آموزشطراحی تجربه‌ی کاربر (UX)

درس ۵ از ۳۴، طراحی تجربه و رابط، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

چرا UX مهم است

جواب کوتاه

UX مهمه، چون آدم‌ها، وقتی کار با یه سایت، اپ یا محصول سخته، معمولا ول می‌کنن و می‌رن. طبق یه منبع شناخته‌شده، وقتی یه سایت یا اپ سخته، آدم‌ها معمولا می‌رن؛ اگه نفهمن شرکت چی ارائه می‌ده، محصول رو پیدا نکنن، یا نتونن یه فرم رو تموم کنن، احتمالا سراغ یه رقیب می‌رن یا کار رو رها می‌کنن. و حتی وقتی نمی‌تونن برن، مثلا یه خدمت دولتی یا ابزاری که کارفرماشون اجباری کرده، UX بد، باز هم هزینه داره: وقت بیشتر، اشتباه بیشتر، و آموزش و پشتیبانی بیشتر؛ هزینه‌هایی که معمولا خود سازمان می‌ده. همون منبع می‌گه بهتر کردن کاربردپذیری، می‌تونه نتیجه‌های قابل توجهی بیاره. کنار این‌ها، UX خوب، اعتماد می‌سازه، همه‌ی آدم‌ها، از جمله کم‌بیناها و مسن‌ترها، رو به حساب میاره، و درست کردنش، هر چی زودتر، ارزون‌تره. UX، یه کار تزئینی نیست؛ پایه‌ی کاره.

دو دستگاه بلیت، توی یه ایستگاه

یه ایستگاه قطار رو تصور کنید با دو تا دستگاه فروش بلیت، کنار هم. هر دو، همون بلیت‌ها رو، با همون قیمت، می‌فروشن. جلوی اولی، یه صف طولانیه؛ آدم‌ها، گیج، دکمه‌ها رو می‌زنن، برمی‌گردن، و یه نگهبان، کنارش وایستاده و به هر کسی، توضیح می‌ده. جلوی دومی، تقریبا خالیه؛ آدم‌ها میان، چند ثانیه، و می‌رن.

فرق این دو، فقط یه چیزه: طراحی. دستگاه اول، UX بدی داره؛ و هزینه‌ش رو، همه می‌دن: آدم‌هایی که وقتشون هدر می‌ره، کسایی که قطار رو از دست می‌دن، و شرکتی که باید حقوق یه نگهبان رو بده. توی درس قبل، فرایند طراحی رو دیدیم؛ اینجا، می‌بینیم چرا ارزشش رو داره.

در یه جمله

UX مهمه، چون آدمی که گیر کنه، معمولا می‌ره؛ و آدمی که نمی‌تونه بره، وقت، اشتباه، و پشتیبانی بیشتری خرج می‌کنه؛ و هر دوی این‌ها، آخرش، به خود کسب‌وکار، ضرر می‌زنه.

این جمله، دو طرف داره: طرف آدم‌ها، که اذیت می‌شن؛ و طرف کسب‌وکار، که ضرر می‌کنه. UX خوب، هر دو طرف رو، با هم، برنده می‌کنه. برای همین، UX، یه کار تزئینی یا یه هزینه‌ی اضافه نیست؛ یه سرمایه‌گذاریه.

آدم‌ها، می‌رن

طبق یه منبع شناخته‌شده، وقتی یه سایت یا اپ سخته، آدم‌ها معمولا می‌رن. اگه نفهمن شرکت، چی ارائه می‌ده؛ اگه نتونن محصولی که می‌خوان رو پیدا کنن؛ یا اگه نتونن یه فرم رو تموم کنن، احتمالا سراغ یه رقیب می‌رن، یا کل کار رو رها می‌کنن.

نکته‌ی مهم، اینه که بیشتر این آدم‌ها، هیچ‌وقت شکایت نمی‌کنن. فقط بی‌صدا می‌رن. برای همین، کسب‌وکار، معمولا نمی‌فهمه چرا مشتری کمتر داره؛ فکر می‌کنه مشکل از قیمت یا آگهیه، در حالی که مشکل، توی یه دکمه‌ی گم یا یه فرم طولانیه.

رقیب، یه لمس دورتره

توی دنیای آنلاین، رفتن پیش رقیب، خیلی راحته. توی یه مغازه‌ی واقعی، اگه پیدا کردن یه جنس سخت باشه، شاید آدم یه کم بیشتر بگرده، چون رفتن به یه مغازه‌ی دیگه، زحمت داره. ولی توی گوشی، رقیب، فقط یه لمس دورتره.

این یعنی صبر آدم‌ها، توی دنیای آنلاین، خیلی کمتره. هر لحظه‌ی گیجی، هر صفحه‌ی کند، و هر قدم اضافه، یه دلیل برای رفتنه. کسب‌وکاری که UX خوب داره، این دلیل‌ها رو، یکی‌یکی، حذف می‌کنه؛ و آدم‌ها، دلیلی برای رفتن ندارن.

وقتی آدم‌ها، نمی‌تونن برن

بعضی وقت‌ها، آدم‌ها نمی‌تونن برن: یه خدمت دولتی که فقط یه راه داره، یا یه ابزار کاری که کارفرما، اجباری کرده. شاید فکر کنید اینجا، UX مهم نیست، چون آدم‌ها، مجبورن استفاده کنن. ولی همون منبع، صاف می‌گه که حتی اینجا، UX بد، نتیجه داره.

آدم‌ها، وقت بیشتری برای هر کار می‌ذارن، اشتباه بیشتری می‌کنن، و به آموزش و پشتیبانی بیشتری نیاز دارن. و طبق همون منبع، این هزینه‌ها، معمولا رو، خود سازمان می‌ده. یعنی UX بد، فقط مشتری رو فراری نمی‌ده؛ پول هم، بی‌صدا، هدر می‌ده.

هزینه‌ی اول: وقت

هر ثانیه‌ای که آدم، برای پیدا کردن یه دکمه، فهمیدن یه پیام، یا پر کردن دوباره‌ی یه فرم، صرف می‌کنه، هدر رفته. برای یه نفر، شاید چند ثانیه باشه؛ ولی وقتی هزاران نفر، هر روز، همین کار رو بکنن، این ثانیه‌ها، به ساعت‌ها و روزها می‌رسن.

اگه این آدم‌ها، کارمندهای خود سازمان باشن، این وقت، مستقیم، حقوقیه که برای کار مفید پرداخت نشده. اگه مشتری باشن، این وقت، صبریه که از دست رفته؛ و صبر، توی دنیای امروز، کم‌یابه.

هزینه‌ی دوم: اشتباه

طراحی بد، آدم‌ها رو به اشتباه می‌ندازه: یه سفارش اشتباه، یه پرداخت تکراری، یه اطلاعات غلط توی یه فرم، یا یه دکمه‌ی اشتباه که یه چیز مهم رو پاک می‌کنه. هر اشتباه، یه هزینه داره: وقت برای درست کردنش، پول برای برگردوندن، و گاهی، اعتمادی که از دست رفته.

خیلی از این اشتباه‌ها، تقصیر آدم‌ها نیست؛ تقصیر طراحیه. وقتی دو دکمه‌ی «تایید» و «پاک کردن»، کنار هم و همشکلن، اشتباه، دیر یا زود، اتفاق می‌افته. UX خوب، با طراحی درست، جلوی خیلی از این اشتباه‌ها رو، از اول، می‌گیره.

هزینه‌ی سوم: آموزش و پشتیبانی

وقتی یه چیز، سخت استفاده می‌شه، آدم‌ها، سوال می‌پرسن: زنگ می‌زنن، پیام می‌دن، ایمیل می‌فرستن. هر کدوم از این سوال‌ها، یه نفر رو، از کار دیگه‌ای، دور می‌کنه تا جواب بده. و برای ابزارهای داخلی، سازمان، باید کلاس آموزشی بذاره و دفترچه‌ی راهنما بنویسه.

خیلی از این سوال‌ها، اگه طراحی بهتر بود، هیچ‌وقت پرسیده نمی‌شدن. یه پیام روشن، یه دکمه‌ی پیدا، یا یه فرم ساده‌تر، می‌تونه صدها تماس رو، هر ماه، کم کنه. این، یکی از مستقیم‌ترین راه‌هاییه که UX خوب، پول رو، صرفه‌جویی می‌کنه.

کی این هزینه‌ها رو می‌ده

یه نکته‌ی جالب، اینه که هزینه‌های UX بد، معمولا جایی دیده نمی‌شن که درست شده بودن. تیمی که یه سایت رو طراحی کرده، هزینه‌ی تماس‌های پشتیبانی رو نمی‌بینه؛ اون هزینه، توی بودجه‌ی پشتیبانی، پنهانه. تیمی که یه ابزار داخلی ساخته، وقت هدررفته‌ی کارمندها رو نمی‌بینه.

برای همین، UX بد، می‌تونه سال‌ها، بی‌صدا، پول هدر بده، بی اینکه کسی، اون رو به طراحی ربط بده. یه کار مهم یه طراح UX، دقیقا همینه: وصل کردن این هزینه‌های پنهان، به جاهایی که از طراحی شروع شدن.

بهتر کردن، نتیجه میاره

خبر خوب، اینه که بهتر کردن UX، می‌تونه نتیجه‌ی قابل توجهی بیاره. همون منبع شناخته‌شده، می‌گه توی یه بررسی از پروژه‌های بازطراحی، عددهایی که هر پروژه دنبالشون بود، مثل فروش یا ثبت‌نام، بعد از بهتر شدن کاربردپذیری، به‌طور قابل توجهی بهتر شدن.

همون منبع، صادقانه، دو تا نکته هم کنارش می‌گه: نتیجه‌ها، بین پروژه‌ها، خیلی فرق داشتن؛ و این عدد، یه حساب مستقیم سود نیست. یعنی UX، یه جادوی تضمین‌شده نیست؛ ولی شواهد، نشون می‌دن که سرمایه‌گذاری روش، معمولا ارزشش رو داره.

فروش و ثبت‌نام بیشتر

یکی از روشن‌ترین جاهایی که UX، اثرش دیده می‌شه، فروش و ثبت‌نامه. هر آدمی که توی صفحه‌ی خرید، گیر نمی‌کنه، یه خرید تموم‌شده‌ی بیشتره. هر فرم ثبت‌نامی که کوتاه‌تر و روشن‌تره، آدم‌های بیشتری تا آخرش می‌رسن.

و این، فقط درباره‌ی آدم‌های تازه نیست. آدمی که خرید اولش، راحت و خوشایند بوده، احتمال بیشتری داره که برگرده. یعنی UX خوب، هم آدم‌های بیشتری رو به خرید اول می‌رسونه، و هم آدم‌های بیشتری رو، به خرید دوم و سوم.

تماس کمتر، رضایت بیشتر

وقتی یه سایت یا اپ، راحت‌تر می‌شه، تماس‌ها و پیام‌های پشتیبانی، معمولا کمتر می‌شن. این، دو تا فایده داره: هزینه‌ی پشتیبانی، کم می‌شه؛ و تیم پشتیبانی، وقت بیشتری برای سوال‌های واقعا سخت و آدم‌های واقعا نیازمند، پیدا می‌کنه.

یه راه ساده برای دیدن این اثر، اینه که پیش و بعد از یه تغییر طراحی، بشمارید چند نفر، درباره‌ی همون موضوع، تماس گرفتن. اگه کمتر شد، UX، داره کار می‌کنه؛ و این عدد، یکی از ساده‌ترین راه‌های نشون دادن ارزش UX به بقیه‌ست.

ابزارهای داخلی هم مهمن

خیلی از سازمان‌ها، به UX ابزارهای داخلی، مثل سیستم ثبت سفارش، نرم‌افزار حسابداری، یا پنل مدیریت، فکر نمی‌کنن؛ چون «کارمندها مجبورن استفاده کنن». ولی همون‌طور که دیدیم، UX بد، اینجا هم هزینه داره: وقت، اشتباه، آموزش، و خستگی.

یه ابزار داخلی سخت، هر روز، چند دقیقه از وقت هر کارمند رو می‌گیره؛ و این دقیقه‌ها، توی یه سال، و ضرب در تعداد کارمندها، خیلی بزرگ می‌شن. و کارمندی که هر روز با یه ابزار گیج‌کننده کلنجار می‌ره، کم‌کم، خسته‌تر و ناراضی‌تر می‌شه. UX خوب، یعنی احترام به وقت کارمندها هم.

اعتماد

طبق همون منبع، اعتمادپذیری، یکی از کیفیت‌های تجربه‌ی کاربری خوبه. آدم‌ها، به سایتی که گیج‌کننده، کند، یا پر از خطاست، اعتماد نمی‌کنن؛ مخصوصا وقتی پای پول یا اطلاعات شخصی وسطه. یه صفحه‌ی پرداخت شلوغ و ناآشنا، حتی اگه امن باشه، حس ناامنی می‌ده.

از اون طرف، یه تجربه‌ی روشن، سریع و قابل پیش‌بینی، حس اطمینان می‌ده: آدم می‌دونه چی می‌شه، و هیچ غافلگیری بدی، در انتظارش نیست. این اعتماد، کم‌کم، به یه رابطه‌ی ماندگار با کسب‌وکار، تبدیل می‌شه.

اسم و رسم کسب‌وکار

آدم‌ها، تجربه‌هاشون رو، به بقیه می‌گن. یه تجربه‌ی بد، مثل یه فرم که سه بار پاک شد، یا یه اپ که هیچ‌وقت کار نکرد، معمولا با یه جمله‌ی تلخ، به دوست و آشنا گفته می‌شه، یا توی یه نظر عمومی، نوشته می‌شه.

و یه تجربه‌ی خیلی خوب هم، گاهی گفته می‌شه: «این اپ رو امتحان کن، خیلی راحته». UX، بی‌صدا، روی اسم و رسم یه کسب‌وکار اثر می‌ذاره؛ و این اثر، توی دنیای امروز که نظرها، زود پخش می‌شن، از قبل هم بزرگ‌تره.

UX خوب، همه رو به حساب میاره

UX خوب، فقط برای آدم‌های جوون و آشنا با فناوری نیست. کم‌بیناها، کم‌شنواها، کسایی که دستشون لرزش داره، آدم‌های مسن، و کسایی که زبون اولشون، زبون صفحه نیست، همه، کاربرن. طبق همون منبع، دسترس‌پذیری، یکی از کیفیت‌های تجربه‌ی کاربری خوبه.

طراحی‌ای که این آدم‌ها رو نادیده بگیره، عملا اون‌ها رو بیرون گذاشته. و جالب اینه که خیلی از کارهایی که برای این آدم‌ها انجام می‌شه، مثل نوشته‌ی درشت‌تر، رنگ‌های با فرق روشن، و مسیرهای ساده، برای همه، تجربه رو بهتر می‌کنه.

سن و توانایی‌های مختلف

همون منبع، یه مثال می‌زنه: یه سایت، ممکنه برای یه آدم بیست‌ساله، کاملا خوانا باشه، ولی برای یه آدم شصت‌ساله، سخت خونده بشه. یعنی کاربردپذیری، به آدم بستگی داره؛ و طراحی‌ای که فقط برای یه گروه سنی امتحان شده، ممکنه برای بقیه، شکست بخوره.

با پیر شدن جامعه، تعداد آدم‌های مسن‌تری که از سایت‌ها و اپ‌ها استفاده می‌کنن، بیشتر می‌شه. کسب‌وکاری که طراحی‌ش، برای این آدم‌ها سخته، بخش بزرگی از مشتری‌هاش رو، بی‌صدا، از دست می‌ده.

گوشی و موقعیت‌های مختلف

همون منبع، یه مثال دیگه هم می‌زنه: یه جدول مقایسه‌ی ده‌ستونه، روی یه صفحه‌ی بزرگ، خوب کار می‌کنه، ولی روی گوشی، بد. و بیشتر آدم‌ها، امروز، بیشتر کارهاشون رو با گوشی انجام می‌دن؛ اغلب، توی راه، با یه دست، و با حواس پرت.

طراحی‌ای که فقط روی یه صفحه‌ی بزرگ، پشت میز، امتحان شده، توی این موقعیت‌های واقعی، ممکنه کاملا شکست بخوره. UX خوب، یعنی فکر کردن به همه‌ی موقعیت‌هایی که آدم‌ها، واقعا، توشون از محصول استفاده می‌کنن.

درست کردن زود، ارزون‌تره

یه دلیل مهم دیگه برای جدی گرفتن UX، اینه که پیدا کردن و درست کردن مشکل‌ها، هر چی زودتر، ارزون‌تره. یه مشکل که توی یه طرح کاغذی پیدا بشه، با یه پاک‌کن، درست می‌شه. همون مشکل، اگه بعد از ساخته شدن و منتشر شدن پیدا بشه، شاید هفته‌ها کار برنامه‌نویسی، و هزاران آدم ناراضی، هزینه داشته باشه.

برای همین، فرایندی که توی درس قبل دیدیم، با آزمون زود و کوچیک، این‌قدر مهمه. UX، فقط بهتر کردن چیزهای ساخته‌شده نیست؛ جلوگیری از ساختن چیزهای اشتباه هم هست.

جلوگیری از ساختن چیز اشتباه

شاید بزرگ‌ترین صرفه‌جویی UX، اینه که جلوی ساختن چیزهایی رو می‌گیره که هیچ‌کس لازم نداره. خیلی از تیم‌ها، ماه‌ها روی یه امکان تازه کار می‌کنن، و بعد از انتشار، می‌فهمن تقریبا هیچ‌کس، ازش استفاده نمی‌کنه.

چند روز همدلی و یه آزمون ساده با یه نمونه‌ی کاغذی، معمولا می‌تونه نشون بده که آیا یه ایده، واقعا به کار آدم‌ها میاد یا نه. این چند روز، از ماه‌ها کار هدررفته، خیلی ارزون‌ترن. UX، یعنی پیش از ساختن، مطمئن بشید دارید چیز درستی می‌سازید.

جایی که اشتباه، خطرناکه

بعضی جاها، UX بد، فقط وقت و پول هدر نمی‌ده؛ خطرناکه. دستگاه‌هایی که توی کارخونه‌ها، ماشین‌ها یا جاهای حساس استفاده می‌شن، اگه گیج‌کننده باشن، یه اشتباه کوچیک، می‌تونه نتیجه‌ی جدی داشته باشه. یه دکمه‌ی اشتباه، یه عدد که بد خونده شده، یا یه هشدار که دیده نشده.

توی این جاها، UX، مستقیم، به ایمنی آدم‌ها گره خورده. برای همین، طراحی این دستگاه‌ها، معمولا با دقت و آزمون خیلی بیشتری انجام می‌شه. ولی اصلش، همونه که توی هر طراحی‌ای هست: پیشگیری از اشتباه، بازخورد روشن، و راه برگشت.

UX و درستکاری

UX، قدرت داره؛ و این قدرت، می‌تونه به هر دو طرف استفاده بشه. همون دانشی که کمک می‌کنه کار رو برای آدم‌ها آسون کنیم، می‌تونه برای فریبشون هم استفاده بشه: سخت کردن لغو اشتراک، پنهان کردن هزینه‌ها، یا دکمه‌هایی که آدم رو، ناخواسته، به یه خرید یا ثبت‌نام می‌کشونن.

به این ترفندها، Dark Patterns، یعنی الگوهای فریبنده، می‌گن. شاید کوتاه‌مدت، عددها رو بالا ببرن؛ ولی اعتماد رو خراب می‌کنن، و آدم‌ها، اولین فرصت، با عصبانیت می‌رن و به بقیه هم می‌گن. UX خوب، یعنی آسون کردن کار برای آدم‌ها، نه آسون کردن گول زدنشون.

چطوری ارزش UX رو بسنجیم

برای اینکه ارزش UX رو نشون بدید، عددهایی رو پیش و بعد از یه تغییر، بشمارید: چند نفر، کار رو تموم کردن؛ چقدر طول کشید؛ چند تا اشتباه شد؛ چند تماس پشتیبانی درباره‌ی همون موضوع اومد؛ و چند نفر، راضی بودن.

همون منبع، این‌ها رو، راه‌های رایج سنجیدن کاربردپذیری می‌دونه: موفقیت، زمان، خطا، و رضایت. لازم نیست همه‌شون رو بسنجید؛ یکی دو تا که به هدف کسب‌وکار نزدیک‌ترن، کافیه. یه عدد پیش و بعد، از ده تا جمله‌ی کلی، قانع‌کننده‌تره.

قانع کردن بقیه

گاهی، مدیرها یا همکارها، UX رو یه هزینه‌ی اضافه می‌بینن. برای قانع کردنشون، بهترین راه، معمولا نشون دادنه، نه حرف زدن: یه ویدیوی کوتاه از یه آدم واقعی که توی یه صفحه گیر می‌کنه، یا یه عدد ساده از تماس‌های پشتیبانی درباره‌ی یه مشکل.

و بهتره کوچیک شروع کنید: یه مشکل کوچیک ولی پرهزینه رو پیدا کنید، درستش کنید، و نتیجه‌ش رو نشون بدید. یه موفقیت کوچیک و روشن، از یه طرح بزرگ و پرادعا، خیلی بیشتر کمک می‌کنه که بقیه، ارزش UX رو ببینن.

برای کسب‌وکار کوچیک

برای کسب‌وکار کوچیک، UX شاید حتی مهم‌تر باشه؛ چون هر مشتری‌ای که به خاطر یه فرم سخت یا یه سایت کند می‌ره، سهم بزرگ‌تری از کل مشتری‌هاست. و کسب‌وکار کوچیک، معمولا پول زیادی برای آگهی نداره که جای اون مشتری رو پر کنه.

خبر خوب، اینه که بهتر کردن UX، برای کسب‌وکار کوچیک، معمولا ارزونه: نگاه کردن به چند نفر که از سایتتون استفاده می‌کنن، ساده کردن یه فرم، روشن کردن یه قیمت، یا سریع‌تر کردن یه صفحه. این کارها، اغلب، از یه کمپین آگهی، نتیجه‌ی بیشتری دارن.

اشتباه‌های رایج

چند اشتباه رایج درباره‌ی اهمیت UX: فکر کردن به اینکه UX یه کار تزئینیه؛ فکر کردن به اینکه وقتی آدم‌ها مجبورن، UX مهم نیست؛ ندیدن هزینه‌های پنهان، مثل پشتیبانی و اشتباه؛ و حل مشکل‌های UX با آگهی بیشتر یا تخفیف.

یه اشتباه دیگه، استفاده از UX برای فریبه؛ ترفندهایی که کوتاه‌مدت، عدد میارن و بلندمدت، اعتماد رو می‌برن. و یه اشتباه آخر: صبر کردن تا بعد از ساخت، برای فکر کردن به UX؛ در حالی که هر روز تاخیر، درست کردن رو، گرون‌تر می‌کنه.

هزینه‌ی کوچیک، هر روز

یه راه خوب برای دیدن اهمیت UX، اینه که به یه چیز خیلی کوچیک، که هر روز تکرار می‌شه، نگاه کنید. مثلا یه دکمه که آدم‌ها، هر بار، یه لحظه دنبالش می‌گردن؛ یا یه پیام که هر بار، باید دو بار خونده بشه تا فهمیده بشه. هر کدوم، شاید فقط چند ثانیه وقت بگیره.

ولی این چند ثانیه، برای هر آدم، هر روز، و برای همه‌ی آدم‌ها، با هم جمع می‌شه. یه تغییر کوچیک توی همین جاهای تکراری، معمولا از یه بازطراحی بزرگ و پرزرق‌وبرق، اثر بیشتری داره. UX خوب، اغلب، یعنی پیدا کردن همین چند ثانیه‌ها، و پس دادنشون به آدم‌ها.

UX، یعنی احترام

آخرش، شاید ساده‌ترین دلیل اهمیت UX، این باشه که یه جور احترامه: احترام به وقت آدم‌ها، به فهمشون، و به حسشون. وقتی یه چیز، راحت و روشن کار می‌کنه، به آدم می‌گه «ما به تو فکر کردیم». وقتی گیج‌کننده و سخته، به آدم می‌گه «تو، برای ما، مهم نبودی».

آدم‌ها، این پیام رو، حتی اگه به زبون نیارن، حس می‌کنن؛ و یادشون می‌مونه. کسب‌وکاری که این احترام رو، توی هر صفحه و هر تماس، نشون می‌ده، آدم‌هایی رو نگه می‌داره که با هیچ تخفیفی، نگه داشته نمی‌شن.

چند واژه

Usability، یعنی کاربردپذیری. ROI، کوتاه‌شده‌ی Return on Investment، یعنی بازگشت سرمایه؛ اینکه یه هزینه، چقدر سود برگردونده. Conversion Rate، یعنی نرخ تبدیل؛ مثلا چند درصد آدم‌ها، خرید رو تموم کردن.

Support Cost، یعنی هزینه‌ی پشتیبانی. Accessibility، یعنی دسترس‌پذیری. Dark Patterns، یعنی الگوهای فریبنده. Task Success، یعنی موفقیت در انجام کار؛ یکی از عددهای اصلی سنجیدن کاربردپذیری.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «چرا UX مهمه»:

چون آدمی که توی یه سایت یا اپ گیر کنه، معمولا بی‌صدا می‌ره، اغلب پیش رقیب. و حتی وقتی نمی‌تونه بره، مثل یه خدمت اجباری، UX بد، وقت، اشتباه، آموزش و پشتیبانی بیشتری هزینه داره که معمولا خود سازمان می‌ده. بهتر کردن کاربردپذیری، می‌تونه نتیجه‌ی قابل توجهی بیاره. UX خوب، اعتماد می‌سازه، همه‌ی آدم‌ها رو به حساب میاره، جلوی ساختن چیز اشتباه رو می‌گیره، و هر چی زودتر، ارزون‌تره. پایه‌ی کاره، نه تزئین.

چند باور رایج

  • «UX یه کار تزئینیه.» پایه‌ی فروش، اعتماد و صرفه‌جوییه.
  • «اگه آدم‌ها مجبورن، UX مهم نیست.» وقت و اشتباه و پشتیبانی، هزینه داره.
  • «مشتری‌ها اگه مشکل داشتن، می‌گن.» بیشترشون بی‌صدا می‌رن.
  • «آگهی بیشتر، مشکل رو حل می‌کنه.» آدم بیشتر، به همون گیر می‌رسه.
  • «بعد از ساخت، درستش می‌کنیم.» زود، ارزون‌تره.

یه مثال

یه شرکت بیمه، یه فرم آنلاین برای ثبت خسارت داشت. فرم، کار می‌کرد؛ ولی هر روز، ده‌ها نفر، زنگ می‌زدن تا بپرسن کدوم خونه رو چطوری پر کنن، و خیلی‌ها، فرم رو نیمه‌کاره رها می‌کردن. مدیرها، فکر می‌کردن «آدم‌ها بلد نیستن»، و یه نفر دیگه، برای جواب دادن به تلفن، استخدام کردن.

یه طراح UX، چند نفر رو، موقع پر کردن فرم، دید. معلوم شد سه تا از خونه‌ها، اسم‌های فنی داشتن که هیچ‌کس نمی‌فهمید، و یه دکمه‌ی «ذخیره»، کل فرم رو پاک می‌کرد. اسم‌ها رو ساده کرد، دکمه رو درست کرد، و یه توضیح کوتاه کنار هر خونه‌ی سخت گذاشت. تماس‌ها درباره‌ی فرم، خیلی کم شد؛ و اون نفر تازه، تونست به کارهای مهم‌تری برسه. هیچ‌کدوم از این تغییرها، بیشتر از چند روز، کار نبرد.

تمرین امروز

امروز، هزینه‌ی پنهان یه UX بد رو، توی کار خودتون یا یه جای آشنا، پیدا کنید.

  1. یه سوال رو پیدا کنید که مشتری‌ها یا همکارها، مدام درباره‌ی یه سایت، فرم یا ابزار می‌پرسن.
  2. بشمارید هر هفته، تقریبا چند بار پرسیده می‌شه.
  3. ببینید ریشه‌ش، کجای طراحیه: یه کلمه‌ی گنگ، یه دکمه‌ی گم، یا یه قدم اضافه.
  4. یه تغییر کوچیک برای حلش بنویسید.
  5. اگه تونستید اعمالش کنید، یه ماه بعد، دوباره بشمارید.

با این درس، ایستگاه اول مسیر طراحی تجربه‌ی کاربر تموم می‌شه؛ ایستگاه بعدی، درباره‌ی شناختن آدم‌ها با پژوهشه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • آدمی که گیر کنه، معمولا می‌ره؛ گاهی پیش رقیب.
  • آدمی که نمی‌تونه بره، وقت و اشتباه و پشتیبانی بیشتر هزینه می‌کنه.
  • بهتر کردن کاربردپذیری، می‌تونه نتیجه‌های قابل توجهی بیاره.
  • UX خوب، اعتماد می‌سازه و همه رو به حساب میاره.
  • درست کردن زود، ارزون‌تر از دیره؛ UX، پایه‌ست نه تزئین.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس