست جی‌اس رو پیشنهاد می‌کنه. با ری‌اکت نیتیو، اپ گوشی هم می‌شه ساخت.

تابلوی پروازهای فرودگاه

توی فرودگاه، یه تابلوی بزرگ هست که پروازها رو نشون می‌ده. وقتی یه پرواز تاخیر می‌خوره، هیچ‌کس نمی‌ره با ماژیک، روی تابلو چیزی بنویسه. یه نفر، توی یه سیستم، فقط فهرست پروازها رو عوض می‌کنه؛ و تابلو، خودش، از روی فهرست تازه، دوباره کشیده می‌شه.

ری‌اکت، همین‌طوری کار می‌کنه. شما داده رو عوض می‌کنید؛ ری‌اکت صفحه رو از روی داده‌ی تازه، دوباره می‌کشه. توی درس قبل نقشه‌ی مسیر رو دیدیم؛ این درس، خود ری‌اکت رو باز می‌کنه: چیه، چطور کار می‌کنه، و چی کار نمی‌کنه.

ری اکت چیست

ری‌اکت (React) یه کتابخونه‌ی رایگان و متن‌باز جاوااسکریپته. صفحه‌ی اول سند رسمیش، با یه جمله معرفیش می‌کنه: کتابخونه برای رابط‌های کاربری وب و نیتیو. یعنی ابزاری که باهاش، بخشی از برنامه که کاربر می‌بینه و باهاش کار می‌کنه رو می‌سازید؛ چه توی مرورگر، چه توی اپ گوشی.

کتابخونه (Library) یعنی مجموعه‌ای از کد آماده، که توی برنامه‌ی خودتون ازش استفاده می‌کنید. ری‌اکت، کد زیادی برای کارهای سخت ساختن صفحه، مثل پیدا کردن اینکه دقیقا چی باید روی صفحه عوض بشه، از قبل نوشته؛ و شما فقط می‌گید صفحه باید چه شکلی باشه.

کامپوننت: تیکه‌ی سازنده

طبق سند رسمی ری‌اکت، اپ‌های ری‌اکتی از کامپوننت ساخته می‌شن. کامپوننت (Component) یعنی یه تیکه از رابط کاربری که منطق و ظاهر خودش رو داره. همون سند می‌گه یه کامپوننت می‌تونه به کوچیکی یه دکمه باشه، یا به بزرگی یه صفحه‌ی کامل.

صفحه‌ی اول سند رسمی، مثال یه سایت ویدیو رو میاره: کامپوننت‌هایی مثل تصویر کوچیک ویدیو، دکمه‌ی پسندیدن و خود ویدیو، که کنار هم، صفحه‌ها و اپ‌های کامل می‌سازن. هر کدوم یه کار مشخص داره و هر جا لازم باشه، دوباره به کار می‌ره.

کامپوننت، یه تابع جاوااسکریپته

سند رسمی ری‌اکت می‌گه کامپوننت‌های ری‌اکت، تابع‌های جاوااسکریپتن که نشانه‌گذاری برمی‌گردونن. مثال خود سند: function MyButton() { return <button>I'm a button</button>; }. همون تابعی که توی مسیر تایپ‌اسکریپت یاد گرفتید؛ فقط به جای عدد یا متن، یه تیکه از صفحه برمی‌گردونه.

این، شاید مهم‌ترین چیزی باشه که درباره‌ی ری‌اکت باید بدونید. هیچ زبان تازه‌ای در کار نیست؛ همون جاوااسکریپته. برای همین سند رسمی می‌گه می‌خواید یه چیز رو شرطی نشون بدید؟ از if استفاده کنید. یه فهرست؟ از map. یاد گرفتن ری‌اکت، یاد گرفتن برنامه‌نویسیه.

اسم کامپوننت با حرف بزرگ

یه قاعده‌ی ساده ولی مهم از سند رسمی: اسم کامپوننت‌های ری‌اکت همیشه باید با حرف بزرگ شروع بشه، مثل MyButton؛ ولی تگ‌های HTML، مثل button و div، با حرف کوچیک. ری‌اکت از همین فرق، می‌فهمه کدوم تیکه، کامپوننت شماست و کدوم، تگ معمولی مرورگر.

اگه اسم کامپوننت رو با حرف کوچیک بنویسید، ری‌اکت فکر می‌کنه یه تگ HTML ـه و دنبالش می‌گرده؛ و چیزی که می‌خواستید، نشون داده نمی‌شه. این، یکی از رایج‌ترین اشتباه‌های روز اوله؛ حالا که می‌دونید، احتمالا بهش برنمی‌خورید.

کامپوننت توی کامپوننت

کامپوننت‌ها رو می‌شه توی هم گذاشت. طبق سند رسمی، وقتی MyButton رو ساختید، می‌تونید توی یه کامپوننت دیگه، مثل MyApp، به کارش ببرید؛ درست مثل یه تگ HTML: <MyButton />. MyApp حالا یه عنوان داره و یه دکمه؛ و دکمه، کامپوننت جدای خودشه.

این‌طوری، یه صفحه‌ی کامل، یه درخت از کامپوننت‌ها می‌شه: یه کامپوننت بزرگ بالا، که چند کامپوننت کوچیک‌تر توشه، که هر کدوم ممکنه کامپوننت‌های کوچیک‌تری داشته باشن. سند رسمی، به این، «رابط کاربری شما به شکل یه درخت» می‌گه.

JSX: نشانه‌گذاری توی جاوااسکریپت

چیزی که کامپوننت‌ها برمی‌گردونن، شبیه HTML ـه، ولی توی جاوااسکریپت نوشته شده. طبق سند رسمی، اسمش JSX ـه: یه افزونه‌ی نوشتاری برای جاوااسکریپت که ری‌اکت محبوبش کرد. همون سند می‌گه گذاشتن نشانه‌گذاری کنار منطقی که اون رو می‌سازه، ساختن، نگه‌داری و پاک کردن کامپوننت‌ها رو راحت می‌کنه.

سند رسمی می‌گه JSX اختیاریه، ولی بیشتر پروژه‌های ری‌اکت ازش استفاده می‌کنن، چون راحته؛ و همه‌ی ابزارهای پیشنهادی، از خود جعبه پشتیبانیش می‌کنن. ایستگاه دوم این مسیر، یه درس کامل درباره‌ی JSX داره.

JSX از HTML سخت‌گیرتره

طبق سند رسمی، JSX از HTML سخت‌گیرتره. دو قاعده‌ی اصلیش: یک، همه‌ی تگ‌ها باید بسته بشن؛ حتی تگ‌هایی که توی HTML تنها میان، مثل خط تازه، باید به شکل <br /> نوشته بشن. دو، یه کامپوننت نمی‌تونه چند تگ کنار هم برگردونه؛ باید همه رو توی یه تگ مادر بذاره.

برای قاعده‌ی دوم، سند رسمی یه راه ساده می‌گه: یه تگ خالی، که فقط برای در بر گرفتن بقیه‌ست و چیزی به صفحه اضافه نمی‌کنه، به شکل <>...</>. این دو قاعده، اولش ممکنه اذیت کنن؛ ولی خیلی زود عادت می‌شن، و ویرایشگر هم، اگه یادتون بره، خطا می‌ده.

آکولاد: برگشتن به جاوااسکریپت

توی JSX، هر جا بخواید یه مقدار از کدتون رو نشون بدید، از آکولاد استفاده می‌کنید. طبق سند رسمی، آکولاد اجازه می‌ده از JSX «برگردید» به جاوااسکریپت؛ مثلا {user.name} اسم کاربر رو نشون می‌ده. توی ویژگی‌ها هم همینه: src={user.imageUrl} نشانی عکس رو از کد می‌خونه.

همون سند یه فرق مهم رو می‌گه: نوشتن یه ویژگی با نقل‌قول، مثل className="avatar"، یعنی یه متن ثابت؛ ولی با آکولاد، یعنی مقدار یه متغیر. توی آکولاد، هر عبارت جاوااسکریپتی می‌شه نوشت؛ حتی چسبوندن چند متن به هم.

سبک دادن

طبق سند رسمی، توی ری‌اکت، برای دادن کلاس CSS به یه تگ، به جای class، می‌نویسید className؛ که دقیقا مثل همون ویژگی class توی HTML کار می‌کنه. بعد، قاعده‌های CSS رو، مثل همیشه، توی یه فایل CSS جدا می‌نویسید.

دلیل این اسم متفاوت، اینه که class توی جاوااسکریپت یه کلمه‌ی رزرو‌شده‌ست. یه راه دیگه هم هست: ویژگی style، که سند رسمی می‌گه وقتی به کار میاد که سبک به یه متغیر جاوااسکریپت بستگی داره؛ مثلا اندازه‌ی عکسی که از داده میاد. ایستگاه هفتم، سبک دادن رو کامل می‌گه.

شرط: همون if

سند رسمی ری‌اکت می‌گه برای نوشتن شرط، هیچ نوشتار خاصی توی ری‌اکت نیست؛ همون روش‌های جاوااسکریپت معمولی رو به کار می‌برید. مثال خود سند: اگه کاربر وارد شده، پنل مدیریت رو نشون بده، وگرنه فرم ورود رو؛ با یه if و else معمولی، که یکی از دو کامپوننت رو انتخاب می‌کنه.

این، همون چیزیه که توی درس قبل گفتیم: ری‌اکت زبان تازه‌ای نیست. هر چی از جاوااسکریپت بلدید، اینجا مستقیم به کار میاد. ایستگاه دوم، چند راه کوتاه‌تر برای شرط توی JSX رو هم نشون می‌ده.

فهرست: همون map

برای نشون دادن یه فهرست، سند رسمی می‌گه از امکانات جاوااسکریپت، مثل حلقه یا تابع map آرایه، استفاده کنید. مثلا از یه آرایه‌ی محصول، با map، یه آرایه از ردیف‌های فهرست می‌سازید و توی صفحه می‌ذارید.

یه نکته‌ی مهم که سند رسمی هم تاکید می‌کنه: هر ردیف فهرست، یه کلید (Key) لازم داره؛ یه شناسه‌ی یکتا، مثل شماره‌ی محصول، که ری‌اکت باهاش بفهمه کدوم ردیف کدومه، وقتی فهرست عوض می‌شه. ایستگاه دوم، یه درس جدا درباره‌ی فهرست و کلید داره.

جواب دادن به کلیک

طبق سند رسمی، برای جواب دادن به یه رویداد، مثل کلیک، یه تابع توی کامپوننت تعریف می‌کنید، و اون رو به ویژگی onClick دکمه می‌دید. نکته‌ای که سند رسمی روش تاکید داره: بعد از اسم تابع، پرانتز نذارید؛ فقط خود تابع رو بدید. ری‌اکت، خودش وقتی کاربر کلیک کرد، صداش می‌زنه.

اگه پرانتز بذارید، تابع همون لحظه‌ای که صفحه کشیده می‌شه اجرا می‌شه، نه موقع کلیک. این هم یکی از اشتباه‌های رایج روزهای اوله، که خوبه از همین حالا بشناسیدش.

حالت: حافظه‌ی کامپوننت

گاهی یه کامپوننت باید چیزی رو یادش بمونه؛ مثلا یه دکمه که می‌شمره چند بار زده شده. طبق سند رسمی، برای این کار، به کامپوننت حالت (State) اضافه می‌کنید، با useState. این تابع دو چیز برمی‌گردونه: مقدار فعلی، مثل count، و تابعی برای عوضش کردن، مثل setCount.

سند رسمی یه قرارداد اسم‌گذاری هم می‌گه: می‌تونید هر اسمی بذارید، ولی رسم اینه که بنویسید چیزی و setچیزی. بار اول، count همون مقداریه که به useState دادید، مثلا صفر. هر بار که setCount رو با یه مقدار تازه صدا بزنید، count عوض می‌شه.

دوباره کشیده شدن صفحه

اینجا، همون تابلوی فرودگاه اتفاق می‌افته. طبق سند رسمی، صدا زدن setCount به ری‌اکت می‌گه تابع کامپوننت رو دوباره صدا بزنه. به این، دوباره کشیدن (Re-render) می‌گن. این بار، count یکه؛ دفعه‌ی بعد، دو؛ و همین‌طور. شما هیچ‌وقت دستی متن دکمه رو عوض نمی‌کنید؛ فقط حالت رو.

این، قلب ری‌اکته. هر چیزی که روی صفحه هست، از روی حالت و داده ساخته می‌شه؛ و هر وقت حالت عوض بشه، ری‌اکت تابع رو دوباره اجرا می‌کنه، نتیجه‌ی تازه رو با قبلی مقایسه می‌کنه، و فقط بخش‌هایی از صفحه که واقعا فرق کردن رو عوض می‌کنه. ایستگاه سوم، این چرخه رو دقیق باز می‌کنه.

هر کامپوننت، حالت خودش

یه نکته‌ی جالب از سند رسمی: اگه یه کامپوننت رو چند بار روی صفحه بذارید، هر کدوم حالت خودش رو داره. مثلا اگه دو تا دکمه‌ی شمارنده کنار هم باشن، و یکی رو بزنید، فقط عدد همون یکی بالا می‌ره؛ اون یکی، از عدد خودش خبر داره، نه از عدد همسایه.

این، دقیقا همون رفتاریه که معمولا می‌خوایم: هر تیکه، حافظه‌ی خودش. ولی گاهی می‌خوایم دو کامپوننت، یه داده‌ی مشترک داشته باشن و با هم عوض بشن؛ که چند بخش بعد، راهش رو می‌بینیم.

hook یعنی چی

طبق سند رسمی، به تابع‌هایی که اسمشون با use شروع می‌شه، hook می‌گن. useState یه hook ساخته‌شده توی خود ری‌اکته، و ری‌اکت چند hook آماده‌ی دیگه هم داره. همون سند می‌گه می‌تونید با ترکیب hookهای موجود، hookهای خودتون رو هم بسازید.

hook، در واقع راهیه که یه کامپوننت تابعی، به امکانات ری‌اکت، مثل حافظه، وصل بشه. یه ایستگاه کامل این مسیر، یعنی ایستگاه پنجم، درباره‌ی hookهاست؛ از جمله useEffect، که یکی از پرجستجوترین و پراشتباه‌ترین بخش‌های ری‌اکته.

hookها قاعده دارن

سند رسمی می‌گه hookها از بقیه‌ی تابع‌ها محدودترن: فقط می‌شه اون‌ها رو بالای کامپوننت، یا بالای یه hook دیگه، صدا زد. نمی‌شه useState رو توی یه شرط یا یه حلقه گذاشت. اگه لازم شد، همون سند می‌گه یه کامپوننت تازه بسازید و hook رو توی اون بذارید.

دلیلش اینه که ری‌اکت، hookهای هر کامپوننت رو از روی ترتیب صدا زدنشون می‌شناسه؛ و اگه یه hook گاهی صدا زده بشه و گاهی نه، ترتیب به هم می‌ریزه. لازم نیست الان دلیل دقیقش رو بفهمید؛ فقط قاعده رو یادتون بمونه. ویرایشگر و ابزارهای بررسی، اگه یادتون بره، هشدار می‌دن.

وقتی دو کامپوننت یه داده لازم دارن

گفتیم هر دکمه‌ی شمارنده، عدد خودش رو داره. حالا اگه بخوایم دو دکمه، یه عدد مشترک نشون بدن و با هم بالا برن چی؟ سند رسمی راهش رو می‌گه: حالت رو از دکمه‌ها، «به بالا» ببرید؛ به نزدیک‌ترین کامپوننتی که هر دو رو در بر داره، مثلا MyApp.

بعد MyApp، عدد و تابع کلیک رو، با همون آکولادها، به هر دو دکمه می‌ده. حالا با زدن هر کدوم، عدد MyApp عوض می‌شه، و هر دو دکمه عدد تازه رو نشون می‌دن. به اطلاعاتی که این‌طوری از بالا به پایین داده می‌شه، props می‌گن؛ که ایستگاه دوم کامل یادش می‌ده.

بگو چی می‌خوای، نه چطور

توی روش قدیمی ساختن صفحه‌های تعاملی، شما به مرورگر قدم‌به‌قدم می‌گفتید چی کار کنه: «این عنصر رو پیدا کن، متنش رو عوض کن، اون یکی رو پنهون کن». به این روش، دستوری (Imperative) می‌گن. هر چی صفحه پیچیده‌تر بشه، این قدم‌ها بیشتر و خطاها بیشتر می‌شن.

ری‌اکت روش دیگه‌ای داره، که بهش اعلانی (Declarative) می‌گن: شما فقط می‌گید «وقتی داده این شکلیه، صفحه این شکلیه». ری‌اکت، خودش قدم‌های لازم برای رسیدن به اون شکل رو پیدا و اجرا می‌کنه. مثل گفتن مقصد به راننده، به جای گفتن هر پیچ.

کتابخونه، نه همه‌چیز

صفحه‌ی اول سند رسمی، صاف می‌گه: ری‌اکت یه کتابخونه‌ست. اجازه می‌ده کامپوننت‌ها رو کنار هم بذارید، ولی تعیین نمی‌کنه مسیریابی، یعنی اینکه با رفتن به هر نشانی کدوم صفحه نشون داده بشه، و گرفتن داده، چطور انجام بشه.

برای همین، همون سند می‌گه برای ساختن یه اپ کامل با ری‌اکت، یه فریم‌ورک ری‌اکتی تمام‌عیار، مثل نکست جی‌اس یا ری‌اکت روتر، رو پیشنهاد می‌کنه. یعنی ری‌اکت، موتور ماشینه؛ فریم‌ورک، کل ماشین.

لازم نیست کل صفحه ری‌اکت باشه

طبق صفحه‌ی اول سند رسمی، لازم نیست کل صفحه رو با ری‌اکت بسازید. می‌شه ری‌اکت رو به یه صفحه‌ی HTML موجود اضافه کرد، و کامپوننت‌های تعاملی رو، هر جای اون صفحه که لازم بود، گذاشت. سند نصب هم می‌گه ری‌اکت از اول برای همین به کار بردن کم‌کم طراحی شده.

این، برای سایت‌های قدیمی که نمی‌خوان یه‌دفعه از نو ساخته بشن، خیلی به‌دردبخوره. مثلا یه سایت معمولی، فقط فرم سفارشش رو با ری‌اکت می‌سازه، و بقیه‌ی صفحه‌ها دست‌نخورده می‌مونن.

ری‌اکت توی وب

سند رسمی ری‌اکت می‌گه آدم‌ها انتظار دارن صفحه‌های وب سریع باز بشن. برای همین، ری‌اکت روی سرور، می‌تونه شروع به فرستادن HTML کنه، حتی وقتی هنوز داره داده رو می‌گیره؛ و بقیه‌ی محتوا رو کم‌کم پر کنه، پیش از اینکه هیچ کد جاوااسکریپتی بارگذاری بشه.

و توی مرورگر، همون سند می‌گه ری‌اکت از رابط‌های استاندارد وب استفاده می‌کنه تا رابط کاربری، حتی وسط کشیدن صفحه، به کاربر جواب بده. این امکانات پیشرفته، بیشتر از راه فریم‌ورک‌ها به دستتون می‌رسن؛ که توی مسیر نکست جی‌اس می‌بینیدشون.

ری‌اکت توی گوشی

طبق سند رسمی، با ری‌اکت نیتیو (React Native) و اکسپو (Expo)، می‌شه اپ‌های اندروید، آی‌اواس و پلتفرم‌های دیگه رو با ری‌اکت ساخت. همون سند یه نکته‌ی مهم می‌گه: این اپ‌ها، یه صفحه‌ی وب توی قاب اپ نیستن؛ کامپوننت‌های ری‌اکت، نماهای واقعی اندروید و آی‌اواس رو می‌سازن.

و جمع‌بندی سند رسمی اینه که با ری‌اکت، می‌تونید هم برنامه‌نویس وب باشید، هم برنامه‌نویس اپ گوشی؛ با همون مهارت‌ها. این، یکی از بزرگ‌ترین دلیل‌هاییه که ری‌اکت این‌قدر پرکاربرد شده.

یه تاریخچه‌ی کوتاه

صفحه‌ی اول سند رسمی، یه فهرست کوتاه از تاریخچه‌ی ری‌اکت داره، از روی سخنرانی‌های مهمش: ری‌اکت حدود سال ۲۰۱۳ به‌طور عمومی معرفی شد؛ ری‌اکت نیتیو، برای اپ گوشی، سال ۲۰۱۵ اومد؛ hookها سال ۲۰۱۸؛ و کامپوننت‌های سمت سرور، سال ۲۰۲۰ معرفی شدن.

یعنی ری‌اکت بیش از ده ساله که هست، و توی این سال‌ها، بزرگ‌ترین تغییرش، اومدن hookها بود؛ که شیوه‌ی نوشتن کامپوننت‌ها رو عوض کرد. برای همین، آموزش‌هایی که پیش از ۲۰۱۸ نوشته شدن، معمولا کامپوننت رو با کلاس می‌سازن؛ روشی که امروز برای کد تازه پیشنهاد نمی‌شه.

ری‌اکت با دقت عوض می‌شه

سند رسمی می‌گه ری‌اکت با تغییرها با دقت برخورد می‌کنه: هر تغییر، روی بخش‌های حیاتی که بیش از یه میلیارد کاربر دارن، آزمایش می‌شه. و فقط ایده‌هایی که ثابت شدن، وارد ری‌اکت می‌شن؛ حتی اگه سال‌ها تحقیق طول بکشه.

برای کسی که یاد می‌گیره، این خبر خوبیه: پایه‌های ری‌اکت، یه‌شبه عوض نمی‌شن. چیزی که امروز یاد بگیرید، سال‌ها کار می‌کنه؛ و وقتی هم که چیزی عوض بشه، معمولا راه رفتن از قدیمی به تازه، روشن و قدم‌به‌قدمه.

خونه‌ی تازه‌ی ری‌اکت

طبق خبرهای صفحه‌ی اول سند رسمی، از سال ۲۰۲۶، ری‌اکت یه خونه‌ی تازه داره: بنیاد ری‌اکت (React Foundation)، که زیر بنیاد لینوکس (Linux Foundation) میزبانی می‌شه. بنیاد لینوکس، یه سازمان غیرانتفاعیه که خیلی از پروژه‌های متن‌باز بزرگ دنیا رو نگه می‌داره.

این یعنی ری‌اکت، دیگه فقط مال شرکتی که ساختش نیست؛ یه پروژه‌ی مشترک برای کل جامعه‌ست. برای کسی که می‌خواد سال‌ها با یه ابزار کار کنه، این یه نشونه‌ی پایداریه.

جامعه‌ای از میلیون‌ها نفر

سند رسمی ری‌اکت می‌گه هر ماه، دو میلیون برنامه‌نویس از سرتاسر دنیا، به سند ری‌اکت سر می‌زنن. و ادامه می‌ده که ری‌اکت فقط یه کتابخونه نیست؛ یه جامعه‌ست، جایی که می‌شه کمک خواست، فرصت پیدا کرد و دوست تازه پیدا کرد.

برای یادگیری، این یعنی تقریبا هر سوالی که دارید، قبلا یکی پرسیده و جوابش هست. فقط یادتون باشه، همون‌طور که توی درس قبل گفتیم، جواب‌ها رو با سند رسمی بسنجید؛ چون خیلی از جواب‌های قدیمی، دیگه درست نیستن.

به‌روز نگه داشتن، یه کار امنیتی

خبرهای صفحه‌ی اول سند رسمی، دو هشدار امنیتی درباره‌ی کامپوننت‌های سمت سرور، در آذر ۱۴۰۴، رو هم نشون می‌دن. یعنی ری‌اکت هم، مثل هر نرم‌افزار دیگه‌ای، گاهی آسیب‌پذیری پیدا می‌کنه؛ و تیمش، با نسخه‌ی تازه، درستش می‌کنه.

درس عملیش برای شما اینه: وقتی یه پروژه‌ی واقعی دارید، ری‌اکت و ابزارهاش رو به‌روز نگه دارید، و خبرهای امنیتی سند رسمی رو دنبال کنید. توی ایستگاه هفتم، درباره‌ی کیفیت و نگه‌داری، بیشتر حرف می‌زنیم.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «ری اکت چیه»:

ری‌اکت یه کتابخونه‌ی رایگان و متن‌بازه برای ساختن رابط کاربری وب و گوشی. صفحه رو از تیکه‌هایی به اسم کامپوننت می‌سازید؛ هر کامپوننت یه تابع جاوااسکریپته که JSX برمی‌گردونه. وقتی حالت یا داده عوض بشه، ری‌اکت خودش صفحه رو دوباره می‌کشه.

چند باور رایج

  • «ری‌اکت یه زبان برنامه‌نویسیه.» کتابخونه‌ی جاوااسکریپته.
  • «JSX همون HTML ـه.» سخت‌گیرتره و توی جاوااسکریپته.
  • «ری‌اکت همه‌ی کارهای یه اپ رو می‌کنه.» مسیریابی و داده، کار فریم‌ورکه.
  • «برای ری‌اکت، کل سایت باید از نو ساخته بشه.» می‌شه کم‌کم به کارش برد.
  • «کامپوننت ری‌اکت با کلاس نوشته می‌شه.» امروز با تابع و hook.

یه مثال

یه کتاب‌فروشی کوچیک اینترنتی، صفحه‌ی فهرست کتاب‌هاش رو با جاوااسکریپت معمولی ساخته بود. هر بار که کاربر یه فیلتر رو عوض می‌کرد، کد باید می‌گشت و ردیف‌ها رو یکی‌یکی پنهون و آشکار می‌کرد، شمار نتیجه‌ها رو جدا عوض می‌کرد، و پیام «چیزی پیدا نشد» رو جدا. گاهی یکی از این‌ها جا می‌موند و صفحه یه چیز نادرست نشون می‌داد.

با ری‌اکت، همون صفحه، از سه کامپوننت ساخته شد: فیلتر، فهرست، و ردیف کتاب. حالا فقط یه حالت هست، یعنی فیلتر انتخاب‌شده؛ و هر چی روی صفحه‌ست، از روی همون حساب می‌شه. شمار نتیجه‌ها و پیام خالی، دیگه هیچ‌وقت با فهرست ناجور نشدن؛ چون هر سه، از یه داده ساخته می‌شن.

تمرین امروز

امروز، توی خود سند رسمی، ری‌اکت رو امتحان کنید.

  1. صفحه‌ی شروع سریع سند رسمی ری‌اکت رو، توی react.dev، باز کنید.
  2. توی اولین جعبه‌ی کد قابل ویرایشش، متن دکمه رو عوض کنید و نتیجه رو ببینید.
  3. یه دکمه‌ی دوم، با <MyButton />، به MyApp اضافه کنید.
  4. توی نمونه‌ی شمارنده، دو دکمه رو جدا جدا بزنید و ببینید هر کدوم عدد خودش رو داره.
  5. روی کاغذ بنویسید اگه بخواید دو دکمه عدد مشترک داشته باشن، حالت باید کجا بره.

درس بعدی، طرز فکر ری‌اکتی رو با یه مثال کامل یاد می‌ده: فکر کردن به سبک ری‌اکت.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • ری‌اکت کتابخونه‌ایه برای ساختن رابط کاربری وب و گوشی.
  • صفحه از کامپوننت ساخته می‌شه؛ هر کامپوننت یه تابع جاوااسکریپته.
  • کامپوننت‌ها JSX برمی‌گردونن؛ چیزی شبیه HTML توی جاوااسکریپت.
  • با عوض شدن حالت، ری‌اکت خودش صفحه رو دوباره می‌کشه.
  • مسیریابی و گرفتن داده، کار فریم‌ورک‌هاییه مثل نکست جی‌اس.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد