آموزشتست نرم‌افزار و سنجش هوش مصنوعی

درس ۳ از ۴۶، برنامه‌نویسی و علوم کامپیوتر، حدود ۳۰ دقیقه خواندن

هفت اصل تست

جواب کوتاه

سرفصل رسمی و جهانی تست نرم‌افزار، هفت اصل رو می‌گه، که تقریبا برای هر تستی درستن. یک، تست وجود نقص رو نشون می‌ده، نه نبودنش رو. دو، تست کامل ممکن نیست؛ جز توی موردهای خیلی ساده؛ پس باید با روش‌های طراحی تست و اولویت و خطر، انتخاب کرد. سه، تست زودتر، وقت و پول رو نجات می‌ده؛ چون نقصی که زود حذف بشه، نقص‌های بعدی نمی‌سازه. چهار، نقص‌ها دسته‌دسته‌ان؛ چند بخش کوچیک، بیشتر نقص‌ها رو دارن. پنج، تست‌ها فرسوده می‌شن؛ همون تست‌ها، بعد از تکرار زیاد، نقص تازه پیدا نمی‌کنن. شش، تست بسته به شرایطه؛ هیچ روش یکسانی برای همه نیست. و هفت، خطای بی‌نقصی: حتی اگه همه‌ی نیازمندی‌ها تست بشن و همه‌ی نقص‌ها درست بشن، ممکنه سیستم، باز هم به درد کاربر نخوره.

قارچ‌چین، توی جنگل

یه قارچ‌چین باتجربه رو تصور کنید. چند قاعده‌ی ساده داره، که سال‌ها تجربه بهش یاد داده. هر چی هم بگرده، نمی‌تونه قسم بخوره که توی جنگل هیچ قارچ سمی‌ای نیست. نمی‌تونه زیر هر برگ رو نگاه کنه. قارچ‌های سمی، معمولا یه‌جا، دسته‌دسته، درمیان. و اگه هر روز از همون راه بره، دیگه چیز تازه‌ای نمی‌بینه.

تست نرم‌افزار هم، یه چنین قاعده‌هایی داره؛ که سرفصل رسمی و جهانی تست، بهشون هفت اصل تست می‌گه. توی درس قبل دیدیم تست چیه؛ این درس، این هفت اصل رو یکی‌یکی باز می‌کنه.

هفت اصل، در یه نگاه

سرفصل رسمی می‌گه در طول سال‌ها، اصل‌هایی پیشنهاد شدن که راهنمای کلی هر تستی‌ان، و این هفت تا رو توضیح می‌ده:

  1. تست، وجود نقص رو نشون می‌ده، نه نبودنش رو.
  2. تست کامل ممکن نیست.
  3. تست زودتر، وقت و پول رو نجات می‌ده.
  4. نقص‌ها دسته‌دسته‌ان.
  5. تست‌ها فرسوده می‌شن.
  6. تست، بسته به شرایطه.
  7. خطای بی‌نقصی.

اصل یک: وجود نقص، نه نبودنش

طبق سرفصل رسمی، تست می‌تونه نشون بده که نقص هست، ولی نمی‌تونه ثابت کنه که نقصی نیست. سرفصل، برای این اصل، به یه منبع از سال ۱۹۷۰ اشاره می‌کنه؛ یعنی این حرف، بیش از نیم قرنه که گفته شده.

همون سند می‌گه تست، احتمال اینکه نقص‌های پیدانشده باقی بمونن رو کم می‌کنه؛ ولی حتی اگه هیچ نقصی پیدا نشه، تست، نمی‌تونه درستی موضوع تست رو ثابت کنه. مثل قارچ‌چینی که امروز هیچ قارچ سمی ندید؛ این یعنی امروز ندید، نه اینکه نیست.

اصل یک، توی عمل

این اصل، دو پیامد عملی داره. یک، هیچ‌وقت نگید «این برنامه تست شده، پس بی‌نقصه»؛ بگید «این تست‌ها، این بخش‌ها رو سنجیدن، و این‌قدر خطر باقی مونده». حرف دوم، دقیق‌تر و صادق‌تره، و آدم‌های درگیر رو برای تصمیم درست آماده می‌کنه.

دو، هدف تست، اعتماد کافیه، نه اثبات. یعنی سوال درست این نیست که «نقصی مونده؟»، که جوابش همیشه «احتمالا آره» ـه؛ سوال درست اینه که «این‌قدر اعتماد، برای این تصمیم، کافیه؟». برای یه بازی، اعتماد کمتری کافیه؛ برای نرم‌افزار یه دستگاه پزشکی، خیلی بیشتر.

اصل دو: تست کامل ممکن نیست

طبق سرفصل رسمی، تست کردن همه‌چیز، جز توی موردهای خیلی ساده، شدنی نیست. یه مثال ساده: یه خونه‌ی ورودی که یه عدد از یک تا یه میلیون می‌گیره، یه میلیون حالت داره؛ دو تا از این خونه‌ها کنار هم، یه میلیون میلیون حالت. و یه فرم واقعی، ده‌ها خونه داره، و ترتیب کارهای کاربر هم، خودش بی‌نهایت حالت می‌سازه.

پس به جای تلاش برای تست کامل، سرفصل می‌گه از روش‌های طراحی تست، اولویت‌بندی موردهای آزمون، و تست بر پایه‌ی خطر (Risk-Based Testing) استفاده کنید، تا تلاش تست، روی جاهای مهم متمرکز بشه. ایستگاه سوم این مسیر، کامل درباره‌ی همین روش‌هاست.

یه نکته‌ی کوچیک، ولی مهم: اصل دو، فقط درباره‌ی تعداد حالت‌ها نیست؛ درباره‌ی محیط‌ها هم هست. یه برنامه‌ی وب، روی چندین مرورگر، چندین اندازه‌ی صفحه، و چندین سرعت اینترنت اجرا می‌شه. اگه همه‌ی این ترکیب‌ها رو، در همه‌ی حالت‌های ورودی ضرب کنید، عدد، از هر توانی بیرونه.

اصل دو، توی عمل

این اصل، تست رو، از یه کار شمارشی، به یه کار انتخابی تبدیل می‌کنه. سوال، دیگه «چند تا تست؟» نیست؛ «کدوم تست‌ها؟» ـه. و جواب، از دو چیز میاد: کجا خطا محتمل‌تره، و کجا خطا گرون‌تره.

مثلا توی یه فروشگاه اینترنتی، صفحه‌ی پرداخت، هم پیچیده‌ست و هم خطاش گرون؛ پس تست بیشتری می‌گیره. صفحه‌ی «درباره‌ی ما»، ساده‌ست و خطاش ارزون؛ پس تست کمتر. این، همون تست بر پایه‌ی خطره؛ و همون کاریه که قارچ‌چین می‌کنه: جاهایی رو بیشتر می‌گرده که قارچ سمی بیشتر می‌روید.

اصل سه: تست زودتر، وقت و پول رو نجات می‌ده

طبق سرفصل رسمی، نقص‌هایی که زود حذف بشن، نقص‌های بعدی، توی محصولاتی که از روشون ساخته می‌شن، نمی‌سازن. هزینه‌ی کیفیت کم می‌شه، چون خرابی‌های کمتری، دیرتر، رخ می‌ده. سرفصل، برای این اصل، به یه منبع از سال ۱۹۸۱ اشاره می‌کنه.

همون سند می‌گه برای پیدا کردن زودتر نقص‌ها، هم تست ایستا و هم تست پویا، باید هر چه زودتر شروع بشن. یعنی نه صبر کنید کد کامل بشه، نه صبر کنید همه‌چیز سر هم بشه؛ از بازبینی نیازمندی‌ها شروع کنید.

اصل سه، توی عمل

سرفصل رسمی، به این اصل، توی یه بخش دیگه، اسم جابه‌جایی به چپ (Shift Left) هم می‌ده؛ چون روی خط زمانی پروژه، که از چپ به راست کشیده می‌شه، تست رو به سمت چپ، یعنی زودتر، می‌بره. چند کار خوب که همون سند می‌گه: بازبینی نیازمندی‌ها از نگاه تستر، نوشتن مورد آزمون پیش از نوشتن کد، و اجرای خودکار تست با هر تغییر.

ولی همون سند، یه هشدار هم می‌ده: جابه‌جایی به چپ، یعنی تست زودتر؛ نه اینکه تست‌های دیرتر، فراموش بشن. و ممکنه اول کار، آموزش، تلاش یا هزینه‌ی بیشتری بخواد، که انتظار می‌ره بعدا، بیشتر از اون، صرفه‌جویی کنه. درس بعدی، کامل درباره‌ی هزینه‌ی خطاست.

اصل چهار: نقص‌ها دسته‌دسته‌ان

طبق سرفصل رسمی، معمولا تعداد کمی از بخش‌های یه سیستم، بیشتر نقص‌های پیدا‌شده رو دارن، یا مسئول بیشتر خرابی‌های موقع استفاده‌ان. سرفصل می‌گه این، یه نمونه از اصل پارتو (Pareto Principle) ـه؛ همون الگوی معروف که می‌گه بخش کوچیکی از علت‌ها، بخش بزرگی از نتیجه‌ها رو می‌سازن.

چرا این‌طوره؟ دلیل‌های رایجش، ساده‌ان: بعضی بخش‌ها، پیچیده‌ترن؛ بعضی‌ها، بیشتر عوض شدن؛ و بعضی‌ها، با عجله یا با کسی که تازه‌کار بوده، نوشته شدن. همون‌طور که قارچ‌های سمی، جایی درمیان که خاک و رطوبتش مناسبه.

اصل چهار، توی عمل

سرفصل رسمی می‌گه دسته‌های نقص، چه اونایی که پیش‌بینی می‌شن، و چه اونایی که توی تست یا استفاده‌ی واقعی دیده می‌شن، یه ورودی مهم برای تست بر پایه‌ی خطرن. یعنی هر جا نقص پیدا کردید، احتمالا اطرافش، نقص‌های دیگه‌ای هم هست؛ پس همون‌جا رو بیشتر بگردید.

یه عادت ساده: یه فهرست نگه دارید که هر نقص، از کدوم بخش اومده. بعد از چند هفته، می‌بینید که چند بخش، اسمشون مدام تکرار می‌شه. اون‌ها، هم تست بیشتر می‌خوان، و هم شاید بازنویسی؛ چون یه بخش که مدام نقص می‌سازه، احتمالا یه مشکل ریشه‌ای داره.

اصل پنج: تست‌ها فرسوده می‌شن

طبق سرفصل رسمی، اگه همون تست‌ها، بارها و بارها تکرار بشن، کم‌کم، در پیدا کردن نقص‌های تازه، بی‌اثر می‌شن. سرفصل، برای این اصل، به یه منبع از سال ۱۹۹۰ اشاره می‌کنه. مثل قارچ‌چینی که هر روز از همون راه می‌ره: هر قارچی که اونجا بوده، دیده؛ و دیگه چیز تازه‌ای پیدا نمی‌کنه.

دلیلش ساده‌ست: یه تست، فقط همون چیزی رو می‌سنجه که براش نوشته شده. بعد از اینکه نقص‌های اون مسیر پیدا و درست شدن، اون تست، دیگه، در اون مسیر، چیزی پیدا نمی‌کنه؛ ولی نقص‌های مسیرهای دیگه، دست‌نخورده می‌مونن.

اصل پنج، توی عمل

سرفصل رسمی می‌گه برای غلبه بر این اثر، شاید لازم باشه تست‌ها و داده‌ی آزمون موجود، عوض بشن، و تست‌های تازه نوشته بشن. یعنی هر چند وقت یه بار، از یه راه تازه، جنگل رو بگردید.

ولی همون سند، یه استثنای مهم هم می‌گه: گاهی، تکرار همون تست‌ها، فایده‌ی خودش رو داره؛ مثلا توی تست رگرسیون خودکار. اونجا، هدف، پیدا کردن نقص تازه نیست؛ هدف، مطمئن شدن از اینه که چیزی که قبلا درست کار می‌کرد، هنوز هم درست کار می‌کنه. پس دو نوع تست دارید: تست‌هایی که برای پیدا کردن چیز تازه‌ان، و باید عوض بشن؛ و تست‌هایی که برای نگه داشتن چیز قدیمی‌ان، و باید ثابت بمونن.

اصل شش: تست، بسته به شرایطه

طبق سرفصل رسمی، هیچ روش تست یکسانی، که همه‌جا به کار بیاد، وجود نداره؛ تست، توی شرایط مختلف، متفاوت انجام می‌شه. سرفصل، برای این اصل، به یه منبع از سال ۲۰۱۱ اشاره می‌کنه.

یه دوچرخه و یه کامیون رو در نظر بگیرید: هر دو باید ایمن باشن، ولی بررسی ایمنیشون، اصلا یکی نیست. یه بازی موبایل، یه فروشگاه اینترنتی، و نرم‌افزار ترمز یه ماشین، هر سه تست می‌شن؛ ولی با هدف، دقت، و روش‌های خیلی متفاوت.

و یه چیز دیگه: شرایط، با گذشت زمان، عوض می‌شن. یه اپ کوچیک که امروز ده کاربر داره، و یه روز، ده هزار کاربر، دیگه همون اپ نیست؛ روش تستش هم، باید باهاش عوض بشه.

اصل شش، توی عمل

این اصل، می‌گه از دستورالعمل‌های آماده، کورکورانه، پیروی نکنید. هر بار، از شرایط شروع کنید: این نرم‌افزار، برای کیه؟ خرابیش، چه آسیبی می‌زنه؟ چقدر وقت و بودجه داریم؟ تیم، چه مهارتی داره؟ درس قبل دیدیم که سرفصل، فهرست کاملی از این عامل‌ها داره.

یه نکته‌ی مهم برای این مسیر: سنجش هوش مصنوعی، که نیمه‌ی دوم مسیره، خودش یه نمونه‌ی خوب از همین اصله. همون فکرها، یعنی هدف، خطر، و پوشش، اونجا هم به کار میان؛ ولی روش‌ها، به خاطر شرایط متفاوت، یعنی جوابی که هر بار فرق می‌کنه، کاملا تازه‌ان.

اصل هفت: خطای بی‌نقصی

طبق سرفصل رسمی، این یه باور اشتباهه که انتظار داشته باشیم درستی‌سنجی نرم‌افزار، موفقیت سیستم رو تضمین کنه. حتی اگه همه‌ی نیازمندی‌های گفته‌شده، کامل تست بشن، و همه‌ی نقص‌های پیدا‌شده، درست بشن، باز هم ممکنه سیستمی ساخته بشه که نیاز و انتظار کاربرها رو برآورده نکنه، به هدف کسب‌وکار مشتری کمک نکنه، و از سیستم‌های رقیب، ضعیف‌تر باشه.

مثل یه کلید بی‌نقص، که هیچ دری رو باز نمی‌کنه. سرفصل، راهش رو هم می‌گه: علاوه بر درستی‌سنجی، اعتبارسنجی هم باید انجام بشه؛ همون فرقی که توی درس قبل دیدیم.

اصل هفت، توی عمل

این اصل، می‌گه تست رو، فقط به سند نیازمندی محدود نکنید. هر چند وقت یه بار، از خودتون بپرسید: اگه من کاربر بودم، این برنامه، کار من رو راحت‌تر می‌کرد؟ و بهتر از اون، از کاربرهای واقعی بپرسید؛ با آزمایش‌های کوچیک، پیش از انتشار.

این اصل، برای سنجش هوش مصنوعی هم، خیلی مهمه. یه دستیار مدل زبانی، می‌تونه همه‌ی تست‌های شکل و قانون رو رد کنه، و باز هم، جواب‌هایی بده که به درد هیچ‌کس نمی‌خوره. برای همین، نیمه‌ی دوم مسیر، سنجش انسانی و معیار نمره رو، کنار بررسی‌های خودکار، یاد می‌ده.

هفت اصل، به هم وصلن

این هفت اصل، جدا از هم نیستن. اصل یک و دو، با هم، می‌گن که هیچ‌وقت همه‌چیز رو نمی‌دونید؛ پس باید انتخاب کنید. اصل چهار، می‌گه کجا رو انتخاب کنید: جاهایی که نقص‌ها دسته‌دسته‌ان. اصل سه، می‌گه کی: هر چه زودتر. اصل پنج، می‌گه انتخابتون رو، هر چند وقت یه بار، تازه کنید.

و اصل شش و هفت، چارچوب کل کارن: همه‌ی این‌ها، بسته به شرایطه؛ و آخرش، مهم اینه که سیستم، به درد آدم‌ها بخوره، نه فقط اینکه با یه سند جور باشه. اگه این هفت اصل رو یاد بگیرید، تقریبا هر تصمیم تستی، یه پایه‌ی منطقی پیدا می‌کنه.

این اصل‌ها، از کجا اومدن

یه نکته‌ی جالب: سرفصل رسمی، برای بیشتر این اصل‌ها، به منبع‌های قدیمی اشاره می‌کنه؛ از سال ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۱. یعنی این‌ها، مد روز نیستن؛ تجربه‌ی چند دهه‌ی آدم‌هایی‌ان که نرم‌افزار ساختن و تست کردن.

و جالب‌تر اینکه، با همه‌ی تغییرهای بزرگ ساختن نرم‌افزار، از کامپیوترهای بزرگ تا گوشی و هوش مصنوعی، این اصل‌ها هنوز درستن. این، نشونه‌ی یه اصل خوبه: به ابزار و دوره وابسته نیست؛ به خود ماهیت کار وابسته‌ست.

دو سوءاستفاده‌ی رایج از این اصل‌ها

این اصل‌ها، گاهی، بد به کار می‌رن. یه سوءاستفاده‌ی رایج، از اصل دوئه: «چون تست کامل ممکن نیست، پس زیاد تست نمی‌کنیم». ولی اصل دو، نمی‌گه کمتر تست کنید؛ می‌گه هوشمندانه‌تر انتخاب کنید. تست کم و تصادفی، از تست زیاد و تصادفی هم بدتره.

سوءاستفاده‌ی دوم، از اصل یکه: «تست که چیزی رو ثابت نمی‌کنه، پس چرا تست کنیم؟». ولی اصل یک، نمی‌گه تست بی‌فایده‌ست؛ می‌گه تست، احتمال نقص پیدانشده رو کم می‌کنه، و اعتماد می‌سازه. یه کمربند ایمنی، تضمین نمی‌کنه هیچ‌وقت آسیب نبینید؛ ولی کسی به این دلیل، کمربند رو کنار نمی‌ذاره.

هفت اصل، برای سنجش هوش مصنوعی

اگه یه اپ با مدل زبانی می‌سازید، این هفت اصل، شاید حتی مهم‌تر از نرم‌افزار معمولی باشن. اصل یک: هیچ سنجشی، ثابت نمی‌کنه مدل هیچ‌وقت جواب ساختگی نمی‌ده؛ فقط احتمالش رو تخمین می‌زنه. اصل دو: ورودی‌های یه مدل زبانی، زبان آزادن؛ یعنی حالت‌هاش، واقعا بی‌نهایته. پس انتخاب سوال‌های آزمون، از هر جای دیگه مهم‌تره.

اصل چهار: جواب‌های بد مدل هم، معمولا دسته‌دسته‌ان؛ مثلا روی یه موضوع خاص، یا یه شکل خاص از سوال. اصل پنج: یه مجموعه‌ی سوال آزمون ثابت، که ماه‌ها عوض نشه، کم‌کم، فقط چیزهایی رو می‌سنجه که قبلا درست شدن؛ پس باید با سوال‌های واقعی تازه‌ی کاربرها، به‌روز بشه. نیمه‌ی دوم مسیر، همه‌ی این‌ها رو، با روش دقیق، یاد می‌ده.

اگه تنها کار می‌کنید

شاید فکر کنید این اصل‌ها، برای تیم‌های بزرگه. ولی برای یه برنامه‌نویس تنها هم، هر کدوم، یه پیام ساده داره. اصل سه: پیش از نوشتن یه تابع، دو خط بنویسید که چه ورودی‌ای، چه خروجی‌ای باید بده؛ این، کوچیک‌ترین شکل تست زودهنگامه. اصل چهار: یه یادداشت ساده نگه دارید که خطاهاتون، بیشتر از کدوم فایل‌ها میان.

اصل پنج: وقتی یه بخش رو مدتی تست نکردید، یه بار، با یه نگاه تازه، مثلا با ورودی‌های عجیب، امتحانش کنید. و اصل هفت: هر چند وقت یه بار، برنامه‌تون رو به یه نفر دیگه بدید و فقط نگاه کنید که چطور ازش استفاده می‌کنه؛ بی اینکه راهنماییش کنید. معمولا، چیزهایی می‌بینید که هیچ تستی پیدا نمی‌کرد.

یه فهرست کوچیک، از روی هفت اصل

این هفت سوال رو، پیش از هر تصمیم مهم تستی، از خودتون بپرسید:

  1. چقدر اعتماد، برای این تصمیم کافیه؟
  2. از بین همه‌ی حالت‌ها، کدوم‌ها مهم‌ترن؟
  3. کجا رو می‌تونم همین الان، زودتر، تست کنم؟
  4. نقص‌های قبلی، بیشتر از کجا اومدن؟
  5. تست‌هام، کی آخرین بار، چیز تازه‌ای پیدا کردن؟
  6. این پروژه، با پروژه‌های قبلی، چه فرقی داره؟
  7. اگه همه‌چیز طبق سند کار کنه، کاربر راضیه؟

هر سوال، یکی از اصل‌هاست؛ به ترتیب. اگه این فهرست رو کنار دستتون نگه دارید، کم‌کم، بی فکر کردن، جواب می‌دید.

وقتی یه مدیر می‌پرسه «تست شد؟»

یکی از جاهایی که این اصل‌ها، خیلی به کار میان، گفت‌وگو با آدم‌های غیرفنیه. وقتی یه مدیر می‌پرسه «تست شد؟ مطمئنی خطا نداره؟»، جواب صادقانه، طبق اصل یک، «نه، مطمئن نیستم» ـه؛ ولی این جواب، به‌تنهایی، به درد هیچ‌کس نمی‌خوره.

یه جواب بهتر، این شکلیه: «بخش‌های پرخطر، مثل پرداخت، کامل تست شدن؛ بخش‌های کم‌خطر، کمتر. دو نقص کوچیک مونده، که روی کار اصلی اثری ندارن. با این وضع، من موافق انتشارم.» این جواب، از اصل‌های یک، دو و چهار ساخته شده؛ و به مدیر، اطلاعاتی می‌ده که برای تصمیم لازم داره. همون هدفی که درس قبل، از سرفصل رسمی، دیدیم.

بی این اصل‌ها، چی می‌شه

تیمی رو تصور کنید که این اصل‌ها رو نمی‌شناسه. اول پروژه، تست نمی‌کنه، چون «هنوز چیزی برای تست نیست»؛ خلاف اصل سه. آخر پروژه، با عجله، سعی می‌کنه همه‌چیز رو تست کنه؛ خلاف اصل دو. وقتش تموم می‌شه، و بخش‌های ساده رو به اندازه‌ی بخش‌های پیچیده تست کرده؛ خلاف اصل چهار.

بعد، چون تست‌ها سبزن، می‌گه «بی‌نقصه» و منتشر می‌کنه؛ خلاف اصل یک. و کاربرها، چیزی می‌گیرن که دقیقا طبق سنده، ولی به کارشون نمیاد؛ خلاف اصل هفت. این داستان، متاسفانه، خیلی رایجه؛ و دقیقا برای همین، این اصل‌ها، توی سرفصل جهانی، اولین چیزهایی‌ان که یاد داده می‌شن.

یه راه برای یادتون موندن

اگه حفظ کردن هفت اصل سخته، به همون قارچ‌چین فکر کنید. نمی‌تونه قسم بخوره سمی نیست: اصل یک. نمی‌تونه زیر هر برگ رو ببینه: اصل دو. صبح زود می‌ره، پیش از اینکه قارچ‌ها بزرگ بشن: اصل سه. می‌دونه سمی‌ها کجا دسته‌دسته درمیان: اصل چهار.

هر چند وقت، راهش رو عوض می‌کنه: اصل پنج. جنگل کاج رو با جنگل بلوط، یه جور نمی‌گرده: اصل شش. و آخر، سبدی پر از قارچ سالم، ولی از نوعی که هیچ‌کس دوست نداره، به درد نمی‌خوره: اصل هفت. یه داستان، هفت اصل.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «اصول تست نرم افزار چیه»:

هفت اصل: تست وجود نقص رو نشون می‌ده، نه نبودنش رو؛ تست کامل ممکن نیست؛ تست زودتر وقت و پول رو نجات می‌ده؛ نقص‌ها دسته‌دسته‌ان؛ تست‌ها با تکرار فرسوده می‌شن؛ تست بسته به شرایطه؛ و بی‌نقص بودن، به معنی به‌دردبخور بودن نیست.

چند باور رایج

  • «اگه همه‌ی تست‌ها سبزن، نقصی نیست.» اصل یک.
  • «با تست کافی، همه‌ی حالت‌ها رو می‌سنجیم.» اصل دو.
  • «تست، کار آخر پروژه‌ست.» اصل سه.
  • «همون تست‌های قدیمی، همیشه کافی‌ان.» اصل پنج؛ جز رگرسیون.
  • «بی‌نقص یعنی موفق.» اصل هفت.

یه مثال

یه تیم، یه برنامه‌ی حسابداری داشت، با هزاران تست خودکار، که سال‌ها سبز بودن. ولی کاربرها، مدام از خطا شکایت می‌کردن. تیم، به هفت اصل برگشت. اول، دید که تست‌ها، سال‌هاست عوض نشدن؛ اصل پنج. بعد، فهرست شکایت‌ها رو مرتب کرد، و دید بیشترشون، از دو بخش میان: محاسبه‌ی مالیات و گزارش سالانه؛ اصل چهار.

تیم، تست‌های تازه، با داده‌ی تازه، برای همین دو بخش نوشت؛ و ده‌ها نقص پیدا کرد. تست‌های قدیمی رو هم نگه داشت، چون برای رگرسیون، هنوز به درد می‌خوردن. و از اون به بعد، هر سه ماه، یه بار، فهرست شکایت‌ها رو نگاه می‌کرد، تا بدونه کجا رو بیشتر تست کنه.

تمرین امروز

امروز، هفت اصل رو، روی یه برنامه‌ی واقعی، امتحان کنید.

  1. یه برنامه که خوب می‌شناسید رو انتخاب کنید.
  2. سه بخشش رو بنویسید که فکر می‌کنید بیشتر نقص دارن، و چرا.
  3. یه بخشش رو بنویسید که اگه خراب بشه، بیشترین آسیب رو می‌زنه.
  4. یه چیزی بنویسید که برنامه، بی‌نقص انجامش می‌ده، ولی به درد شما نمی‌خوره.
  5. کنار هر کدوم، شماره‌ی اصلی که بهش ربط داره رو بنویسید.

درس بعدی، اصل سه رو، با عدد و مثال، باز می‌کنه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • تست، وجود نقص رو نشون می‌ده، نه نبودنش رو.
  • تست کامل ممکن نیست؛ با خطر و اولویت انتخاب کنید.
  • زودتر ارزون‌تر؛ و نقص‌ها دسته‌دسته‌ان.
  • تست‌ها فرسوده می‌شن؛ و تست، بسته به شرایطه.
  • بی‌نقص بودن، به معنی به‌دردبخور بودن نیست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد