ابزار مطمئن را از نامطمئن جدا کنیم

لنت ترمز رو از کجا می‌خرید؟

فرض کنید لنت ترمز ماشینتون باید عوض بشه. دو جا هست: نمایندگی، با جعبه‌ی پلمب؛ یا یه بساط کنار خیابون که می‌گه «همون اصله، نصف قیمت»:

کسی که یه بار ترمزش نگرفته باشه، دیگه از بساط لنت نمی‌خره. ابزار هوش مصنوعی هم همینه. پیام‌ها، عکس‌ها و فایل‌هاتون رو بهش می‌دید؛ گاهی هم به گوشیتون دسترسی داره. پس مهمه از کجا اومده.

چهار جور ابزار نامطمئن

این چهار تا رو بیشتر می‌بینیم:

به اپ آلوده می‌گن «اسب تروا»، مثل همون اسب چوبی قصه: از بیرون یه برنامه‌ی معمولیه، توش یه چیز دیگه‌ست. برای ربات واسطه هم یادتون باشه که توی درس حریم خصوصی دیدیم پیام روی سرور سازنده‌ی همون ابزار می‌مونه؛ این‌جا یعنی دو تا سازنده، نه یکی.

از کجا بگیریم

دو راه درست داره، و یه راه که همیشه غلطه:

فروشگاه رسمی برنامه‌های گوشی، اپ‌ها رو پیش از گذاشتن بررسی می‌کنه، نظر کاربرها رو داره، و اگه یه اپ آلوده پیدا بشه پاکش می‌کنه. ولی این بررسی کامل نیست: تا سال ۲۰۲۰، اپ‌هایی با اشتراک گرون و پنهون بیشتر از ۶۰۰ میلیون بار از همین فروشگاه‌ها نصب شده بودن. پس فروشگاه رسمی لازمه، ولی کافی نیست؛ بقیه‌ی این درس هم لازمه.

اسب‌های تروا بیشتر از فروشگاه‌های غیررسمی و لینک‌های فریبنده میان. فایل نصبی که توی یه گروه یا یه پیام فرستادن، نصب نکنید.

اسم و سازنده رو بخونید

کپی‌ها اسم رو طوری انتخاب می‌کنن که توی جست‌وجو کنار اصلی بیان و چشم فرقش رو نبینه:

پس اسم رو حرف به حرف بخونید، و مهم‌تر از اسم، اسم سازنده رو. سازنده باید همون شرکتی باشه که ابزار رو ساخته. امتیاز پنج ستاره هم کافی نیست: اپ‌های کپی امتیاز ساختگی می‌سازن و مدام ازتون خواهش می‌کنن که امتیاز بدید. نظرهای پایین رو بخونید، نه فقط عدد رو.

اجازه‌هایی که می‌خواد

موقع نصب یا اولین باز کردن، گوشی می‌پرسه این اپ اجازه داره به چی دست بزنه. همین‌جا خیلی چیزها معلوم می‌شه:

یه اپ گفت‌وگو، برای کارش به پیامک‌ها و مخاطب‌هاتون نیازی نداره. اگه خواست، نصبش نکنید. یه بررسی روی ۹۴۰ اپ نشون داد یک‌سومشون بیشتر از چیزی که لازم داشتن، اجازه می‌خواستن؛ و اسب‌های تروا دقیقا همین‌طوری به پیامک، رمزها و اطلاعات بانکی می‌رسن. اجازه‌ای که لازم نیست رو ندید؛ بعدا هم می‌تونید از تنظیم‌های گوشی پسش بگیرید.

«سه روز مجانی»

بعضی اپ‌ها اولش مجانی‌ان، بعد بی سر و صدا هر هفته پول می‌گیرن:

نکته‌ی مهمش اینه: پاک کردن اپ، اشتراک رو لغو نمی‌کنه. این اپ‌ها از کسایی که بلد نیستن اشتراک رو لغو کنن، مدت‌ها بعد از پاک کردن هم پول می‌گیرن. اگه یه «مجانی» رو امتحان کردید، همون روز برید توی بخش اشتراک‌های فروشگاه یا حسابتون و ببینید چیزی فعال شده یا نه.

چک‌لیست پیش از نصب

1. از کجا؟ سایت خود سازنده یا فروشگاه رسمی؛ آدرس رو خودتون تایپ کنید.
2. اسم و سازنده. حرف به حرف؛ سازنده همون شرکت اصلی باشه.
3. نظرها، نه فقط امتیاز. نظرهای یه‌ستاره رو هم بخونید.
4. اجازه‌ها. اجازه‌ی بی‌ربط خواست؟ نصب نکنید.
5. اشتراک. «مجانی» رو امتحان کردید؟ همون روز اشتراک‌ها رو ببینید.

و برای حسابتون ورود دومرحله‌ای رو روشن کنید؛ این‌جوری اگه یه روز رمزتون هم لو بره، بی کد دوم نمی‌شه وارد حساب شد. چه چیزهایی رو هم هیچ‌وقت به هیچ ابزاری نمی‌دیم؟ توی درس حریم خصوصی.