آموزشطراحی رابط کاربری (UI)

درس ۱ از ۳۴، طراحی تجربه و رابط، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

رابط کاربری (UI) چیست

جواب کوتاه

رابط کاربری، که به انگلیسی بهش User Interface و به کوتاهی UI می‌گن، همه‌ی چیزیه که آدم، روی صفحه‌ی یه سایت، اپ یا دستگاه، می‌بینه و باهاش کار می‌کنه: دکمه‌ها، خونه‌های فرم، منوها، آیکون‌ها، نوشته‌ها، رنگ‌ها، فاصله‌ها، و اینکه هر کدوم، وقتی آدم روشون می‌زنه، چه شکلی پیدا می‌کنن. «رابط» یعنی چیزی که بین آدم و ماشین قرار گرفته؛ مثل کنترل تلویزیون، که بین شما و تلویزیونه. یه رابط خوب، کار رو آسون می‌کنه: معلومه کجا رو بزنید، نوشته‌ها خوانان، چیزهای مهم، بیشتر دیده می‌شن، و هر کاری که می‌کنید، یه جواب روشن می‌گیره. چند قاعده‌ی ساده هم هست که از استانداردهای جهانی دسترس‌پذیری میاد؛ مثلا نوشته‌ها، باید با پس‌زمینه، فرق رنگ کافی داشته باشن، و هدف‌های لمسی، نباید خیلی کوچیک باشن. UI، فقط قشنگی نیست؛ بخشی از کار کردن صفحه‌ست.

دو کنترل تلویزیون

دو تا کنترل تلویزیون رو تصور کنید. اولی، پنجاه تا دکمه‌ی ریز داره، همه یه شکل و یه رنگ؛ و برای عوض کردن صدا، باید دنبال یه دکمه‌ی کوچیک، گوشه‌ی پایین بگردید. دومی، پنج تا دکمه‌ی درشت داره: روشن، صدا، کانال، و دو تا دیگه. هر دو، همون تلویزیون رو کنترل می‌کنن.

ولی با کدوم راحت‌ترید؟ تقریبا همه، دومی رو انتخاب می‌کنن؛ مخصوصا پدربزرگ و مادربزرگ‌ها. فرق این دو کنترل، توی کاری که می‌کنن نیست؛ توی رابطشونه. این درس، درباره‌ی همینه: رابط کاربری، یعنی چیزی که بین آدم و یه دستگاه، یا یه سایت، قرار گرفته.

در یه جمله

رابط کاربری، همه‌ی چیزیه که آدم، روی صفحه، می‌بینه و باهاش کار می‌کنه؛ چیده‌شده تا کار، آسون بشه. به انگلیسی، بهش User Interface، یعنی رابط کاربر، و به کوتاهی UI، می‌گن.

به کسی که رابط کاربری رو طراحی می‌کنه، طراح رابط کاربری، یا UI Designer، می‌گن. کار این آدم، فقط قشنگ کردن صفحه نیست؛ اینه که هر دکمه، هر نوشته و هر رنگ، طوری باشه که آدم، بی فکر کردن زیاد، بفهمه چی کار کنه.

«رابط» یعنی چی

کلمه‌ی «رابط»، یعنی چیزی که دو تا چیز رو به هم وصل می‌کنه. اینجا، اون دو تا، آدم و ماشینن. آدم، زبون ماشین رو بلد نیست؛ ماشین هم، زبون آدم رو. رابط، وسطشونه و حرف هر کدوم رو، به اون یکی، می‌رسونه.

وقتی روی یه دکمه می‌زنید، دارید از راه رابط، به ماشین می‌گید چی می‌خواید. وقتی یه پیام «فرستاده شد» می‌بینید، ماشین، از راه رابط، داره به شما جواب می‌ده. رابط خوب، این گفت‌وگو رو روشن و راحت می‌کنه؛ رابط بد، هر دو طرف رو، گیج.

رابط، فقط صفحه نیست

امروز، بیشتر وقت‌ها، وقتی می‌گیم رابط کاربری، منظورمون صفحه‌ی سایت و اپه؛ چون بیشتر کار طراح‌های UI، روی همین‌هاست. ولی رابط، همه‌جا هست: کنترل تلویزیون، دکمه‌های آسانسور، صفحه‌ی ماشین لباسشویی، داشبورد ماشین، و حتی دستگاه خودپرداز.

هر جا که آدم، با دکمه، صفحه یا صدا، به یه دستگاه چیزی می‌گه، یه رابط وجود داره. این مسیر، بیشتر با مثال‌های صفحه جلو می‌ره؛ ولی همه‌ی اصول، برای هر رابطی، درسته. همون کنترل تلویزیون رو یادتون باشه.

اجزای رابط کاربری

رابط کاربری، از چند جزء اصلی ساخته می‌شه: دکمه‌ها، که کاری رو انجام می‌دن؛ خونه‌های فرم، که توشون چیزی می‌نویسید؛ منوها، که شما رو به جاهای مختلف می‌برن؛ آیکون‌ها، که با یه تصویر کوچیک، یه معنی رو می‌رسونن.

و کنار این‌ها، چیزهایی که به همه‌ی اجزا، شکل می‌دن: نوشته‌ها و قلمشون، رنگ‌ها، فاصله‌ها، و چیدمان کلی صفحه. به این اجزای قابل‌استفاده‌ی دوباره، گاهی Components، یعنی اجزا یا کامپوننت‌ها، می‌گن. توی بخش‌های بعدی، هر کدوم رو کوتاه می‌بینیم.

دکمه

دکمه، شاید مهم‌ترین جزء رابط باشه؛ چون کار اصلی، با زدن یه دکمه انجام می‌شه: خرید، فرستادن، ذخیره، ادامه. دکمه‌ی خوب، باید از دور معلوم باشه که دکمه‌ست؛ یعنی شبیه چیزی باشه که می‌شه روش زد، نه یه نوشته‌ی ساده.

اسم دکمه هم، مهمه: باید دقیقا بگه چی کار می‌کنه. «ادامه» یا «پرداخت و ثبت سفارش»؟ دومی، روشن‌تره. و دکمه‌ی اصلی هر صفحه، یعنی کاری که بیشتر آدم‌ها می‌خوان انجام بدن، باید از بقیه‌ی دکمه‌ها، بیشتر دیده بشه.

خونه‌های فرم

خونه‌های فرم، جاهایی‌ان که آدم، توشون چیزی می‌نویسه یا انتخاب می‌کنه: اسم، شماره، آدرس، یا یه گزینه از یه فهرست. خونه‌ی خوب، یه اسم روشن داره که همیشه دیده می‌شه؛ حتی وقتی آدم داره توش می‌نویسه.

اندازه‌ی خونه هم، یه سرنخ می‌ده: خونه‌ی کدپستی، کوتاه‌تر از خونه‌ی آدرسه، چون جواب کوتاه‌تری می‌خواد. و اگه یه خونه، شکل خاصی می‌خواد، مثلا شماره‌ی موبایل با صفر، بهتره از اول، یه مثال کنارش باشه، نه اینکه آدم، فقط بعد از اشتباه، بفهمه.

آیکون‌ها

آیکون، یه تصویر کوچیکه که یه معنی رو، بی کلمه، می‌رسونه: یه ذره‌بین برای جستجو، یه سبد برای خرید، یه سطل زباله برای پاک کردن. آیکون‌های آشنا، جای زیادی نمی‌گیرن و سریع فهمیده می‌شن.

ولی آیکون، همیشه کافی نیست. خیلی از آیکون‌ها، برای همه، یه معنی ندارن؛ مثلا یه ستاره، ممکنه یعنی «مورد علاقه» یا «امتیاز». برای همین، بهتره آیکون‌های مهم، کنارشون یه کلمه‌ی کوتاه هم داشته باشن؛ مخصوصا برای کارهای مهم یا آیکون‌های کمتر آشنا.

نوشته‌ها و قلم

بیشتر چیزی که آدم‌ها توی یه صفحه می‌بینن، نوشته‌ست؛ پس قلم و اندازه‌ی نوشته‌ها، خیلی مهمه. نوشته‌ی خوب، خوانا، به اندازه‌ی کافی بزرگ، و با فاصله‌ی خطوط مناسبه. به کار با قلم و نوشته، Typography، یعنی تایپوگرافی، می‌گن.

اندازه‌های مختلف نوشته، کمک می‌کنه آدم بفهمه چی مهم‌تره: عنوان بزرگ، زیرعنوان کوچیک‌تر، و متن معمولی، کوچیک‌تر از اون. وقتی همه‌ی نوشته‌ها، یه اندازه‌ان، آدم نمی‌فهمه از کجا شروع کنه. درس پنجم همین مسیر، کامل درباره‌ی این ترتیب، یعنی سلسله‌مراتبه.

رنگ

رنگ، توی رابط، چند کار انجام می‌ده: هویت برند رو نشون می‌ده؛ چیزهای مهم رو، برجسته می‌کنه؛ و معنی می‌رسونه، مثل قرمز برای خطا یا سبز برای موفقیت. ولی رنگ، باید با دقت استفاده بشه.

یه قاعده‌ی مهم: هیچ اطلاعاتی، نباید فقط با رنگ گفته بشه. چون بعضی آدم‌ها، رنگ‌ها رو خوب از هم تشخیص نمی‌دن. مثلا یه پیام خطا، علاوه بر قرمز بودن، باید یه علامت یا یه کلمه هم داشته باشه. رنگ، کمک می‌کنه؛ ولی تنها راه نباشه.

یه قاعده: فرق رنگ کافی

یکی از روشن‌ترین قاعده‌های رابط کاربری، از یه استاندارد جهانی دسترس‌پذیری میاد: نوشته، باید با پس‌زمینه‌ش، فرق رنگ کافی داشته باشه. به این فرق، Contrast، یعنی کنتراست، می‌گن؛ و با یه نسبت، سنجیده می‌شه.

طبق همون استاندارد، نوشته‌ی معمولی، باید دست‌کم نسبت کنتراست چهار و نیم به یک داشته باشه؛ و نوشته‌ی بزرگ، دست‌کم سه به یک. نوشته‌های تزئینی، و نوشته‌ای که بخشی از لوگوئه، این قاعده رو ندارن. ابزارهای ساده‌ای هست که این نسبت رو، براتون حساب می‌کنن؛ لازم نیست حدس بزنید.

فاصله

فاصله، یعنی فضای خالی بین چیزها، یکی از قوی‌ترین و کم‌دیده‌ترین ابزارهای رابطه. چیزهایی که به هم ربط دارن، باید نزدیک هم باشن؛ و چیزهایی که جدان، با فاصله‌ی بیشتر. این، به آدم کمک می‌کنه، بی فکر کردن، بفهمه کدوم چیزها با همن.

صفحه‌ای که همه‌چیزش به هم چسبیده، شلوغ و خسته‌کننده‌ست، حتی اگه چیز زیادی نداشته باشه. یه کم فاصله‌ی بیشتر، معمولا یه صفحه رو، بی هیچ تغییر دیگه‌ای، تمیزتر و راحت‌تر می‌کنه. فضای خالی، هدر رفتن جا نیست؛ نفس کشیدن صفحه‌ست.

چیدمان

چیدمان، یعنی اینکه چیزها، کجای صفحه قرار بگیرن. بیشتر صفحه‌ها، از یه شبکه‌ی نامرئی، با ستون‌ها و ردیف‌ها، استفاده می‌کنن تا چیزها، مرتب و هم‌تراز باشن. به این شبکه، Grid، یعنی شبکه، می‌گن.

یه نکته‌ی مهم برای صفحه‌های فارسی: جهت خوندن، از راست به چپه. پس چیدمان هم، باید راست‌به‌چپ باشه؛ مثلا منو، از راست شروع بشه، و پیکان «بعدی»، به سمت چپ باشه. چیدمانی که فقط از یه صفحه‌ی انگلیسی برعکس شده، گاهی جاهایی رو جا می‌ندازه.

هر جزء، چند حالت داره

هر جزء رابط، یه شکل ثابت نداره؛ چند حالت داره. یه دکمه، حالت عادی داره؛ حالتی که موس روشه؛ حالتی که داره زده می‌شه؛ حالتی که انتخاب شده؛ و حالت غیرفعال، وقتی هنوز نمی‌شه روش زد. هر حالت، باید یه شکل روشن داشته باشه.

یه حالت مهم که خیلی‌ها فراموش می‌کنن، حالت فوکوسه: وقتی آدم، با صفحه‌کلید، از یه جزء به جزء بعدی می‌ره، باید معلوم باشه الان کجاست. برای کسایی که موس استفاده نمی‌کنن، این حالت، تنها راه فهمیدن جای خودشونه.

هر کار، یه جواب

طبق یه اصل رایج کاربردپذیری، طراحی، همیشه باید با بازخورد مناسب و به‌موقع، به آدم بگه چی داره اتفاق می‌افته. توی UI، این یعنی هر کاری که آدم می‌کنه، یه جواب ببینه: دکمه، وقتی زده می‌شه، شکلش عوض بشه؛ یه پیام کوتاه بگه «ذخیره شد»؛ یا یه نوار، نشون بده کار، داره انجام می‌شه.

بدون این جواب، آدم نمی‌دونه کارش انجام شد یا نه؛ پس دوباره دکمه رو می‌زنه، یا صفحه رو می‌بنده. یه جواب کوچیک، یه تیک، یا حتی یه تغییر رنگ کوتاه، این گیجی رو برطرف می‌کنه.

یه قاعده: هدف لمسی، نه خیلی کوچیک

روی گوشی، آدم‌ها با انگشت کار می‌کنن، نه با نوک تیز موس. انگشت، بزرگ‌تر و کم‌دقت‌تره؛ پس دکمه‌ها و لینک‌ها، باید به اندازه‌ی کافی بزرگ باشن که آدم، بی اشتباه، بزنه‌شون.

طبق همون استاندارد جهانی، هدفی که با اشاره زده می‌شه، باید دست‌کم بیست‌وچهار در بیست‌وچهار واحد اندازه‌ی صفحه باشه؛ مگه اینکه فاصله‌ی کافی با هدف‌های دیگه داشته باشه، یا توی یه جمله باشه، یا چند استثنای دیگه. این، حداقله؛ برای کارهای اصلی، بزرگ‌تر بودن، معمولا راحت‌تره.

یکسانی

طبق یه اصل رایج، آدم‌ها نباید فکر کنن که دو کلمه، دو حالت، یا دو کار مختلف، یه معنی دارن یا نه. توی UI، یعنی اجزای مشابه، همیشه یه شکل داشته باشن: همه‌ی دکمه‌های اصلی، یه رنگ؛ همه‌ی عنوان‌ها، یه قلم؛ و همه‌ی پیام‌های خطا، یه شکل.

وقتی یکسانی رعایت بشه، آدم‌ها، یه بار یاد می‌گیرن و بعد، همه‌جا، بی فکر، کار می‌کنن. وقتی رعایت نشه، هر صفحه، یه معمای تازه‌ست. خیلی از تیم‌ها، برای یکسانی، یه مجموعه‌ی آماده از اجزا می‌سازن، که بهش سیستم طراحی می‌گن.

قراردادهای رایج

همون اصل، می‌گه از قراردادهای رایج، پیروی کنید. آدم‌ها، از سایت‌ها و اپ‌های دیگه، چیزهایی یاد گرفتن: لوگو، معمولا به صفحه‌ی اول می‌بره؛ ذره‌بین، یعنی جستجو؛ سبد، یعنی خرید؛ و یه ضربدر بالای پنجره، یعنی بستن.

وقتی شما هم همین قراردادها رو رعایت کنید، آدم‌ها، لازم نیست چیز تازه‌ای یاد بگیرن. نوآوری، جای خودش رو داره؛ ولی بهتره توی چیزهایی باشه که واقعا تازه‌ان، نه توی چیزهایی که همه، از قبل، یاد گرفتن. عوض کردن جای دکمه‌ی بستن، فقط آدم‌ها رو گیج می‌کنه.

چیز مهم‌تر، بیشتر دیده بشه

توی هر صفحه، بعضی چیزها، مهم‌ترن. UI خوب، این رو با اندازه، رنگ، جا و فاصله نشون می‌ده: عنوان اصلی، بزرگ‌تر؛ دکمه‌ی اصلی، پررنگ‌تر؛ و چیزهای کمتر مهم، کوچیک‌تر و کم‌رنگ‌تر. به این ترتیب، Visual Hierarchy، یعنی سلسله‌مراتب بصری، می‌گن.

وقتی همه‌چیز، یه اندازه و یه رنگ باشه، هیچ‌چیز، مهم به نظر نمیاد؛ و آدم نمی‌دونه از کجا شروع کنه. یه اصل رایج دیگه هم می‌گه: اطلاعات بی‌ربط یا کمتر لازم، با اطلاعات مهم رقابت می‌کنن و دیده شدنشون رو کم می‌کنن. درس پنجم همین مسیر، کامل درباره‌ی همینه.

گوشی و دسکتاپ

یه رابط، معمولا روی دستگاه‌های مختلفی دیده می‌شه: گوشی، تبلت، و رایانه. این‌ها، اندازه، طرز استفاده و موقعیت متفاوتی دارن. روی گوشی، آدم با یه دست، توی راه، و با انگشت کار می‌کنه؛ روی رایانه، پشت میز، با موس و صفحه‌کلید.

برای همین، فقط کوچیک کردن صفحه‌ی دسکتاپ، برای گوشی کافی نیست. گاهی، رابط گوشی، باید یه طراحی جدا باشه: دکمه‌های اصلی، پایین صفحه، جایی که شست بهش می‌رسه؛ و چیزهای کمتر مهم، پنهان‌تر. به هر دستگاه، با چشم آدمی که واقعا ازش استفاده می‌کنه، نگاه کنید.

حالت تیره

خیلی از سایت‌ها و اپ‌ها، امروز، دو حالت دارن: روشن و تیره. حالت تیره، با پس‌زمینه‌ی تیره و نوشته‌ی روشن، برای بعضی‌ها، توی نور کم، راحت‌تره. ولی ساختنش، فقط برعکس کردن رنگ‌ها نیست.

توی حالت تیره هم، باید همون قاعده‌ی کنتراست رعایت بشه؛ و رنگ‌هایی که روی سفید خوب بودن، شاید روی سیاه، خیلی تند یا خیلی کم‌رنگ دیده بشن. هر دو حالت، باید جدا امتحان بشن؛ نه اینکه یکی طراحی بشه و اون یکی، فقط به امید خدا، ساخته بشه.

حرکت و انیمیشن

حرکت‌های کوچیک، مثل یه دکمه که آروم رنگش عوض می‌شه، یا یه پنجره که نرم باز می‌شه، می‌تونن به آدم کمک کنن بفهمه چی داره اتفاق می‌افته. ولی حرکت زیاد یا کند، آزاردهنده‌ست؛ و برای بعضی آدم‌ها، حتی باعث سرگیجه می‌شه.

یه قاعده‌ی ساده: حرکت، باید کوتاه و دلیل‌دار باشه؛ نه فقط برای قشنگی. و بهتره به آدم‌هایی که حرکت رو دوست ندارن، یا توی تنظیمات دستگاهشون خاموشش کردن، احترام گذاشته بشه. رابطی که هر کار رو، با یه انیمیشن چندثانیه‌ای، کند می‌کنه، آدم رو، زود، خسته می‌کنه.

UI، فقط قشنگی نیست

یه اشتباه رایج، اینه که فکر کنیم UI، یعنی قشنگ کردن صفحه. البته زیبایی مهمه؛ آدم‌ها، با چیزهای قشنگ، حس بهتری دارن. ولی UI، اول از همه، باید کار کنه: معلوم باشه کجا رو بزنید، نوشته‌ها خونده بشن، و هر کار، جواب روشن بده.

طبق یه منبع شناخته‌شده، کاربردپذیری، یعنی راحتی استفاده، یه کیفیت از رابط کاربریه. یعنی رابطی که قشنگه ولی سخت استفاده می‌شه، رابط خوبی نیست. بهترین رابط‌ها، هم قشنگن، هم راحت؛ و اگه قرار باشه یکی رو انتخاب کنید، راحتی، مهم‌تره.

رابط، برای همه

رابط خوب، برای همه‌ی آدم‌هاست: کم‌بیناها، کسایی که رنگ‌ها رو خوب از هم تشخیص نمی‌دن، کسایی که دستشون لرزش داره، و کسایی که فقط با صفحه‌کلید یا با یه برنامه‌ی صفحه‌خوان کار می‌کنن. به این، Accessibility، یعنی دسترس‌پذیری، می‌گن.

خیلی از قاعده‌هایی که توی این درس دیدیم، مثل کنتراست کافی، هدف لمسی نه خیلی کوچیک، حالت فوکوس روشن، و نگفتن اطلاعات فقط با رنگ، از همین استاندارد دسترس‌پذیری میان. و جالب اینه که این‌ها، برای همه، رابط رو بهتر می‌کنن؛ نه فقط برای یه گروه خاص.

کی رابط رو می‌سازه

توی شرکت‌های بزرگ‌تر، طراح UI، ظاهر و اجزای رابط رو می‌سازه؛ طراح UX، مسیر و ساختار رو؛ و برنامه‌نویس، اون رو به یه رابط واقعی و کارکردی تبدیل می‌کنه. توی شرکت‌های کوچیک‌تر، گاهی یه نفر، هر دو کار طراحی رو می‌کنه.

درس‌های بعدی همین مسیر، کامل درباره‌ی فرق UI و UX، و کار طراح UI، حرف می‌زنن. اینجا، فقط همین: رابط خوب، کار یه نفر نیست؛ نتیجه‌ی همکاری طراح‌ها و برنامه‌نویس‌هاست.

سیستم طراحی

وقتی یه محصول بزرگ می‌شه و صفحه‌های زیادی داره، نگه داشتن یکسانی، سخت می‌شه. برای همین، خیلی از تیم‌ها، یه Design System، یعنی سیستم طراحی، می‌سازن: یه مجموعه از اجزای آماده، مثل دکمه، فرم و منو، با قانون‌های روشن برای استفاده‌شون.

سیستم طراحی، کار رو سریع‌تر و یکسان‌تر می‌کنه؛ چون هر کسی که یه صفحه‌ی تازه می‌سازه، از همون اجزا استفاده می‌کنه. سیستم‌عامل‌های بزرگ گوشی هم، راهنماهای رسمی خودشون رو برای طراحی رابط دارن، که کمک می‌کنه اپ‌ها، با بقیه‌ی گوشی، یکسان باشن.

ابزارها

طراح‌های UI، معمولا با ابزارهای طراحی کار می‌کنن که توشون، می‌شه صفحه‌ها رو با دقت ساخت: رنگ، قلم، فاصله و اجزا. این ابزارها، معمولا امکان ساختن نمونه‌ی کلیک‌پذیر هم دارن، که بشه روی دکمه‌ها زد و از یه صفحه به صفحه‌ی دیگه رفت.

ولی ابزار، مهم‌ترین چیز نیست. خیلی از طرح‌های خوب، اول روی کاغذ کشیده شدن. و یه ابزار ساده، مثل یه ماشین‌حساب کنتراست، گاهی از یه نرم‌افزار گرون، کمک بیشتری می‌کنه. مهم، چشمیه که بتونه ببینه یه رابط، کجا گیر داره.

UI، توی زندگی روزمره

وقتی با این نگاه آشنا بشید، همه‌جا رابط‌ها رو می‌بینید: آسانسوری که دکمه‌ی «بستن در» و «باز کردن در»ش، شبیه همن؛ اجاق گازی که نمی‌دونید کدوم پیچ، کدوم شعله‌ست؛ یا یه اپ که دکمه‌ی اصلیش، اونقدر کم‌رنگه که دنبالش می‌گردید.

و همین‌طور، رابط‌های خوب رو هم می‌بینید: یه دستگاه که با یه نگاه، می‌فهمید چطوری کار می‌کنه. یه تمرین خوب، اینه که هر روز، یه رابط خوب و یه رابط بد رو، یادداشت کنید، و فکر کنید چرا.

برای کسب‌وکار کوچیک

برای یه کسب‌وکار کوچیک با یه سایت یا فروشگاه آنلاین، چند کار ساده‌ی UI، فرق بزرگی می‌کنه: دکمه‌ی اصلی، مثل «خرید» یا «تماس»، پررنگ و درشت باشه؛ نوشته‌ها، روی گوشی خوانا باشن؛ و بین چیزها، فاصله‌ی کافی باشه.

یه آزمون ساده: سایتتون رو روی گوشی باز کنید، دستتون رو کمی دور بگیرید، و ببینید دکمه‌ی اصلی، فوری دیده می‌شه یا نه. بعد، از یه نفر مسن‌تر بخواید یه کار رو انجام بده؛ و ببینید نوشته‌ها رو راحت می‌خونه یا نه. همین دو آزمون، معمولا چند تا مشکل رو نشون می‌دن.

اشتباه‌های رایج

چند اشتباه رایج: نوشته‌های کم‌رنگ روی پس‌زمینه‌ی روشن؛ دکمه‌هایی که معلوم نیست دکمه‌ان؛ هدف‌های لمسی خیلی کوچیک؛ گفتن اطلاعات فقط با رنگ؛ اجزای مشابه با شکل‌های مختلف؛ و صفحه‌هایی که همه‌چیزشون، یه اندازه و یه رنگه.

یه اشتباه دیگه، طراحی فقط برای دسکتاپ، و کوچیک کردنش برای گوشی؛ و یه اشتباه آخر، فدا کردن خوانایی و راحتی، برای یه ظاهر «شیک». رابطی که قشنگه ولی سخته، آخرش، آدم‌ها رو فراری می‌ده.

این مسیر، چی یادتون می‌ده

این مسیر، از همین تعریف شروع می‌کنه: فرق UI و UX، کار طراح UI، و ویژگی‌های رابط خوب. بعد، می‌ره سراغ پایه‌ها: سلسله‌مراتب، رنگ، قلم، فاصله، چیدمان، و اجزا. بعد، حالت‌ها، فرم‌ها، و طراحی برای گوشی.

آخر راه، سیستم طراحی و دسترس‌پذیری رو یاد می‌گیرید، و می‌تونید هر رابطی رو، با چشم یه طراح UI، ببینید و بهتر کنید. برای مسیر و ساختار، مسیر «طراحی تجربه‌ی کاربر» کتابخونه، کنار همین مسیره.

چند واژه

User Interface یا UI، یعنی رابط کاربری. Component، یعنی جزء یا کامپوننت. Typography، یعنی تایپوگرافی؛ کار با قلم و نوشته. Contrast، یعنی کنتراست؛ فرق رنگ. Grid، یعنی شبکه‌ی چیدمان. Visual Hierarchy، یعنی سلسله‌مراتب بصری.

State، یعنی حالت؛ مثل عادی، زده‌شده، غیرفعال. Focus، یعنی فوکوس؛ جایی که الان، با صفحه‌کلید، انتخاب شده. Touch Target، یعنی هدف لمسی. Dark Mode، یعنی حالت تیره. Design System، یعنی سیستم طراحی. Accessibility، یعنی دسترس‌پذیری.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «UI چیه»:

UI یا رابط کاربری، همه‌ی چیزیه که آدم روی صفحه‌ی یه سایت، اپ یا دستگاه می‌بینه و باهاش کار می‌کنه: دکمه، فرم، منو، آیکون، نوشته، رنگ، فاصله و چیدمان، با حالت‌های مختلف هر کدوم. رابط خوب، کار رو آسون می‌کنه: معلومه کجا رو بزنید، نوشته‌ها خوانان، چیز مهم بیشتر دیده می‌شه، و هر کار، جواب روشن می‌گیره. چند قاعده‌ی ساده‌ی دسترس‌پذیری هم داره، مثل کنتراست کافی و هدف لمسی نه خیلی کوچیک. فقط قشنگی نیست؛ بخشی از کار کردنه.

چند باور رایج

  • «UI یعنی قشنگ کردن صفحه.» اول کار کنه، بعد قشنگ باشه.
  • «رنگ، کافیه برای نشون دادن خطا.» یه علامت یا کلمه هم لازمه.
  • «دکمه‌ی کوچیک، شیک‌تره.» انگشت، باید راحت بزنه‌ش.
  • «گوشی، همون دسکتاپ کوچیک‌شده‌ست.» گاهی یه طراحی جدا می‌خواد.
  • «آیکون، همه‌چیز رو می‌گه.» کارهای مهم، یه کلمه هم کنارشون.

یه مثال

یه داروخونه‌ی آنلاین کوچیک، سایتی با طراحی خیلی شیک داشت: نوشته‌های خاکستری کم‌رنگ، دکمه‌هایی که فقط یه خط نازک دورشون بود، و آیکون‌های کوچیک بی کلمه. مشتری‌های جوون‌تر، مشکلی نداشتن؛ ولی خیلی از مشتری‌های مسن‌تر، زنگ می‌زدن و می‌گفتن «نمی‌تونیم سفارش بدیم».

صاحب سایت، یه کار ساده کرد: نوشته‌ها رو پررنگ‌تر کرد تا با پس‌زمینه، فرق کافی داشته باشن؛ دکمه‌ی «افزودن به سبد» رو، یه دکمه‌ی پر و درشت کرد؛ کنار آیکون‌های اصلی، یه کلمه گذاشت؛ و روی گوشی، دکمه‌ی اصلی رو پایین صفحه آورد. ظاهر کلی، هنوز تمیز و آروم بود؛ ولی تماس‌های «نمی‌تونیم سفارش بدیم»، تقریبا تموم شد.

تمرین امروز

امروز، یه رابط رو، با چشم یه طراح UI، نگاه کنید.

  1. یه اپ یا سایت که زیاد استفاده می‌کنید رو باز کنید.
  2. اجزای یه صفحه‌ش رو بشمارید: دکمه، فرم، منو، آیکون.
  3. ببینید دکمه‌ی اصلی، از بقیه بیشتر دیده می‌شه یا نه.
  4. ببینید نوشته‌ها، با پس‌زمینه، فرق رنگ کافی دارن یا نه.
  5. یه چیز که توی این صفحه گیجتون می‌کنه رو بنویسید، و یه پیشنهاد ساده برای بهترش.

درس بعدی، رابطه‌ی UI و UX رو، از نگاه رابط، می‌گه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • UI، هر چیزیه که روی صفحه می‌بینید و باهاش کار می‌کنید.
  • اجزا: دکمه، فرم، منو، آیکون، نوشته، رنگ، فاصله.
  • هر جزء، حالت‌های مختلف داره و باید جواب روشن بده.
  • قاعده‌های ساده: کنتراست کافی، هدف لمسی نه خیلی کوچیک، یکسانی.
  • UI، فقط قشنگی نیست؛ بخشی از کار کردن صفحه‌ست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد