آموزشطراحی تجربه‌ی کاربر (UX)

درس ۴ از ۳۴، طراحی تجربه و رابط، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

فرایند طراحی UX

جواب کوتاه

فرایند طراحی UX، راهیه که یه تیم، از یه مشکل مبهم، به یه راه‌حل آزموده می‌رسه. یه روش شناخته‌شده برای این فرایند، Design Thinking، یعنی تفکر طراحی، نام داره؛ و طبق تعریف یه منبع شناخته‌شده، هم یه طرز فکره و هم یه فرایند: این باور که حل مسئله‌ی دست‌به‌کار و آدم‌محور، به نوآوری می‌رسه. این فرایند، سه بخش بزرگ داره: فهمیدن، گشتن، و ساختن؛ و شش مرحله: همدلی، یعنی پژوهش درباره‌ی اینکه آدم‌ها چی کار می‌کنن، چی می‌گن، چی فکر می‌کنن و چه حسی دارن؛ تعریف، یعنی پیدا کردن مشکل واقعی از دل پژوهش؛ ایده‌پردازی، یعنی ایده‌های زیاد و آزاد؛ نمونه‌سازی، یعنی ساختن نسخه‌ی ساده‌ی چند ایده؛ آزمون، یعنی برگشتن پیش آدم‌ها و دیدن نظرشون؛ و اجرا، یعنی ساختن واقعی. این مراحل، یه خط صاف نیستن؛ چرخه‌ان، و برگشتن به عقب، بخشی از کاره.

یه غذای تازه، برای دورهمی خانواده

فرض کنید قراره برای دورهمی خانواده، یه غذای تازه بپزید. آشپز عجول، یه دستور پخت از جایی پیدا می‌کنه و یه دیگ بزرگ می‌پزه؛ و سر سفره، می‌فهمه نصف آدم‌ها، اون ادویه رو دوست ندارن و یکی هم، به یکی از مواد، حساسیت داره.

آشپز باحوصله، اول می‌پرسه کی چی دوست داره؛ بعد، تصمیم می‌گیره غذا، چه مشکلی رو حل کنه؛ چند تا ایده رو در نظر می‌گیره؛ یه قابلمه‌ی کوچیک امتحانی می‌پزه؛ می‌ده چند نفر بچشن؛ و بعد، برای همه، می‌پزه. توی درس قبل، کارهای طراح UX رو دیدیم؛ اینجا، ترتیبشون رو، با همین آشپزخونه، می‌بینیم.

در یه جمله

فرایند طراحی UX، راهیه که از یه مشکل مبهم، به یه راه‌حل آزموده می‌رسه: اول آدم‌ها رو می‌فهمیم، بعد مشکل رو روشن می‌کنیم، بعد ایده می‌دیم، نسخه‌ی ساده می‌سازیم، امتحان می‌کنیم، و بعد می‌سازیم.

این فرایند، اسم‌ها و شکل‌های مختلفی داره؛ ولی بیشترشون، همین اصل رو دارن: پیش از ساختن، بفهم؛ پیش از ساختن کامل، امتحان کن. یکی از معروف‌ترین شکل‌هاش، تفکر طراحیه، که این درس، بیشتر از روی همون جلو می‌ره.

تفکر طراحی چیه

Design Thinking، یعنی تفکر طراحی، یه روش شناخته‌شده برای حل مسئله‌ست. طبق تعریف یه منبع شناخته‌شده، تفکر طراحی، یه طرز فکره که با یه فرایند همراهه؛ و برای فهمیدن کاملش، باید هر دو رو شناخت.

طرز فکرش، این باوره که یه روش دست‌به‌کار و آدم‌محور برای حل مسئله، می‌تونه به نوآوری برسه؛ و نوآوری، می‌تونه به متمایز شدن و مزیت در رقابت. یعنی به جای حدس زدن پشت میز، برید سراغ آدم‌ها، چیز بسازید، و امتحان کنید.

یه طرز فکر، و یه فرایند

این فرق، مهمه. خیلی‌ها، تفکر طراحی رو فقط یه فهرست مرحله می‌بینن؛ و مرحله‌ها رو، مثل یه چک‌لیست، تیک می‌زنن. ولی بدون طرز فکرش، یعنی کنجکاوی درباره‌ی آدم‌ها، آمادگی برای اشتباه، و میل به ساختن و امتحان کردن، مرحله‌ها، فقط تشریفات می‌شن.

مثل آشپزی که همه‌ی قدم‌ها رو طی می‌کنه، ولی وقتی آدم‌ها می‌چشن، به نظرشون گوش نمی‌ده، چون از اول، تصمیمش رو گرفته. طرز فکر، یعنی واقعا آماده باشید که آدم‌ها، شما رو غافلگیر کنن.

سه بخش بزرگ

همون منبع، کل فرایند رو، سه بخش بزرگ می‌کنه: فهمیدن، گشتن، و ساختن. فهمیدن، یعنی شناختن آدم‌ها و مشکلشون. گشتن، یعنی گشتن بین ایده‌های مختلف، بی اینکه زود، به یکی بچسبید. و ساختن، یعنی تبدیل ایده‌ها به چیزهای واقعی و امتحان‌کردنی.

این سه بخش، یه تصویر ساده‌ن که یادتون بمونه. توی هر پروژه، کافیه بپرسید: الان کجاییم؟ هنوز داریم می‌فهمیم؟ داریم ایده‌ها رو می‌گردیم؟ یا داریم می‌سازیم؟ خیلی از اشتباه‌ها، از پریدن زود به «ساختن» میان، پیش از اینکه «فهمیدن» تموم بشه.

شش مرحله

توی این سه بخش، شش مرحله هست: همدلی، تعریف، ایده‌پردازی، نمونه‌سازی، آزمون، و اجرا. دو تای اول، بیشتر فهمیدنن؛ دو تای وسط، بیشتر گشتن؛ و دو تای آخر، بیشتر ساختن.

توی بخش‌های بعدی، هر مرحله رو، با تعریفش، یه مثال از کار طراحی، و یه مثال از همون آشپزخونه، می‌بینیم. اسم انگلیسی‌شون هم، به ترتیب، Empathize، Define، Ideate، Prototype، Test و Implement ـه.

مرحله‌ی ۱: همدلی

اولین مرحله، Empathize، یعنی همدلیه. طبق همون منبع، توی این مرحله، پژوهش می‌کنید تا بفهمید آدم‌ها چی کار می‌کنن، چی می‌گن، چی فکر می‌کنن، و چه حسی دارن. با آدم‌های واقعی حرف می‌زنید، کارشون رو مستقیم می‌بینید، و از خودتون می‌پرسید: چه چیزی، اون‌ها رو تشویق یا ناامید می‌کنه؟ کجا اذیت می‌شن؟

هدف این مرحله، کنار گذاشتن فرض‌های خودتونه. شاید فکر می‌کنید می‌دونید آدم‌ها چی می‌خوان؛ ولی همدلی، یعنی برید و ببینید. خیلی وقت‌ها، چیزی که پیدا می‌کنید، با فرض اولتون، فرق داره.

همدلی، با مثال

همون منبع، یه مثال می‌زنه: فرض کنید می‌خواید تجربه‌ی شروع کار آدم‌های تازه با یه محصول رو بهتر کنید. توی مرحله‌ی همدلی، با چند نفر از کاربرهای واقعی حرف می‌زنید، کارشون رو مستقیم می‌بینید، و یادداشت می‌کنید کجا گیج می‌شن و چی براشون انگیزه‌ست.

توی آشپزخونه، همدلی یعنی پیش از انتخاب غذا، از خانواده بپرسید کی چی دوست داره، کی به چی حساسیت داره، و مثلا کدوم بچه، فقط غذای کم‌ادویه می‌خوره. و اگه می‌تونید، ببینید توی دورهمی‌های قبلی، کدوم غذاها، تموم شدن و کدوم، موندن.

مرحله‌ی ۲: تعریف

مرحله‌ی دوم، Define، یعنی تعریفه. طبق همون منبع، همه‌ی پژوهش رو کنار هم می‌ذارید و می‌بینید مشکل‌های آدم‌ها، کجان؛ و وقتی نیازها رو روشن کردید، فرصت‌های نوآوری رو هم، برجسته می‌کنید.

خروجی این مرحله، معمولا یه جمله‌ی روشنه که مشکل رو می‌گه؛ از نگاه آدم، نه از نگاه شرکت. مثلا «آدم‌های تازه، توی روز اول، نمی‌فهمن از کجا شروع کنن، و ول می‌کنن». این جمله، مثل یه نشونه‌ست که بقیه‌ی کار، به سمتش می‌ره.

تعریف، با مثال

توی همون مثال تجربه‌ی شروع، همون منبع می‌گه: داده‌هایی که توی مرحله‌ی همدلی جمع کردید رو مرتب کنید، و دنبال شباهت‌ها بین تجربه‌های آدم‌های مختلف بگردید. آیا یه نقطه‌ی درد مشترک، بین خیلی‌ها هست؟ کدوم نیازها، برآورده نشدن؟

توی آشپزخونه، تعریف یعنی از همه‌ی حرف‌ها، به یه جمله برسید: «یه غذای اصلی می‌خوایم که هم بچه‌ها بخورن، هم بزرگ‌ترها، بی گردو چون یکی حساسیت داره، و بشه از قبل آماده‌ش کرد». حالا، می‌دونید دنبال چی هستید؛ و خیلی از دستورهای پخت، خودبه‌خود، کنار می‌رن.

مرحله‌ی ۳: ایده‌پردازی

مرحله‌ی سوم، Ideate، یعنی ایده‌پردازیه. طبق همون منبع، توی این مرحله، ایده‌های خلاق و حتی عجیب زیادی می‌دید که نیازهای برآورده‌نشده‌ی مرحله‌ی تعریف رو جواب بدن. به خودتون و تیم، آزادی کامل بدید؛ هیچ ایده‌ای، زیادی دور از ذهن نیست؛ و تعداد، از کیفیت، مهم‌تره.

چرا تعداد مهم‌تره؟ چون ایده‌ی اول، معمولا ایده‌ی بدیهیه، که همه بهش فکر کردن. ایده‌های بهتر، معمولا بعد از چند تا ایده‌ی معمولی، میان. و ایده‌های عجیب، گاهی، به یه ایده‌ی خوب و شدنی، می‌رسن.

ایده‌پردازی، با مثال

همون منبع، پیشنهاد می‌کنه اعضای تیم رو جمع کنید و ایده‌های مختلف رو، سریع، روی کاغذ بکشید؛ بعد، ایده‌ها رو با هم به اشتراک بذارید، ترکیبشون کنید، و روی ایده‌های همدیگه، چیز تازه بسازید.

توی آشپزخونه، ایده‌پردازی یعنی ده تا غذا رو، بی قضاوت، روی یه کاغذ بنویسید: از یه خوراک ساده‌ی مرغ، تا یه غذای محلی که سال‌هاست کسی نپخته، تا یه سفره‌ی خودت‌بساز که هر کسی، غذاش رو با چیزهایی که دوست داره، درست کنه. آخرین ایده، شاید عجیب به نظر بیاد؛ ولی ممکنه دقیقا همون باشه که مشکل همه رو حل می‌کنه.

مرحله‌ی ۴: نمونه‌سازی

مرحله‌ی چهارم، Prototype، یعنی نمونه‌سازیه. طبق همون منبع، برای چند تا از ایده‌ها، نسخه‌های واقعی و لمس‌کردنی می‌سازید. هدف، اینه که بفهمید کدوم بخش ایده‌ها کار می‌کنه و کدوم نه؛ و کم‌کم، اثر هر ایده رو، با شدنی بودنش، می‌سنجید.

نمونه، لازم نیست کامل باشه؛ برعکس، هر چی ساده‌تر و سریع‌تر، بهتر. چون هدفش، یاد گرفتنه، نه تحویل دادن. یه نمونه‌ی کاغذی که یه ساعت ساخته شده و نشون می‌ده یه ایده کار نمی‌کنه، یه عالمه وقت و پول رو نجات داده.

نمونه‌سازی، با مثال

همون منبع، یه مثال می‌زنه: اگه دارید یه صفحه‌ی فرود تازه می‌سازید، اول یه اسکلت ساده‌ش رو بکشید و از تیم، نظر بگیرید. بر اساس نظرها، عوضش کنید؛ بعد، یه نمونه‌ی سریع و ساده با کد بسازید؛ و اون رو، با یه گروه دیگه از آدم‌ها، به اشتراک بذارید.

توی آشپزخونه، نمونه‌سازی یعنی یه قابلمه‌ی کوچیک از دو تا از بهترین ایده‌ها بپزید؛ نه یه دیگ برای چهل نفر. اگه یکی‌شون، اصلا خوب نشد، فقط یه قابلمه‌ی کوچیک رو از دست دادید، نه کل دورهمی رو.

مرحله‌ی ۵: آزمون

مرحله‌ی پنجم، Test، یعنی آزمونه. طبق همون منبع، برمی‌گردید پیش آدم‌ها، تا نظرشون رو بگیرید؛ و از خودتون می‌پرسید: این راه‌حل، نیاز آدم‌ها رو برآورده می‌کنه؟ طرز حس، فکر یا انجام کارشون رو، بهتر کرده؟

آزمون، یعنی نمونه رو جلوی آدم‌های واقعی بذارید و ببینید آیا به هدفتون می‌رسه. نکته‌ی مهم، اینه که توی آزمون، دنبال تایید نیستید؛ دنبال پیدا کردن مشکلید. آزمونی که فقط می‌گه «همه‌چیز عالیه»، احتمالا با آدم‌های درست، یا به روش درست، انجام نشده.

آزمون، با مثال

توی مثال‌های همون منبع، آزمون یعنی نمونه رو جلوی مشتری‌های واقعی بذارید و ببینید به هدفتون می‌رسه یا نه: آیا دید آدم‌ها توی شروع کار، بهتر شده؟ آیا صفحه‌ی فرود تازه، زمان یا پولی که آدم‌ها توی سایت خرج می‌کنن رو بیشتر کرده؟ و تاکید می‌کنه که همزمان با اجرای ایده، آزمون رو ادامه بدید.

توی آشپزخونه، آزمون یعنی به چند نفر از خانواده، یه قاشق از هر قابلمه بدید، و صورتشون رو ببینید؛ نه فقط بپرسید «خوبه؟». بچه‌ای که صورتش رو جمع می‌کنه، از هر «خوبه»ی تعارفی، صادق‌تره. بعد، دستور رو، بر اساس همین، کمی عوض کنید.

مرحله‌ی ۶: اجرا

مرحله‌ی ششم، Implement، یعنی اجراست: ساختن واقعی راه‌حلی که امتحان شده و جواب داده. همون منبع، این مرحله رو بخشی از فرایند می‌دونه، چون یه ایده، تا وقتی ساخته نشده و به دست آدم‌ها نرسیده، فایده‌ای نداره.

اجرا، پایان کار نیست؛ اولین باره که ایده، توی دنیای واقعی، با آدم‌های زیاد و شرایط واقعی، روبه‌رو می‌شه. پس آزمون و گوش دادن، توی این مرحله هم، ادامه پیدا می‌کنه. خیلی وقت‌ها، چیزهایی پیدا می‌شه که توی هیچ آزمون کوچیکی، دیده نشده بود.

اجرا، با مثال

توی کار طراحی، اجرا یعنی تیم، طرح نهایی رو، دقیق، به یه محصول واقعی تبدیل کنه؛ و طراح، کنار برنامه‌نویس‌ها بمونه تا جزئیات، درست ساخته بشه. بعد، بعد از انتشار، به آمار و نظرها نگاه کنه، تا ببینه آیا مشکل اصلی، واقعا حل شده.

توی آشپزخونه، اجرا یعنی روز دورهمی، غذا رو برای همه بپزید؛ و سر سفره، ببینید کی چقدر خورد و چی گفت. و دفعه‌ی بعد، با همین تجربه، غذا رو بهتر کنید. این، شروع دور بعدیه.

یه خط صاف نیست

مهم‌ترین نکته درباره‌ی این شش مرحله، اینه که یه خط صاف نیستن. خیلی وقت‌ها، توی آزمون، می‌فهمید مشکل رو اشتباه تعریف کرده بودید، و باید برگردید به مرحله‌ی تعریف. یا توی نمونه‌سازی، می‌فهمید یه چیز رو درباره‌ی آدم‌ها نمی‌دونید، و باید برگردید به همدلی.

این برگشتن‌ها، شکست نیستن؛ بخشی از کارن. هر بار برگشتن، یعنی یه چیز تازه یاد گرفتید. تیمی که هیچ‌وقت برنمی‌گرده، احتمالا یا خیلی خوش‌شانسه، یا داره چیزهایی رو نادیده می‌گیره.

انعطاف: با نیاز خودتون جورش کنید

همون منبع، تاکید می‌کنه که این فرایند، انعطاف‌پذیره و باید با نیاز هر پروژه جور بشه. لازم نیست هر پروژه‌ای، همه‌ی مرحله‌ها رو با همون اندازه انجام بده. یه پروژه‌ی کوچیک، شاید فقط یه روز پژوهش لازم داشته باشه؛ یه پروژه‌ی بزرگ، چند هفته.

مهم اینه که روح فرایند، حفظ بشه: پیش از ساختن، بفهمید؛ پیش از ساختن کامل، امتحان کنید. اگه یه مرحله رو کوتاه می‌کنید، آگاهانه کوتاهش کنید؛ نه چون فراموشش کردید.

برای کار بزرگ و کوچیک

همون منبع، می‌گه این فرایند، فقط برای یه صفحه یا یه دکمه نیست؛ می‌شه برای مشکل‌های خیلی بزرگ‌تر هم ازش استفاده کرد: یه خدمت کامل، یه سازمان، یا حتی یه مشکل اجتماعی. هر جا که آدم‌ها هستن و یه مشکل مبهم، این فرایند، کمک می‌کنه.

و برعکسش هم درسته: می‌شه اون رو، خیلی کوچیک کرد. یه صاحب کسب‌وکار کوچیک، می‌تونه توی یه بعدازظهر، با چند مشتری حرف بزنه، یه مشکل رو روشن کنه، سه ایده بنویسه، یکی رو روی کاغذ بکشه، و به دو نفر نشونش بده. این هم، تفکر طراحیه.

چقدر طول می‌کشه

طول این فرایند، خیلی فرق می‌کنه؛ از چند ساعت، تا چند ماه. بستگی داره مشکل، چقدر بزرگ و مبهمه، چند نفر درگیرن، و ساختن نسخه‌ی واقعی، چقدر سخته. یه تغییر کوچیک توی یه فرم، شاید توی یه هفته، همه‌ی مرحله‌ها رو طی کنه.

یه نکته‌ی مهم: وقت گذاشتن روی مرحله‌های اول، یعنی همدلی و تعریف، معمولا وقت کل کار رو کم می‌کنه، نه زیاد. چون هر روزی که اینجا می‌ذارید، جلوی هفته‌ها ساختن چیز اشتباه رو می‌گیره.

کی‌ها درگیرن

این فرایند، کار یه نفر نیست. طراح UX، معمولا راهنمای فراینده؛ ولی بهترین نتیجه، وقتیه که آدم‌های مختلف، درگیر باشن: برنامه‌نویس‌ها توی ایده‌پردازی، که می‌دونن چی شدنیه؛ پشتیبانی توی همدلی، که هر روز با مشتری حرف می‌زنه؛ و مدیرها توی آزمون، که با چشم خودشون ببینن آدم‌ها کجا گیر می‌کنن.

وقتی آدم‌های مختلف، از اول درگیر باشن، دو اتفاق خوب می‌افته: ایده‌ها، از زاویه‌های بیشتری میان؛ و وقتی نوبت ساختن می‌رسه، همه، دلیل تصمیم‌ها رو می‌دونن و پشتشون هستن.

هر مرحله، چی تحویل می‌ده

هر مرحله، یه چیز مشخص به مرحله‌ی بعد می‌ده. همدلی: یادداشت‌ها، نقل‌قول‌ها، و الگوهایی از آدم‌ها. تعریف: یه جمله‌ی روشن از مشکل، و شاید یه کارت آدم نمونه. ایده‌پردازی: یه عالمه ایده، و چند تای انتخاب‌شده. نمونه‌سازی: نسخه‌های ساده‌ی قابل امتحان.

آزمون: یادداشت از جاهایی که آدم‌ها گیر کردن، و تصمیم درباره‌ی اینکه کدوم ایده بمونه. اجرا: محصول واقعی، و یه راه برای سنجیدنش. دونستن این خروجی‌ها، کمک می‌کنه بفهمید یه مرحله، واقعا تموم شده یا نه.

میون‌بر خطرناک: پریدن از پژوهش

رایج‌ترین میون‌بر، اینه که تیم‌ها، از همدلی و تعریف می‌پرن و مستقیم، می‌رن سراغ ایده و ساختن؛ چون «وقت نداریم» یا «می‌دونیم آدم‌ها چی می‌خوان». این میون‌بر، معمولا گرون‌ترین راهه.

چون اگه مشکل رو اشتباه فهمیده باشید، هر چقدر هم خوب بسازید، چیزی ساختید که به کار کسی نمیاد. یه روز پژوهش، اغلب، از هفته‌ها ساختن چیز اشتباه، ارزون‌تره. مثل آشپزی که بی پرسیدن، یه دیگ بزرگ پخته.

میون‌بر خطرناک: عاشق ایده‌ی اول شدن

میون‌بر خطرناک دیگه، اینه که تیم، توی مرحله‌ی ایده‌پردازی، به اولین ایده‌ی خوب بچسبه و بقیه‌ی گشتن رو، رها کنه. ایده‌ی اول، معمولا بدیهی‌ترینه، نه بهترین. وقتی یه تیم، عاشق یه ایده می‌شه، توی آزمون هم، فقط دنبال تایید می‌گرده.

یه راه جلوگیری، اینه که همیشه، دست‌کم دو یا سه ایده‌ی متفاوت رو، تا مرحله‌ی نمونه‌سازی ببرید و با هم امتحان کنید. وقتی آدم‌ها، چند گزینه رو می‌بینن، نظرشون، صادق‌تر و دقیق‌تره.

میون‌بر خطرناک: آزمون خیلی دیر

میون‌بر سوم، اینه که آزمون، فقط آخر کار انجام بشه؛ وقتی همه‌چیز ساخته شده و تغییر دادنش، گرون و سخته. اون موقع، حتی اگه آزمون، مشکل‌های بزرگ رو نشون بده، تیم، وسوسه می‌شه که نادیده‌شون بگیره، چون «دیگه دیره».

بهتره زود و کوچیک امتحان کنید: با یه طرح کاغذی، با یه نمونه‌ی ساده، و با چند نفر. هر چی زودتر یه مشکل پیدا بشه، درست کردنش ارزون‌تره. مثل چشیدن غذا پیش از اینکه برای چهل نفر بپزید.

برای کسب‌وکار کوچیک

برای کسب‌وکار کوچیک، این فرایند، می‌تونه خیلی ساده باشه. همدلی: با پنج مشتری حرف بزنید، و ببینید چطوری از سایت یا مغازه‌تون استفاده می‌کنن. تعریف: یه جمله از بزرگ‌ترین مشکلشون. ایده: پنج راه‌حل، روی یه کاغذ.

نمونه: بهترین ایده رو، ساده بکشید یا یه نسخه‌ی کوچیکش رو امتحان کنید. آزمون: به دو سه نفر نشونش بدید. اجرا: درستش کنید، و یه ماه بعد، دوباره نگاه کنید. همه‌ی این‌ها، شاید یه هفته طول بکشه، و تقریبا هیچ هزینه‌ای نداشته باشه.

فرایند، توی یه روز

گاهی، می‌شه کل این چرخه رو، خیلی فشرده، توی یه روز انجام داد. صبح: با چند نفر حرف بزنید و یه مشکل رو انتخاب کنید. ظهر: ایده بدید و یکی رو، روی کاغذ، بکشید. بعدازظهر: یه نمونه‌ی ساده بسازید و با سه نفر امتحان کنید.

این روز فشرده، جای یه فرایند کامل رو نمی‌گیره؛ ولی برای مشکل‌های کوچیک، یا برای شروع یه پروژه‌ی بزرگ‌تر، خیلی مفیده. و یه فایده‌ی دیگه هم داره: به همه نشون می‌ده که فهمیدن آدم‌ها و امتحان کردن، لازم نیست کند یا گرون باشه.

اشتباه‌های رایج

چند اشتباه رایج: دیدن مرحله‌ها به‌عنوان یه چک‌لیست، بی طرز فکرش؛ پریدن از همدلی و تعریف؛ عاشق ایده‌ی اول شدن؛ ساختن نمونه‌های خیلی کامل و گرون، که دل آدم نمیاد عوضشون کنه؛ و آزمون فقط آخر کار.

یه اشتباه دیگه، انتظار یه خط صافه؛ و ناامید شدن، وقتی باید به عقب برگشت. برگشتن، یعنی فرایند داره کار می‌کنه. و یه اشتباه آخر: تموم دونستن کار با اجرا؛ در حالی که اجرا، شروع یه دور تازه‌ست.

چند واژه

Design Thinking، یعنی تفکر طراحی. Empathize، یعنی همدلی. Define، یعنی تعریف. Ideate، یعنی ایده‌پردازی. Prototype، یعنی نمونه‌سازی یا نمونه. Test، یعنی آزمون. Implement، یعنی اجرا.

Iteration، یعنی تکرار. Human-Centered Design، یعنی طراحی آدم‌محور؛ نامی کلی برای همین رویکرد که آدم‌ها رو مرکز طراحی می‌ذاره. Problem Statement، یعنی جمله‌ی مشکل؛ خروجی مرحله‌ی تعریف. Brainstorming، یعنی بارش فکری؛ روشی برای ایده‌پردازی جمعی.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «فرایند طراحی UX چیه»:

فرایند طراحی UX، راهیه از یه مشکل مبهم، به یه راه‌حل آزموده. یه شکل شناخته‌شده‌ش، تفکر طراحیه: هم یه طرز فکر آدم‌محور و دست‌به‌کار، و هم یه فرایند با سه بخش، فهمیدن، گشتن و ساختن، و شش مرحله: همدلی، یعنی دیدن و شنیدن آدم‌ها؛ تعریف مشکل؛ ایده‌پردازی آزاد و زیاد؛ نمونه‌سازی ساده؛ آزمون با آدم‌های واقعی؛ و اجرا. چرخه‌ست، نه خط صاف؛ و برای کار بزرگ و کوچیک، کوتاه یا بلند، شدنیه.

چند باور رایج

  • «فرایند یعنی یه چک‌لیست.» بدون طرز فکرش، فقط تشریفاته.
  • «مرحله‌ها، یه خط صافن.» برگشتن، بخشی از کاره.
  • «وقت پژوهش نداریم.» ساختن چیز اشتباه، گرون‌تره.
  • «نمونه باید کامل باشه.» هر چی ساده‌تر، بهتر.
  • «این فرایند، مال شرکت‌های بزرگه.» توی یه روز هم شدنیه.

یه مثال

یه کتابخونه‌ی عمومی، می‌خواست آدم‌های بیشتری، کتاب امانت بگیرن. اولین ایده‌ی مدیرها، یه اپ گرون بود. یه طراح، پیشنهاد داد اول، همدلی کنن: یه هفته، با آدم‌هایی که میومدن و نمیومدن، حرف زدن. معلوم شد خیلی‌ها، فقط چون ساعت کاری کتابخونه با ساعت کارشون یکی بود، نمی‌تونستن بیان.

مشکل رو این‌طوری تعریف کردن: «آدم‌های شاغل، توی ساعت باز بودن کتابخونه، وقت ندارن». ده تا ایده دادن؛ یکی، یه قفسه‌ی بیرونی بود که کتاب‌های رزروشده، با یه کد، شبانه، تحویل گرفته بشن. یه نمونه‌ی ساده، با یه کمد قفل‌دار، ساختن و یه ماه امتحان کردن؛ دو بار عوضش کردن؛ و بعد، اجراش کردن. هیچ اپی ساخته نشد؛ و امانت‌ها، بیشتر شد.

تمرین امروز

امروز، یه دور کوچیک از این فرایند رو، روی یه مشکل کوچیک، امتحان کنید.

  1. همدلی: با دو نفر درباره‌ی یه کار کوچیک که براشون سخته، حرف بزنید.
  2. تعریف: مشکل رو، از نگاه اون‌ها، در یه جمله بنویسید.
  3. ایده: دست‌کم پنج راه‌حل، بی قضاوت، بنویسید.
  4. نمونه: یکی رو، ساده، روی کاغذ بکشید.
  5. آزمون: به یه نفر نشونش بدید، و ببینید کجا گیر می‌کنه.

درس بعدی، می‌گه چرا UX این‌قدر مهمه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • تفکر طراحی: هم طرز فکر، هم فرایند.
  • سه بخش: فهمیدن، گشتن، ساختن.
  • شش مرحله: همدلی، تعریف، ایده، نمونه، آزمون، اجرا.
  • چرخه‌ست، نه خط صاف؛ برگشتن طبیعیه.
  • برای کار بزرگ و کوچیک، کوتاه یا بلند، شدنیه.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد