آموزشارتباط با مشتری

درس ۱ از ۳۰، بازاریابی، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

ارتباط با مشتری چیست

جواب کوتاه

ارتباط با مشتری، یعنی همه‌ی برخوردهای شما با مشتری، از اولین پیام یا تماس، تا خرید، تا کمک بعد از خرید، و حتی سال‌ها بعد. هر کدوم از این برخوردها، یه لحظه‌ست که مشتری درباره‌ی شما قضاوت می‌کنه. مدیریت ارتباط با مشتری، یعنی این لحظه‌ها رو اتفاقی ول نکنید: به یاد بسپارید هر کسی کیه و چی خواسته، به‌موقع و درست جواب بدید، مشکل‌ها رو بی پاس‌کاری حل کنید، و کاری کنید که مشتری بمونه، برگرده و بقیه رو هم بیاره. به انگلیسی، به این کار Customer Relationship Management، یعنی مدیریت ارتباط با مشتری، و به کوتاهی CRM می‌گن؛ و به نرم‌افزاری که این یادداشت‌ها رو نگه می‌داره هم، همین CRM می‌گن. ولی CRM، پیش از اینکه نرم‌افزار باشه، یه طرز فکره: مثل آرایشگر قدیمی محله که یادشه شما موهاتون رو چطوری دوست دارید.

آرایشگری که یادشه

یه آرایشگر قدیمی محله رو تصور کنید. وقتی وارد می‌شید، اسمتون رو صدا می‌زنه، می‌پرسه کار جدیدتون چطوره، و بی اینکه چیزی بگید، می‌دونه موهاتون رو چطوری دوست دارید. یه دفترچه‌ی کوچیک هم روی قفسه داره که توش، چند کلمه درباره‌ی هر مشتری نوشته.

شما، سال‌هاست پیش همین آرایشگر می‌رید؛ با اینکه شاید چند تا آرایشگاه نزدیک‌تر یا ارزون‌تر هم باشه. چیزی که شما رو نگه داشته، کیفیت کار هست، ولی فقط اون نیست؛ رابطه‌ایه که ساخته شده. این درس، درباره‌ی همین رابطه‌ست، و اون دفترچه‌ی کوچیک.

ارتباط با مشتری، در یه جمله

ارتباط با مشتری، یعنی همه‌ی برخوردهای شما با مشتری، از اولین پیام تا سال‌ها بعد از خرید؛ و مدیریتش، یعنی این برخوردها رو به یاد بسپارید و بهتر کنید، تا مشتری بمونه و بقیه رو هم بیاره.

این تعریف، دو تا تیکه داره. تیکه‌ی اول، می‌گه ارتباط با مشتری، فقط لحظه‌ی خرید نیست؛ همه‌ی مسیره. تیکه‌ی دوم، می‌گه این مسیر رو نباید به شانس سپرد؛ باید آگاهانه، و با یه کم نظم، مدیریتش کرد.

هر برخورد، یه لحظه‌ی قضاوت

مشتری، توی هر برخورد، درباره‌ی شما یه قضاوت کوچیک می‌کنه: وقتی پیام می‌ده و منتظر جواب می‌مونه، وقتی زنگ می‌زنه و کسی برنمی‌داره، وقتی بسته رو باز می‌کنه، وقتی فاکتور رو می‌بینه، و وقتی مشکلی پیش میاد و می‌خواد حلش کنه.

این لحظه‌ها، کنار هم، تصویر کلی مشتری از شما رو می‌سازن. یه برخورد خیلی خوب، شاید یادش بمونه؛ ولی یه برخورد خیلی بد، تقریبا همیشه یادش می‌مونه. برای همین، ارتباط با مشتری، یعنی حواستون به همه‌ی لحظه‌ها باشه، نه فقط لحظه‌ی فروش.

یه چرخه، نه یه لحظه

ارتباط با مشتری رو بهتره یه چرخه ببینید، نه یه خط که با خرید تموم می‌شه. چرخه این‌طوریه: آدم با شما آشنا می‌شه، سوال می‌پرسه، می‌خره، اگه لازم بود کمک می‌گیره، و اگه راضی بود، دوباره برمی‌گرده؛ و این بار، شاید با یه دوست.

هر بار که این چرخه یه دور می‌زنه، رابطه کمی محکم‌تر می‌شه. کسب‌وکارهایی که فقط به لحظه‌ی خرید فکر می‌کنن، این چرخه رو هر بار، از اول شروع می‌کنن؛ و این، هم خسته‌کننده‌ست، هم گرون.

مدیریت، یعنی چی

وقتی می‌گیم «مدیریت ارتباط با مشتری»، منظور یه کار پیچیده‌ی اداری نیست. منظور، چند کار ساده‌ست که با نظم انجام بشن: یادتون باشه هر مشتری کیه و چی خواسته؛ به‌موقع جواب بدید؛ مشکل‌ها رو تا آخر حل کنید؛ و بعد از خرید هم، گاهی سراغش رو بگیرید.

این کارها، اگه با حوصله و ثابت انجام بشن، از هر برنامه‌ی پیچیده‌ای بهتر جواب می‌دن. مدیریت ارتباط با مشتری، بیشتر از اینکه درباره‌ی ابزار باشه، درباره‌ی عادته؛ عادت‌هایی که هر روز، توی هر برخورد، تکرار می‌شن.

قلب ماجرا: به یاد سپردن

اگه بخوایم کل ارتباط با مشتری رو به یه کار برسونیم، اون کار، به یاد سپردنه. وقتی یادتونه مشتری دفعه‌ی قبل چی خرید، چه مشکلی داشت، یا چه چیزی رو دوست نداشت، می‌تونید این بار، بهتر کمکش کنید.

آدم‌ها، وقتی حس کنن کسی اون‌ها رو به یاد سپرده، حس ارزشمند بودن می‌کنن. هیچ‌کس دوست نداره هر بار، مشکلش رو از اول توضیح بده، یا هر بار، مثل یه غریبه باهاش رفتار بشه. به یاد سپردن، ساده‌ترین شکل احترامه.

CRM یعنی چی

CRM، کوتاه‌شده‌ی Customer Relationship Management، یعنی مدیریت ارتباط با مشتریه. این کلمه، دو تا معنی داره که خیلی وقت‌ها قاطی می‌شن. یکی، همون طرز فکر و کاریه که توی این درس گفتیم. دومی، نرم‌افزارهایی‌ان که برای این کار ساخته شدن، و اطلاعات مشتری‌ها رو یه جا نگه می‌دارن.

مهم اینه که بدونید CRM، پیش از اینکه نرم‌افزار باشه، طرز فکره. یه نرم‌افزار گرون، بی اون طرز فکر، فقط یه جدول پر از اسمه. و اون طرز فکر، بی هیچ نرم‌افزاری، با یه دفترچه، کاملا کار می‌کنه.

اول یه دفترچه، یا یه جدول ساده

برای یه کسب‌وکار کوچیک، بهترین شروع، یه دفترچه یا یه جدول ساده‌ست، با چند ستون: اسم، راه تماس، از کجا اومده، چی خریده یا خواسته، آخرین بار کی باهاش حرف زدیم، و یه یادداشت کوتاه. همین چند ستون، شما رو از بیشتر رقیب‌ها جلو می‌ندازه.

نکته‌ی مهم، اینه که این جدول رو بعد از هر برخورد، به‌روز کنید؛ حتی با یه کلمه. جدولی که فقط اول کار پر شده و بعد فراموش شده، هیچ کمکی نمی‌کنه. دفترچه‌ی آرایشگر، به خاطر اینکه هر بار یه خط بهش اضافه می‌شه، باارزشه.

کی نرم‌افزار لازمه

وقتی تعداد مشتری‌ها زیاد شد، یا چند نفر با مشتری‌ها کار می‌کنن، دفترچه کم میاره. اون وقت، یه نرم‌افزار CRM کمک می‌کنه: همه می‌تونن یه تصویر مشترک از هر مشتری ببینن، یادآوری بذارن، و تاریخچه‌ی هر گفت‌وگو رو داشته باشن.

ولی خرید نرم‌افزار، جای عادت رو نمی‌گیره. خیلی از کسب‌وکارها، نرم‌افزار می‌خرن و بعد، کسی اطلاعات رو واردش نمی‌کنه. بهتره اول، عادت رو با یه جدول ساده بسازید؛ وقتی جدول، واقعا کم آورد، اون وقت سراغ نرم‌افزار برید. یه ایستگاه کامل از این مسیر، درباره‌ی همینه.

نگه داشتن، یا پیدا کردن

پیدا کردن یه مشتری تازه، معمولا وقت و هزینه می‌بره: آگهی، معرفی، توضیح، و ساختن اعتماد از صفر. ولی مشتری‌ای که از قبل شما رو می‌شناسه و راضیه، این اعتماد رو داره. برای همین، نگه داشتن مشتری، معمولا از پیدا کردن مشتری تازه، آسون‌تر و ارزون‌تره.

این، به این معنی نیست که دنبال مشتری تازه نباشید. یعنی هر مشتری‌ای که پیدا می‌کنید رو، از دست ندید. کسب‌وکاری که مشتری‌هاش رو نگه می‌داره، هر مشتری تازه، به جمعش اضافه می‌شه، نه اینکه فقط جای یه مشتری رفته رو پر کنه.

اول، گوش دادن

ارتباط خوب با مشتری، با گوش دادن شروع می‌شه، نه با حرف زدن. خیلی وقت‌ها، فروشنده یا پشتیبان، پیش از اینکه مشتری حرفش تموم بشه، جواب آماده‌ش رو می‌گه؛ و اغلب، این جواب، به سوال واقعی مشتری ربطی نداره.

گوش دادن خوب، سه قدم داره: بپرسید، گوش بدید، و چیزی که فهمیدید رو کوتاه تکرار کنید، تا مطمئن بشید درست فهمیدید. بعد، جواب بدید. همین سه قدم ساده، جلوی خیلی از سوءتفاهم‌ها رو می‌گیره، و به مشتری حس می‌ده که شنیده شده.

جواب به‌موقع و روشن

یکی از اولین چیزهایی که مشتری از شما می‌سنجه، سرعت و روشنی جوابه. پیامی که بی جواب می‌مونه، یا جوابی که کلی و مبهمه، به مشتری می‌گه «برای ما مهم نیستی». و مشتری، معمولا منتظر نمی‌مونه؛ می‌ره سراغ یکی دیگه.

جواب خوب، کوتاه، روشن و کامله: به سوال اصلی جواب می‌ده، اگه چیزی لازمه، می‌گه چی، و قدم بعدی رو روشن می‌کنه. اگه جواب رو همین الان ندارید، بگید کی خبر می‌دید، و سر همون وقت، خبر بدید.

مشکل رو حل کنید، پاس ندید

یکی از بدترین تجربه‌ها برای مشتری، پاس‌کاریه: هر کسی می‌گه «این کار من نیست، با فلانی تماس بگیرید»، و مشتری، هر بار، مشکلش رو از اول توضیح می‌ده. آخرش، حتی اگه مشکل حل بشه، حس بدی باقی می‌مونه.

قانون ساده: کسی که مشکل رو شنید، صاحبشه تا وقتی حل بشه؛ حتی اگه خودش نمی‌تونه حلش کنه، پیگیری می‌کنه و به مشتری خبر می‌ده. مشتری، نباید نگران این باشه که مشکلش، توی کسب‌وکار شما، گم شده.

بعد از خرید، تازه شروع شده

خیلی از کسب‌وکارها، بعد از اینکه پول رو گرفتن، دیگه سراغ مشتری رو نمی‌گیرن. ولی بعد از خرید، مهم‌ترین قسمت رابطه شروع می‌شه: اینکه جنس سالم رسید؟ کار کرد؟ مشتری راضیه؟ سوالی داره؟

یه پیام کوتاه بعد از خرید، مثل «رسید؟ اگه سوالی بود، در خدمتیم»، هزینه‌ای نداره، ولی نشون می‌ده شما، فقط دنبال فروش نبودید. و اگه مشکلی بود، زود می‌فهمید و زود حلش می‌کنید؛ پیش از اینکه مشتری، ناراضی و ساکت، بره.

شکایت، یه هدیه‌ست

وقتی یه مشتری شکایت می‌کنه، شاید ناخوشایند باشه؛ ولی در واقع، داره به شما یه فرصت می‌ده. بیشتر مشتری‌های ناراضی، شکایت نمی‌کنن؛ فقط می‌رن و دیگه برنمی‌گردن. اونی که شکایت می‌کنه، هنوز می‌خواد بمونه.

یه رسیدگی خوب به شکایت، چند ویژگی داره: راحت باشه که مشتری شکایتش رو بگه؛ زود جواب بگیره؛ منصفانه و بی‌طرف بررسی بشه؛ و نتیجه، بهش گفته بشه. و از هر شکایت، یه درس برای بهتر کردن کار گرفته بشه. یه ایستگاه کامل این مسیر، درباره‌ی شکایته.

رضایت مشتری رو بسنجید

چطوری بفهمیم مشتری‌ها راضی‌ان؟ ساده‌ترین راه، پرسیدنه. یه سوال کوتاه بعد از خرید یا بعد از حل یه مشکل: «چقدر راضی بودید؟» یا «چی رو بهتر کنیم؟». جواب‌ها رو بنویسید و هر چند وقت یه بار، کنار هم بذارید.

مهم اینه که فقط نپرسید؛ کاری هم بکنید. اگه چند نفر، یه چیز رو گفتن، اون چیز، احتمالا واقعا مشکل داره. و وقتی درستش کردید، به همون آدم‌ها بگید؛ این، نشون می‌ده نظرشون واقعا شنیده شده.

مشتری وفادار

مشتری وفادار، کسیه که با وجود گزینه‌های دیگه، باز هم شما رو انتخاب می‌کنه. وفاداری، با یه خرید یا یه تخفیف ساخته نمی‌شه؛ با برخوردهای خوب پشت سر هم، و حس اینکه شما، اون رو می‌شناسید و براش ارزش قائلید، ساخته می‌شه.

یه نکته‌ی مهم: وفاداری، دوطرفه‌ست. اگه از مشتری انتظار دارید وفادار باشه، شما هم باید به اون وفادار باشید: قیمت رو منصفانه نگه دارید، کیفیت رو پایین نیارید، و مشتری قدیمی رو، کمتر از مشتری تازه، تحویل نگیرید.

مشتری، مشتری میاره

مشتری‌ای که رابطه‌ی خوبی با شما داره، معمولا شما رو به دوست و آشناش معرفی می‌کنه. این معرفی، ارزشمندترین نوع آگهیه؛ چون آدم‌ها، به حرف دوستشون، بیشتر از هر تبلیغی اعتماد می‌کنن.

برای همین، ارتباط با مشتری، فقط درباره‌ی نگه داشتن یه نفر نیست؛ درباره‌ی همه‌ی آدم‌هاییه که اون یه نفر، می‌تونه بیاره. هر مشتری راضی، یه در به سمت چند مشتری تازه‌ست؛ و هر مشتری ناراضی، می‌تونه چند در رو ببنده.

کار همه، نه یه بخش

توی خیلی از شرکت‌ها، فکر می‌کنن ارتباط با مشتری، کار یه بخش خاصه: پشتیبانی، یا فروش. ولی مشتری، با همه سر و کار داره: با کسی که تلفن رو جواب می‌ده، کسی که بسته رو می‌پیچه، کسی که فاکتور رو می‌فرسته، و کسی که بسته رو می‌رسونه.

هر کدوم از این آدم‌ها، می‌تونن یه برخورد خوب رو خراب کنن، یا یه برخورد بد رو نجات بدن. برای همین، توی کسب‌وکارهای خوب، همه می‌دونن که کارشون، بخشی از ارتباط با مشتریه؛ حتی اگه هیچ‌وقت مستقیم با مشتری حرف نزنن.

برای کسب‌وکار کوچیک

کسب‌وکار کوچیک، توی ارتباط با مشتری، یه مزیت بزرگ داره: نزدیکی. صاحب کار، خودش با مشتری حرف می‌زنه، اسمش رو می‌دونه، و می‌تونه زود تصمیم بگیره که یه مشکل رو چطوری حل کنه، بی اینکه از کسی اجازه بگیره.

این مزیت، فقط وقتی کار می‌کنه که با نظم همراه باشه. صاحب یه کسب‌وکار کوچیک، با کلی کار سر و کله می‌زنه و راحت یادش می‌ره به کی قول داده بود زنگ بزنه. همون دفترچه‌ی ساده، اینجا، نجات‌دهنده‌ست.

ارتباط با مشتری، توی دنیای آنلاین

توی کسب‌وکار آنلاین، مشتری نمی‌تونه شما رو ببینه؛ پس هر برخوردی که داره، از پیام و ایمیل تا صفحه‌ی سایت و بسته، کل رابطه‌ست. هر پیامی که بی جواب می‌مونه، یا هر بسته‌ای که بی‌توضیح دیر می‌شه، توی دنیای آنلاین، وزن بیشتری داره.

از طرف دیگه، دنیای آنلاین، ابزارهای خوبی هم می‌ده: می‌تونید تاریخچه‌ی سفارش‌ها رو ببینید، پیام‌های بعد از خرید رو خودکار کنید، و نظر مشتری‌ها رو راحت‌تر جمع کنید. فقط یادتون باشه، خودکار، نباید یعنی بی‌روح.

مشتری، یه آدمه

مهم‌ترین نکته‌ی ارتباط با مشتری، اینه که مشتری، یه آدمه، نه یه شماره‌ی سفارش. آدم‌ها، روزهای خوب و بد دارن، گاهی عجله دارن، گاهی نگرانن، و گاهی فقط می‌خوان یکی، با حوصله، به حرفشون گوش بده.

وقتی با مشتری مثل یه آدم رفتار کنید، مثلا اگه عصبانیه، اول آرومش کنید، و اگه نگرانه، اول خیالش رو راحت کنید، بعد سراغ کار برید، خیلی از برخوردهای سخت، آسون‌تر می‌شن. حس مشتری، به اندازه‌ی مشکلش، مهمه.

احترام، همیشه

احترام، پایه‌ی هر رابطه‌ایه؛ و ارتباط با مشتری هم، همین‌طور. یعنی مودب باشید، حتی وقتی مشتری بی‌ادبه؛ وقتش رو هدر ندید؛ و با هر مشتری، فرقی نمی‌کنه کم خرید کرده یا زیاد، یکسان رفتار کنید.

یه قاعده‌ی خوب، اینه که با هر مشتری، همون‌طوری رفتار کنید که دوست دارید با پدر یا مادرتون رفتار بشه. این قاعده‌ی ساده، جلوی خیلی از رفتارهای عجولانه و سرد رو می‌گیره.

صداقت، حتی وقتی سخته

گاهی گفتن حقیقت به مشتری، سخته: جنس تموم شده، کار دیر می‌شه، یا اشتباه از ما بوده. وسوسه، اینه که یه چیزی بگیم که مشتری رو موقتا راضی کنه. ولی دروغ کوچیک، تقریبا همیشه، بعدا بزرگ‌تر برمی‌گرده.

مشتری، معمولا یه خبر بد راست رو، بهتر از یه قول دروغ می‌پذیره. اگه بگید «این کار، دو روز دیرتر آماده می‌شه، ببخشید»، مشتری شاید ناراحت بشه، ولی بهتون اعتماد می‌کنه. اگه بگید «فردا آماده‌ست» و نشه، اعتماد، از دست می‌ره.

اطلاعات مشتری، امانته

وقتی اطلاعات مشتری‌ها رو، حتی توی یه دفترچه، نگه می‌دارید، یه مسئولیت هم پیدا می‌کنید. شماره، آدرس، و چیزهایی که مشتری بهتون گفته، امانتن. نباید به کسی داده بشن، نباید برای کاری که مشتری نمی‌خواد استفاده بشن، و باید جایی نگه داشته بشن که هر کسی بهش دسترسی نداشته باشه.

فقط اطلاعاتی رو نگه دارید که واقعا لازمه. و اگه مشتری خواست اطلاعاتش پاک بشه یا دیگه پیامی نگیره، به خواسته‌ش احترام بذارید. حفظ اطلاعات مشتری، خودش، یه بخش مهم از ارتباط با مشتریه.

سراغ گرفتن، نه مزاحمت

یه اشتباه رایج، اینه که فکر کنیم ارتباط با مشتری یعنی زیاد پیام دادن. پیام‌های پشت سر هم، تبلیغ‌های بی‌وقفه، و تماس‌های بی‌دلیل، به جای اینکه رابطه رو محکم کنن، مشتری رو خسته می‌کنن و گاهی، فراری می‌دن.

سراغ گرفتن خوب، کم و به‌موقعه، و همیشه یه چیز به‌دردبخور برای مشتری داره: یه یادآوری که لازم داشت، یه خبر که واقعا بهش ربط داره، یا یه سوال درباره‌ی رضایتش. درس «پیگیری بی مزاحمت» این مسیر، کامل درباره‌ی همینه.

چند اشتباه رایج

چند اشتباه هست که توی خیلی از کسب‌وکارها دیده می‌شه: فقط به لحظه‌ی فروش توجه کردن؛ پاس‌کاری مشتری بین آدم‌ها؛ قول دادن و یادشون رفتن؛ تحویل گرفتن مشتری تازه و فراموش کردن مشتری قدیمی؛ و جواب دادن به شکایت با بحث، به جای حل.

خبر خوب اینه که هیچ‌کدوم از این اشتباه‌ها، برای درست شدن، پول زیادی لازم ندارن. فقط کمی نظم، یه دفترچه، و یه تصمیم که «هر مشتری، تا آخر کارش، مال ماست».

نشونه‌های ارتباط خوب

از کجا بفهمید ارتباطتون با مشتری‌ها خوبه؟ چند نشونه‌ی ساده: مشتری‌ها برمی‌گردن؛ کسایی رو معرفی می‌کنن؛ وقتی مشکلی پیش میاد، به جای رفتن، بهتون می‌گن؛ و وقتی ازشون نظر می‌خواید، با حوصله جواب می‌دن.

اگه این نشونه‌ها رو نمی‌بینید، معمولا یه جای چرخه، مشکل داره: شاید جواب‌ها دیره، شاید بعد از خرید، کسی سراغ مشتری رو نمی‌گیره، یا شاید شکایت‌ها، درست حل نمی‌شن. درس‌های این مسیر، یکی‌یکی، همین جاها رو درست می‌کنن.

این مسیر، چی یادتون می‌ده

این مسیر، از همین تعریف شروع می‌کنه و قدم‌به‌قدم، کل چرخه رو می‌سازه. اول، پایه‌ها: مشتری‌مداری، ارزش مشتری در طول زمان، نقطه‌های تماس، و انتظارات مشتری. بعد، از اولین تماس تا خرید: گوش دادن، سرعت جواب، آداب تلفن و پیگیری.

بعد، بعد از خرید و شکایت؛ بعد، وفاداری و سنجیدن رضایت؛ و آخر، یه CRM ساده که خودتون بسازید. آخر راه، یه برنامه‌ی ساده دارید که می‌دونید هر مشتری، از اولین پیام تا سال‌ها بعد، چه تجربه‌ای داره.

چند واژه

Customer Relationship Management یا CRM، یعنی مدیریت ارتباط با مشتری؛ هم طرز فکر، هم نرم‌افزار. Customer Service، یعنی خدمات مشتری: کمک به مشتری، به‌خصوص وقتی سوال یا مشکلی داره. Customer Experience، یعنی تجربه‌ی مشتری: جمع همه‌ی برخوردها و حسی که از اون‌ها می‌مونه.

Customer Retention، یعنی نگه داشتن مشتری: اینکه چند نفر برمی‌گردن. Customer Loyalty، یعنی وفاداری مشتری: اینکه با وجود گزینه‌های دیگه، شما رو انتخاب کنن. Touchpoint، یعنی نقطه‌ی تماس: هر جایی که مشتری با شما برخورد داره؛ درس چهارم همین مسیر.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «ارتباط با مشتری چیه»:

ارتباط با مشتری، یعنی همه‌ی برخوردهای ما با مشتری، از اولین پیام تا سال‌ها بعد از خرید. مدیریتش، که بهش CRM هم می‌گن، یعنی این برخوردها رو به یاد بسپاریم و بهتر کنیم: به‌موقع جواب بدیم، مشکل رو بی پاس‌کاری حل کنیم، بعد از خرید هم سراغ مشتری رو بگیریم، تا بمونه و بقیه رو هم بیاره. CRM، اول یه طرز فکره، بعد یه دفترچه یا نرم‌افزار.

چند باور رایج

  • «ارتباط با مشتری یعنی پشتیبانی.» یعنی همه‌ی برخوردها.
  • «CRM یعنی یه نرم‌افزار گرون.» اول یه طرز فکره.
  • «بعد از فروش، کار تمومه.» تازه شروع شده.
  • «مشتری‌ای که شکایت می‌کنه، دردسره.» هنوز می‌خواد بمونه.
  • «پیام زیاد، رابطه رو محکم می‌کنه.» کم و به‌موقع، بهتره.

یه مثال

یه فروشگاه کوچیک لوازم تحریر، کنار یه مدرسه بود. صاحبش، متوجه شد که هر سال، اول مهر، خیلی‌ها میان و دیگه تا سال بعد، پیداشون نمی‌شه. تصمیم گرفت یه دفترچه درست کنه: اسم پدر یا مادر، کلاس بچه، و چیزهایی که خریدن.

سال بعد، یه هفته پیش از مهر، به هر کدوم، یه پیام کوتاه داد: «فهرست لوازم کلاس جدید بچه‌تون آماده‌ست، اگه بخواید، کنار می‌ذاریم». خیلی‌ها اومدن، و چند نفر، دوستاشون رو هم آوردن. وسط سال هم، وقتی یه پدر از کیفیت یه دفتر شکایت کرد، بی‌سوال عوضش کرد و توی دفترچه نوشت که اون جنس رو دیگه نیاره. فروشگاه، کم‌کم، به جای «مغازه‌ی کنار مدرسه»، به «همون آقای مهربون که یادشه» معروف شد.

تمرین امروز

امروز، اولین دفترچه‌ی مشتری‌هاتون رو بسازید.

  1. یه دفترچه یا یه جدول ساده باز کنید.
  2. این ستون‌ها رو بسازید: اسم، راه تماس، از کجا اومده، چی خواسته، آخرین برخورد، یادداشت.
  3. ده مشتری آخرتون رو واردش کنید.
  4. کنار هر کدوم، یه کار کوچیک بنویسید که می‌شه براش کرد.
  5. از فردا، بعد از هر برخورد، یه خط به دفترچه اضافه کنید.

درس بعدی، می‌گه مشتری‌مداری چیه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • ارتباط با مشتری، همه‌ی برخوردها با مشتریه، از اولین پیام تا سال‌ها بعد.
  • هر برخورد، یه لحظه‌ی قضاوته.
  • مدیریتش یعنی به یاد سپردن، جواب به‌موقع، حل مشکل و برگردوندن مشتری.
  • CRM، اول یه طرز فکره، بعد یه دفتر یا نرم‌افزار.
  • نگه داشتن مشتری، معمولا از پیدا کردن مشتری تازه آسون‌تره.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد