آموزشارتباط با مشتری

درس ۴ از ۳۰، بازاریابی، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

نقطه‌های تماس با مشتری

جواب کوتاه

نقطه‌ی تماس، هر جاییه که مشتری با کسب‌وکار شما برخورد داره و یه تصویری ازش می‌گیره؛ به انگلیسی بهش Touchpoint، یعنی نقطه‌ی تماس، می‌گن. این نقطه‌ها، سه بخش دارن: پیش از خرید، مثل آگهی، صفحه‌ی اینستاگرام، نظرهای بقیه، سایت و تابلو؛ موقع خرید، مثل تلفن، پیام، فروشنده، صفحه‌ی پرداخت و صف؛ و بعد از خرید، مثل بسته، فاکتور، پیام پیگیری، پشتیبانی و پس دادن جنس. هر کدوم از این نقطه‌ها، یه لحظه‌ست که مشتری، درباره‌ی شما قضاوت می‌کنه؛ و مشتری، معمولا از ضعیف‌ترین نقطه، بیشتر از بقیه یادش می‌مونه. کار شما، اینه که همه‌ی نقطه‌ها رو یه جا بنویسید، از نگاه مشتری امتحانشون کنید، و اول ضعیف‌ترین‌ها رو درست کنید. همه‌ی نقطه‌ها، باید یه صدا و یه قول داشته باشن.

یه شب مهمونی

یه مهمونی رو تصور کنید که دعوتید. اول، یه کارت دعوت یا یه پیام می‌گیرید؛ از همونجا، یه حسی پیدا می‌کنید. بعد، در خونه رو می‌زنید و یکی بازش می‌کنه. بعد خوش‌آمدگویی، بعد شام، بعد گپ، و آخر شب، بدرقه دم در. فرداش، اگه کسی ازتون بپرسه مهمونی چطور بود، از همین لحظه‌ها حرف می‌زنید.

اگه همه‌چیز عالی بود ولی دم در، کسی خداحافظی نکرد، احتمالا همون یادتون می‌مونه. کسب‌وکار هم، برای مشتری، دقیقا همین‌طوره: یه سری لحظه. به این لحظه‌ها، نقطه‌های تماس می‌گن. توی درس قبل دیدیم یه مشتری چقدر می‌ارزه؛ اینجا، می‌بینیم کجاها می‌شه نگهش داشت، یا از دستش داد.

نقطه‌ی تماس، در یه جمله

نقطه‌ی تماس، هر جاییه که مشتری، با کسب‌وکار شما برخورد داره و یه تیکه از تصویرش درباره‌ی شما ساخته می‌شه. به انگلیسی، بهش Touchpoint، یعنی نقطه‌ی تماس، می‌گن.

این برخورد، می‌تونه مستقیم باشه، مثل حرف زدن با فروشنده؛ یا غیرمستقیم، مثل خوندن نظر یه مشتری دیگه درباره‌ی شما. می‌تونه حضوری باشه، یا آنلاین. می‌تونه با آدم باشه، یا با یه کاغذ و یه صفحه. هر چیزی که مشتری می‌بینه، می‌شنوه یا لمس می‌کنه و به شما ربط داره، یه نقطه‌ی تماسه.

سه بخش سفر مشتری

برای اینکه نقطه‌های تماس رو راحت‌تر پیدا کنید، سفر مشتری رو به سه بخش تقسیم کنید: پیش از خرید، یعنی وقتی هنوز داره آشنا می‌شه و تصمیم می‌گیره؛ موقع خرید، یعنی وقتی داره می‌خره؛ و بعد از خرید، یعنی وقتی جنس یا خدمت رو گرفته و ازش استفاده می‌کنه.

هر بخش، نقطه‌های خودش رو داره. خیلی از کسب‌وکارها، فقط روی بخش وسط، یعنی موقع خرید، کار می‌کنن. ولی بخش اول، تعیین می‌کنه که اصلا مشتری میاد یا نه؛ و بخش آخر، تعیین می‌کنه که برمی‌گرده یا نه.

پیش از خرید

پیش از خرید، مشتری هنوز شما رو کامل نمی‌شناسه و داره تصمیم می‌گیره. نقطه‌های تماس این بخش، معمولا این‌ها هستن: آگهی، صفحه‌ی شبکه‌های اجتماعی، نتیجه‌ی جستجو، نظرهای بقیه، سایت، تابلوی مغازه، و حرف یه دوست.

نکته‌ی مهم این بخش، اینه که خیلی از این نقطه‌ها، دست شما نیستن؛ مثل نظر یه مشتری دیگه، یا حرف یه دوست. ولی اثرشون، خیلی زیاده. تنها راه اثر گذاشتن روی این‌ها، تجربه‌ی خوبیه که به مشتری‌های قبلی دادید.

آگهی و پست

آگهی و پست‌های شبکه‌های اجتماعی، معمولا اولین نقطه‌ی تماس خیلی از آدم‌هان. چیزی که اینجا گفته می‌شه، یه قوله؛ و همه‌ی نقطه‌های بعدی، با همین قول مقایسه می‌شن. اگه آگهی بگه «ارسال یه‌روزه» و بسته سه روز بعد برسه، نقطه‌ی بعدی، خراب شده، حتی اگه به‌تنهایی بد نبود.

پس آگهی، فقط یه ابزار جذب نیست؛ یه انتظار می‌سازه. بهتره آگهی، کمی کمتر از چیزی که واقعا می‌دید، قول بده؛ تا نقطه‌های بعدی، از انتظار مشتری، بهتر باشن، نه بدتر.

نظر بقیه

امروز، خیلی از آدم‌ها، پیش از خرید از یه جای تازه، نظر بقیه رو می‌خونن: روی نقشه، توی سایت، زیر پست‌ها. این نظرها، یه نقطه‌ی تماس خیلی قوی‌ان، چون از زبون آدم‌هایی‌ان که چیزی برای فروش ندارن.

شما نمی‌تونید این نظرها رو بنویسید، و نباید هم بنویسید. ولی می‌تونید دو کار بکنید: به همه‌ی نظرها، به‌خصوص نظرهای بد، با احترام و راه‌حل جواب بدید؛ و از مشتری‌های راضی، با ادب بخواید که تجربه‌شون رو بنویسن. طرز جواب شما به یه نظر بد، خودش یه نقطه‌ی تماس دیگه‌ست.

سایت و صفحه‌ها

سایت یا صفحه‌ی کسب‌وکار، جاییه که خیلی‌ها، پیش از تصمیم، بهش سر می‌زنن تا اطلاعات بیشتری بگیرن: قیمت، ساعت کاری، آدرس، نمونه‌ی کار، و راه تماس. اگه این اطلاعات، پیدا نشه یا قدیمی باشه، مشتری گیج می‌شه و معمولا، می‌ره.

یه سایت کند، یه شماره‌ی تلفن قدیمی، یا یه ساعت کاری اشتباه، هر کدوم، یه نقطه‌ی تماس خرابن. خبر خوب اینه که درست کردنشون، معمولا ساده و ارزونه. یه بار، همه‌ی اطلاعات صفحه‌هاتون رو، مثل یه غریبه، بخونید.

تابلو و ورودی

برای کسب‌وکار حضوری، تابلو و ورودی، اولین نقطه‌ی تماس فیزیکی‌ان. یه تابلوی خوانا، یه ورودی تمیز، و یه در که معلومه باز یا بسته‌ست، کار ساده‌ای به نظر میان؛ ولی همین‌ها، تعیین می‌کنن که یه رهگذر، وارد بشه یا نه.

یه تمرین ساده: از اون طرف خیابون، به مغازه‌تون نگاه کنید. معلومه چی می‌فروشید؟ معلومه بازه؟ معلومه از کجا باید وارد شد؟ اگه جواب هر کدوم «نه» باشه، یه نقطه‌ی تماس ارزون، برای بهتر کردن پیدا کردید.

موقع خرید

بخش دوم، موقع خریده؛ لحظه‌ای که مشتری تصمیمش رو گرفته و می‌خواد کار رو تموم کنه. نقطه‌های تماس این بخش: تلفن، پیام، فروشنده، صف، صفحه‌ی سفارش و پرداخت، و هر سوالی که این وسط پیش میاد.

این بخش، معمولا کوتاهه، ولی خیلی حساسه. مشتری‌ای که تصمیمش رو گرفته، اگه اینجا به یه مانع بخوره، مثلا یه فرم سخت، یه پرداخت که کار نمی‌کنه، یا یه فروشنده‌ی بی‌حوصله، خیلی راحت، پشیمون می‌شه و می‌ره؛ با اینکه تقریبا خریده بود.

تلفن

تلفن، هنوز یکی از مهم‌ترین نقطه‌های تماسه؛ به‌خصوص برای سوال‌های فوری یا برای مشتری‌هایی که با پیام راحت نیستن. تلفنی که بوق می‌خوره و کسی برنمی‌داره، یا کسی که با بی‌حوصلگی جواب می‌ده، یه تصویر بد، در چند ثانیه، می‌سازه.

چند کار ساده، این نقطه رو خیلی بهتر می‌کنه: سر چند بوق جواب بدید؛ با یه سلام و اسم کسب‌وکار شروع کنید؛ اگه جواب رو ندارید، بگید کی زنگ می‌زنید و زنگ بزنید؛ و اگه ساعت کاری تموم شده، یه پیام ضبط‌شده بذارید که بگه کی می‌شه تماس گرفت.

پیام و چت

پیام‌رسان‌ها و چت سایت، امروز برای خیلی‌ها، اولین راه پرسیدنن. مشتری، پیام می‌ده و منتظر می‌مونه. هر دقیقه که می‌گذره، احتمال اینکه بره سراغ یکی دیگه، بیشتر می‌شه. پیامی که ساعت‌ها، بی‌جواب می‌مونه، یه نقطه‌ی تماس خیلی ضعیفه.

جواب خوب به پیام، سه ویژگی داره: زوده، به سوال اصلی جواب می‌ده، و قدم بعد رو روشن می‌کنه. اگه نمی‌تونید همیشه زود جواب بدید، یه پیام خودکار بذارید که بگه کی جواب می‌دید؛ و سر همون وقت، جواب بدید.

فروشنده و کارکنان

برای خیلی از کسب‌وکارها، مهم‌ترین نقطه‌ی تماس، یه آدمه: فروشنده، صندوقدار، یا کسی که جواب سوال‌ها رو می‌ده. مشتری، از برخورد این آدم، درباره‌ی کل کسب‌وکار قضاوت می‌کنه. یه فروشنده‌ی خسته و بی‌حوصله، می‌تونه زحمت یه تیم کامل رو، توی چند ثانیه، خراب کنه.

برای همین، کارکنانی که با مشتری کار می‌کنن، باید بدونن که خودشون، نقطه‌ی تماسن. یه سلام گرم، یه گوش دادن واقعی، و یه «اگه نمی‌دونم، می‌پرسم و خبرتون می‌کنم»، از هر جمله‌ی آماده‌ای، بهتره.

پرداخت

لحظه‌ی پرداخت، جاییه که خیلی از خریدها، آخرین لحظه، از دست می‌رن. فرمی که اطلاعات زیادی می‌خواد، هزینه‌ای که تازه اینجا معلوم می‌شه، یا یه درگاه پرداخت که کار نمی‌کنه، مشتری رو، درست پیش از تموم شدن خرید، فراری می‌ده.

قاعده‌ی ساده: پرداخت، باید کوتاه، روشن و بی‌غافلگیری باشه. مشتری، پیش از رسیدن به این لحظه، باید بدونه دقیقا چقدر می‌ده. و اگه یه بار پرداخت ناموفق بود، باید روشن بهش گفته بشه چی شد و پولش کجاست.

صف و انتظار

انتظار هم، یه نقطه‌ی تماسه؛ و معمولا، یه نقطه‌ی ضعیف. صف طولانی جلوی صندوق، انتظار پشت تلفن، یا منتظر موندن برای جواب یه پیام، همه، یه کم از صبر و حس خوب مشتری رو می‌گیرن.

اگه نمی‌تونید انتظار رو حذف کنید، حداقل روشنش کنید و قابل‌تحملش کنید: بگید چقدر طول می‌کشه، یه جای نشستن بذارید، یا یه کار کوچیک برای این مدت پیشنهاد بدید. انتظار روشن، خیلی کمتر از انتظار مبهم، آزار می‌ده.

بعد از خرید

بخش سوم، بعد از خریده؛ بخشی که خیلی از کسب‌وکارها، فراموشش می‌کنن. نقطه‌های تماس این بخش: بسته‌بندی و تحویل، فاکتور، پیام پیگیری، استفاده از جنس یا خدمت، پشتیبانی، و پس دادن یا عوض کردن.

این بخش، تعیین می‌کنه که مشتری برمی‌گرده یا نه، و به بقیه، چی می‌گه. یه خرید خوب، با یه تحویل بد، به یه خاطره‌ی بد تبدیل می‌شه. و یه خرید معمولی، با یه پشتیبانی عالی بعدش، می‌تونه به یه خاطره‌ی خوب تبدیل بشه.

بسته و تحویل

برای کسب‌وکار آنلاین، لحظه‌ی باز کردن بسته، اولین لحظه‌ایه که مشتری، واقعا شما رو لمس می‌کنه. یه بسته‌ی تمیز، سالم و مرتب، با یه یادداشت کوتاه، یه حس خوب می‌سازه. یه بسته‌ی له‌شده، یا جنسی که بی‌محافظ پرت شده، همه‌ی زحمت‌های قبلی رو، کم‌رنگ می‌کنه.

تحویل هم، یه نقطه‌ی تماسه: پیکی که مودبه، سر وقت میاد و اگه دیر می‌کنه خبر می‌ده، بخشی از تجربه‌ی شماست؛ حتی اگه کارمند شما نباشه. مشتری، فرقی بین شما و شرکت پست نمی‌ذاره.

فاکتور و رسید

فاکتور، شاید آخرین چیزی باشه که به‌عنوان نقطه‌ی تماس بهش فکر کنید؛ ولی هست. فاکتوری که روشنه، اسم جنس‌ها و قیمت‌ها رو درست داره، و هیچ هزینه‌ی غافلگیرکننده‌ای توش نیست، اعتماد رو قوی می‌کنه. فاکتوری که گیج‌کننده‌ست، یا عددهای تازه داره، شک می‌سازه.

یه کار ساده: یه بار، فاکتورتون رو مثل یه مشتری بخونید. معلومه چی خریدید؟ معلومه چرا این مبلغ؟ معلومه اگه سوالی دارید، به کی زنگ بزنید؟ اگه نه، همین‌جا یه نقطه‌ی تماس برای بهتر کردن هست.

پیام پیگیری

یه پیام کوتاه، چند روز بعد از خرید، مثل «رسید؟ راضی بودید؟ اگه سوالی بود، در خدمتیم»، یکی از ارزون‌ترین و موثرترین نقطه‌های تماسه. هم نشون می‌ده که شما، بعد از گرفتن پول هم، حواستون به مشتری هست؛ و هم اگه مشکلی بوده، زود می‌فهمید.

مهم اینه که این پیام، کوتاه و واقعی باشه، نه یه آگهی پنهان. اگه توی همین پیام، یه پیشنهاد فروش تازه بذارید، حس پیگیری، به حس فروش، تبدیل می‌شه.

وقتی کمک می‌خواد

لحظه‌ای که مشتری مشکلی داره و کمک می‌خواد، یکی از حساس‌ترین نقطه‌های تماسه. اینجا، مشتری معمولا ناراحت یا نگرانه، و طرز برخورد شما، می‌تونه این حس رو، به آرامش یا به عصبانیت تبدیل کنه.

چیزهایی که این لحظه رو خوب می‌کنن: راحت پیدا کردن راه کمک، اینکه لازم نباشه مشکل رو چند بار توضیح بده، اینکه یه نفر، مسئولیت حل رو بگیره، و اینکه مشتری، در جریان پیشرفت کار باشه. درس‌های ایستگاه «پس از خرید» این مسیر، کامل درباره‌ی همینه.

پس دادن و عوض کردن

پس دادن یا عوض کردن جنس، نقطه‌ایه که خیلی از کسب‌وکارها، دوست ندارن بهش فکر کنن؛ چون یعنی پول برمی‌گرده. ولی برای مشتری، این لحظه، یه آزمون بزرگه: آیا این کسب‌وکار، وقتی چیزی درست نبود، کنارمه یا نه؟

یه روند پس دادن روشن و آسون، ممکنه یه کم هزینه داشته باشه، ولی معمولا اعتماد زیادی می‌سازه؛ و مشتری‌هایی که می‌دونن پس دادن آسونه، راحت‌تر خرید می‌کنن. یه روند سخت و پر از بهونه، شاید امروز پول رو نگه داره، ولی مشتری رو برای همیشه، می‌بره.

نقطه‌های پنهون

بعضی نقطه‌های تماس، اونقدر کوچیک یا پنهونن که کسی بهشون فکر نمی‌کنه: صدای پیغام‌گیر تلفن، متن پیامک تایید سفارش، اسمی که روی صورت‌حساب بانکی مشتری می‌افته، یا ایمیلی که برای عوض کردن رمز می‌فرستید.

هر کدوم از این‌ها، یه لحظه‌ی کوچیکه که مشتری می‌بینه؛ و اگه بی‌روح، گیج‌کننده یا اشتباه باشه، یه کم از تصویر شما رو خراب می‌کنه. یه بار، دنبال این نقطه‌های پنهون بگردید؛ معمولا، چند تا پیدا می‌کنید که با چند دقیقه کار، خیلی بهتر می‌شن.

آدم‌ها، قوی‌ترین نقطه‌ها

بین همه‌ی نقطه‌های تماس، اونایی که یه آدم پشتشه، معمولا قوی‌ترین اثر رو دارن؛ چه خوب، چه بد. مشتری، یه صفحه‌ی بد سایت رو شاید زود فراموش کنه، ولی یه فروشنده‌ی بی‌ادب، یا یه پشتیبان که واقعا کمکش کرد، رو سال‌ها یادش می‌مونه.

برای همین، بهترین سرمایه‌گذاری روی نقطه‌های تماس، معمولا روی آدم‌هاست: اینکه بدونن چقدر مهمن، بدونن قول کسب‌وکار چیه، و اختیار داشته باشن که مشکل‌های کوچیک رو، خودشون حل کنن.

اوج، و آخرش

آدم‌ها، یه تجربه رو، دقیقه‌به‌دقیقه یادشون نمی‌مونه. بیشتر، دو تا لحظه یادشون می‌مونه: بهترین یا بدترین لحظه، و لحظه‌ی آخر. برای همین، توی مثال مهمونی، بدرقه‌ی دم در، این‌قدر مهمه.

این یعنی دو تا نقطه‌ی تماس، از بقیه مهم‌ترن: لحظه‌ای که می‌تونه اوج تجربه باشه، مثل باز کردن بسته یا حل یه مشکل؛ و لحظه‌ی آخر، مثل خداحافظی، پیام بعد از خرید، یا آخرین جواب پشتیبانی. اگه وقت و پولتون کمه، اول این دو تا رو عالی کنید.

ضعیف‌ترین حلقه

نقطه‌های تماس، مثل حلقه‌های یه زنجیرن؛ زنجیر، به اندازه‌ی ضعیف‌ترین حلقه‌ش، محکمه. ده تا نقطه‌ی عالی، با یه نقطه‌ی خیلی بد، معمولا به یه تجربه‌ی بد تبدیل می‌شن؛ چون اون نقطه‌ی بد، بیشتر از همه، یادش می‌مونه.

برای همین، بهتره پیش از اینکه یه نقطه‌ی خوب رو عالی کنید، یه نقطه‌ی بد رو معمولی کنید. مثلا پیش از اینکه برای بسته‌بندی لوکس هزینه کنید، مطمئن بشید تلفن، همیشه جواب داده می‌شه.

همه رو بنویسید

اولین قدم کار با نقطه‌های تماس، نوشتن همه‌شونه. یه برگه بردارید و سه ستون بکشید: پیش از خرید، موقع خرید، بعد از خرید. زیر هر کدوم، هر نقطه‌ای که به ذهنتون می‌رسه رو بنویسید؛ حتی کوچیک‌ترین‌ها.

بعد، از دو سه نفر از کارکنان یا دوستاتون هم بخواید فهرست رو کامل کنن. معمولا، هر کسی، نقطه‌هایی رو می‌بینه که بقیه ندیدن. یه فهرست کامل، شاید بیست یا سی نقطه داشته باشه؛ و این، طبیعیه.

از نگاه مشتری امتحان کنید

بعد از نوشتن فهرست، هر نقطه رو، از نگاه مشتری، امتحان کنید. به شماره‌ی خودتون زنگ بزنید؛ یه پیام بفرستید و زمان جواب رو بشمارید؛ یه سفارش آزمایشی بدید و بسته رو باز کنید؛ فاکتور رو بخونید.

کنار هر نقطه، یه نمره‌ی ساده بدید: خوب، معمولی، یا بد. لازم نیست دقیق باشه؛ مهم اینه که از نگاه مشتری باشه، نه از نگاه خودتون. معمولا، چند تا نقطه‌ی «بد» پیدا می‌شه که هیچ‌کس، تا حالا متوجهشون نشده بود.

یه جدول ساده

حالا یه جدول ساده بسازید با سه ستون: نقطه‌ی تماس، الان چطوره، و چطوری بهترش کنیم. این جدول، نقشه‌ی کار شماست. ردیف‌ها رو بر اساس اهمیت و آسونی مرتب کنید: اول نقطه‌های مهم که بدن و درست کردنشون آسونه.

هر هفته، یکی دو ردیف رو انجام بدید و علامت بزنید. بعد از چند ماه، می‌بینید که تجربه‌ی کلی مشتری، خیلی بهتر شده؛ بی اینکه هیچ تغییر بزرگ و گرونی لازم شده باشه. به یه نسخه‌ی کامل‌تر این جدول، Customer Journey Map، یعنی نقشه‌ی سفر مشتری، می‌گن.

هر نقطه، یه صاحب

توی کسب‌وکارهایی که چند نفر کار می‌کنن، یه مشکل رایج اینه که هر نقطه‌ی تماس، مال همه‌ست، و در نتیجه، مال هیچ‌کس. تلفن، مال کیه؟ صفحه‌ی اینستاگرام، مال کیه؟ پیام‌های بعد از خرید، مال کیه؟ اگه جواب روشن نباشه، معمولا هیچ‌کس، حواسش نیست.

یه کار ساده: کنار هر نقطه توی جدول، اسم یه نفر رو بنویسید که مسئولشه. این آدم، لازم نیست همه‌ی کار رو خودش انجام بده؛ ولی باید حواسش باشه که اون نقطه، همیشه درست کار می‌کنه.

همه‌ی نقطه‌ها، یه صدا

مشتری، همه‌ی نقطه‌های تماس رو، یه کسب‌وکار می‌بینه؛ نه چند تا بخش جدا. اگه صفحه‌ی اینستاگرام، خیلی خودمونی باشه، ولی پیام‌های پشتیبانی، خیلی خشک و رسمی، یا اگه آگهی یه قول بده و فروشنده یه چیز دیگه بگه، مشتری گیج می‌شه.

همه‌ی نقطه‌ها، باید یه صدا، یه ظاهر و یه قول داشته باشن. این، همون چیزیه که توی مسیر برندینگ، بهش «یکسانی» گفتیم. یه کار ساده: قول و لحن کسب‌وکار رو یه جا بنویسید، و هر کسی که مسئول یه نقطه‌ست، اون رو بخونه.

برای کسب‌وکار کوچیک

کسب‌وکار کوچیک، معمولا نقطه‌های تماس کمتری داره، و این، یه مزیته: راحت‌تر می‌شه همه‌شون رو دید و درست کرد. یه مغازه‌ی کوچیک، شاید فقط ده نقطه‌ی تماس داشته باشه؛ و صاحبش، می‌تونه توی یه هفته، همه رو امتحان کنه.

مهم‌ترین نقطه‌های یه کسب‌وکار کوچیک، معمولا این‌هان: نقشه و صفحه‌ها، تلفن و پیام، خود صاحب کار، و پیام بعد از خرید. اگه همین چند تا عالی باشن، از خیلی از کسب‌وکارهای بزرگ‌تر، تجربه‌ی بهتری می‌سازید.

نقطه‌های تماس آنلاین

برای کسب‌وکار آنلاین، بیشتر نقطه‌های تماس، صفحه و پیام و ایمیلن: صفحه‌ی محصول، سبد خرید، صفحه‌ی پرداخت، پیامک تایید، ایمیل ارسال، و صفحه‌ی پیگیری سفارش. هر کدوم از این‌ها، باید روشن، سریع و بی‌غافلگیری باشه.

یه نکته‌ی مهم آنلاین: بسته، تنها نقطه‌ی فیزیکیه. برای همین، توی کسب‌وکار آنلاین، بسته‌بندی و تحویل، وزن خیلی بیشتری دارن. یه بسته‌ی خوب، تنها لحظه‌ایه که مشتری، واقعا یه چیزی از شما رو، توی دستش می‌گیره.

نقطه‌ها، عوض می‌شن

نقطه‌های تماس، ثابت نیستن. هر بار که یه راه تازه برای فروش اضافه می‌کنید، یه شبکه‌ی اجتماعی تازه راه می‌ندازید، یا شرکت پست رو عوض می‌کنید، یه نقطه‌ی تازه به وجود میاد، یا یه نقطه‌ی قدیمی، عوض می‌شه.

برای همین، جدول نقطه‌ها، یه کار یه‌باره نیست. بهتره هر چند ماه یه بار، دوباره نگاهش کنید: نقطه‌ی تازه‌ای اضافه شده؟ نقطه‌ای هست که دیگه لازم نیست؟ نقطه‌ای که خوب بود، خراب شده؟

سنجیدن نقطه‌ها

برای بعضی نقطه‌ها، می‌شه یه عدد ساده نگه داشت: چقدر طول می‌کشه تا به پیام جواب بدید؛ چند تا تلفن، بی‌جواب می‌مونه؛ چند نفر، وسط خرید رها می‌کنن؛ و چند تا بسته، آسیب‌دیده می‌رسه.

برای بقیه، پرسیدن کافیه: بعد از هر نقطه‌ی مهم، مثلا بعد از حل یه مشکل، یه سوال کوتاه بپرسید: «چقدر راضی بودید؟». این عددها و جواب‌ها، نشون می‌دن کدوم نقطه، بهتر شده و کدوم، هنوز کار داره.

چند واژه

Touchpoint، یعنی نقطه‌ی تماس. Customer Journey، یعنی سفر مشتری: همه‌ی قدم‌ها، از آشنایی تا بعد از خرید. Customer Journey Map، یعنی نقشه‌ی سفر مشتری: یه جدول یا نقشه که همه‌ی نقطه‌ها رو، به ترتیب سفر، نشون می‌ده.

Moment of Truth، یعنی لحظه‌ی حقیقت: نقطه‌هایی که مشتری، توشون بیشترین قضاوت رو درباره‌ی شما می‌کنه. Omnichannel، یعنی همه‌کانالی: وقتی مشتری، از هر راهی که بیاد، یه تجربه‌ی یکسان و پیوسته داره؛ همون «یه صدا»یی که گفتیم.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «نقطه‌ی تماس با مشتری چیه»:

نقطه‌ی تماس، هر جاییه که مشتری با کسب‌وکار برخورد داره و یه تیکه از تصویرش ساخته می‌شه؛ پیش از خرید، مثل آگهی و نظرها و سایت؛ موقع خرید، مثل تلفن و پیام و پرداخت؛ و بعد از خرید، مثل بسته و فاکتور و پشتیبانی. مشتری، معمولا اوج و آخر تجربه، و ضعیف‌ترین نقطه رو یادش می‌مونه. پس همه رو بنویسید، از نگاه مشتری امتحان کنید، اول ضعیف‌ها رو درست کنید، و همه رو یه صدا کنید.

چند باور رایج

  • «فقط لحظه‌ی خرید مهمه.» پیش و بعدش، تعیین‌کننده‌ترن.
  • «فاکتور و پیامک که مهم نیست.» هر چیزی که مشتری می‌بینه، مهمه.
  • «نقطه‌های خوب، بدها رو جبران می‌کنن.» ضعیف‌ترین حلقه، یادش می‌مونه.
  • «پیک، کار ما نیست.» مشتری فرقی نمی‌ذاره.
  • «یه بار درست کنیم، تموم.» نقطه‌ها عوض می‌شن.

یه مثال

یه گل‌فروشی آنلاین، گل‌های خیلی قشنگی داشت و صفحه‌ی اینستاگرامش هم عالی بود؛ ولی نظرهای خوبی نمی‌گرفت. صاحبش، یه روز، خودش یه سفارش داد، برای خونه‌ی خودش. صفحه‌ی سفارش رو راحت پیدا کرد؛ پرداخت هم خوب بود. ولی بعد، هیچ پیامی نیومد که سفارش ثبت شده؛ پیک، بی‌خبر و دو ساعت دیر رسید؛ و گل‌ها، توی یه کیسه‌ی ساده، کمی له شده بودن.

فهمید که بهترین قسمت کارش، یعنی گل، داره توی ضعیف‌ترین نقطه‌ها، گم می‌شه. یه پیامک تایید گذاشت، با پیک قرار گذاشت که اگه دیر می‌کنه، به مشتری خبر بده، و یه جعبه‌ی ساده‌ی محکم با یه کارت کوچیک درست کرد. چند هفته بعد، نظرها شروع کردن به خوب شدن؛ و بیشترشون، درباره‌ی همون لحظه‌ی باز کردن جعبه بودن.

تمرین امروز

امروز، جدول نقطه‌های تماس کسب‌وکارتون رو بسازید.

  1. سه ستون بکشید: پیش از خرید، موقع خرید، بعد از خرید.
  2. زیر هر ستون، هر نقطه‌ی تماسی که به ذهنتون می‌رسه رو بنویسید.
  3. سه تا از نقطه‌ها رو، خودتون، مثل یه مشتری امتحان کنید.
  4. به هر کدوم یه نمره بدید: خوب، معمولی، بد.
  5. ضعیف‌ترین نقطه رو انتخاب کنید و یه کار برای همین هفته بنویسید.

درس بعدی، می‌گه مشتری واقعا چه انتظاری داره.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • نقطه‌ی تماس، هر جاییه که مشتری با شما برخورد داره.
  • سه بخش: پیش از خرید، موقع خرید، بعد از خرید.
  • هر نقطه، یه لحظه‌ی قضاوته؛ ضعیف‌ترین، بیشتر یادش می‌مونه.
  • همه رو بنویسید، از نگاه مشتری امتحان کنید، اول ضعیف‌ترین رو درست کنید.
  • همه‌ی نقطه‌ها، یه صدا و یه قول.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد