آموزشتایپ‌اسکریپت از صفر

درس ۴ از ۶۶، برنامه‌نویسی و علوم کامپیوتر، حدود ۳۰ دقیقه خواندن

نصب ابزار: VS Code و Node

جواب کوتاه

برای نوشتن تایپ‌اسکریپت روی کامپیوتر خودتون، سه ابزار رایگان لازمه. یک، ویرایشگر VS Code؛ طبق سند رسمیش، روی ویندوز نصب‌کننده‌ی کاربر رو دانلود و اجرا می‌کنید، روی مک فایل dmg رو باز می‌کنید و برنامه رو به پوشه‌ی Applications می‌کشید، و روی لینوکس بسته‌ی deb یا rpm رو نصب می‌کنید. دو، Node.js، محیط اجرای جاوااسکریپت؛ از صفحه‌ی رسمی دانلود، نسخه‌ی LTS رو می‌گیرید، که npm هم همراهشه؛ روی ویندوز، سند رسمی نصب‌کننده‌ی msi رو پیشنهاد می‌ده. سه، خود تایپ‌اسکریپت؛ طبق سند رسمی، برای هر پروژه جدا، با دستور `npm install typescript --save-dev` نصب می‌شه و با `npx tsc` اجرا. آخر هم با یه فایل کوچیک بررسی می‌کنید که همه‌چیز کار می‌کنه.

پیش از آشپزی، آشپزخونه

پیش از اینکه اولین غذا رو بپزید، باید آشپزخونه آماده باشه: یه میز کار برای خرد کردن، یه اجاق برای پختن، و یه دستور پخت که بگه چی با چی جوره. کسی که بی این‌ها شروع کنه، وسط کار می‌فهمه اجاق نداره. برنامه‌نویسی هم همینه؛ پیش از اولین خط کد، باید ابزارها سر جاشون باشن.

توی درس قبل دیدیم تایپ‌اسکریپت و جاوااسکریپت چه فرقی دارن. این درس، آشپزخونه رو آماده می‌کنه: میز کار، یعنی ویرایشگر VS Code؛ اجاق، یعنی Node؛ و دستور پخت‌بررسی‌کن، یعنی خود تایپ‌اسکریپت. همه‌ی قدم‌ها از روی سند رسمی خود سازنده‌هاست.

سه ابزار، به ترتیب

این سه ابزار، به همین ترتیب نصب می‌شن:

  1. ویرایشگر VS Code (Visual Studio Code): جایی که کد رو می‌نویسید.
  2. محیط اجرای Node.js: برنامه‌ای که جاوااسکریپت رو بیرون از مرورگر اجرا می‌کنه؛ npm هم همراهشه.
  3. تایپ‌اسکریپت: که با npm، توی هر پروژه نصب می‌شه.

هر سه رایگان و متن‌بازن، و روی ویندوز، مک و لینوکس کار می‌کنن. ترتیب مهمه: تایپ‌اسکریپت با npm نصب می‌شه، و npm با Node میاد.

پیش از شروع

برای این درس، یه کامپیوتر با ویندوز، مک یا لینوکس لازمه، و اینترنت برای دانلود. گوشی و تبلت برای این کار مناسب نیستن؛ اگه الان کامپیوتر ندارید، درس بعدی یه راه نشون می‌ده که بی نصب، توی مرورگر تایپ‌اسکریپت بنویسید.

سند رسمی VS Code می‌گه پیش از نصب، نیازمندی‌های سیستم رو ببینید؛ و اگه کامپیوترتون مال یه سازمانه، قانون‌های نصب اون سازمان رو بپرسید. روی کامپیوتر شخصی، معمولا هیچ مشکلی نیست. برای همه‌ی قدم‌ها، حدود نیم ساعت وقت بذارید.

ویرایشگر VS Code

ویژوال استودیو کد (Visual Studio Code)، که بهش VS Code هم می‌گن، یه ویرایشگر کد رایگانه. ویرایشگر کد، مثل یه ویرایشگر متنه، ولی برای کد ساخته شده: رنگ‌های مختلف برای بخش‌های مختلف کد، پیشنهاد حین نوشتن، و نشون دادن خطاها.

طبق سند رسمی VS Code، پشتیبانی تایپ‌اسکریپت رو از خود جعبه داره؛ یعنی لازم نیست هیچ افزونه‌ای براش نصب کنید. همون سند یه نکته‌ی مهم هم می‌گه: VS Code خود کامپایلر تایپ‌اسکریپت، یعنی tsc، رو نداره؛ اون رو جدا، با npm، نصب می‌کنیم.

نصب VS Code روی ویندوز

طبق سند رسمی، برای بیشتر آدم‌ها نصب‌کننده‌ی کاربر (User setup) پیشنهاد می‌شه، چون اجازه‌ی مدیر سیستم لازم نداره و به‌روزرسانی‌ش راحت‌تره:

  1. از صفحه‌ی رسمی دانلود VS Code، نصب‌کننده‌ی کاربر ویندوز رو بگیرید؛ یه فایل exe ـه.
  2. فایل رو اجرا کنید و قدم‌های نصب رو جلو برید.
  3. VS Code رو از منوی Start باز کنید.

نصب‌کننده، VS Code رو به مسیر فرمان‌های ویندوز هم اضافه می‌کنه؛ سند رسمی می‌گه بعد از نصب، پنجره‌ی فرمان رو یه بار ببندید و دوباره باز کنید.

نصب VS Code روی مک

طبق سند رسمی، VS Code برای مک به شکل یه فایل dmg هست، و هم روی مک‌های اینتل کار می‌کنه، هم روی مک‌های اپل سیلیکون:

  1. از صفحه‌ی رسمی دانلود، VS Code برای مک رو بگیرید.
  2. فایل dmg دانلودشده رو باز کنید.
  3. برنامه‌ی Visual Studio Code رو به پوشه‌ی Applications بکشید.
  4. از پوشه‌ی Applications، با دو بار کلیک روی آیکونش، بازش کنید.

اگه می‌خواید همیشه توی نوار پایین صفحه بمونه، طبق همون سند، روی آیکونش توی نوار راست‌کلیک کنید و از Options، گزینه‌ی Keep in Dock رو بزنید.

نصب VS Code روی لینوکس

طبق سند رسمی، برای لینوکس بسته‌های رسمی deb، rpm و Snap هست. برای دبیان و اوبونتو، که رایج‌ترینن:

  1. از صفحه‌ی رسمی دانلود، بسته‌ی deb رو بگیرید.
  2. یا با نرم‌افزار نصب گرافیکی سیستم بازش کنید، یا توی پوشه‌ای که فایل هست، دستور sudo apt install رو با اسم فایل و ./ اولش اجرا کنید.
  3. VS Code رو از منوی برنامه‌های سیستم باز کنید.

برای فدورا و RHEL، سند رسمی بسته‌ی rpm و دستور sudo dnf install رو می‌گه. بسته‌ی deb، طبق همون سند، پیشنهاد می‌ده مخزن رسمی رو هم اضافه کنه تا به‌روزرسانی خودکار بشه.

اولین باری که بازش می‌کنید

وقتی VS Code رو برای اولین بار باز می‌کنید، یه صفحه‌ی خوش‌آمد می‌بینید با چند پیشنهاد. طبق سند رسمی، امکانات هوش مصنوعیش اختیاریه، و برای کار با خود ویرایشگر، هیچ حساب کاربری لازم نیست. پس اگه ازتون خواست وارد حسابی بشید، برای این مسیر لازم نیست؛ می‌تونید رد بشید.

توی این مسیر، عمدا بی دستیار هوش مصنوعی کد می‌نویسیم؛ چون هدف اینه که خودتون یاد بگیرید. بعدها، وقتی پایه‌ها رو بلد شدید، استفاده از این دستیارها می‌تونه سرعتتون رو بیشتر کنه؛ ولی اول باید بدونید کدی که پیشنهاد می‌دن، درسته یا نه.

یه پوشه برای هر پروژه

توی VS Code، هر پروژه یه پوشه‌ست. اول، با پنجره‌ی فایل‌های سیستم، یه پوشه‌ی تازه بسازید؛ مثلا با اسم ts-learn، توی پوشه‌ی Documents. اسم پوشه رو انگلیسی و بی فاصله بذارید؛ بعضی ابزارها با فاصله و حرف فارسی توی مسیر، اذیت می‌شن.

طبق سند رسمی VS Code، از منوی File، گزینه‌ی Open Folder رو بزنید و همین پوشه رو انتخاب کنید. وقتی اسم پوشه توی بخش Explorer، سمت کنار پنجره، دیده شد، پروژه باز شده. همه‌ی کارهای این مسیر، توی همین پوشه انجام می‌شه.

پرسش اعتماد

وقتی یه پوشه رو برای اولین بار باز می‌کنید، VS Code ممکنه بپرسه به سازنده‌ی فایل‌های این پوشه اعتماد دارید یا نه. به این، اعتماد فضای کار (Workspace Trust) می‌گن. دلیلش اینه که بعضی پروژه‌ها، می‌تونن موقع باز شدن، خودکار کد اجرا کنن.

سند رسمی می‌گه فقط به پروژه‌هایی اعتماد کنید که از منبع آشنا اومدن؛ و پروژه‌های ناآشنا رو توی حالت محدود ببینید. پوشه‌ای که خودتون ساختید، مال خودتونه؛ پس می‌تونید بزنید که اعتماد دارید. ولی اگه یه روز پروژه‌ای از یه جای ناشناس دانلود کردید، همین‌جا محتاط باشید.

ترمینال یعنی چی

خیلی از کارهای برنامه‌نویسی، با نوشتن فرمان انجام می‌شه، نه کلیک کردن. ترمینال (Terminal) پنجره‌ایه که توش فرمان می‌نویسید و جوابش رو می‌بینید. طبق سند رسمی VS Code، ترمینال از یه برنامه به اسم پوسته (Shell) استفاده می‌کنه، که فرمان‌ها رو می‌فهمه و به سیستم‌عامل می‌رسونه؛ مثل PowerShell روی ویندوز، و Zsh یا Bash روی مک و لینوکس.

VS Code یه ترمینال داخلی (Integrated Terminal) داره؛ یعنی لازم نیست برنامه‌ی جدایی باز کنید. فرمان‌ها رو همون‌جا، زیر کدتون، می‌نویسید. اولش ممکنه ترسناک به نظر بیاد؛ ولی توی این مسیر، فقط چند فرمان ساده لازمه، و هر کدوم رو دقیق می‌گیم.

باز کردن ترمینال داخلی

طبق سند رسمی VS Code:

  1. VS Code رو باز کنید و پوشه‌ی پروژه رو باز کنید.
  2. از منوی بالا، View و بعد Terminal رو بزنید.
  3. یه پنل پایین باز می‌شه؛ پوشه‌ی کارش، همون پوشه‌ی پروژه‌ست.
  4. یه فرمان ساده بنویسید، مثل ls، تا فهرست فایل‌های پوشه رو ببینید.

اگه پوشه خالی باشه، ls چیزی نشون نمی‌ده؛ اشکالی نداره. مهم اینه که ترمینال باز شد و جواب داد.

Node.js چیه

طبق سند رسمی Node، این یه محیط اجرای جاوااسکریپت متن‌باز و چندسکوییه. یعنی برنامه‌ایه که جاوااسکریپت رو بیرون از مرورگر، روی خود کامپیوتر یا سرور، اجرا می‌کنه. همون سند می‌گه Node از موتور V8 استفاده می‌کنه، که هسته‌ی مرورگر کروم هم هست.

چرا لازمش داریم؟ دو دلیل: یکی اینکه خود tsc، با جاوااسکریپت نوشته شده و برای اجرا، Node لازم داره؛ دوم اینکه می‌خوایم برنامه‌هامون رو بی مرورگر، توی ترمینال، اجرا کنیم و جوابشون رو ببینیم.

کدوم نسخه: LTS

صفحه‌ی رسمی دانلود Node، معمولا دو نسخه پیشنهاد می‌ده: یکی با برچسب LTS، و یکی تازه‌ترین نسخه برای کسایی که امکانات تازه رو زودتر می‌خوان. LTS، کوتاه‌شده‌ی Long Term Support، یعنی پشتیبانی بلندمدت؛ نسخه‌ای که مدت طولانی‌تری به‌روزرسانی امنیتی می‌گیره و پایدارتره.

برای یادگیری، و برای بیشتر کارهای جدی، همیشه LTS رو بگیرید. امکانات تازه‌ای که توی نسخه‌ی جدیدتر هست، برای این مسیر لازم نیست؛ و پایداری، یعنی کمتر به خطاهای عجیب ابزار برمی‌خورید.

نصب Node

از صفحه‌ی رسمی دانلود Node، نسخه‌ی LTS رو برای سیستم‌عاملتون بگیرید. طبق همون صفحه، npm همراه Node میاد؛ پس لازم نیست جدا نصبش کنید.

روی ویندوز، سند رسمی می‌گه هر جا ممکنه، از نصب‌کننده‌ی ویندوز، یعنی فایل msi، استفاده کنید؛ اجراش کنید و قدم‌ها رو جلو برید. روی مک و لینوکس، صفحه‌ی دانلود چند راه نشون می‌ده؛ همون نسخه‌ی LTS، با راهی که صفحه برای سیستم شما پیشنهاد می‌ده. بعد از نصب، VS Code رو یه بار ببندید و دوباره باز کنید، تا ترمینالش Node رو بشناسه.

Node نصب شد؟

حالا توی ترمینال داخلی VS Code، این فرمان رو بنویسید: node -e "console.log(123)". طبق سند رسمی Node، -e یعنی «این متن رو به‌عنوان جاوااسکریپت اجرا کن». اگه Node درست نصب شده باشه، عدد 123 رو زیر فرمان می‌بینید.

یه نکته از همون سند: روی ویندوز، اگه از پنجره‌ی قدیمی cmd استفاده می‌کنید، علامت نقل‌قول تکی کار نمی‌کنه و باید از نقل‌قول دوتایی استفاده کنید؛ برای همین، فرمان بالا با نقل‌قول دوتایی نوشته شده. توی PowerShell، هر دو کار می‌کنن.

npm چیه

طبق سند رسمی Node، npm مدیر بسته‌ی استاندارد Node ـه. بسته (Package) یعنی کدی آماده که یکی دیگه نوشته و می‌شه توی پروژه استفاده‌ش کرد؛ و npm، کار دانلود، نصب و به‌روزرسانی این بسته‌ها رو انجام می‌ده. همون سند می‌گه انبار npm، بزرگ‌ترین انبار کد یه زبان روی زمینه.

خود تایپ‌اسکریپت هم یه بسته‌ی npm به اسم typescript ـه؛ برای همین، نصبش یه فرمان npm ـه. سند رسمی دو جایگزین هم برای npm اسم می‌بره، yarn و pnpm؛ ولی توی این مسیر، همون npm که همراه Node میاد بسه.

فایل package.json و پوشه‌ی node_modules

هر پروژه‌ی Node معمولا یه فایل به اسم package.json داره، که فهرست بسته‌هایی که پروژه لازم داره رو نگه می‌داره. طبق سند رسمی npm، وقتی یه بسته رو با npm install نصب می‌کنید، اسمش به این فایل اضافه می‌شه؛ و خود بسته، توی یه پوشه به اسم node_modules می‌ره.

پوشه‌ی node_modules رو هیچ‌وقت دستی عوض نکنید؛ و وقتی پروژه رو برای کسی می‌فرستید، این پوشه رو نفرستید. همون سند می‌گه هر کسی پروژه رو گرفت، با یه npm install خالی، همه‌ی بسته‌های فهرست package.json رو دوباره نصب می‌کنه.

دو جور بسته

طبق سند رسمی npm، بسته‌ها دو دسته‌ان. وابستگی‌ها (dependencies)، که برنامه موقع اجرا لازمشون داره و همراهش منتشر می‌شن. و وابستگی‌های توسعه (devDependencies)، که فقط برای ساختن و بررسی برنامه لازمن، مثل ابزار تست؛ و توی نسخه‌ی نهایی نمی‌رن.

تایپ‌اسکریپت از دسته‌ی دومه: فقط برای بررسی و ترجمه‌ی کد لازمه، و برنامه‌ی نهایی، که جاوااسکریپته، دیگه نیازی بهش نداره. برای همین، موقع نصبش، --save-dev می‌نویسیم؛ که طبق همون سند، یعنی «نصب کن و توی devDependencies بنویس».

نصب تایپ‌اسکریپت، برای هر پروژه

حالا، توی ترمینال داخلی و توی پوشه‌ی پروژه، این فرمان رو بنویسید: npm install typescript --save-dev. npm تایپ‌اسکریپت رو دانلود می‌کنه، توی node_modules می‌ذاره، و اسمش رو توی package.json می‌نویسه. چند ثانیه تا یکی دو دقیقه طول می‌کشه.

چرا برای هر پروژه جدا؟ صفحه‌ی رسمی دانلود تایپ‌اسکریپت دلیلش رو می‌گه: این‌طوری می‌شه پروژه‌های زیادی با نسخه‌های مختلف تایپ‌اسکریپت داشت، و هر پروژه همیشه یه‌جور کار می‌کنه. اگه سال بعد تایپ‌اسکریپت نسخه‌ی تازه داد، پروژه‌ی امسال‌تون خراب نمی‌شه.

اجرا با npx

وقتی تایپ‌اسکریپت رو برای پروژه نصب کردید، فرمان tsc توی node_modules پروژه‌ست، نه همه‌جای سیستم. برای اجراش، طبق صفحه‌ی رسمی دانلود، می‌نویسید npx tsc. npx یعنی «این ابزار رو از بسته‌های همین پروژه پیدا کن و اجرا کن».

برای اینکه ببینید نصب درست بوده، بنویسید npx tsc --version. اگه یه شماره‌ی نسخه دیدید، تایپ‌اسکریپت آماده‌ست. اگه پیام خطا دیدید، مطمئن بشید که ترمینال توی همون پوشه‌ی پروژه‌ست؛ همون پوشه‌ای که فرمان نصب رو توش زدید.

فایل قفل: یه نسخه برای همه

بعد از نصب، یه فایل دیگه هم توی پوشه می‌بینید، به اسم package-lock.json. طبق صفحه‌ی رسمی دانلود تایپ‌اسکریپت، npm، yarn و pnpm همه فایل قفل (Lockfile) دارن، که مطمئن می‌شه همه‌ی اعضای تیم، دقیقا یه نسخه از زبان رو دارن.

یعنی package.json می‌گه «تایپ‌اسکریپت لازمه»، و فایل قفل می‌گه «دقیقا کدوم نسخه». این فایل رو دستی عوض نکنید؛ npm خودش نگهش می‌داره. وقتی پروژه رو با کسی شریک می‌شید، این فایل رو هم بفرستید.

نصب سراسری، برای امتحان سریع

یه راه دیگه هم هست: نصب تایپ‌اسکریپت برای کل کامپیوتر، با npm install -g typescript. طبق سند رسمی VS Code، بعدش می‌تونید هر جا بنویسید tsc --version. صفحه‌ی رسمی دانلود تایپ‌اسکریپت می‌گه این راه، برای امتحان ایده‌های یه‌باره راحته.

ولی همون صفحه می‌گه در بلندمدت، پروژه‌ها باید نصب پروژه‌ای رو ترجیح بدن، تا روی همه‌ی کامپیوترها یه‌جور ساخته بشن. توی این مسیر، همیشه نصب پروژه‌ای و npx tsc رو به کار می‌بریم؛ اگه خواستید نصب سراسری هم داشته باشید، اشکالی نداره، ولی جای اون رو نمی‌گیره.

بررسی آخر: یه فایل کوچیک

حالا که همه‌چیز نصب شده، یه بررسی کامل، از روی سند رسمی VS Code. توی Explorer، یه فایل تازه به اسم helloworld.ts بسازید و این دو خط رو توش بنویسید: let message: string = 'Hello World'; و زیرش console.log(message);. فایل رو ذخیره کنید.

توی ترمینال بنویسید npx tsc helloworld.ts. یه فایل تازه به اسم helloworld.js کنارش ساخته می‌شه. حالا بنویسید node helloworld.js؛ باید Hello World رو ببینید. فایل js رو باز کنید: همون کده، فقط برچسب نوع string پاک شده. این، همون چیزیه که توی درس‌های قبل گفتیم، این بار جلوی چشم خودتون.

خطاها کجا دیده می‌شن

طبق سند رسمی VS Code، سرویس زبان تایپ‌اسکریپت، کد رو همیشه بررسی می‌کنه و خطاها و هشدارها رو سه جا نشون می‌ده: زیر خود کد، با خط موجی؛ توی نوار پایین پنجره، به شکل شمار خطاها و هشدارها؛ و اگه روی همون شمار کلیک کنید، توی یه پنل به اسم PROBLEMS، با فهرست کامل.

برای امتحان، توی helloworld.ts، به جای 'Hello World'، بنویسید 42. چون گفتید message یه متنه، زیر 42 خط قرمز می‌خوره و شمار خطای نوار پایین، یکی می‌شه. دوباره برش گردونید؛ خط و شمار، هر دو، پاک می‌شن.

نگه داشتن نشانگر روی کد

یه امکان کوچیک ولی خیلی به‌دردبخور: طبق سند رسمی VS Code، اگه نشانگر ماوس رو روی یه اسم توی کد تایپ‌اسکریپت نگه دارید، یه کادر کوچیک نوعش رو نشون می‌ده. مثلا روی message، می‌بینید که string ـه.

این، همون استنتاج نوعه که توی درس دوم دیدیم. حتی اگه برچسب string رو پاک کنید و فقط بنویسید let message = 'Hello World';، باز هم با نگه داشتن نشانگر، می‌بینید تایپ‌اسکریپت خودش فهمیده که متنه. توی کل این مسیر، این کار رو زیاد می‌کنیم.

گیرهای رایج

چند گیر که تازه‌کارها زیاد بهش می‌خورن:

  • «فرمان node شناخته نشد»: VS Code و ترمینال رو ببندید و دوباره باز کنید؛ بعد از نصب، ترمینال‌های قبلی Node رو نمی‌شناسن.
  • «فرمان tsc شناخته نشد»: به جای tsc، بنویسید npx tsc؛ تایپ‌اسکریپت برای پروژه نصب شده، نه کل سیستم.
  • npx tsc خطا داد: ترمینال توی پوشه‌ی پروژه نیست؛ پوشه رو با Open Folder باز کنید و ترمینال تازه بگیرید.
  • توی cmd ویندوز، فرمان با نقل‌قول تکی کار نکرد: نقل‌قول دوتایی بذارید.
  • نصب npm خیلی طول کشید: اینترنت رو بررسی کنید و دوباره همون فرمان رو بزنید؛ npm از جایی که مونده ادامه می‌ده.

به‌روز نگه داشتن ابزارها

VS Code خودش به‌روز می‌شه؛ طبق سند رسمی، نصب‌کننده‌ی کاربر ویندوز، روان‌ترین به‌روزرسانی رو داره. وقتی نسخه‌ی تازه بیاد، یه پیام کوچیک می‌بینید و با یه بار بستن و باز کردن، تموم می‌شه.

Node خودکار به‌روز نمی‌شه. هر چند ماه یه بار، صفحه‌ی رسمی دانلود رو ببینید؛ اگه نسخه‌ی LTS تازه‌ای اومده، همون‌طور که اول نصب کردید، دوباره نصبش کنید. تایپ‌اسکریپت هم، چون برای هر پروژه جداست، فقط وقتی به‌روز می‌شه که خودتون بخواید؛ همون چیزی که پایداری پروژه رو نگه می‌داره.

چرا همین ابزارها

ویرایشگرهای کد زیادی هست؛ چرا VS Code؟ چون رایگانه، روی هر سه سیستم‌عامل کار می‌کنه، و پشتیبانی تایپ‌اسکریپت رو از خود جعبه داره؛ یعنی کمترین کار برای شروع. اگه بعدها ویرایشگر دیگه‌ای رو ترجیح دادید، هر چی اینجا یاد بگیرید، اونجا هم به کار میاد.

و چرا Node و نه چیز دیگه؟ چون صفحه‌ی رسمی دانلود تایپ‌اسکریپت، برای کسی که از Node استفاده می‌کنه، نسخه‌ی npm رو پیشنهاد می‌ده، و npm با Node میاد. توی ایستگاه نهم، Bun رو هم، که یه محیط اجرای دیگه‌ست، می‌بینیم و مقایسه می‌کنیم.

یه گشت کوتاه توی پنجره‌ی VS Code

پنجره‌ی VS Code چهار بخش اصلی داره. کنار پنجره، بخش Explorer ـه، که فایل‌ها و پوشه‌های پروژه رو مثل یه درخت نشون می‌ده. وسط، ویرایشگره، جایی که کد رو می‌نویسید؛ هر فایل که باز کنید، یه زبونه‌ی جدا بالای ویرایشگر می‌گیره. پایین، پنلیه که ترمینال و فهرست خطاها توش باز می‌شن.

و پایین‌ترین بخش، نوار وضعیته؛ یه نوار باریک که چیزهایی مثل زبان فایل باز و شمار خطاها رو نشون می‌ده. لازم نیست همه‌ی دکمه‌ها و منوها رو الان بشناسید؛ توی این مسیر، فقط همین چهار بخش رو زیاد به کار می‌بریم، و بقیه رو هر وقت لازم شد، یاد می‌گیریم.

پروژه بعد از نصب، چه شکلیه

وقتی همه‌ی قدم‌ها رو رفتید، توی Explorer، پوشه‌ی ts-learn این‌ها رو داره: پوشه‌ی node_modules، که بسته‌ها توشن؛ فایل package.json، که فهرست بسته‌هاست و حالا typescript توی بخش devDependencies ـش هست؛ فایل package-lock.json، که نسخه‌ی دقیق رو قفل می‌کنه؛ و دو فایل helloworld.ts و helloworld.js.

اگه package.json رو باز کنید، می‌بینید چقدر ساده‌ست: چند خط، که اسم بسته و نسخه‌ش رو می‌گن. همین چند خط، به هر کس دیگه‌ای که پروژه رو بگیره، می‌گه چی لازمه. این، اولین باریه که ساختار یه پروژه‌ی واقعی رو می‌بینید؛ همه‌ی پروژه‌های بزرگ هم، همین‌طوری شروع می‌شن.

اگه خراب شد، از نو

یه آرامش خاطر مهم برای تازه‌کارها: این پوشه‌ی تمرینیه، و خراب کردنش هیچ اشکالی نداره. اگه یه جا گیر کردید و نفهمیدید چی شد، می‌تونید پوشه‌ی node_modules رو پاک کنید و npm install رو دوباره بزنید؛ طبق سند رسمی npm، همه‌ی بسته‌های فهرست package.json دوباره نصب می‌شن.

حتی می‌تونید کل پوشه رو پاک کنید و از قدم ساختن پوشه، دوباره شروع کنید؛ ده دقیقه بیشتر طول نمی‌کشه. برنامه‌نویس‌های باتجربه هم، این کار رو زیاد می‌کنن. ترس از خراب کردن، بزرگ‌ترین مانع یادگیریه؛ اینجا، چیزی برای از دست دادن نیست.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «برای تایپ‌اسکریپت چی نصب کنم»:

سه ابزار رایگان: ویرایشگر VS Code، محیط اجرای Node.js با نسخه‌ی LTS، که npm همراهشه، و خود تایپ‌اسکریپت، که برای هر پروژه با npm install typescript --save-dev نصب و با npx tsc اجرا می‌شه.

چند باور رایج

  • «VS Code خودش tsc داره.» پشتیبانی زبان داره؛ کامپایلر رو جدا نصب می‌کنیم.
  • «برای VS Code حساب کاربری لازمه.» برای کار اصلیش، لازم نیست.
  • «بهترین کار، نصب سراسری تایپ‌اسکریپته.» برای پروژه، نصب پروژه‌ای بهتره.
  • «تازه‌ترین نسخه‌ی Node همیشه بهتره.» برای یادگیری و کار جدی، LTS.
  • «پوشه‌ی node_modules رو باید فرستاد.» با npm install دوباره ساخته می‌شه.

یه مثال

مهسا، که تازه می‌خواست برنامه‌نویسی یاد بگیره، روز اول نیم ساعت با پیام «فرمان node شناخته نشد» کلنجار رفت. Node رو نصب کرده بود، ولی VS Code از پیش باز بود؛ و ترمینالش هنوز Node رو نمی‌شناخت. یه بار بستن و باز کردن VS Code، کل مشکل رو حل کرد.

روز دوم، tsc خالی رو زد و باز خطا گرفت؛ چون تایپ‌اسکریپت رو برای پروژه نصب کرده بود، نه کل سیستم. با npx tsc، کار کرد. این دو گیر، رایج‌ترین گیرهای روز اولن؛ و حالا که شما می‌شناسیدشون، احتمالا حتی بهشون برنمی‌خورید.

تمرین امروز

امروز، آشپزخونه رو کامل آماده کنید.

  1. VS Code رو از سند رسمی، برای سیستم‌عاملتون نصب کنید.
  2. Node نسخه‌ی LTS رو نصب کنید و با node -e "console.log(123)" بررسیش کنید.
  3. یه پوشه به اسم ts-learn بسازید و با Open Folder بازش کنید.
  4. توی ترمینال داخلی، npm install typescript --save-dev و بعد npx tsc --version رو بزنید.
  5. فایل helloworld.ts رو بسازید، با npx tsc ترجمه‌ش کنید و با node اجراش کنید.

درس بعدی، راهی نشون می‌ده که بی نصب، توی مرورگر تایپ‌اسکریپت بنویسید: زمین بازی تایپ‌اسکریپت.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • سه ابزار رایگان: VS Code، Node.js و تایپ‌اسکریپت.
  • VS Code برای کار اصلیش، حساب کاربری لازم نداره.
  • Node رو از صفحه‌ی رسمی با نسخه‌ی LTS بگیرید؛ npm همراهشه.
  • تایپ‌اسکریپت رو برای هر پروژه جدا نصب کنید.
  • آخر کار، با یه فایل کوچیک بررسی کنید همه‌چیز کار می‌کنه.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد