آموزشتولید محتوا برای شبکه‌های اجتماعی

درس ۱ از ۳۰، شبکه‌های اجتماعی، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

سوشال مدیا مارکتینگ چیست

جواب کوتاه

سوشال مدیا مارکتینگ، یعنی حضور یه کسب‌وکار توی شبکه‌های اجتماعی، مثل اینستاگرام، تلگرام، ایکس، یوتیوب یا لینکدین، با محتوایی که خودش ارزش دیدن داره، و با گفت‌وگو با آدم‌ها. به انگلیسی بهش Social Media Marketing می‌گن. این کار، چند تیکه داره: ساختن محتوا، مثل پست و ویدیو و استوری؛ گفت‌وگو، یعنی جواب دادن به نظر و پیام؛ گاهی آگهی پولی؛ و سنجیدن نتیجه. فرقش با آگهی معمولی، اینه که شبکه‌های اجتماعی، دوطرفه‌ان: آدم‌ها جواب می‌دن، نقد می‌کنن، و حرف شما رو برای بقیه می‌فرستن. برای همین، کسب‌وکاری که فقط آگهی پشت آگهی می‌ذاره، مثل کسی‌ه که وسط یه دورهمی، داد می‌زنه؛ و کسب‌وکاری که کمک می‌کنه، گوش می‌ده و جواب می‌ده، مثل کسی‌ه که آدم‌ها دوست دارن کنارش وایسن. یه نکته‌ی مهم: صفحه‌ی شما توی این شبکه‌ها، زمین اجاره‌ایه؛ پس آدم‌ها رو، کم‌کم، به سایت و فهرست تماس خودتون هم بیارید.

یه دورهمی توی محله

یه دورهمی بزرگ توی محله رو تصور کنید؛ آدم‌ها، گروه‌گروه، با هم حرف می‌زنن، می‌خندن و از کارهای هفته تعریف می‌کنن. دو تا مغازه‌دار محله هم اومدن. اولی، یه بلندگو دستش گرفته و مدام داد می‌زنه: «تخفیف! تخفیف! فقط امروز!». آدم‌ها، کم‌کم، ازش فاصله می‌گیرن.

دومی، بین آدم‌ها راه می‌ره، به سوال‌ها جواب می‌ده، یه نکته‌ی به‌دردبخور درباره‌ی کارش می‌گه، و بیشتر از اینکه حرف بزنه، گوش می‌ده. آخر شب، آدم‌ها اسم دومی رو یادشونه، نه اولی. شبکه‌های اجتماعی، دقیقا همین دورهمی‌ان؛ و سوشال مدیا مارکتینگ، یعنی اینکه چطوری اون مغازه‌دار دوم باشید.

در یه جمله

سوشال مدیا مارکتینگ، یعنی حضور کسب‌وکار توی گفت‌وگوی مردم، توی شبکه‌های اجتماعی، با محتوایی که خودش ارزش دیدن داره. به انگلیسی، بهش Social Media Marketing، یعنی بازاریابی در شبکه‌های اجتماعی، و به کوتاهی SMM، می‌گن.

دو کلمه‌ی مهم این تعریف، «گفت‌وگو» و «ارزش» ـه. گفت‌وگو، یعنی شما فقط حرف نمی‌زنید؛ گوش هم می‌دید و جواب هم می‌دید. ارزش، یعنی آدم‌ها، محتوای شما رو، چون به کارشون میاد یا دوستش دارن، می‌بینن؛ نه چون مجبورن.

منظور از شبکه‌های اجتماعی

شبکه‌های اجتماعی، جاهای آنلاینی‌ان که آدم‌ها توش محتوا می‌ذارن، می‌بینن، و با هم حرف می‌زنن: اینستاگرام، تلگرام، ایکس، یوتیوب، لینکدین، و خیلی‌های دیگه. هر کدوم، شکل و فرهنگ خودش رو داره؛ یکی بیشتر تصویری‌ه، یکی بیشتر نوشتاری، یکی بیشتر ویدیویی.

این مسیر، درباره‌ی پایه‌های مشترک همه‌ی این شبکه‌هاست؛ چیزهایی که توی هر شبکه‌ای، درسته. برای هر شبکه‌ی خاص، یه مسیر جدا توی کتابخونه هست. درس سوم همین مسیر، کمک می‌کنه بفهمید کدوم شبکه، برای شما مناسب‌تره.

سوشال مدیا مارکتینگ، از چی ساخته می‌شه

این کار، چند تیکه‌ی اصلی داره: ساختن محتوا، مثل پست و ویدیو و استوری؛ گفت‌وگو، یعنی جواب دادن به نظرها و پیام‌ها؛ ساختن یه جمع، یعنی آدم‌هایی که دور صفحه‌ی شما، به هم وصل می‌شن؛ گاهی، آگهی پولی؛ و سنجیدن نتیجه.

خیلی‌ها، فقط تیکه‌ی اول رو می‌بینن: «پست بذاریم». ولی بدون گفت‌وگو و سنجیدن، پست گذاشتن، مثل داد زدن توی همون دورهمیه. توی بخش‌های بعدی، هر تیکه رو کوتاه می‌بینیم.

محتوا

اولین تیکه، محتواست: هر چیزی که توی صفحه می‌ذارید. پست تصویری، ویدیوی کوتاه، استوری، متن، یا پخش زنده. محتوای خوب توی شبکه‌های اجتماعی، معمولا کوتاه، روشن، و یه جوری ارزشمنده: یه چیز یاد می‌ده، یه مشکل رو حل می‌کنه، یا یه لحظه‌ی خوب می‌سازه.

توی مسیر «تولید محتوا»، دیدیم که محتوا، باید برای یه مخاطب مشخص، با یه هدف روشن، و پیوسته ساخته بشه. همه‌ی اون اصول، اینجا هم درسته. فقط شکل محتوا، باید با شبکه و با طرز دیدن آدم‌ها، یعنی ورق زدن سریع روی گوشی، جور باشه.

گفت‌وگو

دومین تیکه، و شاید مهم‌ترین تیکه، گفت‌وگوئه. وقتی کسی زیر پست شما نظر می‌ده یا پیام می‌فرسته، داره باهاتون حرف می‌زنه. اگه جواب ندید، مثل اینه که توی دورهمی، کسی ازتون سوال کنه و شما، روتون رو برگردونید.

جواب دادن، لازم نیست طولانی باشه؛ یه تشکر کوتاه، یه جواب روشن به سوال، یا یه «پیام دادید، تا عصر جواب می‌دیم»، کافیه. ولی باید باشه، و باید زود باشه. آدم‌ها، از طرز جواب دادن شما، خیلی بیشتر از پست‌هاتون، درباره‌تون قضاوت می‌کنن.

ساختن یه جمع

سومین تیکه، ساختن یه جمعه: آدم‌هایی که صفحه‌ی شما رو دنبال می‌کنن، نه فقط به خاطر شما، بلکه به خاطر همدیگه هم. مثلا یه صفحه‌ی باغبونی، که دنبال‌کننده‌هاش، زیر پست‌ها، به سوال‌های همدیگه هم جواب می‌دن.

این جمع، از هر چیزی باارزش‌تره؛ چون آدم‌ها، حس تعلق پیدا می‌کنن، و به جای اینکه فقط مخاطب باشن، شریک می‌شن. ساختنش، زمان می‌بره؛ ولی با گفت‌وگوی پیوسته، احترام، و دادن فضا به آدم‌ها که حرف بزنن، کم‌کم شکل می‌گیره.

آگهی پولی

چهارمین تیکه، آگهی پولیه. بیشتر شبکه‌های اجتماعی، اجازه می‌دن با پول، پست یا آگهی‌تون رو به آدم‌هایی نشون بدید که شما رو دنبال نمی‌کنن، ولی ممکنه علاقه داشته باشن؛ مثلا بر اساس شهر، سن، یا علاقه‌هاشون.

آگهی، برای رسیدن به آدم‌های تازه، خوبه؛ ولی جای محتوای خوب و گفت‌وگو رو نمی‌گیره. آدمی که با آگهی به صفحه‌ی شما میاد، اگه یه صفحه‌ی خالی یا پر از آگهی ببینه، زود می‌ره. آگهی، آدم میاره؛ محتوا و گفت‌وگو، نگهش می‌دارن.

سنجیدن

پنجمین تیکه، سنجیدنه: چند نفر محتوا رو دیدن، چند نفر باهاش تعامل کردن، چند نفر پیام دادن، و آخرش، چند نفر به یه کار مهم، مثل خرید یا تماس، رسیدن. بیشتر شبکه‌ها، یه بخش آمار برای صفحه‌های کسب‌وکار دارن که این عددها رو نشون می‌ده.

مهم اینه که عددهای واقعی رو از عددهای پرزرق‌وبرق جدا کنید. تعداد دنبال‌کننده و لایک، خوب به نظر میان؛ ولی اگه به هیچ پیام، تماس یا خریدی نرسن، چیز زیادی نمی‌گن. درس چهارم همین مسیر، کامل درباره‌ی هدف و سنجیدنه.

شبکه‌های اجتماعی، دوطرفه‌ان

بزرگ‌ترین فرق شبکه‌های اجتماعی با آگهی معمولی، دوطرفه بودنه. یه بیلبورد، فقط حرف می‌زنه؛ ولی توی شبکه‌ها، آدم‌ها جواب می‌دن، سوال می‌پرسن، تعریف می‌کنن، نقد می‌کنن، و حرف شما رو، برای بقیه می‌فرستن یا مسخره می‌کنن.

این دوطرفه بودن، هم فرصته، هم مسئولیت. فرصته، چون می‌تونید مستقیم، صدای مشتری‌هاتون رو بشنوید و ازشون یاد بگیرید. مسئولیته، چون هر حرف و هر جوابی، جلوی چشم همه‌ست، و یه جواب بد، می‌تونه زود پخش بشه.

صفحه‌تون، بیلبورد نیست

یه اشتباه خیلی رایج، اینه که صفحه‌ی شبکه‌ی اجتماعی رو، یه بیلبورد ببینیم: هر روز یه آگهی، یه تخفیف، یه «بخرید». آدم‌ها، توی شبکه‌های اجتماعی، برای دیدن دوستاشون، یاد گرفتن، یا سرگرمی اومدن؛ نه برای دیدن آگهی پشت آگهی.

یه قاعده‌ی ساده‌ی رایج: بیشتر محتوای صفحه، کمک یا لذت باشه، و فقط بخش کمی، پیشنهاد فروش. لازم نیست این نسبت رو دقیق حساب کنید؛ فقط هر هفته، یه نگاه به صفحه‌تون بندازید و بپرسید: «اگه من این رو دنبال می‌کردم، خسته نمی‌شدم؟»

چرا مهمه

چند دلیل، شبکه‌های اجتماعی رو برای کسب‌وکارها مهم کرده. اول، آدم‌ها اونجان؛ بخش بزرگی از وقت روزانه‌ی خیلی‌ها، توی همین شبکه‌ها می‌گذره. دوم، این شبکه‌ها، جاییه که آدم‌ها، کسب‌وکارهای تازه رو کشف می‌کنن؛ از یه پست که یه دوست فرستاده، یا یه ویدیو که اتفاقی دیدن.

سوم، رابطه: آدم‌ها، از نزدیک‌تر، پشت صحنه‌ی کار، آدم‌های پشت کسب‌وکار، و طرز رفتارشون رو می‌بینن. و چهارم، پشتیبانی: خیلی از آدم‌ها، امروز، به جای زنگ زدن، از همین شبکه‌ها پیام می‌دن یا سوال می‌پرسن.

جایی برای کشف شدن

توی شبکه‌های اجتماعی، خیلی از آدم‌ها، بی اینکه دنبالش باشن، با یه کسب‌وکار آشنا می‌شن: یه دوست، یه پست رو براشون می‌فرسته، یا یه ویدیو، توی صفحه‌ی پیشنهادهاشون، نشون داده می‌شه. این، با جستجو فرق داره؛ اونجا، آدم دنبال چیزیه.

یعنی شبکه‌های اجتماعی، بیشتر برای بالای قیف، یعنی آشنا کردن آدم‌های تازه، خوبن. برای همین، محتوایی که اینجا می‌سازید، باید توی یه نگاه، جذاب باشه؛ چون آدم، داره سریع ورق می‌زنه، و اگه چیزی توجهش رو نگیره، رد می‌شه.

ساختن اعتماد

شبکه‌های اجتماعی، جای خوبی برای ساختن اعتمادن؛ چون آدم‌ها، کسب‌وکار رو، روز به روز، از نزدیک می‌بینن. عکس واقعی از کار، ویدیو از آدم‌های پشت کسب‌وکار، جواب‌های صادقانه به سوال‌ها، و حتی پذیرفتن یه اشتباه، اعتماد می‌سازن.

از اون طرف، چیزهایی که اعتماد رو خراب می‌کنن هم، همین‌جا زود دیده می‌شن: پاک کردن نظرهای انتقادی، جواب‌های تند، عکس‌هایی که با جنس واقعی فرق داره، یا دنبال‌کننده‌ی خریده‌شده. توی شبکه‌ها، آدم‌ها خیلی زود، فرق واقعی و ساختگی رو حس می‌کنن.

پشتیبانی، از راه شبکه‌ها

برای خیلی از کسب‌وکارها، شبکه‌های اجتماعی، به یه راه پشتیبانی هم تبدیل شدن. آدم‌ها، سوالشون رو زیر پست می‌پرسن، یا مستقیم پیام می‌دن، و انتظار دارن زود جواب بگیرن. اگه این جواب نیاد، معمولا ناراحتیشون رو، جلوی بقیه، زیر یه پست، می‌نویسن.

برای همین، بهتره از اول، روشن کنید کی و چطوری به پیام‌ها جواب می‌دید؛ و اگه نمی‌تونید همیشه زود جواب بدید، یه پیام خودکار ساده بذارید که بگه کی جواب می‌دید. یه پشتیبانی خوب توی شبکه‌ها، جلوی چشم همه، یه تبلیغ عالیه.

دهن به دهن، با سرعت بیشتر

شبکه‌های اجتماعی، دهن به دهن رو، خیلی سریع‌تر کردن. یه پست خوب، یا یه تجربه‌ی عالی که یه مشتری به اشتراک می‌ذاره، می‌تونه توی یه روز، به آدم‌های زیادی برسه. این، یکی از قوی‌ترین راه‌های پیدا کردن مشتری تازه‌ست، چون از زبون آدم‌های واقعی میاد.

ولی همین سرعت، برای تجربه‌های بد هم هست. یه شکایت که بی‌جواب مونده، یا یه برخورد بد که یکی ازش فیلم گرفته، می‌تونه همون‌قدر سریع پخش بشه. این، دلیل دیگه‌ایه که چرا رفتار واقعی کسب‌وکار، از محتوای صفحه، مهم‌تره.

صفحه‌تون، زمین اجاره‌ایه

یه نکته‌ی خیلی مهم: صفحه‌ی شما توی یه شبکه‌ی اجتماعی، مال شما نیست؛ مال اون شبکه‌ست. اون شبکه، قانون‌ها رو تعیین می‌کنه، تصمیم می‌گیره پست شما رو به چند نفر نشون بده، و می‌تونه هر وقت بخواد، قانونش رو عوض کنه؛ یا حتی صفحه رو ببنده.

برای همین، هیچ‌وقت، همه‌ی کسب‌وکار رو، روی یه صفحه‌ی شبکه‌ی اجتماعی نسازید. آدم‌ها رو، کم‌کم، به جاهایی بیارید که مال خودتونه: سایت، خبرنامه، یا فهرست تماس. درس پنجم همین مسیر، کامل درباره‌ی همینه.

کی تصمیم می‌گیره پست شما دیده بشه

توی بیشتر شبکه‌های اجتماعی، یه سیستم خودکار، تصمیم می‌گیره که هر پست، به چند نفر و به کی نشون داده بشه. به این سیستم، Algorithm، یعنی الگوریتم، می‌گن. این سیستم، معمولا پست‌هایی رو بیشتر نشون می‌ده که آدم‌ها، باهاشون تعامل می‌کنن: می‌بینن، نگه می‌دارن، به اشتراک می‌ذارن، یا نظر می‌دن.

جزئیات این سیستم‌ها، معمولا روشن نیست و مدام عوض می‌شه؛ برای همین، دنبال کردن «ترفند»های الگوریتم، معمولا یه بازی بی‌پایانه. راه مطمئن‌تر، ساختن محتواییه که آدم‌های واقعی، واقعا دوستش دارن؛ چون آخرش، همه‌ی این سیستم‌ها، دارن سعی می‌کنن همین رو پیدا کنن.

دیده شدن، تضمین نیست

یه چیزی که خیلی‌ها رو ناامید می‌کنه، اینه که حتی دنبال‌کننده‌های خودتون هم، همه‌ی پست‌هاتون رو نمی‌بینن. شبکه، تصمیم می‌گیره به هر کدوم، چی نشون بده. پس داشتن هزار دنبال‌کننده، به این معنی نیست که هر پست، به هزار نفر می‌رسه.

این، یه دلیل دیگه‌ست که چرا نباید فقط به یه شبکه تکیه کرد، و چرا ساختن یه فهرست تماس مال خودتون، مثل خبرنامه، این‌قدر مهمه. توی خبرنامه، وقتی پیام می‌فرستید، خودتون تصمیم می‌گیرید به کی برسه.

پیوستگی

توی شبکه‌های اجتماعی، پیوستگی، از تقریبا هر چیزی مهم‌تره. صفحه‌ای که یه هفته، هر روز پست می‌ذاره و بعد، یه ماه ساکت می‌شه، دنبال‌کننده‌هاش رو گیج می‌کنه، و معمولا، توسط شبکه هم، کمتر نشون داده می‌شه. صفحه‌ای که منظم، حتی کم، پست می‌ذاره، کم‌کم، جای خودش رو پیدا می‌کنه.

ریتمی رو انتخاب کنید که بتونید، ماه‌ها، نگهش دارید: شاید هفته‌ای دو پست، شاید هفته‌ای یه پست. مهم، ثابت بودنه. یه تقویم ساده‌ی محتوا، که از قبل بدونید هر روز چی می‌ذارید، این کار رو خیلی آسون‌تر می‌کنه.

حوصله

ساختن یه صفحه‌ی خوب توی شبکه‌های اجتماعی، معمولا ماه‌ها طول می‌کشه. خیلی‌ها، بعد از چند هفته که دنبال‌کننده زیاد نشد، ناامید می‌شن و رها می‌کنن؛ یا سراغ میون‌برهایی مثل خریدن دنبال‌کننده می‌رن، که فقط عدد رو بالا می‌برن و هیچ آدم واقعی‌ای نمیارن.

یه صفحه‌ی کوچیک، با چند صد دنبال‌کننده‌ی واقعی که به کار شما علاقه دارن، از یه صفحه با هزاران دنبال‌کننده‌ی بی‌ربط یا ساختگی، خیلی باارزش‌تره. با حوصله بسازید، و آدم‌های واقعی رو، یکی‌یکی، به دست بیارید.

صداقت

توی شبکه‌های اجتماعی، وسوسه‌ی اغراق، زیاده: عکس‌هایی که با فیلتر، جنس رو بهتر از واقعیت نشون می‌دن؛ ادعاهای بزرگ بی‌پشتوانه؛ یا نظرهای ساختگی. این‌ها، شاید کوتاه‌مدت، توجه جلب کنن؛ ولی وقتی مشتری، جنس واقعی رو ببینه، ناامید می‌شه، و معمولا، همون‌جا، توی همون شبکه، می‌گه.

یه قاعده‌ی ساده: هر چیزی که توی صفحه‌تون نشون می‌دید، باید همونی باشه که مشتری، واقعا می‌گیره. عکس واقعی، توضیح دقیق، و قول‌هایی که می‌تونید نگهشون دارید. صداقت، توی شبکه‌ها، کم‌کم، به یه مزیت بزرگ تبدیل می‌شه.

حریم مشتری‌ها

توی شبکه‌های اجتماعی، راحت ممکنه حریم مشتری‌ها شکسته بشه: گذاشتن عکس یا اسم یه مشتری بی اجازه، به اشتراک گذاشتن پیام خصوصیش، یا جواب دادن به یه شکایت با جزئیات شخصی جلوی همه. این کارها، هم بی‌احترامیه، هم اعتماد رو خراب می‌کنه.

قاعده‌ی ساده: هیچ عکس، اسم یا پیامی از مشتری رو، بی اجازه‌ش منتشر نکنید. و اگه یه شکایت عمومی، به جزئیات شخصی نیاز داره، جواب کوتاه و محترمانه‌ای جلوی همه بدید، و بقیه‌ی گفت‌وگو رو، به پیام خصوصی ببرید.

امنیت صفحه

صفحه‌ی کسب‌وکار توی شبکه‌های اجتماعی، یه دارایی باارزشه؛ و اگه هک بشه یا از دست بره، کلی زحمت از بین می‌ره. چند کار ساده، خیلی کمک می‌کنه: یه رمز قوی و جدا، فعال کردن تایید دومرحله‌ای، و دقت به پیام‌هایی که می‌گن «صفحه‌تون مشکل داره، روی این لینک بزنید».

اگه چند نفر روی صفحه کار می‌کنن، به جای دادن رمز اصلی به همه، از امکان‌های خود شبکه برای دادن دسترسی جدا به هر نفر استفاده کنید، تا اگه کسی رفت، دسترسیش رو راحت بردارید. مسیر «امنیت و حریم خصوصی در اینترنت» کتابخونه، کامل درباره‌ی همینه.

برای کسب‌وکار کوچیک

برای کسب‌وکار کوچیک، شبکه‌های اجتماعی، یه فرصت بزرگن: با پول کم، می‌شه دیده شد، با مشتری‌ها حرف زد، و رابطه ساخت. یه مزیت دیگه هم هست: صاحب کسب‌وکار کوچیک، خودش می‌تونه جلوی دوربین بیاد، داستان واقعی رو بگه، و آدم‌ها، با یه آدم واقعی، نه یه شرکت بی‌چهره، رابطه برقرار کنن.

برای شروع، یه شبکه رو انتخاب کنید، جایی که مشتری‌هاتون واقعا هستن؛ یه ریتم ساده، مثلا هفته‌ای دو پست؛ و یه قول برای جواب دادن به پیام‌ها. همین سه تا، اگه ماه‌ها پیوسته انجام بشن، از خیلی از صفحه‌های بزرگ و نیمه‌کاره، بهتر جواب می‌دن.

برای برند شخصی

شبکه‌های اجتماعی، برای آدم‌ها هم، یه ابزار مهم‌ان: یه طراح، یه معلم، یه برنامه‌نویس، یا یه آشپز، می‌تونه با به اشتراک گذاشتن کار و دانشش، کم‌کم، توی حوزه‌ی خودش شناخته بشه. اصول، همونه: محتوای ارزشمند، گفت‌وگو، پیوستگی، و صداقت.

یه فرق مهم، اینه که توی برند شخصی، مرز بین زندگی شخصی و کاری، باید با دقت انتخاب بشه. لازم نیست همه‌چیز رو به اشتراک بذارید؛ فقط چیزهایی که به مخاطبتون کمک می‌کنه، و خودتون، راحتید که دیده بشن.

چقدر وقت می‌گیره

سوشال مدیا مارکتینگ، وقت می‌گیره: ساختن محتوا، جواب دادن به پیام‌ها، و نگاه کردن به عددها. یه اشتباه رایج، اینه که فکر کنیم «یه پست در روز، پنج دقیقه‌ست». ساختن یه پست خوب، با عکس و متن، ممکنه یه ساعت طول بکشه؛ و جواب دادن به پیام‌ها، کار هر روزه‌ست.

برای همین، از اول، واقع‌بین باشید. وقتی که دارید رو حساب کنید، و ریتمی انتخاب کنید که با همون وقت، شدنیه. اگه وقت خیلی کمی دارید، بهتره کمتر پست بذارید ولی به پیام‌ها، همیشه جواب بدید؛ تا اینکه هر روز پست بذارید و پیام‌ها، بی‌جواب بمونن.

ابزارها

برای شروع، ابزار زیادی لازم نیست: یه گوشی که عکس و ویدیوی خوب بگیره، یه برنامه‌ی ساده‌ی ویرایش، و یه تقویم برای برنامه‌ی پست‌ها. بیشتر شبکه‌ها، خودشون، ابزارهایی برای برنامه‌ریزی پست و دیدن آمار دارن.

ابزارهای حرفه‌ای‌تر، مثل برنامه‌هایی که چند شبکه رو یه جا مدیریت می‌کنن، وقتی مفیدن که چند شبکه و چند نفر دارید. برای شروع، سادگی بهتره: یه شبکه، یه گوشی، یه تقویم.

هوش مصنوعی

ابزارهای هوش مصنوعی، می‌تونن توی سوشال مدیا کمک کنن: ایده برای پست، پیش‌نویس متن، یا خلاصه کردن نظرها. ولی شبکه‌های اجتماعی، روی رابطه‌ی انسانی ساخته شدن؛ و آدم‌ها، زود حس می‌کنن که یه متن، بی‌روح و ماشینیه.

بهترین استفاده، اینه که ابزار، کمک کنه سریع‌تر شروع کنید؛ ولی صدا، تجربه و داستان، مال خودتون باشه. و هیچ‌وقت، جواب به پیام یه مشتری ناراحت رو، کامل به یه ابزار خودکار نسپارید؛ اون آدم، یه جواب انسانی می‌خواد.

اشتباه‌های رایج

چند اشتباه رایج: صفحه رو بیلبورد دیدن؛ جواب ندادن به نظر و پیام؛ بودن توی همه‌ی شبکه‌ها با هم و نیمه‌کاره موندن همه؛ خریدن دنبال‌کننده یا لایک؛ پاک کردن نظرهای انتقادی؛ و ساختن همه‌ی کسب‌وکار روی یه زمین اجاره‌ای.

یه اشتباه دیگه، دنبال کردن هر مد تازه‌ست، بی توجه به اینکه با کسب‌وکار و مخاطب جوره یا نه. یه ترند که برای یه صفحه‌ی سرگرمی خوبه، شاید برای یه دفتر وکالت، اصلا مناسب نباشه. همیشه بپرسید: «این، به مخاطب ما و به قول ما، ربط داره؟»

این مسیر، چی یادتون می‌ده

این مسیر، از همین تصویر کلی شروع می‌کنه: سوشال مدیا منیجر چه کار می‌کنه، کدوم شبکه برای شما مناسبه، هدف حضور، و رابطه‌ی شبکه‌ها با سایت. بعد، می‌ره سراغ مخاطب و صدا، ستون‌های محتوا، ساختن پست و ویدیو، و برنامه‌ریزی.

آخر راه، گفت‌وگو با مخاطب، رسیدگی به نظرهای سخت، آگهی پولی، همکاری با اینفلوئنسر و سنجیدن رو یاد می‌گیرید. برای هر شبکه‌ی خاص هم، یه مسیر جدا توی کتابخونه هست.

چند واژه

Social Media Marketing یا SMM، یعنی بازاریابی در شبکه‌های اجتماعی. Feed، یعنی جریان پست‌ها. Engagement، یعنی تعامل. Reach، یعنی تعداد آدم‌هایی که یه پست بهشون رسیده. Impression، یعنی تعداد دفعه‌هایی که یه پست نشون داده شده.

Algorithm، یعنی الگوریتم؛ سیستم خودکار انتخاب پست‌ها. Community، یعنی جمع یا انجمن. Influencer، یعنی آدم پرمخاطبی که روی نظر دیگران اثر داره. Organic، یعنی رایگان و بی آگهی؛ و Paid، یعنی پولی. این واژه‌ها، توی همه‌ی درس‌های بعدی، دوباره میان.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «سوشال مدیا مارکتینگ چیه»:

سوشال مدیا مارکتینگ، یعنی حضور کسب‌وکار توی گفت‌وگوی مردم توی شبکه‌های اجتماعی، با محتوایی که خودش ارزش دیدن داره. تیکه‌هاش: ساختن محتوا، گفت‌وگو و جواب دادن، ساختن یه جمع، گاهی آگهی پولی، و سنجیدن. دوطرفه‌ست؛ پس کمک کنید و گوش بدید، نه اینکه فقط آگهی بذارید. صفحه‌تون زمین اجاره‌ایه؛ آدم‌ها رو به سایت و خبرنامه‌ی خودتون هم بیارید. پیوسته، صادق و صبور باشید.

چند باور رایج

  • «سوشال مدیا یعنی پست گذاشتن.» یعنی محتوا، گفت‌وگو، جمع، و سنجیدن.
  • «دنبال‌کننده‌ی بیشتر، یعنی موفقیت.» آدم‌های واقعی و مرتبط، مهمن.
  • «صفحه، مال خودمونه.» زمین اجاره‌ایه.
  • «با یه ترفند، الگوریتم رو می‌بریم.» محتوای خوب، مطمئن‌ترین راهه.
  • «معرفی پولی رو لازم نیست بگیم.» مخاطب باید بدونه.

یه مثال

یه نونوایی کوچیک، صفحه‌ی اینستاگرامش رو با عکس‌های حرفه‌ای نون و یه جمله‌ی «سفارش بدید» پر کرده بود. صفحه، قشنگ بود؛ ولی دنبال‌کننده‌ها، کم بودن و تقریبا هیچ‌کس، چیزی زیرش نمی‌نوشت. پیام‌ها هم، گاهی روزها، بی‌جواب می‌موند.

صاحبش، یه روز تصمیم گرفت کار رو عوض کنه. هر صبح، یه ویدیوی کوتاه از بیرون اومدن نون از تنور می‌ذاشت؛ هفته‌ای یه بار، یه نکته‌ی ساده درباره‌ی نگهداری نون؛ و قول داد به هر پیامی، تا ظهر جواب بده. آدم‌ها، کم‌کم، زیر ویدیوها، می‌نوشتن «بوش تا اینجا میاد!»، و از نونوا، سوال می‌پرسیدن. چند ماه بعد، خیلی از مشتری‌های تازه، می‌گفتن: «ویدیوی صبحتون رو دیدم، اومدم».

تمرین امروز

امروز، صفحه‌ی شبکه‌ی اجتماعی خودتون، یا یه کسب‌وکاری که می‌شناسید رو، از نگاه یه دنبال‌کننده ببینید.

  1. ده پست آخر رو نگاه کنید و بشمارید چندتاش کمک یا لذته و چندتاش فروش.
  2. ببینید آخرین نظر یا پیام، کی جواب داده شده.
  3. بنویسید اگه خودتون دنبال‌کننده بودید، خسته می‌شدید یا نه.
  4. یه راه بنویسید که آدم‌ها رو از صفحه، به سایت یا خبرنامه ببره.
  5. یه ریتم ساده برای ماه بعد بنویسید: چند پست در هفته، و کی به پیام‌ها جواب می‌دید.

درس بعدی، می‌گه سوشال مدیا منیجر چی کار می‌کنه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • سوشال مدیا مارکتینگ: حضور توی گفت‌وگوی مردم، با محتوای باارزش.
  • تیکه‌ها: محتوا، گفت‌وگو، گاهی آگهی، و سنجیدن.
  • دوطرفه‌ست: کمک و گوش دادن، نه داد زدن.
  • صفحه‌ی شبکه، زمین اجاره‌ایه؛ آدم‌ها رو به سایت خودتون هم بیارید.
  • پیوستگی و حوصله، از هر ترفندی مهم‌تره.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد