کلاهبرداری با هوش مصنوعی

گرگ و بزبزقندی

قصه‌ی بزبزقندی یادتونه؟ گرگ صداش رو شبیه مادر کرد و دستش رو آردی کرد که سفید بشه، تا بزغاله‌ها در رو باز کنن:

هوش مصنوعی به گرگ‌های امروز یه صدای خیلی بهتر و یه دست آردی خیلی تمیزتر داده: صدای آشنا، چهره‌ی آشنا، پیام بی‌غلط. ولی یه چیز عوض نشده: گرگ هنوزم جواب سوالی که فقط مادر می‌دونه رو نمی‌دونه. کل این درس همینه.

چهار جور کلاهبرداری تازه

این چهار تا رو این روزها بیشتر می‌بینیم:

توی یه نظرسنجی جهانی سال ۲۰۲۳، از هر ده نفر، یه نفر گفته بود هدف کلاهبرداری با تقلید صدا بوده؛ و بیشتر اونا، ۷۷ درصدشون، پول از دست داده بودن. چهره‌ی ساختگی و تبلیغ با آدم معروف رو توی درس دیپ‌فیک بیشتر دیدیم.

همه‌شون یه نقشه دارن

خبر خوب اینه که این چهار تا، با همه‌ی فرقشون، یه نقشه دارن. سه قدم:

اول یه آدمی می‌شن که بهش اعتماد دارید: بچه‌تون، رئیستون، یه آدم معروف. بعد عجله می‌سازن یا می‌ترسوننتون: «تصادف کردم»، «تا یه ساعت دیگه باید بریزی». چون آدم وقتی عجله داره، فکر نمی‌کنه. آخرش یه چیزی می‌خوان: پول، رمز، یا کد یک‌بارمصرف. هر وقت این سه تا رو با هم دیدید، صبر کنید.

شماره‌ی آشنا هم کافی نیست

خیلی‌ها می‌گن «ولی شماره‌ی خودش بود!». اسم یا شماره‌ای که روی صفحه‌ی گوشی میاد رو می‌شه ساختگی نشون داد:

پس نه صدای آشنا کافیه، نه شماره‌ی آشنا. کلاهبردارها گاهی حتی می‌گن یکی از عزیزانتون گرفتار شده و صدای ساختگیش رو هم پشت خط می‌ذارن. از ترس و آشفتگی، آدم فرقش رو نمی‌فهمه. بیشتر هم سراغ پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها می‌رن.

یه قاعده: از یه راه دیگه چک کنید

هر وقت کسی پول، رمز یا کد خواست، هر چقدر هم آشنا بود، این سه قدم:

قطع کنید، و خودتون به شماره‌ای که از قبل توی گوشیتون ذخیره کردید زنگ بزنید؛ نه شماره‌ای که توی همون پیام یا تماس بهتون دادن. اگه جواب نداد، به یکی دیگه از خانواده یا همکارها زنگ بزنید. اگه تماس تصویری بود، یه راه ساده هم هست: بخواید سرش رو به پهلو بچرخونه؛ این یه راه ساده برای لو دادن چهره‌ی ساختگیه.

کسی که واقعا گرفتاره، پنج دقیقه صبر کردن شما رو تحمل می‌کنه. فقط کلاهبرداره که نمی‌خواد قطع کنید.

سوال رمز خانوادگی

کار بزغاله‌ها رو بکنید: با خانواده یه سوال و جواب بذارید که فقط خودتون می‌دونید. مثلا «اسم اولین ماهی قرمزمون چی بود؟». هر وقت یکی با صدای آشنا زنگ زد و پول خواست، همینو بپرسید.

1. جوابش جایی نوشته نشده باشه. نه توی شبکه‌های اجتماعی، نه توی عکس‌ها.
2. به بزرگ‌ترها هم بگید. پدربزرگ و مادربزرگ‌ها بیشتر هدفن؛ یه بار با هم تمرینش کنید.
3. هر چند وقت عوضش کنید. مخصوصا اگه فکر می‌کنید کسی شنیده.

چی کار کنیم

1. آشنا + عجله + درخواست؟ صبر کنید. هر وقت این سه تا با هم اومد.
2. قطع کنید و خودتون زنگ بزنید، به شماره‌ای که خودتون ذخیره کردید.
3. سوال رمز خانوادگی رو بپرسید.
4. رمز و کد یک‌بارمصرف رو به هیچ‌کس ندید؛ نه پشت تلفن، نه توی پیام. چرا؟ توی درس چیزهایی که به هوش مصنوعی نمی‌دیم.
5. اگه گول خوردید، خجالت نکشید و زود کار کنید. همون موقع به بانکتون زنگ بزنید، رمزهاتون رو عوض کنید، و به خانواده بگید که اونا هم حواسشون باشه.