آموزشدیجیتال مارکتینگ

درس ۴ از ۳۴، بازاریابی، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

رسانه‌ی خودی، خریدنی و به‌دست‌آمده

جواب کوتاه

یه راه ساده برای دسته‌بندی همه‌ی کانال‌های دیجیتال، اینه که بپرسید هر کدوم، مال کیه. رسانه‌ی خودی، یعنی جاهایی که مال خود شماست و خودتون تصمیم می‌گیرید چی توش باشه: سایت، فهرست ایمیل، اپ، و تا حدی، صفحه‌هاتون توی شبکه‌های اجتماعی. رسانه‌ی خریدنی، یعنی جاهایی که برای دیده شدن، پول می‌دید: آگهی جستجو، آگهی شبکه‌های اجتماعی، معرفی پولی؛ تا پول بدید، هست، و با قطع پول، تموم می‌شه. رسانه‌ی به‌دست‌آمده، یعنی چیزهایی که بقیه، به‌خواست خودشون، درباره‌ی شما می‌گن: نظر مشتری‌ها، معرفی دوست به دوست، خبر و مقاله‌ای که درباره‌ی شما نوشته شده، و اشتراک‌گذاری پست‌هاتون. به انگلیسی، به این سه، Owned و Paid و Earned Media می‌گن. هر کدوم، یه کار خوب و یه ضعف داره؛ و بهترین حالت، اینه که با هم کار کنن: خریدنی، آدم میاره؛ خودی، نگهشون می‌داره؛ و به‌دست‌آمده، اعتماد و آدم‌های تازه میاره.

خونه، غرفه، و حرف همسایه‌ها

یه نفر رو تصور کنید که کیک خونگی می‌پزه. سه جا هست که آدم‌ها می‌تونن کیکش رو بشناسن. اول، خونه‌ی خودش: آدم‌ها میان، کیک‌ها رو می‌بینن، و هر چی بخواد، اونجا می‌چینه؛ کسی بهش نمی‌گه چی کار کنه. دوم، یه غرفه توی بازارچه‌ی آخر هفته، که اجاره‌ش رو می‌ده؛ تا اجاره بده، غرفه داره.

سوم، حرف همسایه‌ها: «کیک‌های خانم فلانی رو خوردی؟ عالیه!». این حرف رو نه می‌شه خرید، نه می‌شه اجاره کرد؛ باید به دستش آورد. این سه جا، دقیقا سه جور رسانه‌ان. توی درس قبل، کانال‌ها رو یکی‌یکی دیدیم؛ اینجا، اون‌ها رو با یه سوال ساده، سه دسته می‌کنیم.

در یه جمله

رسانه‌ی خودی، مال شماست؛ رسانه‌ی خریدنی، اجاره‌ست؛ و رسانه‌ی به‌دست‌آمده، حرف بقیه‌ست که باید به دستش آورد. به انگلیسی، به این سه، Owned Media، یعنی رسانه‌ی خودی، Paid Media، یعنی رسانه‌ی خریدنی، و Earned Media، یعنی رسانه‌ی به‌دست‌آمده، می‌گن.

«رسانه» اینجا، یعنی هر جایی که پیام شما، دیده یا شنیده می‌شه؛ نه فقط روزنامه و تلویزیون. یه صفحه‌ی سایت، یه آگهی، یا یه نظر روی نقشه، همه، رسانه‌ان. این دسته‌بندی، یه روش رایج توی دنیای بازاریابیه که کمک می‌کنه، کارها رو بهتر بچینید.

سوال اصلی: مال کیه؟

پشت این دسته‌بندی، یه سوال ساده هست: این جا، مال کیه، و کی تصمیم می‌گیره چی توش باشه؟ اگه شما تصمیم می‌گیرید و برای بودن توش، پول مستقیمی نمی‌دید، خودیه. اگه برای بودن توش، پول می‌دید، خریدنیه. اگه بقیه تصمیم می‌گیرن چی درباره‌ی شما بگن، به‌دست‌آمده‌ست.

این سوال، کمک می‌کنه بفهمید هر جا، چقدر کنترل دارید، چقدر هزینه داره، و چقدر قابل اعتماده. هر چی کنترل شما بیشتر باشه، معمولا، مخاطب کمتر بهش اعتماد می‌کنه؛ و هر چی کنترل کمتر باشه، اعتماد، بیشتر.

رسانه‌ی خودی

رسانه‌ی خودی، جاهایی‌ان که مال خود شمان: سایت، وبلاگ، فهرست ایمیل مشتری‌ها، اپ، و چیزهایی مثل منوی چاپی یا کاتالوگ. اینجا، شما تصمیم می‌گیرید چی بگید، چطوری بگید، و کی بگید. هیچ‌کس، نمی‌تونه یهو قانونش رو عوض کنه.

رسانه‌ی خودی، مثل خونه‌ی خودتونه. شاید اول کار، کسی خبر نداره کجاست و مهمون زیادی نمیاد؛ ولی هر چی بیشتر می‌سازیدش، بیشتر، مال خودتون می‌شه، و کسایی که یه بار اومدن، می‌دونن دوباره کجا پیداتون کنن.

سایت، قلب رسانه‌ی خودی

سایت، مهم‌ترین رسانه‌ی خودیه. هر صفحه‌ای که می‌سازید، هر نوشته‌ای که می‌ذارید، و هر اطلاعاتی که می‌دید، مال شماست و تا وقتی بخواید، می‌مونه. بیشتر کانال‌های دیگه هم، آخرش، آدم‌ها رو به همین سایت میارن.

یه سایت خوب، علاوه بر نشون دادن کار، می‌تونه با گذر زمان، از راه سئو، آدم‌های تازه هم بیاره؛ یعنی یه رسانه‌ی خودی، کم‌کم، کار یه رسانه‌ی خریدنی رو، بی پول، انجام بده. برای همین، سرمایه‌گذاری روی سایت، معمولا یکی از ماندگارترین کارهاست.

فهرست ایمیل، گنج رسانه‌ی خودی

فهرست ایمیل یا شماره‌ی مشتری‌هایی که اجازه دادن براشون پیام بفرستید، یکی از باارزش‌ترین رسانه‌های خودیه. چون مستقیم، به خود آدم می‌رسه، و هیچ شبکه‌ای، بین شما و اون نیست که تصمیم بگیره پیامتون دیده بشه یا نه.

ساختن این فهرست، زمان می‌بره؛ ولی هر آدمی که بهش اضافه می‌شه، یه رابطه‌ی مستقیمه که مال شماست. یه راه خوب، اینه که از کانال‌های دیگه، مثل صفحه‌ی اینستاگرام یا آگهی، آدم‌ها رو تشویق کنید که عضو خبرنامه‌تون بشن؛ با یه چیز ارزشمند، نه با اصرار.

صفحه‌ی شبکه‌های اجتماعی: نیمه‌خودی

صفحه‌ی شما توی اینستاگرام یا تلگرام، یه جورایی خودیه: شما تصمیم می‌گیرید چی پست کنید. ولی کاملا مال شما نیست: اون شبکه، تصمیم می‌گیره پست شما رو به چند نفر نشون بده، قانون‌هاش رو هر وقت بخواد عوض می‌کنه، و گاهی، ممکنه صفحه رو ببنده.

برای همین، بهتره صفحه‌های شبکه‌های اجتماعی رو، یه رسانه‌ی «نیمه‌خودی» یا «قرضی» ببینید. ازش استفاده کنید، ولی همه‌ی کسب‌وکار رو، روش نسازید. همیشه یه راه داشته باشید که دنبال‌کننده‌ها رو، به رسانه‌ی کاملا خودی، مثل سایت یا خبرنامه، ببرید.

قوت رسانه‌ی خودی

رسانه‌ی خودی، چند قوت بزرگ داره: کنترل کامل، چون خودتون تصمیم می‌گیرید؛ ماندگاری، چون تا بخواید می‌مونه؛ و هزینه‌ی کم در درازمدت، چون برای هر بازدید، پول نمی‌دید. هر چیزی که امروز توش می‌سازید، فردا هم هست.

یه قوت دیگه‌ش، اینه که می‌تونید هر چقدر بخواید، کامل توضیح بدید. یه آگهی، چند ثانیه وقت داره؛ ولی یه صفحه‌ی سایت، می‌تونه همه‌ی سوال‌های یه مشتری رو، با حوصله، جواب بده.

ضعف رسانه‌ی خودی

ضعف بزرگ رسانه‌ی خودی، اینه که خودبه‌خود، آدم نمیاره. یه سایت تازه، مثل یه خونه توی یه کوچه‌ی ناشناخته‌ست؛ تا کسی آدرسش رو نداشته باشه، کسی نمیاد. برای همین، رسانه‌ی خودی، معمولا به دو رسانه‌ی دیگه نیاز داره، تا آدم‌ها، اول بار، پیداش کنن.

ضعف دیگه‌ش، اعتماده. وقتی خودتون درباره‌ی خودتون می‌گید «ما بهترینیم»، آدم‌ها، طبیعتا، کمی شک می‌کنن؛ چون می‌دونن هر کسی، از خودش تعریف می‌کنه. اینجاست که رسانه‌ی به‌دست‌آمده، به کمک میاد.

رسانه‌ی خریدنی، مثل یه شیر آبه

یه تصویر ساده برای رسانه‌ی خریدنی، یه شیر آبه: بازش کنید، آب میاد؛ ببندیدش، آب قطع می‌شه. هر چی بیشتر بازش کنید، آب بیشتری میاد، ولی هزینه‌ش هم بیشتره. این، هم قوتشه، هم ضعفش.

سوال مهم، اینه که آبی که میاد، کجا می‌ره. اگه توی یه سطل سوراخ بریزه، یعنی آدم‌ها بیان و هیچ‌جا نمونن، همه‌ش هدر می‌ره. اگه توی یه حوض سالم بریزه، یعنی آدم‌ها بیان، عضو خبرنامه بشن، یا مشتری راضی بشن، کم‌کم، یه چیز ماندگار ساخته می‌شه.

رسانه‌ی به‌دست‌آمده

رسانه‌ی به‌دست‌آمده، همه‌ی چیزهاییه که بقیه، به‌خواست خودشون و بی اینکه پولی گرفته باشن، درباره‌ی شما می‌گن یا پخش می‌کنن: نظر مشتری‌ها، معرفی دوست به دوست، اشتراک‌گذاری پست‌ها، مقاله یا خبری که درباره‌ی شما نوشته شده، و لینکی که یه سایت دیگه، به شما داده.

این رسانه، مثل حرف همسایه‌ها درباره‌ی کیک‌های اون خانمه: نه می‌شه خریدش، نه می‌شه کنترلش کرد. فقط می‌شه، با کار خوب و تجربه‌ی خوب، به دستش آورد. برای همین هم، از همه‌ی رسانه‌ها، باارزش‌تره.

انواع رسانه‌ی به‌دست‌آمده

رسانه‌ی به‌دست‌آمده، شکل‌های مختلفی داره. نظرها و امتیازها روی نقشه و سایت‌ها. معرفی دهن به دهن، چه حضوری و چه توی پیام‌رسان. اشتراک‌گذاری پست‌ها توسط دنبال‌کننده‌ها. مقاله، خبر، یا اشاره‌ای که یه سایت یا خبرگزاری، به شما کرده. و لینکی که یه سایت دیگه، به سایت شما داده.

این آخری، برای سئو هم خیلی مهمه؛ چون موتورهای جستجو، لینک از سایت‌های معتبر رو، یه جور تایید می‌دونن. یعنی رسانه‌ی به‌دست‌آمده، به رسانه‌ی خودی شما، یعنی سایت، هم کمک می‌کنه.

نظر مشتری‌ها

نظر مشتری‌ها، رایج‌ترین و نزدیک‌ترین شکل رسانه‌ی به‌دست‌آمده‌ست. آدم‌های زیادی، پیش از خرید از یه جای تازه، نظرها رو می‌خونن. چند نظر راست و خوب، از هر جمله‌ای که خودتون درباره‌ی خودتون بنویسید، بیشتر اثر داره.

شما نمی‌تونید نظرها رو بنویسید، ولی می‌تونید دو کار بکنید: از مشتری‌های راضی، با ادب، بخواید که تجربه‌شون رو بنویسن؛ و به همه‌ی نظرها، به‌خصوص نظرهای بد، با احترام و راه‌حل جواب بدید. جواب خوب به یه نظر بد، خودش، اعتماد می‌سازه.

اشتراک‌گذاری

وقتی یه نفر، پست شما رو با دوستاش به اشتراک می‌ذاره، یا برای کسی می‌فرسته، پیام شما، به آدم‌هایی می‌رسه که شما هیچ‌وقت، بهشون دسترسی نداشتید؛ و با تایید یه دوست، که از هر آگهی‌ای، قوی‌تره.

آدم‌ها، چیزهایی رو به اشتراک می‌ذارن که براشون مفید، جالب، یا حس‌برانگیزه؛ نه آگهی‌های مستقیم. برای همین، محتوای خوب، یعنی محتوایی که آدم‌ها دوست دارن برای بقیه بفرستن، یکی از بهترین راه‌های به دست آوردن این رسانه‌ست.

خبر و مقاله

گاهی یه سایت خبری، یه وبلاگ معروف، یا یه صفحه‌ی پرمخاطب، درباره‌ی شما می‌نویسه؛ چون یه کار تازه کردید، یه داستان جالب دارید، یا یه چیز مفید ساختید. این، یه رسانه‌ی به‌دست‌آمده‌ی قویه؛ چون از زبون یه منبع مستقل، گفته شده.

رسیدن به این رسانه، معمولا با یه کار واقعا جالب یا مفید شروع می‌شه، نه با التماس به خبرنگارها. اگه چیزی دارید که واقعا خبره، مثلا یه داده‌ی تازه، یه داستان راست و الهام‌بخش، یا یه کار خیر، اون رو روشن و کوتاه، به کسایی که درباره‌ی اون موضوع می‌نویسن، بگید.

قوت رسانه‌ی به‌دست‌آمده

قوت بزرگ رسانه‌ی به‌دست‌آمده، اعتماده. آدم‌ها، به حرف یه دوست، یه مشتری دیگه، یا یه منبع مستقل، خیلی بیشتر از حرف خود کسب‌وکار، اعتماد می‌کنن؛ چون می‌دونن این آدم‌ها، دلیلی برای تعریف بی‌جا ندارن.

یه قوت دیگه‌ش، اینه که می‌تونه خیلی گسترده بشه، بی اینکه شما پولی بدید. یه نظر خوب، سال‌ها، توسط آدم‌های تازه خونده می‌شه؛ یه معرفی، می‌تونه به معرفی‌های بیشتر برسه. مثل یه گلوله‌ی برفی که هر چی بیشتر می‌غلته، بزرگ‌تر می‌شه.

ضعف رسانه‌ی به‌دست‌آمده

ضعف بزرگ رسانه‌ی به‌دست‌آمده، اینه که کنترلش دست شما نیست. نمی‌تونید تصمیم بگیرید کی و چی گفته بشه؛ و گاهی، چیزی گفته می‌شه که دوست ندارید، مثل یه نظر بد یا یه انتقاد عمومی.

ضعف دیگه‌ش، اینه که آروم و پیش‌بینی‌نشدنیه. نمی‌تونید بگید «این ماه، می‌خوام صد تا نظر خوب داشته باشم». فقط می‌تونید زمینه رو آماده کنید: تجربه‌ی خوب بسازید، و راه حرف زدن رو برای مشتری‌ها آسون کنید. بقیه‌ش، دست اون‌هاست.

به‌دست‌آمده رو نمی‌شه خرید

یه قانون مهم: رسانه‌ی به‌دست‌آمده رو نمی‌شه خرید؛ اگه پولش رو بدید، دیگه به‌دست‌آمده نیست، خریدنیه. یه نظر که برای نوشتنش پول دادید، یه معرفی که در ازای هدیه انجام شده، یا یه مقاله که هزینه‌ش رو پرداختید، همه، رسانه‌ی خریدنی‌ان.

این، به این معنی نیست که این کارها، بد یا ممنوعن. یعنی باید روشن گفته بشه که پولی‌ان. معرفی پولی، با یه برچسب ساده مثل «تبلیغ» یا «همکاری»، کاملا قابل قبوله. مشکل، فقط وقتیه که خریدنی، خودش رو به‌دست‌آمده جا بزنه.

رسانه‌ی به‌دست‌آمده‌ی ساختگی

بعضی کسب‌وکارها، وسوسه می‌شن که رسانه‌ی به‌دست‌آمده رو جعل کنن: نظرهای ساختگی بنویسن، دنبال‌کننده‌ی ساختگی بخرن، یا از دوست و آشنا بخوان خودشون رو مشتری جا بزنن و تعریف کنن. این کار، شاید کوتاه‌مدت، عددها رو بالا ببره.

ولی این کار، فریب دادن مخاطبه؛ و وقتی آدم‌ها بفهمن، که معمولا می‌فهمن، اعتماد، یه‌جا از بین می‌ره، و خیلی سخت برمی‌گرده. خیلی از سایت‌ها و شبکه‌ها هم، نظرها و دنبال‌کننده‌های ساختگی رو پیدا و پاک می‌کنن. صداقت، تنها راه ماندگاره.

یه رسانه‌ی چهارم: اشتراکی

بعضی‌ها، یه دسته‌ی چهارم هم اضافه می‌کنن: Shared Media، یعنی رسانه‌ی اشتراکی؛ همون شبکه‌های اجتماعی، که بین خودی و به‌دست‌آمده‌ان. شما پست می‌ذارید، که شبیه خودیه؛ و آدم‌ها به اشتراک می‌ذارن و نظر می‌دن، که شبیه به‌دست‌آمده‌ست.

به این مدل چهارتایی، گاهی PESO می‌گن، از حرف اول Paid، Earned، Shared و Owned. لازم نیست این اسم‌ها رو حفظ کنید؛ مهم اینه که بدونید شبکه‌های اجتماعی، یه جای خاص بین این دسته‌ها دارن، و هم مثل خودی، هم مثل به‌دست‌آمده، کار می‌کنن.

جایی که سه تا روی هم می‌افتن

این سه رسانه رو، مثل سه دایره ببینید که بخشی‌شون، روی هم افتاده. بهترین جا، وسطه: جایی که هر سه با هم کار می‌کنن. مثلا یه نوشته‌ی آموزشی خوب روی سایت، که خودیه؛ با یه آگهی کوچیک، به آدم‌های بیشتری نشون داده می‌شه، که خریدنیه؛ و چون مفیده، آدم‌ها به اشتراکش می‌ذارن، که به‌دست‌آمده‌ست.

یه کار، توی هر سه رسانه، اثر می‌ذاره و هر کدوم، اون یکی رو قوی‌تر می‌کنه. کسب‌وکارهایی که این ترکیب رو یاد می‌گیرن، معمولا با هزینه‌ی کمتر، نتیجه‌ی بیشتری می‌گیرن.

چطوری به هم کمک می‌کنن

این سه رسانه، به هم غذا می‌دن. خریدنی، آدم‌های تازه رو به خودی میاره؛ مثلا یه آگهی، آدم‌ها رو به سایت می‌بره. خودی، این آدم‌ها رو نگه می‌داره و بهشون تجربه‌ی خوب می‌ده؛ مثلا با یه صفحه‌ی مفید یا یه خبرنامه.

و مشتری‌های راضی، رسانه‌ی به‌دست‌آمده می‌سازن: نظر می‌نویسن، معرفی می‌کنن، به اشتراک می‌ذارن. این به‌دست‌آمده، آدم‌های تازه‌ای میاره، بی پول؛ و این آدم‌ها هم، دوباره به خودی می‌رسن. یه چرخه، که هر دورش، کمی بزرگ‌تر می‌شه.

توی هر مرحله، کدوم بیشتر

ترکیب این سه، به مرحله‌ی کسب‌وکار بستگی داره. یه کسب‌وکار تازه، که هیچ‌کس نمی‌شناسه، معمولا کمی بیشتر به خریدنی نیاز داره، تا آدم‌ها اول بار پیداش کنن؛ و همزمان، باید رسانه‌ی خودیش رو بسازه.

کسب‌وکاری که چند ساله کار می‌کنه و مشتری‌های راضی زیادی داره، معمولا رسانه‌ی به‌دست‌آمده‌ی بیشتری داره، و می‌تونه کمتر به خریدنی تکیه کنه. هدف، اینه که با گذر زمان، سهم خودی و به‌دست‌آمده، بیشتر و سهم خریدنی، کمتر بشه.

برای کسب‌وکار کوچیک

برای کسب‌وکار کوچیک، یه شروع ساده، این‌طوریه: یه رسانه‌ی خودی کوچیک، مثل یه سایت ساده یا حداقل یه صفحه‌ی مرتب، و یه فهرست از شماره‌ی مشتری‌ها با اجازه‌شون. یه کم رسانه‌ی خریدنی، فقط اگه لازم بود، با بودجه‌ی کم.

و از همه مهم‌تر، تمرکز روی رسانه‌ی به‌دست‌آمده: تجربه‌ی خوب بسازید، از مشتری‌های راضی بخواید نظر بنویسن، و راه معرفی رو آسون کنید. برای خیلی از کسب‌وکارهای کوچیک، رسانه‌ی به‌دست‌آمده، یعنی حرف مشتری‌ها، بزرگ‌ترین و ارزون‌ترین منبع مشتری تازه‌ست.

پول و وقت رو چطوری تقسیم کنیم

یه راه ساده برای فکر کردن به بودجه: رسانه‌ی خریدنی، بیشتر پول می‌خواد؛ رسانه‌ی خودی، بیشتر وقت و یه کم پول؛ و رسانه‌ی به‌دست‌آمده، بیشتر تجربه‌ی خوب و حوصله. هر کدوم، یه جور سرمایه‌گذاری لازم داره.

اگه پول کمه ولی وقت دارید، روی خودی و به‌دست‌آمده تمرکز کنید. اگه وقت کمه ولی پول دارید، خریدنی می‌تونه کمک کنه؛ ولی مطمئن بشید که آدم‌هایی که میان، به یه رسانه‌ی خودی می‌رسن و ماندگار می‌شن، نه اینکه فقط یه بار بیان و برن.

سنجیدن هر کدوم

هر کدوم از این سه، با عددهای خودش سنجیده می‌شه. خریدنی: هر آگهی، چند نفر رو آورده و هر مشتری، چقدر هزینه داشته. خودی: چند نفر به سایت سر زدن، چند نفر عضو خبرنامه شدن، و چند نفر برگشتن. به‌دست‌آمده: چند تا نظر تازه، چند تا معرفی، و چند بار به اشتراک گذاشته شدید.

یه سوال ساده هم، خیلی کمک می‌کنه: از هر مشتری تازه بپرسید از کجا با شما آشنا شده. جواب‌هایی مثل «آگهی دیدم»، «توی سایت‌تون بودم»، یا «دوستم گفت»، مستقیم، سهم هر سه رسانه رو نشون می‌دن.

اشتباه‌های رایج

چند اشتباه رایج: همه‌ی پول رو برای رسانه‌ی خریدنی خرج کردن، و هیچ رسانه‌ی خودی نساختن؛ همه‌ی کسب‌وکار رو روی یه صفحه‌ی شبکه‌ی اجتماعی ساختن، که نیمه‌خودیه؛ و بی‌توجهی به نظرها و معرفی‌ها، چون «کنترلش دست ما نیست».

یه اشتباه دیگه، جعل کردن رسانه‌ی به‌دست‌آمده‌ست؛ مثل نظر یا دنبال‌کننده‌ی ساختگی. و یه اشتباه آخر: فکر کردن به این سه، به‌صورت جدا از هم؛ در حالی که قدرت واقعیشون، وقتیه که با هم کار کنن.

چند واژه

Owned Media، یعنی رسانه‌ی خودی. Paid Media، یعنی رسانه‌ی خریدنی. Earned Media، یعنی رسانه‌ی به‌دست‌آمده. Shared Media، یعنی رسانه‌ی اشتراکی. PESO، مدل چهارتایی همین چهار رسانه.

User-Generated Content، یعنی محتوای ساخته‌شده توسط کاربر: هر چیزی که مشتری‌ها خودشون درباره‌ی شما می‌سازن، مثل عکس و نظر و ویدیو؛ یه شکل مهم رسانه‌ی به‌دست‌آمده. Word of Mouth، یعنی دهن به دهن. Backlink، یعنی لینکی که یه سایت دیگه، به سایت شما داده.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «رسانه‌ی خودی، خریدنی و به‌دست‌آمده چیه»:

رسانه‌ی خودی، مال شماست و خودتون تصمیم می‌گیرید؛ مثل سایت و فهرست ایمیل؛ ماندگاره ولی خودبه‌خود آدم نمیاره. رسانه‌ی خریدنی، با پول دیده می‌شید؛ مثل آگهی؛ سریعه ولی موقته. رسانه‌ی به‌دست‌آمده، حرفیه که بقیه به‌خواست خودشون می‌زنن؛ مثل نظر و معرفی و خبر؛ قابل اعتمادترینه ولی کنترلش دست شما نیست. بهترین حالت، با هم: خریدنی آدم میاره، خودی نگه می‌داره، به‌دست‌آمده اعتماد و آدم تازه میاره.

چند باور رایج

  • «صفحه‌ی اینستاگرام، کاملا مال ماست.» نیمه‌خودیه؛ قانونش دست شبکه‌ست.
  • «آگهی، بهترین راهه.» سریعه، ولی موقته.
  • «حرف مردم، دست ما نیست، پس بی‌خیالش.» با تجربه‌ی خوب، زمینه‌ش رو می‌سازید.
  • «نظر پولی، به‌دست‌آمده‌ست.» خریدنیه، و باید گفته بشه.
  • «این سه، جدا از همن.» با هم، قوی‌ترن.

یه مثال

یه فروشگاه آنلاین چای و دمنوش، اول کارش، فقط آگهی اینستاگرام می‌داد. هر ماه، آدم‌های زیادی می‌اومدن، ولی وقتی یه ماه آگهی رو قطع کرد، فروش، تقریبا صفر شد. فهمید فقط داشته غرفه اجاره می‌کرده، و هیچ خونه‌ای نساخته.

از اون به بعد، سه کار کرد: روی سایتش، چند راهنمای ساده درباره‌ی دم کردن چای نوشت؛ توی هر سفارش، یه کارت گذاشت که خریدارها رو به عضویت توی خبرنامه دعوت می‌کرد، با یه دستور دمنوش رایگان؛ و از مشتری‌های راضی خواست نظرشون رو بنویسن. آگهی‌ها رو کمتر کرد، ولی قطع نکرد. یه سال بعد، بیشتر فروشش، از خبرنامه، جستجو، و معرفی مشتری‌ها می‌اومد.

تمرین امروز

امروز، رسانه‌های کسب‌وکارتون رو سه دسته کنید.

  1. سه ستون بکشید: خودی، خریدنی، به‌دست‌آمده.
  2. هر جایی که الان دیده می‌شید رو، توی ستون درستش بنویسید.
  3. ببینید کدوم ستون، خالی‌تره.
  4. یه کار برای ستون خالی‌تر بنویسید؛ مثلا یه خبرنامه، یا خواستن نظر از سه مشتری.
  5. یه راه بنویسید که آدم‌های رسانه‌ی خریدنی رو، به رسانه‌ی خودی ببره.

درس بعدی، قیف بازاریابی رو می‌گه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • خودی: مال شما؛ سایت، ایمیل، صفحه‌ها.
  • خریدنی: با پول؛ تا پول بدید، هست.
  • به‌دست‌آمده: حرف بقیه؛ نظرها، معرفی، خبر، اشتراک.
  • هر کدوم، یه کار خوب و یه ضعف داره.
  • با هم: خریدنی آدم میاره، خودی نگه می‌داره، به‌دست‌آمده اعتماد میاره.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد