آموزشارتباط با مشتری

درس ۵ از ۳۰، بازاریابی، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

مشتری چه انتظاری دارد

جواب کوتاه

مشتری، از هر کسب‌وکاری، چند انتظار پایه داره که معمولا به زبون نمیاره: جواب سریع، قولی که درست باشه و نگه داشته بشه، احترام، اطلاعات روشن و بی‌غافلگیری، و اینکه اگه مشکلی پیش اومد، بی پاس‌کاری حل بشه. انتظارها، سه لایه دارن: لایه‌ی اول، چیزهایی که باید باشن و اگه نباشن، مشتری ناراضی می‌شه، ولی اگه باشن، کسی تشکر نمی‌کنه؛ لایه‌ی دوم، چیزهایی که هر چی بهتر باشن، مشتری راضی‌تره، مثل سرعت؛ و لایه‌ی سوم، غافلگیری‌های کوچیکی که مشتری انتظارشون رو نداره و خوشحالش می‌کنن. رضایت مشتری، از مقایسه‌ی انتظار با تجربه ساخته می‌شه؛ پس مدیریت انتظار، یعنی از اول، قول درست بدید، بعد کمی بهتر از قول، عمل کنید. و انتظارها، با زمان، بالا می‌رن؛ چیزی که دیروز غافلگیری بود، فردا یه انتظار پایه‌ست.

یه مسیر تاکسی

یه تاکسی می‌گیرید. انتظار دارید سالم برسید؛ این‌قدر بدیهیه که حتی بهش فکر نمی‌کنید. اگه برسید، هیچ‌کس از راننده تشکر ویژه نمی‌کنه؛ ولی اگه تصادف کنه، همه‌چیز خراب شده. بعد، چیزهایی هست که می‌سنجید: کرایه منصفانه بود؟ راننده مودب بود؟ زود رسیدیم؟ هر چی بهتر، راضی‌تر.

و یه وقتی، یه چیزی پیش میاد که اصلا انتظارش رو نداشتید؛ مثلا راننده، یه بطری آب خنک تعارف می‌کنه. این، شما رو غافلگیر می‌کنه و یادتون می‌مونه. این سه جور انتظار، کل این درسه. توی درس قبل دیدیم مشتری کجاها با ما برخورد داره؛ اینجا، می‌بینیم توی هر برخورد، چی انتظار داره.

در یه جمله

مشتری، از هر کسب‌وکاری، انتظار داره زود جوابش رو بدن، قولی که می‌دن درست باشه، باهاش با احترام رفتار بشه، همه‌چیز روشن و بی‌غافلگیری باشه، و اگه مشکلی پیش اومد، بی پاس‌کاری حل بشه.

این پنج تا، تقریبا توی هر کسب‌وکاری، از نونوایی تا بانک و فروشگاه آنلاین، یکی‌ان. جزئیاتشون فرق می‌کنه؛ مثلا «سریع» برای یه رستوران یعنی چند دقیقه، و برای یه کارگاه نجاری، شاید چند روز. ولی اصلشون، یکیه.

انتظارهای ناگفته

بیشتر انتظارهای مشتری، به زبون نمیان. هیچ مشتری‌ای، اول خرید نمی‌گه «انتظار دارم بسته سالم برسه» یا «انتظار دارم بهم دروغ نگید». این‌ها، از نظر مشتری، بدیهی‌ان. ولی همین بدیهی بودن، باعث می‌شه کسب‌وکارها، گاهی فراموششون کنن.

مشکل اینجاست که وقتی یه انتظار ناگفته برآورده نشه، مشتری، معمولا چیزی نمی‌گه؛ فقط ناراضی می‌شه و می‌ره. برای همین، باید این انتظارها رو، خودتون پیدا کنید و بنویسید؛ پیش از اینکه یه مشتری، با رفتنش، بهتون یاد بده.

سه لایه‌ی انتظار

یه راه ساده برای فکر کردن به انتظارها، اینه که اون‌ها رو سه لایه ببینید. لایه‌ی اول، چیزهایی‌ان که باید باشن؛ مثل رسیدن سالم توی تاکسی. لایه‌ی دوم، چیزهایی‌ان که هر چی بهتر باشن، بهتره؛ مثل سرعت و قیمت. لایه‌ی سوم، غافلگیری‌هایی‌ان که مشتری انتظارشون رو نداره؛ مثل آب خنک.

این ایده، توی یه مدل معروف به اسم Kano Model، یعنی مدل کانو، آمده؛ ولی لازم نیست اسمش رو یادتون بمونه. همین سه لایه کافیه. نکته‌ی مهمش، اینه که هر لایه، یه جور کار می‌خواد.

لایه‌ی اول: باید باشه

لایه‌ی اول، چیزهایی‌ان که مشتری، بدیهی می‌دونه: جنس سالم باشه، قیمت همونی باشه که گفتید، سفارش اشتباه نرسه، و با احترام رفتار بشه. اگه این‌ها باشن، مشتری راضی نمی‌شه؛ فقط ناراضی نمی‌شه. ولی اگه نباشن، حتی اگه بقیه‌چیز عالی باشه، مشتری ناراضی می‌شه.

اشتباه رایج اینه که کسب‌وکارها، برای غافلگیری کردن مشتری هزینه می‌کنن، در حالی که لایه‌ی اول، هنوز کامل نیست. یه هدیه‌ی کوچیک توی بسته، اگه بسته‌ی اصلی، اشتباه یا خراب برسه، هیچ کمکی نمی‌کنه. اول، این لایه رو بی‌نقص کنید.

لایه‌ی دوم: هر چی بهتر، بهتر

لایه‌ی دوم، چیزهایی‌ان که مشتری، به‌طور مستقیم، می‌سنجه و مقایسه می‌کنه: چقدر زود جواب گرفت، چقدر زود جنس رسید، قیمت چقدر منصفانه بود، و چقدر کار راحت بود. هر چی این‌ها بهتر باشن، مشتری راضی‌تره.

این لایه، جاییه که معمولا رقابت اتفاق می‌افته. مشتری، شما رو با بقیه مقایسه می‌کنه: «این یکی، یه روزه می‌رسونه؛ اون یکی، سه روزه». لازم نیست توی همه‌ی این‌ها بهترین باشید؛ ولی بهتره بدونید مشتری‌هاتون، کدوم رو بیشتر می‌سنجن، و توی همون، خوب باشید.

لایه‌ی سوم: غافلگیری

لایه‌ی سوم، چیزهای کوچیکیه که مشتری اصلا انتظارشون رو نداره: یه یادداشت دست‌نویس، یه نمونه‌ی رایگان کوچیک، یادآوری اینکه دفعه‌ی قبل چی دوست داشت، یا یه تماس که بپرسه همه‌چیز خوبه. اگه نباشن، کسی ناراحت نمی‌شه؛ ولی اگه باشن، خوشحال می‌شه و یادش می‌مونه.

این لایه، چیزیه که مشتری درباره‌ش برای بقیه تعریف می‌کنه. ولی فقط وقتی کار می‌کنه که دو لایه‌ی قبلی، درست باشن. غافلگیری، روی یه تجربه‌ی خوب، می‌درخشه؛ روی یه تجربه‌ی بد، فقط حس تعارف و فریب می‌ده.

انتظار اول: جواب سریع

تقریبا هر مشتری‌ای، انتظار داره زود جواب بگیره. ولی «زود»، برای هر کسب‌وکاری، یه معنی داره. برای یه رستوران تلفنی، یعنی همون لحظه. برای یه فروشگاه آنلاین، شاید چند ساعت. برای یه شرکت ساختمانی، شاید یه روز. چیزی که مهمه، اینه که مشتری، بیشتر از چیزی که منطقیه، منتظر نمونه.

یه کار ساده: بگید کی جواب می‌دید. «تا آخر همین روز جواب می‌دیم» یا «تا دو روز کاری». وقتی مشتری می‌دونه کی جواب می‌گیره، انتظارش، روشن و قابل‌تحمل می‌شه. و بعد، سر همون وقت، یا زودتر، جواب بدید.

انتظار دوم: قول درست

مشتری، انتظار داره چیزی که بهش گفته شده، درست باشه: قیمت، زمان تحویل، ویژگی‌های جنس، و هر قول دیگه‌ای. اگه یه قول شکسته بشه، حتی اگه کوچیک باشه، مشتری، به بقیه‌ی قول‌هاتون هم شک می‌کنه.

برای همین، قولی ندید که مطمئن نیستید می‌تونید نگهش دارید. اگه نمی‌دونید جنس کی می‌رسه، نگید «فردا»؛ بگید «معمولا دو تا سه روز، و اگه زودتر شد، خبرتون می‌کنم». قول کوچیک و درست، از قول بزرگ و شکسته، خیلی بهتره.

انتظار سوم: احترام

مشتری، انتظار داره باهاش مودبانه رفتار بشه؛ وقتش ارزش داشته باشه؛ به حرفش گوش داده بشه؛ و فرقی نکنه که یه خرید کوچیک کرده یا بزرگ. هیچ‌کس، دوست نداره حس کنه یه مزاحمه، یا فقط یه شماره توی صف.

احترام، توی چیزهای کوچیک دیده می‌شه: یه سلام، صدا زدن با اسم، معطل نکردن بی‌دلیل، و جواب دادن به سوال، حتی اگه مشتری چیزی نخره. هیچ‌کدوم هزینه ندارن؛ ولی نبودنشون، خیلی زود حس می‌شه.

انتظار چهارم: روشنی و بی‌غافلگیری

مشتری، انتظار داره پیش از تصمیم، همه‌چیز رو بدونه: قیمت کامل، زمان، شرایط پس دادن، و هر چیز مهم دیگه. غافلگیری‌های بد، مثل یه هزینه‌ی تازه آخر کار، یا یه شرط که توی ریزنویس پنهان شده بود، اعتماد رو خراب می‌کنن.

قاعده‌ی ساده: هر چیزی که مشتری، اگه بعدا بفهمه، ناراحت می‌شه، رو از اول بگید. اگه هزینه‌ی ارسال هست، از اول بگید. اگه پس دادن، شرط داره، از اول بگید. روشنی، شاید یه کم از فروش‌های عجولانه رو کم کنه، ولی مشتری‌هایی که می‌مونن، با اعتماد می‌مونن.

انتظار پنجم: حل مشکل بی پاس‌کاری

وقتی مشکلی پیش میاد، مشتری انتظار داره یه نفر، مسئولیتش رو بگیره و تا آخر، پیگیری کنه. چیزی که بیشتر از همه آزارش می‌ده، اینه که هر کسی، اون رو به یکی دیگه پاس بده، و هر بار، مجبور بشه ماجرا رو از اول تعریف کنه.

رسیدگی خوب به مشکل، چند ویژگی داره: راه گفتن مشکل، راحت و روشنه؛ جواب، زود میاد؛ بررسی، منصفانه و بی‌طرفه؛ مشتری، در جریان پیشرفت کار قرار می‌گیره؛ و آخرش، نتیجه بهش گفته می‌شه. این‌ها، همون انتظارهای پایه‌ی هر مشتری، موقع مشکلن.

انصاف

مشتری‌ها، انتظار دارن با همه، منصفانه رفتار بشه. اگه بفهمن یه مشتری دیگه، برای همون جنس، قیمت کمتری داده، یا یکی دیگه، چون آشنا بوده، زودتر کارش انجام شده، حس بی‌انصافی می‌کنن؛ حتی اگه خودشون، ضرری نکرده باشن.

انصاف، یعنی قانون‌ها برای همه یکی باشن، و اگه استثنایی هست، دلیلش روشن باشه. مثلا اگه به مشتری‌های قدیمی تخفیف می‌دید، این رو روشن بگید، تا مشتری تازه هم بدونه که اگه بمونه، اون هم بهش می‌رسه.

حریم و اطلاعات

مشتری، انتظار داره اطلاعاتی که بهتون داده، مثل شماره، آدرس، یا مشکلی که داشته، پیش شما امانت بمونه. نباید به کسی داده بشه، نباید برای تبلیغ‌های ناخواسته استفاده بشه، و نباید جایی نوشته بشه که هر کسی ببینه.

این انتظار، خیلی وقت‌ها، تا وقتی شکسته نشده، دیده نمی‌شه. ولی وقتی مشتری، از یه شماره‌ی ناشناس، پیامک تبلیغاتی می‌گیره و می‌فهمه شماره‌ش از کجا رفته، اعتمادش، یه‌جا، از بین می‌ره.

شنیده شدن

یه انتظار دیگه، که کمتر بهش فکر می‌شه، شنیده شدنه. مشتری، وقتی یه پیشنهاد یا نظر می‌ده، انتظار داره حداقل شنیده بشه؛ حتی اگه عملی نشه. وقتی نظر می‌ده و هیچ جوابی نمی‌گیره، حس می‌کنه حرفش، به یه دیوار خورده.

یه جواب ساده، مثل «ممنون که گفتید، بررسیش می‌کنیم»، و بعدا، اگه عملی شد، یه خبر کوتاه، این انتظار رو برآورده می‌کنه. و مشتری‌ای که حس کنه شنیده شده، معمولا، دفعه‌ی بعد هم نظر می‌ده؛ و این، برای کسب‌وکار، یه گنجه.

رضایت، یعنی فاصله‌ی انتظار و تجربه

رضایت مشتری، یه چیز مطلق نیست؛ از مقایسه ساخته می‌شه. مشتری، تجربه‌ای که داشته رو، با چیزی که انتظار داشته، مقایسه می‌کنه. اگه تجربه، بهتر از انتظار باشه، راضیه؛ اگه بدتر باشه، ناراضیه؛ حتی اگه تجربه، به‌طور کلی، خوب بوده باشه.

این یعنی دو راه برای بالا بردن رضایت هست: بهتر کردن تجربه، یا درست کردن انتظار. هر دو مهمن. کسب‌وکاری که تجربه‌ی خوبی می‌ده، ولی انتظار خیلی بالایی ساخته، ممکنه مشتری‌های ناراضی داشته باشه.

انتظارها از کجا میان

انتظارهای مشتری، از چند جا میان: از قول‌هایی که خودتون دادید، توی آگهی و سایت و حرف فروشنده؛ از تجربه‌های قبلی خودش با شما؛ از حرف بقیه، مثل نظرها و معرفی دوست؛ و از تجربه‌ش با کسب‌وکارهای دیگه، حتی توی زمینه‌های کاملا متفاوت.

این آخری، خیلی مهمه. مشتری‌ای که از یه فروشگاه آنلاین بزرگ، یه‌روزه جنس گرفته، از شما هم، ناخودآگاه، همین انتظار رو داره؛ حتی اگه شما یه مغازه‌ی کوچیکید. شما نمی‌تونید همه‌ی این انتظارها رو کنترل کنید، ولی می‌تونید بدونید از کجا میان.

انتظار رو خودتون بسازید

بخشی از انتظار مشتری، دست شماست: قول‌هایی که می‌دید. اگه این قول‌ها رو روشن و درست بدید، انتظار مشتری، درست ساخته می‌شه. به این کار، Managing Expectations، یعنی مدیریت انتظار، می‌گن.

مثلا اگه روی سایت بنویسید «ارسال، دو تا سه روز کاری»، مشتری‌ای که روز سوم جنس رو می‌گیره، راضیه. ولی اگه چیزی ننویسید، و مشتری، به خاطر تجربه‌ش با جای دیگه، یه روزه انتظار داشته باشه، همون روز سوم، ناراضیه. همون تجربه، دو نتیجه‌ی متفاوت.

قول درست، عمل کمی بهتر

یه قاعده‌ی معروف هست: کمتر قول بدید، بیشتر انجام بدید. به انگلیسی، بهش Under-promise, Over-deliver می‌گن. یعنی قولی بدید که مطمئنید می‌تونید نگهش دارید، و بعد، کمی بهتر از اون، عمل کنید؛ مثلا یه روز زودتر برسونید.

ولی این قاعده، یه حد داره. اگه خیلی کم قول بدید، مثلا بگید «دو هفته» در حالی که معمولا دو روزه، ممکنه مشتری، اصلا شما رو انتخاب نکنه و بره سراغ رقیبی که قول بهتری داده. قول، باید راست و منطقی باشه؛ نه خیلی بالا، نه خیلی پایین.

انتظارها، با زمان بالا می‌رن

انتظارها، ثابت نمی‌مونن. چیزی که دیروز یه غافلگیری بود، امروز یه انتظار معمولیه، و فردا، یه انتظار پایه. مثلا یه روزی، پیگیری آنلاین سفارش، یه چیز خاص بود؛ امروز، خیلی‌ها انتظارش رو دارن، و اگه نباشه، ناراضی می‌شن.

این یعنی کار بهتر کردن تجربه، هیچ‌وقت تموم نمی‌شه. غافلگیری‌های امروزتون، کم‌کم، به لایه‌ی دوم و بعد، لایه‌ی اول می‌رن؛ و باید غافلگیری‌های تازه‌ای پیدا کنید. این، خسته‌کننده به نظر میاد، ولی برای همه‌ی رقیب‌ها هم همینه.

همه، یه انتظار ندارن

مشتری‌های مختلف، انتظارهای مختلفی دارن. یه آدم جوون و عجول، شاید بیشتر از همه، سرعت رو بخواد؛ یه آدم مسن‌تر، شاید بیشتر، صبر و توضیح. یه مشتری شرکتی، شاید فاکتور دقیق؛ یه مشتری خونگی، شاید قیمت پایین.

برای همین، بهتره بدونید مشتری‌های اصلی‌تون کیان، و اون‌ها، بیشتر از همه، چی می‌خوان. لازم نیست برای همه، همه‌چیز رو عالی کنید؛ بهتره برای گروه اصلی‌تون، مهم‌ترین انتظارهاشون رو، خیلی خوب برآورده کنید.

وقتی انتظار، زیادیه

گاهی یه مشتری، انتظاری داره که منطقی یا شدنی نیست: مثلا می‌خواد یه کار یه‌هفته‌ای، توی یه روز انجام بشه، یا قیمتی می‌خواد که با هزینه‌ها جور نیست. اینجا، تسلیم شدن به هر انتظاری، کار درستی نیست.

کار درست، اینه که با احترام و روشنی، بگید چی شدنیه و چرا. مثلا: «این کار، معمولا سه روز طول می‌کشه، چون باید خشک بشه؛ اگه زودتر بخواید، کیفیتش پایین میاد». بیشتر مشتری‌ها، وقتی دلیل رو بفهمن، انتظارشون رو درست می‌کنن.

نه گفتن، بی خراب کردن رابطه

گاهی باید به یه خواسته‌ی مشتری، نه بگید. نه گفتن، اگه درست انجام بشه، رابطه رو خراب نمی‌کنه. سه چیز کمک می‌کنه: دلیل روشن بیارید؛ نشون بدید که خواسته‌ش رو فهمیدید؛ و یه راه دیگه پیشنهاد بدید.

مثلا: «متوجهم که امروز لازمش دارید؛ امروز نمی‌تونیم، چون جنس توی انباره؛ ولی می‌تونم فردا صبح اول وقت، براتون بفرستم، یا اگه بخواید، یه جای دیگه که همین امروز داره رو معرفی کنم». این نه، مشتری رو ناامید نمی‌کنه؛ حتی ممکنه اعتمادش رو بیشتر کنه.

انتظار، بعد از یه اشتباه

وقتی یه اشتباه پیش میاد، انتظار مشتری، عوض می‌شه. حالا، دیگه فقط حل مشکل رو نمی‌خواد؛ می‌خواد بدونه که اشتباه پذیرفته شده، که کسی پیگیریش می‌کنه، و که دوباره پیش نمیاد. گاهی هم، یه جبران کوچیک، برای وقت و دردسری که کشیده.

یه عذرخواهی کوتاه و واقعی، یه راه‌حل سریع، و یه توضیح که «این کار رو کردیم که دیگه پیش نیاد»، معمولا این انتظار رو برآورده می‌کنه. مشتری‌ای که این رو ببینه، گاهی از قبل از اشتباه، وفادارتر می‌شه.

برای کسب‌وکار کوچیک

کسب‌وکار کوچیک، نمی‌تونه توی همه‌چیز، با بزرگ‌ها رقابت کنه؛ مثلا شاید نتونه یه‌روزه بفرسته، یا بیست‌وچهار ساعته جواب بده. ولی می‌تونه توی چیزهایی که بزرگ‌ها، کمتر خوبن، عالی باشه: احترام، شنیدن، شخصی بودن، و حل مشکل بی پاس‌کاری.

مهم اینه که انتظار رو درست بسازید. اگه یه‌روزه نمی‌فرستید، روشن بگید «سه روزه»، و اون رو نگه دارید. مشتری‌ای که می‌دونه با یه کسب‌وکار کوچیک طرفه، معمولا صبورتره؛ به شرطی که از اول، روشن بدونه چی در انتظارشه.

انتظارها، توی خرید آنلاین

توی خرید آنلاین، چند انتظار خاص هست: عکس و توضیح، با جنس واقعی یکی باشه؛ مشتری بتونه سفارشش رو پیگیری کنه؛ پیامک یا ایمیل، تایید کنه که سفارش ثبت شده؛ و پس دادن، روشن و شدنی باشه.

بزرگ‌ترین منبع نارضایتی توی خرید آنلاین، معمولا فاصله‌ی عکس با واقعیته. مشتری، از روی عکس، یه انتظار می‌سازه؛ اگه جنس، با عکس فرق داشته باشه، حتی اگه خوب باشه، ناراضی می‌شه. عکس واقعی و توضیح دقیق، بهترین راه مدیریت انتظار توی فروش آنلاینه.

حدس نزنید، بپرسید

بهترین راه فهمیدن انتظار مشتری، پرسیدنه، نه حدس زدن. خیلی وقت‌ها، چیزی که فکر می‌کنیم برای مشتری مهمه، با چیزی که واقعا براش مهمه، فرق داره. مثلا شاید فکر کنید قیمت از همه مهم‌تره، ولی مشتری‌هاتون، بیشتر به سرعت جواب اهمیت بدن.

یه سوال ساده، از چند مشتری: «وقتی از جایی مثل ما خرید می‌کنید، چی از همه براتون مهم‌تره؟». جواب‌ها رو بنویسید و ببینید کدوم، تکرار می‌شه. همین چند جواب، از هر حدسی، دقیق‌تره.

سنجیدن انتظار و رضایت

برای اینکه بفهمید انتظارها برآورده می‌شن یا نه، بعد از یه خرید یا حل یه مشکل، یه سوال کوتاه بپرسید: «این تجربه، از چیزی که انتظار داشتید، بهتر بود، همون‌قدر، یا بدتر؟». این سوال، مستقیم، همون فاصله‌ی انتظار و تجربه رو می‌سنجه.

اگه جواب‌های «بدتر» زیاد باشه، یا تجربه بده، یا انتظار، بیش از حد ساخته شده. با پرسیدن یه سوال دوم، «چی می‌تونست بهتر باشه؟»، می‌فهمید کدوم. این دو سوال، از هر پرسش‌نامه‌ی طولانی، مفیدترن.

انتظارها رو بنویسید و به همه بگید

وقتی انتظارهای اصلی مشتری‌هاتون رو پیدا کردید، اون‌ها رو یه جا بنویسید؛ مثلا روی یه برگه کنار صندوق، یا اول یه دفترچه که همه‌ی کارکنان می‌بینن. هر خط، یه انتظار و یه قول: «جواب پیام، تا آخر همون روز»، «قیمت کامل، پیش از کار»، «اگه دیر شد، خودمون خبر می‌دیم».

این برگه، دو تا کار می‌کنه: هم یادآوری می‌کنه که هر روز، به چی باید برسید، و هم به هر کارمند تازه، توی چند دقیقه، یاد می‌ده که مشتری‌های شما، چی انتظار دارن. یه برگه‌ی ساده، از کلی توضیح شفاهی، ماندگارتره.

چند واژه

Customer Expectations، یعنی انتظارات مشتری. Managing Expectations، یعنی مدیریت انتظار: درست ساختن انتظار، با قول درست. Under-promise, Over-deliver، یعنی کمتر قول بده، بیشتر انجام بده. Kano Model، یعنی مدل کانو: همون سه لایه‌ی باید باشه، هر چی بهتر، و غافلگیری.

Customer Satisfaction، یعنی رضایت مشتری: نتیجه‌ی مقایسه‌ی انتظار و تجربه. Customer Delight، یعنی شگفت‌زده کردن مشتری: همون لایه‌ی سوم. این واژه‌ها، توی درس‌های بعدی این مسیر، به‌خصوص ایستگاه رضایت و وفاداری، دوباره میان.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «مشتری چه انتظاری داره»:

مشتری، از هر کسب‌وکاری، جواب سریع، قول درست، احترام، اطلاعات روشن و بی‌غافلگیری، و حل مشکل بی پاس‌کاری رو انتظار داره؛ معمولا بی اینکه بگه. انتظارها سه لایه دارن: باید باشه، هر چی بهتر، و غافلگیری. رضایت، از مقایسه‌ی انتظار و تجربه ساخته می‌شه؛ پس قول درست بدید، کمی بهتر عمل کنید، و یادتون باشه انتظارها، با زمان بالا می‌رن.

چند باور رایج

  • «مشتری خودش می‌گه چی می‌خواد.» بیشتر انتظارها، ناگفته‌ان.
  • «غافلگیری، از همه مهم‌تره.» اول، لایه‌ی باید باشه.
  • «قول بزرگ، مشتری بیشتر میاره.» قول شکسته، مشتری رو می‌بره.
  • «هر انتظاری رو باید قبول کرد.» با احترام و دلیل، نه بگید.
  • «انتظارها، ثابتن.» با زمان، بالا می‌رن.

یه مثال

یه تعمیرگاه لوازم خونگی، خوب کار می‌کرد، ولی مشتری‌هاش، اغلب ناراضی بودن. صاحبش، تعجب کرده بود: تعمیرها درست بود و قیمت‌ها هم منصفانه. یه روز، از چند مشتری پرسید چی ناراحتشون کرده. تقریبا همه، یه چیز گفتن: «گفتید فردا آماده‌ست، ولی سه روز طول کشید، و کسی هم خبر نداد».

تعمیرها، معمولا واقعا سه روز طول می‌کشید؛ ولی کسی که جنس رو تحویل می‌گرفت، برای اینکه مشتری رو نگه داره، همیشه می‌گفت «فردا». صاحب تعمیرگاه، یه قانون گذاشت: همیشه بگید «سه روز کاری»، و اگه زودتر آماده شد، زنگ بزنید. هیچ چیزی توی خود تعمیر عوض نشد؛ ولی نارضایتی‌ها، تقریبا تموم شد، و چند نفر هم، از اینکه «زودتر از قول آماده شد»، تعریف کردن.

تمرین امروز

امروز، انتظارهای مشتری‌هاتون رو، روی کاغذ بیارید.

  1. سه ستون بکشید: باید باشه، هر چی بهتر، غافلگیری.
  2. برای کسب‌وکار خودتون، زیر هر ستون، سه چیز بنویسید.
  3. ستون اول رو یکی‌یکی بخونید: همه‌شون، همیشه درستن؟
  4. یه قول که می‌دید ولی گاهی نگه نمی‌دارید رو پیدا کنید.
  5. اون قول رو، طوری بازنویسی کنید که همیشه بتونید نگهش دارید.

با این درس، ایستگاه اول مسیر ارتباط با مشتری تموم می‌شه؛ ایستگاه بعدی، از اولین تماس تا خریده.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • انتظارهای پایه: جواب سریع، قول درست، احترام، اطلاعات روشن، حل مشکل بی پاس‌کاری.
  • سه لایه: باید باشه، هر چی بهتر، غافلگیری.
  • رضایت، از مقایسه‌ی انتظار و تجربه ساخته می‌شه.
  • قول درست بدید، کمی بهتر از قول عمل کنید.
  • غافلگیری دیروز، انتظار پایه‌ی فرداست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس