آموزشارتباط با مشتری

درس ۲ از ۳۰، بازاریابی، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

مشتری‌مداری چیست

جواب کوتاه

مشتری‌مداری، یعنی وقتی تصمیم می‌گیرید، از ساعت کاری و قیمت گرفته تا فرم ثبت‌نام و طرز جواب دادن، اول از خودتون بپرسید «این برای مشتری چطوره؟»، نه فقط «این برای ما راحت‌تره؟». به انگلیسی بهش Customer Centricity، یعنی مشتری‌مداری، می‌گن. مشتری‌مداری، یعنی کسب‌وکار، دور مشتری ساخته بشه؛ نه اینکه مشتری، خودش رو با راحتی کسب‌وکار جور کنه. این، به معنی اینکه «مشتری همیشه حق داره» نیست، و به معنی بخشیدن همه‌چیز هم نیست؛ یعنی قانون‌ها و روش‌ها، به نفع مشتری طراحی بشن، تا جایی که کسب‌وکار هم سرپا بمونه. نشونه‌ش ساده‌ست: کارها برای مشتری آسونه، صداش شنیده می‌شه، و اگه یه قانون، فقط به ضرر مشتری و به راحتی ما باشه، عوضش می‌کنیم.

باجه‌ای که فقط وقتی همه سر کارن، بازه

یه باجه رو تصور کنید که فقط صبح‌ها، از هشت تا دو، بازه. اکثر مشتری‌هاش، کارمندن و درست همین ساعت‌ها، خودشون سر کارن. برای اینکه کارشون رو انجام بدن، باید مرخصی بگیرن. کسی که این ساعت رو تعیین کرده، احتمالا به راحتی کارکنان باجه فکر کرده؛ نه به اینکه مشتری‌ها کی می‌تونن بیان.

حالا یه باجه‌ی دیگه رو تصور کنید که بعدازظهرها و یه روز آخر هفته هم بازه، چون دیده مشتری‌هاش اون موقع وقت دارن. هر دو، یه کار رو انجام می‌دن؛ ولی دومی، مشتری‌مداره. توی درس قبل دیدیم ارتباط با مشتری چیه؛ این درس، درباره‌ی طرز فکریه که پشتشه.

مشتری‌مداری، در یه جمله

مشتری‌مداری، یعنی هر تصمیم رو از نگاه مشتری بگیرید، نه فقط از راحتی خودتون. به انگلیسی، بهش Customer Centricity، یعنی مشتری‌مداری، یا Customer Focus، یعنی تمرکز روی مشتری، می‌گن. هر دو، یه معنی دارن: مشتری، مرکز تصمیم‌هاست.

این جمله، ساده به نظر میاد، ولی سخته؛ چون هر کسب‌وکاری، به‌طور طبیعی، به راحتی خودش فکر می‌کنه. کارکنان، دوست دارن کارشون آسون‌تر باشه؛ مدیرها، دوست دارن هزینه کمتر باشه. مشتری‌مداری، یعنی این وسوسه رو ببینید، و آگاهانه، مشتری رو هم سر میز بیارید.

از کدوم صندلی نگاه می‌کنید

هر تصمیمی رو می‌شه از دو صندلی دید: صندلی پشت میز، که شما نشستید؛ و صندلی جلوی میز، که مشتری نشسته. از صندلی پشت میز، یه فرم ده صفحه‌ای، منطقیه، چون همه‌ی اطلاعات رو یه جا جمع می‌کنه. از صندلی جلوی میز، همون فرم، یه کابوسه.

مشتری‌مداری، یعنی عادت کنید پیش از هر تصمیم، یه لحظه، روی صندلی جلوی میز بشینید. لازم نیست همیشه به نفع مشتری تصمیم بگیرید؛ ولی لازمه همیشه، نگاه اون رو هم دیده باشید.

کسب‌وکار، دور مشتری ساخته می‌شه

توی یه کسب‌وکار مشتری‌مدار، همه‌چیز، از ساعت کاری و راه‌های پرداخت گرفته، تا شکل صفحه‌ی سایت و طرز نوشتن فاکتور، دور نیاز مشتری چیده می‌شه. توی یه کسب‌وکار غیرمشتری‌مدار، مشتری باید خودش رو با این‌ها جور کنه.

یه مثال ساده: یه مغازه، فقط پول نقد قبول می‌کنه، چون کارت‌خوان، کارمزد داره. این، برای مغازه راحت‌تره. ولی مشتری‌ای که پول نقد همراهش نیست، یا باید بره و برگرده، یا اصلا نمی‌خره. مغازه، چند تومن کارمزد رو نجات داده، ولی مشتری رو از دست داده.

یعنی «مشتری همیشه حق داره»

نه. یه اشتباه رایج، اینه که فکر کنیم مشتری‌مداری یعنی هر چی مشتری گفت، درسته، و هر کاری خواست، باید انجام بشه. این، نه شدنیه، نه درسته. گاهی مشتری اشتباه می‌کنه، گاهی خواسته‌ش منصفانه نیست، و گاهی کاری می‌خواد که به بقیه‌ی مشتری‌ها ضرر می‌زنه.

مشتری‌مداری، یعنی نیاز واقعی مشتری رو جدی بگیرید و قانون‌ها رو به نفعش طراحی کنید؛ نه اینکه هر خواسته‌ای رو قبول کنید. می‌شه با احترام، نه گفت، و همزمان، مشتری‌مدار موند؛ به شرطی که دلیل نه، روشن و منصفانه باشه.

یه سوال، پیش از هر تصمیم

ساده‌ترین ابزار مشتری‌مداری، یه سواله که پیش از هر تصمیم بپرسید: «این، برای مشتری چطوره؟». مثلا: می‌خوایم ساعت کاری رو عوض کنیم؛ برای مشتری چطوره؟ می‌خوایم یه قدم به فرم خرید اضافه کنیم؛ برای مشتری چطوره؟

این سوال، همیشه جواب نهایی رو تعیین نمی‌کنه؛ ولی همیشه، چیزی رو نشون می‌ده که بدون اون، دیده نمی‌شد. خیلی از تصمیم‌های بد، از سر بدجنسی گرفته نمی‌شن؛ از سر اینکه هیچ‌کس، این سوال رو نپرسیده.

خودتون رو جای مشتری بذارید

یه تمرین خیلی موثر، اینه که هر چند وقت یه بار، خودتون، مشتری کسب‌وکار خودتون بشید. از سایتتون یه چیز بخرید؛ به شماره‌ی خودتون زنگ بزنید؛ یه پیام بفرستید و ببینید کی جواب میاد؛ یه شکایت ساختگی ثبت کنید و ببینید چی می‌شه.

تقریبا همیشه، چیزهایی پیدا می‌کنید که از پشت میز، هیچ‌وقت دیده نمی‌شدن: یه دکمه‌ی گم، یه پیام گیج‌کننده، یه تلفن که هیچ‌وقت برداشته نمی‌شه. این تمرین، رایگانه، و یکی از بهترین راه‌های مشتری‌مدار شدنه.

کار رو برای مشتری آسون کنید

یکی از روشن‌ترین نشونه‌های مشتری‌مداری، آسون بودن کارهاست. خرید کردن، پرسیدن سوال، پیگیری سفارش، عوض کردن جنس و شکایت کردن، هر کدوم، باید تا جای ممکن، ساده و کوتاه باشن.

هر قدم اضافه، هر فرم بی‌دلیل، و هر «فردا بیا» که لازم نبود، یه کم از صبر مشتری رو می‌گیره. یه راه خوب، اینه که هر کاری که مشتری باید بکنه رو، قدم‌به‌قدم بنویسید، و ببینید کدوم قدم‌ها رو می‌شه حذف کرد. معمولا، چند تاش رو می‌شه.

ساعت و جای در دسترس بودن

مثال باجه، نشون داد که ساعت کاری، یه تصمیم مشتری‌مدارانه‌ست، یا نیست. سوال اینه که مشتری‌های شما، کی وقت دارن، و از چه راهی ترجیح می‌دن با شما در تماس باشن: تلفن، پیام، حضوری یا ایمیل.

لازم نیست همیشه و همه‌جا در دسترس باشید؛ ولی لازمه، جایی و وقتی باشید که مشتری‌هاتون هستن. و اگه نمی‌تونید، روشن بگید کی و کجا در دسترسید، تا مشتری، بی‌دلیل منتظر نمونه.

فرم‌ها و کاغذبازی

فرم‌ها، یکی از جاهایی‌ان که راحتی کسب‌وکار و راحتی مشتری، بیشتر از همه، با هم دعوا دارن. کسب‌وکار، دوست داره اطلاعات زیادی جمع کنه، «شاید یه روز لازم بشه». مشتری، دوست داره زودتر کارش تموم بشه.

قاعده‌ی مشتری‌مدار، ساده‌ست: فقط چیزی رو بپرسید که واقعا همین الان لازمه. اگه یه اطلاعات، بعدا لازم شد، بعدا بپرسید. یه فرم سه‌خونه‌ای که مشتری تا آخر پرش می‌کنه، از یه فرم بیست‌خونه‌ای که وسطش رها می‌شه، خیلی بهتره.

انتظار مشتری

هیچ‌کس دوست نداره منتظر بمونه؛ ولی چیزی که انتظار رو سخت‌تر می‌کنه، ندونستنه. مشتری‌ای که می‌دونه ده دقیقه باید صبر کنه، آروم‌تره از مشتری‌ای که نمی‌دونه پنج دقیقه دیگه یا یه ساعت دیگه نوبتشه.

پس اگه نمی‌تونید انتظار رو کم کنید، حداقل روشنش کنید: «سفارش شما، تا پنج‌شنبه می‌رسه»، «جواب پیام، تا آخر امروز»، «نفر سوم صف هستید». این روشنی، هزینه‌ای نداره، ولی خیلی از نگرانی و ناراحتی مشتری رو کم می‌کنه.

قیمت روشن

مشتری‌مداری، توی قیمت هم دیده می‌شه. قیمتی که پیش از خرید روشنه، بی هزینه‌ی پنهان و غافلگیری توی فاکتور، به مشتری احترام می‌ذاره. قیمتی که آخر کار، با چند هزینه‌ی تازه بالا می‌ره، حتی اگه منصفانه باشه، حس فریب می‌ده.

یه قاعده‌ی ساده: مشتری، باید پیش از تصمیم، بدونه دقیقا چقدر می‌ده. اگه هزینه‌ای هست که از قبل معلوم نیست، مثلا هزینه‌ی تعمیر بعد از باز کردن دستگاه، بگید که هست، و پیش از انجامش، بپرسید.

زبان مشتری رو حرف بزنید

کسب‌وکارها، کم‌کم، یه زبان خودمونی و فنی پیدا می‌کنن: اسم بخش‌ها، کدها، و اصطلاح‌هایی که فقط کارکنان می‌فهمن. وقتی همین زبان، توی پیام و صفحه‌ی سایت و حرف زدن با مشتری میاد، مشتری گیج می‌شه.

مشتری‌مداری، یعنی با زبان مشتری حرف بزنید. به جای «درخواست شما در وضعیت در حال بررسی واحد مربوطه قرار گرفت»، بگید «پیامتون رسید؛ تا فردا ظهر جواب می‌دیم». جمله‌ی دوم، کوتاه‌تره، روشن‌تره، و مشتری می‌دونه چی در انتظارشه.

قانون‌هایی که به ضرر مشتری‌ان

هر کسب‌وکاری، قانون‌هایی داره: برای پس دادن جنس، برای لغو سفارش، برای پرداخت. بعضی از این قانون‌ها، لازمن؛ ولی بعضی‌ها، فقط برای راحتی کسب‌وکار ساخته شدن و هیچ دلیل خوبی ندارن، جز اینکه «همیشه همین بوده».

یه تمرین خوب، اینه که قانون‌هاتون رو یکی‌یکی بخونید و از هر کدوم بپرسید: «این، از مشتری محافظت می‌کنه، از کسب‌وکار، یا از هیچ‌کدوم؟». قانونی که از هیچ‌کدوم محافظت نمی‌کنه و فقط مشتری رو اذیت می‌کنه، باید عوض بشه.

صدای مشتری رو بشنوید

شما نمی‌تونید از نگاه مشتری تصمیم بگیرید، اگه نمی‌دونید مشتری چی فکر می‌کنه. برای همین، مشتری‌مداری، با شنیدن شروع می‌شه: پرسیدن نظر، خوندن نظرها و شکایت‌ها، و گوش دادن به چیزهایی که مشتری‌ها، بی اینکه ازشون پرسیده بشه، می‌گن.

یه کار ساده: یه جا، هر چیزی که مشتری‌ها درباره‌ی مشکل یا خواسته‌شون می‌گن رو، بنویسید. هر چند هفته یه بار، این‌ها رو بخونید. چیزهایی که بارها تکرار شدن، احتمالا نشونه‌ی یه مشکل واقعی‌ان؛ و همون‌ها، اولین جاهایی‌ان که باید درست بشن.

مشتری‌مداری رو چطوری بسنجیم

چند تا چیز ساده هست که می‌شه سنجید: چند وقت طول می‌کشه تا مشتری جواب بگیره؛ چند قدم طول می‌کشه تا یه خرید تموم بشه؛ چند نفر، وسط فرم یا خرید، رها می‌کنن؛ و وقتی از مشتری‌ها می‌پرسید «چقدر راحت بود؟»، چی می‌گن.

این عددها، لازم نیست دقیق یا پیچیده باشن. مهم اینه که هر چند وقت یه بار، دوباره بسنجید و ببینید بهتر شدن یا نه. چیزی که سنجیده می‌شه، معمولا بهتر می‌شه؛ چیزی که سنجیده نمی‌شه، معمولا فراموش می‌شه.

اشتباه‌های رایج

چند اشتباه رایج، توی مسیر مشتری‌مداری: فقط حرف زدن درباره‌ش، بی تغییر واقعی؛ نوشتن «مشتری، اولویت ماست» روی دیوار، ولی جواب ندادن به تلفن؛ گوش دادن به مشتری، ولی هیچ کاری نکردن؛ و فکر کردن به اینکه مشتری‌مداری، کار فقط یه بخشه.

مشتری‌مداری، با شعار ساخته نمی‌شه؛ با تصمیم‌های کوچیک و هر روزه ساخته می‌شه. یه کسب‌وکار که هیچ‌وقت کلمه‌ی «مشتری‌مدار» رو نمی‌گه، ولی هر روز، یه کار کوچیک رو برای مشتری آسون‌تر می‌کنه، از یه کسب‌وکار پر از شعار، مشتری‌مدارتره.

کارکنان، دست مشتری‌مداری

هر چقدر هم که مدیر یه کسب‌وکار، مشتری‌مدار باشه، اگه کارکنانی که با مشتری کار می‌کنن، این طرز فکر رو نداشته باشن، مشتری چیزی حس نمی‌کنه. مشتری، با کارکنان روبه‌روئه، نه با جلسه‌های مدیریت.

برای همین، کارکنان باید هم این طرز فکر رو بفهمن، و هم اختیار داشته باشن. کارمندی که می‌خواد یه مشکل کوچیک مشتری رو حل کنه، ولی برای هر کاری باید از سه نفر اجازه بگیره، عملا نمی‌تونه مشتری‌مدار باشه؛ حتی اگه بخواد.

اختیار کافی، به آدم‌های جلوی میز

یه قاعده‌ی خوب، اینه که به کسانی که مستقیم با مشتری کار می‌کنن، اختیار بدید که مشکل‌های کوچیک رو، خودشون و همون لحظه، حل کنن: مثلا عوض کردن یه جنس کوچیک، یا یه جبران کوچیک برای یه تاخیر، بی اینکه لازم باشه از کسی بپرسن.

این اختیار، اول شاید ترسناک به نظر بیاد: «اگه سوءاستفاده کنن؟». ولی در عمل، هزینه‌ی چند جبران کوچیک، خیلی کمتر از هزینه‌ی مشتری‌هاییه که به خاطر پاس‌کاری و انتظار، می‌رن و دیگه برنمی‌گردن.

برای کسب‌وکار کوچیک

کسب‌وکار کوچیک، برای مشتری‌مدار بودن، یه مزیت بزرگ داره: تصمیم‌گیرنده و کسی که با مشتری کار می‌کنه، معمولا یه نفرن. لازم نیست جلسه بذارید یا از کسی اجازه بگیرید؛ می‌تونید همین امروز، یه قانون بی‌دلیل رو عوض کنید.

از طرف دیگه، صاحب کسب‌وکار کوچیک، معمولا خسته‌ست و دوست داره کارها، برای خودش راحت‌تر باشه. این، طبیعیه. فقط کافیه هر از گاهی، سوال «برای مشتری چطوره؟» رو بپرسه؛ و یکی دو تا از جواب‌ها رو، عملی کنه.

مشتری‌مداری توی سایت و اپ

توی دنیای آنلاین، مشتری‌مداری، بیشتر توی طراحی سایت و اپ دیده می‌شه: صفحه‌ای که سریع باز می‌شه، دکمه‌ای که راحت پیدا می‌شه، فرمی که کوتاهه، و پیامی که روشن می‌گه چی شد. هر کدوم از این‌ها، یه تصمیم مشتری‌مدارانه‌ست.

یه سایت، ممکنه خیلی قشنگ باشه، ولی اگه مشتری نتونه توش، راحت کارش رو انجام بده، مشتری‌مدار نیست. مسیرهای «طراحی تجربه‌ی کاربر» و «طراحی رابط کاربری» کتابخونه، کامل درباره‌ی همین نگاهن، برای سایت و اپ.

برای همه‌ی مشتری‌ها

مشتری‌مداری، یعنی به همه‌ی مشتری‌ها فکر کنید؛ نه فقط مشتری معمولی. یه آدم مسن که با گوشی راحت نیست، کسی که با ویلچر حرکت می‌کنه، کسی که چشمش ضعیفه، یا کسی که زبان شما زبان اولش نیست، هم مشتری‌ان.

کارهای ساده‌ای مثل یه سطح شیب‌دار کنار پله، نوشته‌های درشت‌تر، یه راه تلفنی کنار راه آنلاین، و جمله‌های ساده، این مشتری‌ها رو هم، به حساب میارن. و جالب اینه که این کارها، معمولا برای بقیه‌ی مشتری‌ها هم، کار رو آسون‌تر می‌کنن.

مشتری‌مداری و سود

بعضی‌ها نگرانن که مشتری‌مداری، یعنی ضرر: هزینه‌ی بیشتر، ساعت کاری بیشتر، و جبران‌های بیشتر. ولی در بلندمدت، معمولا برعکسه. مشتری‌ای که کار باهاش آسونه و حس می‌کنه بهش احترام گذاشته شده، برمی‌گرده، بیشتر می‌خره، و بقیه رو هم میاره.

مشتری‌مداری و سود، دشمن هم نیستن؛ ولی یه تعادل لازمه. کسب‌وکاری که برای راضی کردن مشتری، ضرر می‌ده و ورشکست می‌شه، دیگه نمی‌تونه به هیچ مشتری‌ای خدمت کنه. هدف، پیدا کردن راه‌هاییه که هم برای مشتری خوب باشن، هم برای کسب‌وکار.

مشتری‌مداری، یعنی همه‌چیز رو بدیم

نه. مشتری‌مداری، یعنی چیزهایی رو بدید که برای مشتری، واقعا مهمن؛ نه همه‌چیز رو. شاید مشتری‌های شما، سرعت براشون خیلی مهم باشه، ولی بسته‌بندی لوکس، نه. پس سرعت رو بیشتر کنید، و برای بسته‌بندی، زیاد هزینه نکنید.

برای همین، شنیدن مشتری مهمه: تا بفهمید چی واقعا براشون ارزش داره. خیلی از کسب‌وکارها، برای چیزهایی هزینه می‌کنن که مشتری اصلا متوجهش نمی‌شه، و چیزهایی که مشتری واقعا می‌خواد، رو نادیده می‌گیرن.

نشونه‌های کسب‌وکار مشتری‌مدار

چند نشونه، که می‌شه از بیرون دید: کار کردن باهاش، آسونه؛ قیمت‌ها و قانون‌ها، روشنن؛ وقتی مشکلی پیش میاد، کسی مسئولیت می‌گیره؛ و وقتی یه بار، یه پیشنهاد یا شکایت دادید، بعدا می‌بینید که چیزی عوض شده.

یه نشونه‌ی دیگه، اینه که کارکنانش، وقتی چیزی رو نمی‌تونن انجام بدن، دلیلش رو روشن می‌گن و یه راه دیگه پیشنهاد می‌دن؛ به جای اینکه فقط بگن «نمی‌شه، قانونه».

نشونه‌هایی که فریب می‌دن

بعضی چیزها، شبیه مشتری‌مداری به نظر میان، ولی نیستن: شعارهای بزرگ روی دیوار؛ پیام‌های تبریک تولد خودکار، ولی جواب ندادن به سوال واقعی؛ و فرم‌های نظرسنجی بلند که هیچ‌وقت، نتیجه‌ای ازشون دیده نمی‌شه.

این‌ها، ممکنه گاهی مفید باشن، ولی جای اصل کار رو نمی‌گیرن. اصل کار، اینه که وقتی مشتری چیزی لازم داره، کارش راحت، سریع و درست انجام بشه. همه‌ی بقیه، اضافه‌ست.

از کجا شروع کنیم

بهترین شروع، یه تمرین ساده‌ست: مسیر مشتری رو، از اولین آشنایی تا بعد از خرید، قدم‌به‌قدم بنویسید. کنار هر قدم، بنویسید: «اینجا، برای مشتری چطوره؟ آسونه؟ روشنه؟ منتظر می‌مونه؟». جاهایی که جوابشون بده، فهرست کارهای شماست.

بعد، از ساده‌ترین شروع کنید؛ کاری که می‌شه همین هفته، بی هزینه، درستش کرد. مثلا یه جمله‌ی گیج‌کننده رو ساده کنید، یا یه خونه‌ی بی‌لزوم رو از فرم حذف کنید. قدم‌های کوچیک، پشت سر هم، یه کسب‌وکار رو مشتری‌مدار می‌کنن.

یه هفته تمرین

یه پیشنهاد برای یه هفته: روز اول، خودتون مشتری کسب‌وکار خودتون بشید. روز دوم، قانون‌هاتون رو بخونید و یه قانون بی‌دلیل رو پیدا کنید. روز سوم، یه فرم یا یه پیام رو ساده کنید. روز چهارم، از سه مشتری بپرسید چی براشون سخته.

روز پنجم، یکی از اون چیزها رو درست کنید. و روز آخر، به همون مشتری‌ها خبر بدید که به خاطر حرفشون، چی عوض شد. این هفته، شاید کوچیک به نظر بیاد، ولی هم کار رو بهتر می‌کنه، هم یه عادت تازه می‌سازه.

وقتی مشتری چیزی می‌خواد، بپرسید چرا

گاهی مشتری، یه چیز مشخص می‌خواد که شما نمی‌تونید بدید؛ مثلا «می‌خوام همین امروز برسه». پیش از اینکه بگید نمی‌شه، بپرسید چرا امروز. شاید فردا صبح هم کافی باشه، یا شاید فقط می‌خواد مطمئن بشه که سفارش ثبت شده. خیلی وقت‌ها، پشت یه خواسته‌ی سخت، یه نیاز ساده‌تر هست.

این سوال، دو تا فایده داره: هم راه‌حلی پیدا می‌کنید که شدنیه، و هم مشتری حس می‌کنه که نیازش واقعا مهم بوده، نه فقط قانون شما. مشتری‌مداری، بیشتر وقت‌ها، یعنی فهمیدن نیاز پشت خواسته.

مشتری‌مداری، یه عادته

مشتری‌مداری، با یه تصمیم بزرگ ساخته نمی‌شه؛ با یه عادت کوچیک، که هر روز تکرار می‌شه. هر بار که یه پیام رو کوتاه‌تر و روشن‌تر می‌نویسید، هر بار که یه قدم بی‌لزوم رو حذف می‌کنید، و هر بار که به‌جای «نمی‌شه»، یه راه دیگه پیشنهاد می‌دید، این عادت، کمی محکم‌تر می‌شه.

بعد از چند ماه، دیگه لازم نیست به خودتون یادآوری کنید؛ ذهنتون، خودش پیش از هر تصمیم، به صندلی جلوی میز سر می‌زنه. اون روز، کسب‌وکار شما، واقعا مشتری‌مدار شده.

چند واژه

Customer Centricity یا Customer Focus، یعنی مشتری‌مداری: مشتری، مرکز تصمیم‌ها. Customer Journey، یعنی سفر مشتری: همه‌ی قدم‌هایی که مشتری، از آشنایی تا بعد از خرید، طی می‌کنه. Pain Point، یعنی نقطه‌ی درد: جاهایی از این سفر که برای مشتری، سخت یا آزاردهنده‌ست.

Voice of the Customer، یعنی صدای مشتری: همه‌ی چیزهایی که مشتری‌ها، درباره‌ی نیاز و نظرشون می‌گن، و کسب‌وکار، جمعشون می‌کنه. Empathy، یعنی همدلی: توانایی اینکه خودتون رو جای کس دیگه بذارید؛ پایه‌ی همه‌ی این‌ها.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «مشتری‌مداری چیه»:

مشتری‌مداری، یعنی هر تصمیم رو، از ساعت کاری و قیمت تا فرم و طرز جواب دادن، از نگاه مشتری هم ببینیم، نه فقط از راحتی خودمون؛ و کسب‌وکار رو دور نیاز مشتری بسازیم. یعنی مشتری همیشه حق داره نیست؛ یعنی کار براش آسون باشه، صداش شنیده بشه، و قانون‌هایی که فقط به ضرر اونن، عوض بشن؛ تا جایی که کسب‌وکار هم سرپا بمونه.

چند باور رایج

  • «مشتری همیشه حق داره.» نیازش رو جدی بگیر، نه هر خواسته‌ای رو.
  • «مشتری‌مداری یعنی ضرر.» در بلندمدت، معمولا سود.
  • «با شعار، مشتری‌مدار می‌شیم.» با تصمیم‌های کوچیک هر روزه.
  • «کار فقط بخش پشتیبانیه.» کار همه‌ست.
  • «باید همه‌چیز رو به مشتری بدیم.» چیزی که واقعا براش مهمه.

یه مثال

یه آموزشگاه زبان، برای ثبت‌نام، از هر زبان‌آموز می‌خواست حضوری بیاد، یه فرم دو صفحه‌ای پر کنه، و فقط صبح‌ها پول نقد بده. مدیرش، یه روز تصمیم گرفت خودش، به‌عنوان یه زبان‌آموز تازه، ثبت‌نام کنه. نصف روزش رفت.

بعد از اون روز، سه تا چیز رو عوض کرد: ثبت‌نام آنلاین گذاشت، فرم رو به پنج سوال رسوند، و پرداخت کارتی رو هم قبول کرد. یه خط هم روی سایت گذاشت: «اگه کلاس اول رو دوست نداشتید، شهریه برمی‌گرده». ثبت‌نام‌ها بیشتر شد، و کارمندها هم، وقت کمتری صرف فرم‌ها کردن. چیزی که برای مشتری آسون‌تر شد، آخرش، برای آموزشگاه هم آسون‌تر شد.

تمرین امروز

امروز، از صندلی جلوی میز، به کسب‌وکار خودتون نگاه کنید.

  1. یه کاری که مشتری‌ها زیاد انجام می‌دن رو انتخاب کنید؛ مثلا خرید یا پرسیدن قیمت.
  2. خودتون، مثل یه مشتری تازه، انجامش بدید.
  3. هر جایی که گیر کردید، منتظر موندید یا گیج شدید، رو بنویسید.
  4. یه قانون یا قدم رو پیدا کنید که فقط به راحتی شما کمک می‌کنه.
  5. یه تغییر کوچیک بنویسید که همین هفته، کار رو برای مشتری آسون‌تر کنه.

درس بعدی، ارزش مشتری در طول زمان رو می‌گه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • مشتری‌مداری یعنی تصمیم‌ها از نگاه مشتری گرفته بشه، نه از راحتی ما.
  • کسب‌وکار دور مشتری ساخته می‌شه، نه برعکس.
  • یعنی مشتری همیشه حق داره نیست؛ یعنی قانون‌ها به نفع مشتری طراحی بشن.
  • کار برای مشتری آسون، صداش شنیده، و قانون‌های بی‌دلیل عوض بشن.
  • مشتری‌مداری و سود، دشمن هم نیستن.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد