سرچ کنسول چیست
جواب کوتاه
سرچ کنسول گوگل، به انگلیسی Google Search Console، یه ابزار رایگان از خود گوگله که بهتون نشون میده سایتتون توی جستجوی گوگل چطوریه: گوگل صفحههاتون رو پیدا کرده یا نه، ایندکسشون کرده یا نه، برای چه جستجوهایی نشونشون داده و چند نفر روشون کلیک کردن. اگه هم مشکلی پیش بیاد، مثلا خطای ایندکس، هک یا جریمه، بهتون خبر میده.
یه کارنامه، از خود گوگل
فرض کنید بچهتون مدرسه میره و شما هیچوقت کارنامهش رو نمیبینید. نمیدونید کدوم درس رو خوب خونده، کدوم رو تجدید آورده، و معلمها چه نظری دارن. فقط آخر سال میفهمید قبول شده یا نه. خیلی از صاحبهای سایت همینطوریان: سایت دارن، ولی هیچوقت ندیدن گوگل دربارهی سایتشون چی فکر میکنه.
سرچ کنسول گوگل همون کارنامهست. و چیزی که خیلی مهمه، این کارنامه رو خود گوگل میده، نه یه شرکت دیگه که داره حدس میزنه. یعنی وقتی سرچ کنسول میگه «این صفحه ایندکس نشده چون فلان»، این حرف خود گوگله. این درس میگه سرچ کنسول چیه، چی نشون میده، به درد کی میخوره و هر چند وقت یه بار باید بهش سر زد.
سرچ کنسول دقیقا چیه
سرچ کنسول گوگل، به انگلیسی Google Search Console، یه سرویس رایگانه که خود گوگل ارائه میده، و کارش اینه که بهتون کمک کنه حضور سایتتون توی نتایج جستجوی گوگل رو زیر نظر بگیرید، نگه دارید و مشکلش رو پیدا کنید.
سرچ کنسول یه سایته که توی مرورگر باز میشه؛ نه برنامهی نصبی داره، نه چیزی روی سایتتون نصب میکنه.
یه جور سادهتر بگم: گوگل هر روز سایت شما رو میگرده و میخونه و توی نتایجش نشون میده. سرچ کنسول پنجرهایه که از اونجا میبینید گوگل توی این کارها چی دیده و چی کرده.
رایگانه، و هیچ شرطی نداره
سرچ کنسول کاملا رایگانه. نه نسخهی پولی داره، نه محدودیت زمانی، نه لازمه تبلیغ گوگل بخرید. هر کی سایت داره، میتونه ازش استفاده کنه.
اینو برای این میگم که گاهی کسی پیشنهاد میده «سایتتون رو با فلان مبلغ به سرچ کنسول وصل میکنیم». وصل کردن سایت به سرچ کنسول کار چند دقیقهست و توی درس «افزودن سایت به سرچ کنسول» همین مسیر، قدم به قدم یادش میگیرید. اگه کسی بابت کار فنیش پول میگیره، طبیعیه؛ ولی بدونید خود ابزار هیچ هزینهای نداره.
پنج کار اصلی سرچ کنسول
خود گوگل کارهای سرچ کنسول رو اینطوری میگه:
- تایید اینکه گوگل میتونه سایت شما رو پیدا کنه و بخزه.
- پیدا کردن و درست کردن مشکلهای ایندکس، و درخواست ایندکس دوباره برای محتوای تازه یا عوضشده.
- دیدن آمار جستجوی گوگل: سایتتون چند بار توی نتایج نشون داده شده، برای چه جستجوهایی، و چند بار آدمها روش کلیک کردن.
- گرفتن هشدار وقتی گوگل به مشکل ایندکس، اسپم یا چیزهای دیگه توی سایتتون میخوره.
- دیدن اینکه چه سایتهایی به سایت شما لینک دادن.
اگه درس گوگل چطوری کار میکنه رو خونده باشید، میبینید این پنج کار دقیقا روی سه مرحلهی گوگل سوارن: کار اول و دوم دربارهی خزش و ایندکسه، کار سوم دربارهی نمایش، و دو تای آخر دربارهی سلامت و اعتبار سایت.
سرچ کنسول چی نیست
خود گوگل یه چیز مهم رو صاف میگه: برای اومدن توی نتایج گوگل، لازم نیست توی سرچ کنسول ثبتنام کنید. یعنی سرچ کنسول در ورود به گوگل نیست. سایتی که هیچوقت سرچ کنسول نداشته، باز هم ممکنه توی گوگل بیاد؛ چون رباتهای گوگل خودشون میگردن و پیدا میکنن.
پس چرا لازمه؟ چون بیاون نمیبینید چه خبره. مثل ماشینی که داشبورد نداره؛ ماشین راه میره، ولی نمیدونید بنزین چقدره، سرعت چنده، و کی چراغ روغن روشن شده.
یه چیز دیگه هم سرچ کنسول نیست: ابزار بالا بردن رتبه. سرچ کنسول به شما نشون میده کجای کار ایراد داره؛ درست کردنش با خود شماست. هیچ دکمهای توش نیست که سایت رو بیاره بالا.
سرچ کنسول به درد کی میخوره
گوگل چهار گروه رو اسم میبره:
- صاحب کسبوکار: حتی اگه خودتون باهاش کار نمیکنید، باید بدونید هست، چیزهای پایهای سئو رو بدونید، و بدونید گوگل چه امکاناتی داره.
- متخصص سئو یا بازاریاب: برای زیر نظر گرفتن ورودی سایت، بهتر کردن رتبه، و تصمیم گرفتن دربارهی ظاهر سایت توی نتایج.
- مدیر سایت: برای دیدن و گاهی حل کردن خطاهای سرور، مشکل باز شدن سایت، و مشکلهای امنیتی مثل هک و بدافزار.
- برنامهنویس سایت: برای پیدا کردن و درست کردن خطاهای رایج کد، مثل ایراد دادهی ساختاریافته.
اگه صاحب یه کسبوکار کوچیکید و یه نفر سایتتون رو ساخته، حرف من اینه: دستکم دسترسی مالک سرچ کنسول رو خودتون نگه دارید. اگه فردا اون آدم رفت، سرچ کنسول و همهی سابقهش با شما میمونه.
برای کار با سرچ کنسول چی لازمه
گوگل سه چیز رو شرط میکنه:
- یه نسخهی تازه از یکی از مرورگرهای کروم، فایرفاکس، اج یا سافاری.
- کوکی و جاوااسکریپت توی مرورگر روشن باشن.
- یه حساب گوگل معتبر؛ همون حسابی که برای جیمیل دارید کافیه.
و یه چیز چهارم که شرط ورود نیست ولی شرط دیدن دادهست: باید ثابت کنید سایت مال شماست. این رو توی بخش بعدی میگم. پیشنهاد من: برای سایت کسبوکارتون یه حساب گوگل جدا بسازید که فقط برای کارهای سایت باشه، و رمزش رو جای امن نگه دارید.
اول ثابت کنید سایت مال شماست
سرچ کنسول اطلاعات حساسی دربارهی سایت نشون میده، و اجازهی کارهایی رو میده که روی حضور سایت توی گوگل اثر دارن؛ مثلا حذف موقت یه صفحه از نتایج. برای همین، گوگل قبل از اینکه اطلاعات کامل رو نشون بده، میخواد ثابت کنید سایت مال شماست. اسم این کار تایید مالکیت، به انگلیسی Ownership verification، هست.
چند تا راه برای تایید هست: گذاشتن یه فایل HTML روی سایت، گذاشتن یه برچسب HTML توی صفحهی اول، استفاده از کد گوگل آنالیتیکس یا گوگل تگ منیجر اگه از قبل روی سایت هست، و اضافه کردن یه رکورد توی DNS دامنه، از پنل همون جایی که دامنه رو خریدید. این آخری کمی پیچیدهتره، ولی تنها راه تایید یه نوع خاص از ویژگی (Property) به اسم «دامنه» هست؛ فرق «دامنه» با «پیشوند نشونی» رو توی درس جداش میبینید.
یه نکتهی مهم: تایید فقط یه بار نیست. گوگل هر از گاهی چک میکنه نشونهی تایید هنوز سر جاشه. اگه مثلا قالب سایت رو عوض کردید و برچسب تایید پاک شد، ممکنه دسترسیتون بره. برای همین، گوگل پیشنهاد میکنه بیشتر از یه راه تایید اضافه کنید.
گزارش عملکرد: چند بار دیده شدید، چند بار کلیک
پرکاربردترین گزارش سرچ کنسول، «عملکرد جستجو»، به انگلیسی Search performance، هست. این گزارش چهار عدد اصلی نشون میده: تعداد کلیک (Clicks)، یعنی چند بار آدمها از نتایج گوگل روی سایتتون کلیک کردن؛ تعداد نمایش (Impressions)، یعنی چند بار سایتتون توی نتایج نشون داده شده؛ نرخ کلیک (CTR)، یعنی از هر صد بار نمایش چند بار کلیک شده؛ و میانگین جایگاه (Average position).
این عددها رو میتونید بر اساس جستجوها، صفحهها، کشورها و دستگاهها ببینید، و برای هر کدوم روند رو توی زمان دنبال کنید؛ مثلا ببینید یه جستجو توی سه ماه گذشته بالا رفته یا پایین. یه نکتهی ظریف هم هست: میانگین جایگاه یعنی میانگین همهی دفعههایی که دیده شدید؛ اگه برای یه جستجو گاهی سوم بودید و گاهی سیام، میانگینش ممکنه عددی بشه که هیچوقت واقعا اونجا نبودید. مثلا میفهمید صفحهی «قیمت کیک تولد» شما برای جستجوی «کیک تولد ارزان» هزار بار دیده شده ولی فقط ده بار کلیک خورده. این یعنی جایگاهتون بد نیست، ولی عنوانتون آدم رو به کلیک کردن ترغیب نمیکنه.
اگه ورودیتون یهو کم شد، اولین جایی که باید نگاه کنید همینجاست: ببینید کدوم صفحه یا کدوم جستجو افت کرده.
گزارش ایندکس صفحهها
گزارش «ایندکس صفحهها»، به انگلیسی Page indexing، همهی صفحههایی که گوگل ایندکس کرده یا سعی کرده ایندکس کنه رو نشون میده، و برای صفحههایی که ایندکس نشدن، دلیلش رو میگه. مثلا «خزیده شده، فعلا ایندکس نشده»، «با noindex کنار گذاشته شده»، «صفحهی تکراری بدون نسخهی اصلی انتخابشده توسط کاربر»، یا «پیدا نشد (۴۰۴)».
خیلی از این دلیلها ایراد نیستن. مثلا اگه صفحهی سبد خرید عمدا noindex داره، طبیعیه که ایندکس نشده. کار شما اینه که بین این دلیلها، اونایی رو پیدا کنید که صفحهی مهمی رو بیدلیل بیرون نگه داشتن. درسهای بعدی این مسیر هر کدوم از این دلیلها رو جدا باز میکنن.
ابزار بررسی نشونی: یه صفحه، همهی جزئیات
ابزار «بررسی نشونی»، به انگلیسی URL Inspection، برای وقتیه که دربارهی یه صفحهی خاص سوال دارید. نشونی صفحه رو بالای سرچ کنسول مینویسید و میبینید: این صفحه ایندکس شده یا نه، گوگل آخرین بار کی خزیدتش، نسخهی اصلیش از نظر گوگل کدومه، و اگه ایندکس نشده، چرا.
این ابزار دو تا کار دیگه هم داره. یکی آزمایش نسخهی زنده (Test live URL)، که همین الان صفحه رو از دید گوگل امتحان میکنه؛ مثلا بعد از اینکه یه ایراد رو درست کردید. و یکی درخواست ایندکس (Request indexing)، که از گوگل میخواد این صفحه رو دوباره بخزه. این آخری محدودیت روزانه داره و تضمینی هم نیست، ولی برای صفحههای تازه یا تازهدرستشده خیلی کمک میکنه.
بخش نقشههای سایت
توی بخش «نقشههای سایت»، به انگلیسی Sitemaps، میتونید نشونی نقشهی سایتتون رو به گوگل بدید. گوگل خودش میگه این کار شرط نیست و صفحهها بیاون هم پیدا میشن، ولی ممکنه پیدا شدن سایت رو سریعتر کنه. یه مزیت دیگهش هم اینه که بعدش میبینید گوگل نقشه رو خونده یا نه و چند نشونی ازش پیدا کرده.
مثلا اگه یه سایت وردپرسی دارید، نقشهی سایت معمولا نشونیای مثل /wp-sitemap.xml یا با افزونهی سئو /sitemap_index.xml داره. همین نشونی رو توی این بخش مینویسید و ثبت میکنید.
هشدارها، امنیت و اقدام دستی
یکی از بهترین چیزهای سرچ کنسول اینه که لازم نیست هر روز چکش کنید؛ خود گوگل میگه اگه مشکل تازهای توی سایتتون پیدا کنه، بهتون ایمیل میزنه. پس مطمئن بشید ایمیلی که به سرچ کنسول وصله، ایمیلیه که واقعا میخونید.
دو گزارش هم هست که امیدوارید همیشه خالی باشن. یکی «اقدامهای دستی»، به انگلیسی Manual actions، که اگه یه کارمند گوگل سایتتون رو به خاطر اسپم جریمه کرده باشه، اینجا میگه کجا و چرا؛ و گوگل میگه با اقدام دستی ممکنه بخشی از سایت یا کلش توی نتایج نشون داده نشه. دومی «مشکلات امنیتی»، به انگلیسی Security issues، که اگه گوگل ببینه سایتتون هک شده یا ممکنه به بازدیدکننده آسیب بزنه، اینجا هشدار میده.
چند گزارش دیگه که بهتره بشناسید
- لینکها (Links): کدوم سایتها به شما لینک دادن و کدوم صفحههاتون بیشترین لینک رو گرفتن.
- معیارهای اصلی وب (Core Web Vitals): سرعت و تجربهی صفحهها از روی دادهی استفادهی واقعی آدمها.
- وضعیت نتیجههای غنی (Rich results): دادهی ساختاریافتهای که گوگل تونسته یا نتونسته بخونه.
- حذفها (Removals): پنهان کردن موقت یه صفحه از نتایج؛ گوگل میگه هر درخواست موفق حدود شش ماه میمونه.
- تغییر نشانی (Change of Address): وقتی سایت رو به دامنهی تازه میبرید، به گوگل خبر میده.
- آمار خزش (Crawl stats): ربات گوگل چقدر و چطور به سایتتون سر زده.
هر چند وقت یه بار سر بزنیم
گوگل خودش میگه لازم نیست هر روز وارد سرچ کنسول بشید؛ اگه مشکلی پیش بیاد، ایمیل میاد. ولی پیشنهاد میکنه تقریبا ماهی یه بار، و هر وقت محتوای سایت رو تغییر بزرگ دادید، سر بزنید تا مطمئن بشید دادهها ثابته.
یه روال سادهی ماهانه که من پیشنهاد میکنم: گزارش عملکرد رو با ماه قبل مقایسه کنید؛ گزارش ایندکس صفحهها رو نگاه کنید ببینید صفحهی مهمی از ایندکس بیرون نیفتاده؛ اقدامهای دستی و مشکلات امنیتی خالی باشن. این کار ده دقیقه بیشتر طول نمیکشه، و جلوی کلی دردسر رو میگیره. مثل چکاپ سالانهی پزشکی، فقط ماهانه و رایگان.
دادهها از کی و تا کی
چند تا نکته دربارهی دادههای سرچ کنسول که جلوی سوءتفاهم رو میگیره. یک: سرچ کنسول دادهی ۱۶ ماه گذشته رو نگه میداره؛ قبلترش پاک میشه. اگه سابقهی بلندتر میخواید، باید خودتون خروجی بگیرید و نگه دارید.
دو: دادهها از وقتی جمع میشن که یه نفر سایت رو به سرچ کنسول اضافه کنه، حتی قبل از تایید مالکیت؛ ولی چند روز طول میکشه تا دادهها پر بشن. پس اگه امروز سایت رو اضافه کردید و هیچ عددی ندیدید، نگران نباشید.
سه: دادهها همیشه کمی عقبن؛ مثلا گوگل میگه دادهی سرچ کنسول حدود ۴۸ ساعت بعد از جمع شدن در دسترسه. پس آمار امروز رو فردا یا پسفردا میبینید.
سرچ کنسول توی کار روزمره: سه داستان
داستان اول: یه آموزشگاه زبان یه صفحهی تازه برای «کلاس آیلتس آنلاین» ساخته و دو هفتهست هر چی جستجو میکنه، پیداش نمیکنه. نشونی صفحه رو توی ابزار بررسی نشونی میزنه و میبینه نوشته «گوگل این نشونی رو نمیشناسه». یعنی هنوز پیدا نشده. میبینه از هیچ صفحهی دیگهی سایت به این صفحه لینک نداده. یه لینک از صفحهی «کلاسها» میذاره، و از همون ابزار درخواست ایندکس میده. چند روز بعد، صفحه توی نتایجه.
داستان دوم: یه فروشگاه لوازم کوهنوردی میبینه فروشش این ماه کم شده. توی گزارش عملکرد، این ماه رو با ماه قبل مقایسه میکنه و میبینه کلیکهای جستجوی «کیسه خواب» نصف شده، ولی بقیهی جستجوها ثابتن. صفحهی کیسه خواب رو بررسی میکنه و میبینه موقع عوض کردن قالب، عنوان صفحه پاک شده و فقط نوشته «محصولات». عنوان رو درست میکنه. بی سرچ کنسول، شاید ماهها فکر میکرد فصل کیسه خواب تموم شده.
داستان سوم: صاحب یه وبلاگ آشپزی یه روز ایمیل میگیره که سرچ کنسول یه مشکل امنیتی پیدا کرده. توی گزارش مشکلات امنیتی میبینه چند صفحهی ناآشنا با موضوع قمار روی سایتش ساخته شده. سایت هک شده بوده. افزونهی قدیمیای که حفره داشته رو برمیداره، صفحهها رو پاک میکنه و از همون گزارش درخواست بررسی میده. اگه اون ایمیل نیومده بود، شاید ماهها جلوی اسم سایتش توی گوگل هشدار بود.
یه چیز تازه: ویژگی برای صفحههای اجتماعی
سرچ کنسول تا مدتها فقط برای سایت بود. ولی گوگل حالا یه نوع ویژگی تازه هم داره به اسم ویژگی پلتفرم، به انگلیسی Platform property، برای کسایی که میخوان ببینن حساب یا کانالشون توی شبکههایی مثل اینستاگرام، تیکتاک، ایکس و یوتیوب، توی جستجوی گوگل چطور دیده میشه. مثلا instagram.com/اسمشما.
گوگل خودش میگه این امکان رو کمکم برای همه باز میکنه و ممکنه هنوز برای همه نباشه. اگه کسبوکارتون بیشتر توی اینستاگرامه تا سایت، ارزش داره یه بار توی سرچ کنسول نگاه کنید ببینید این گزینه براتون باز شده یا نه. یه حساب سرچ کنسول هم میتونه تا ۱۰۰۰ ویژگی داشته باشه؛ یعنی همهی سایتها و حسابهاتون رو یه جا میبینید.
سرچ کنسول، کنار گوگل آنالیتیکس
سرچ کنسول یه محدودیت طبیعی داره: فقط تا لحظهی کلیک رو میبینه. یعنی میدونه آدم توی گوگل چی جستجو کرد و روی کدوم صفحهی شما کلیک کرد؛ ولی نمیدونه بعدش توی سایت چی کار کرد، چقدر موند، خرید کرد یا نه. این بخش کار گوگل آنالیتیکسه.
گوگل این دو تا رو به هم وصل میکنه. وقتی سرچ کنسول رو به گوگل آنالیتیکس وصل کنید، دو گزارش تازه توی آنالیتیکس پیدا میشه: یکی جستجوهای ارگانیک گوگل، که میگه چه جستجوهایی به کلیک رسیدن؛ و یکی ورودی ارگانیک گوگل، که برای هر صفحهی ورودی، عددهای سرچ کنسول و آنالیتیکس رو کنار هم نشون میده. یعنی میبینید آدمی که با جستجوی «کیک تولد بچه» اومد، چند صفحه دید و سفارش داد یا نه.
فرق کامل این دو ابزار، و اینکه کدوم سوال رو باید از کدوم پرسید، موضوع یه درس جدای همین مسیره.
چند تا حرف که زیاد میشنوید
- «بی سرچ کنسول سایت توی گوگل نمیاد.» خود گوگل میگه برای اومدن توی نتایج لازم نیست؛ سرچ کنسول فقط پنجرهی دیدنه.
- «سرچ کنسول پولیه.» کاملا رایگانه و نسخهی پولی نداره.
- «با سرچ کنسول رتبه بالا میره.» سرچ کنسول ایراد رو نشون میده؛ درست کردن و بهتر شدن با خود شماست.
- «باید هر روز چکش کنم.» گوگل میگه ماهی یه بار کافیه؛ مشکل تازه رو با ایمیل خبر میده.
- «درخواست ایندکس، ایندکس رو تضمین میکنه.» فقط از گوگل میخواد دوباره بخزه؛ تضمینی نیست و سقف روزانه داره.
- «سرچ کنسول و گوگل آنالیتیکس یه چیزن.» دو ابزار جدان؛ یکی دربارهی قبل از کلیکه، یکی بعد از کلیک. درس بعدی همین رو میگه.
واژههای این درس، یه جا
- سرچ کنسول گوگل (Google Search Console): ابزار رایگان گوگل برای دیدن وضع سایت توی جستجو.
- ویژگی (Property): هر سایت یا بخشی از سایت که توی سرچ کنسول اضافه میکنید.
- تایید مالکیت (Ownership verification): ثابت کردن اینکه سایت مال شماست.
- عملکرد جستجو (Search performance): گزارش کلیک، نمایش، نرخ کلیک و جایگاه.
- نمایش (Impression): هر بار که سایتتون توی نتایج دیده شده.
- نرخ کلیک (CTR): کلیک تقسیم بر نمایش.
- ایندکس صفحهها (Page indexing): گزارش صفحههای ایندکسشده و نشده با دلیل.
- بررسی نشونی (URL Inspection): ابزار جزئیات یه صفحهی خاص.
- اقدام دستی (Manual action): جریمهای که کارمند گوگل ثبت کرده.
- مشکلات امنیتی (Security issues): هشدار هک و بدافزار.
یه تمرین کوتاه
اگه سایت دارید، همین امروز اینها رو چک کنید:
- از کسی که سایتتون رو ساخته بپرسید سرچ کنسول داره یا نه، و با کدوم حساب گوگل.
- اگه داره، بخواید شما رو هم به عنوان مالک اضافه کنه.
- اگه نداره، درس «افزودن سایت به سرچ کنسول» همین مسیر رو باز کنید و اضافهش کنید.
- بعد از چند روز، گزارش عملکرد رو باز کنید و ببینید بیشترین کلیک از کدوم جستجو اومده.
- اقدامهای دستی و مشکلات امنیتی رو نگاه کنید؛ باید خالی باشن.
درس بعدی این مسیر، گوگل چطور کار میکنه، سه مرحلهای رو میگه که همهی گزارشهای سرچ کنسول روشون سوارن.
جمعبندی. آنچه از این درس با خودتان میبرید.
- سرچ کنسول ابزار رایگان خود گوگله برای دیدن وضع سایت توی جستجو.
- برای اومدن توی گوگل لازم نیست، ولی بیاون نمیدونید چی میگذره.
- پنج کار اصلی: خزش، ایندکس، آمار جستجو، هشدار، لینکها.
- برای صاحب کار، بازاریاب، مدیر سایت و برنامهنویس به درد میخوره.
- اول باید ثابت کنید سایت مال شماست.
- لازم نیست هر روز سر بزنید؛ ماهی یه بار و بعد از هر تغییر بزرگ.
- دادهی ۱۶ ماه گذشته رو نگه میداره.
خودتون رو بسنجید
۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو میبینید: چند تا درست، چند تا نادرست.