آموزشامنیت و حریم خصوصی در اینترنت
کسی به حساب هوش مصنوعیم دسترسی پیدا کرد
جواب کوتاه
طبق راهنمای رسمی OpenAI، اگه فکر میکنید کسی وارد حساب ChatGPT شده، اول رمز رو عوض کنید، بعد از Settings > Security and login همهی نشستها رو با Log out all ببندید، و بعد تایید دومرحلهای (MFA) رو روشن کنید؛ چون روشن کردن MFA کسی که الان وارده رو بیرون نمیکنه. توی Claude، روی وب از Settings > Account با Log Out از همهی دستگاهها خارج بشید و نشستهای ناشناس رو ببندید. Gemini همون حساب گوگله و با درس جیمیل امن میشه. بعد ببینید چی بیرون رفته: لینکهای اشتراکی، حافظه، برنامههای وصل و کلیدهای API.
کدوم سرویس؟
این درس سه سرویس رایج هوش مصنوعی رو میگه: ChatGPT از شرکت OpenAI، Claude از شرکت Anthropic، و Gemini از گوگل. اگه عجله دارید: ChatGPT از «ChatGPT: ترتیب درست»، Claude از «Claude: خروج از همه»، و Gemini از «Gemini: حساب گوگله». بعد همه برمیگردیم به بخش «چی ممکنه دیده شده باشه».
همهی قدمها از روی راهنمای رسمی خود این شرکتها نوشته شدن. درس حریم خصوصی و هوش مصنوعی گفت چی به این سرویسها بدیم و چی ندیم؛ این درس مال وقتیه که کسی دیگه وارد حساب شده.
چرا مهمه
خیلیها فکر میکنن «حساب چت که چیزی نداره». ولی آدمها به هوش مصنوعی چیزهایی میگن که به هیچکس نمیگن: مشکلهای پزشکی، دعوای خونوادگی، قرارداد کاری، نامهی اداری با اسم و نشانی، و گاهی حتی رمز یا کد برنامه. مثلا فرض کنید یه دفترچهی خاطرات دارید که کلید کشوش رو یکی دیگه هم داشته. اون آدم هر برگهای رو خونده، شاید کپی کرده، و شاید به کسی نشون داده.
و فقط چتها نیستن. حساب ممکنه فایلهایی که بارگذاری کردید، حافظهای از شما، دسترسی به ایمیل و درایوتون، و اگه برنامهنویسید، کلیدی که باهاش پول خرج میشه رو هم داشته باشه. پس کار دو قسمت داره: اول غریبه رو بیرون کنیم، بعد ببینیم چی بیرون رفته و ببندیمش.
چطور لو میره
رایجترین راه، رمز تکراریه: همون رمزی که یه جای دیگه لو رفته، روی حساب هوش مصنوعی هم امتحان میشه. درس رمز عبور این رو کامل گفت. راه دوم فیشینگ (Phishing)ه: صفحهای شبیه صفحهی ورود ChatGPT، یا برنامهی جعلی «ChatGPT رایگان» که رمز رو میگیره.
راه سوم، که توی جستجوهای فارسی زیاد دیده میشه، حساب اشتراکی یا خریدهست: «اکانت جمینای اشتراکی»، «خرید اکانت». اینجا اصلا لازم نیست کسی هک کنه؛ فروشنده یا آدمهای دیگهی همون حساب، از اول به همهی چتها دسترسی دارن. بخش «حساب اشتراکی و خریده» دربارهش بیشتر میگه.
راه چهارم، دستگاه مشترکه: کامپیوتر محل کار یا کافینت که یادتون رفته ازش خارج بشید. و راه پنجم مال برنامهنویسهاست: کلید API که توی کد یا یه فایل عمومی جا مونده. API کوتاهشدهی Application Programming Interface، یعنی «رابط برنامهنویسی»، راهیه که یه برنامه بی صفحهی چت با هوش مصنوعی حرف میزنه، و کلیدش مثل رمز حسابه.
نشونهها و هشدار مشکوک
نشونههای معمول اینان: توی تاریخچه چتهایی هست که شما ننوشتید؛ تنظیمها، اسم یا حافظه عوض شده؛ توی فهرست نشستها دستگاه یا جایی هست که مال شما نیست؛ یا ایمیلی دربارهی ورود یا تغییر رمز اومده که کار شما نبوده.
OpenAI یه پیغام هم داره به اسم «هشدار فعالیت مشکوک» (Suspicious Activity Alert). طبق راهنمای رسمیش، این هشدار وقتی میاد که سیستم رفتار غیرعادی ببینه: ورود از جا یا دستگاهی که انتظارش نمیرفت، جهش ناگهانی توی فعالیت یا تغییر تنظیمها، یا ورود همزمان بیشتر از معمول. همون راهنما گفته شریک کردن حساب با دیگران هم ممکنه این هشدار رو بیاره، و هشدار لزوما یعنی کار خلافی نشده. ولی جدیش بگیرید: اگه حساب رو با کسی شریک نیستید، احتمالا کس دیگهای توشه.
ChatGPT: ترتیب درست
راهنمای OpenAI برای «فعالیت ناشناس توی حسابم» یه نکته داره که خیلیها برعکس انجامش میدن: ترتیب مهمه. اگه با رمز وارد میشید، اول رمز رو فوری عوض کنید؛ بعد از همهی نشستها خارج بشید؛ و بعد تایید دومرحلهای رو روشن کنید.
چرا این ترتیب؟ چون طبق همون راهنما، روشن کردن تایید دومرحلهای ورودهای فعلی رو قطع نمیکنه. یعنی اگه اول MFA رو روشن کنید و خیالتون راحت بشه، کسی که الان توی حسابه همونجا میمونه. مثلا فرض کنید قفل در رو عوض کنید در حالی که دزد هنوز توی خونهست؛ اول باید بیرونش کنید.
«اگه با رمز وارد میشید» هم مهمه: خیلیها با حساب گوگل یا یه حساب دیگه وارد ChatGPT میشن و اصلا رمز جدا ندارن. اون موقع رمز همون حساب رو عوض کنید؛ بخش «ورود با گوگل».
ChatGPT: خروج از همه
طبق راهنمای OpenAI، خروج از همهی دستگاهها اینطوریه:
- توی ChatGPT برید سراغ Settings > Security and login.
- بخش Active sessions رو باز کنید؛ اینجا نشستها رو میبینید.
- Log out all رو بزنید.
دو نکته از همون راهنما: این کار نشست خود شما رو هم میبنده، پس دوباره باید وارد بشید؛ و ممکنه تا ۳۰ دقیقه طول بکشه تا نشستهای دیگهی ChatGPT واقعا خارج بشن. یعنی اگه بعد از چند دقیقه هنوز چیزی دیدید، نترسید و صبر کنید. اگه برنامهنویسید، روی پلتفرم برنامهنویسهای OpenAI این گزینه از Your Profile > Security پیدا میشه.
یه استثنا هم هست: اگه حسابتون به ورود یکپارچهی سازمان وصله، که بهش میگن SSO، کوتاهشدهی Single Sign-On، یعنی با حساب محل کارتون وارد میشید، این گزینه نیست و باید سراغ مدیر سازمان برید؛ بخش «حساب کاری».
ChatGPT: تایید دومرحلهای
OpenAI به تایید دومرحلهای میگه MFA، کوتاهشدهی Multi-Factor Authentication، یعنی «احراز هویت چندمرحلهای». طبق راهنمای رسمی، MFA امنیت حساب رو بیشتر میکنه، چون موقع ورود یه قدم دوم برای تایید هویت میخواد. از همون Settings > Security and login روشنش کنید.
قدم دوم معمولا کدیه که یه برنامهی تایید روی گوشی میسازه. درس تایید دومرحلهای گفت چرا برنامه از پیامک امنتره. و یادتون باشه: MFA در رو برای ورود بعدی قفل میکنه، نه برای کسی که الان توئه. برای همینه که سومین قدمه.
ChatGPT: تاریخچهی امنیت
راهنمای OpenAI میگه بعد از این سه قدم، تاریخچهی امنیت (Security history) رو برای ورودها یا تغییرهای ناشناس ببینید، و جزئیاتی که ممکنه به بازیابی کمک کنه رو نگه دارید: مثلا ساعت و جای ورود ناشناس، و چه چیزی عوض شده بود.
اگه کار به پشتیبانی کشید، همین یادداشتها به درد میخوره. OpenAI گفته توی پیام به پشتیبانی، جزئیات کارهایی که شما نکردید یا اجازهشون رو ندادید رو بنویسید. درس روی لینک فیشینگ کلیک کردیم گفت چرا توی شلوغی باید یادداشت نوشت.
Claude: خروج از همه
راهنمای Anthropic برای Claude میگه اگه یادتون رفته روی یه دستگاه مشترک خارج بشید، یا شک دارید کسی بی اجازه وارد حساب شده، از همهی دستگاهها خارج بشید:
- claude.ai رو توی مرورگر باز کنید و وارد بشید.
- روی حرفهای اول اسمتون پایین سمت چپ بزنید و Settings رو انتخاب کنید.
- برید سراغ بخش Account و Log Out رو بزنید و تایید کنید.
طبق همون راهنما، این کار فوری از همهی دستگاههایی که وارد بودید خارجتون میکنه: مرورگرها، گوشیها و برنامههای کامپیوتر. یه نکتهی مهم: این گزینه فعلا توی برنامهی گوشی Claude، چه آیفون چه اندروید، نیست؛ پس از مرورگر برید، حتی روی خود گوشی.
بعد از خروج، برای ورود دوباره باید با گوگل یا با لینک ورودی که به ایمیلتون میاد وارد بشید. یعنی Claude رمز جدا نداره، و امنیت حساب Claude همون امنیت ایمیل یا حساب گوگل شماست. اگه کسی وارد Claude شده، احتمال زیادی هست که ایمیل یا گوگل شما هم در خطر باشه؛ درس جیمیلم هک شد رو هم برید.
Claude: نشستها
اگه نمیخواید از همه جا خارج بشید و فقط یه دستگاه مشکوکه، Claude فهرست نشستها رو هم داره. از Settings > Account پایین برید تا بخش Active sessions. طبق راهنمای Anthropic، برای هر نشست مرورگر و سیستمعامل، جای تقریبی که از روی IP حدس زده میشه، و آخرین زمان استفاده نشون داده میشه، و نشستی که الان باهاش کار میکنید یه برچسب «Current» داره.
برای بستن یه نشست، منوی سهنقطه کنارش رو بزنید، Terminate رو انتخاب و تایید کنید. اون دستگاه برای برگشتن باید دوباره وارد بشه. راهنمای Anthropic گفته اگه نشستی از جایی دیدید که نمیشناسید، یا دستگاهی که ازش استفاده نمیکنید، فوری ببندیدش.
یه چیز دیگه هم بدونید: طبق همون راهنما، نشست Claude روی وب ۲۸ روز طول میکشه و با هر کاری که میکنید تازه میشه. یعنی کامپیوتری که یه بار روش وارد شدید و خارج نشدید، تا مدتها وارد میمونه.
Claude Code و کلید
اگه برنامهنویسید و با حساب Claude وارد Claude Code شدید، اون ورود یه «توکن» جدا داره که با خروج از وب بسته نمیشه. راهنمای Anthropic میگه از Settings > Claude Code برید و روی آیکن سطل زباله کنار توکن بزنید تا پاک بشه.
و اگه کلید API از Claude Console دارید و فکر میکنید لو رفته، طبق همون راهنما: وارد Console بشید، از صفحهی API keys منوی سهنقطه کنار کلید رو بزنید و Delete API Key رو انتخاب کنید. بعد با Create Key یه کلید تازه بسازید و یه جای امن، مثل یه ابزار نگهداری رمز، نگهش دارید، نه توی کدی که روی گیتهاب میره.
Gemini: حساب گوگله
Gemini حساب جدا نداره؛ همون حساب گوگل شماست. پس کسی که وارد Gemini شده، وارد جیمیل، درایو، عکسها و همهی گوگل شما هم شده. اینجا کار اصلی، امن کردن حساب گوگله، و درس جیمیلم هک شد قدمبهقدم گفتش: رویدادهای امنیتی، دستگاهها، رمز، تایید دومرحلهای.
بعدش، چیزهایی که مال خود Geminiان. طبق صفحهی حریم خصوصی رسمی Gemini، از Gemini Apps Activity میتونید فعالیت و چتها رو ببینید و پاک کنید، از Your Public Links لینکهای عمومی چتها رو مدیریت کنید، و از تنظیمهای Connected Apps دسترسی Gemini به برنامهها و دادههای دیگه رو ببینید و ببندید.
ورود با گوگل
خیلیها با دکمهی «ورود با گوگل» وارد ChatGPT یا Claude میشن. این یعنی کلید اون حساب، حساب گوگل شماست. اگه کسی گوگل شما رو داشته باشه، میتونه وارد همهی سرویسهایی که با گوگل باز میشن هم بشه.
پس اگه از این راه وارد میشید، عوض کردن «رمز ChatGPT» معنی نداره، چون رمزی نیست؛ باید رمز گوگل عوض بشه و تایید دومرحلهای گوگل روشن باشه. بعد هم از داخل خود سرویس هوش مصنوعی از همه جا خارج بشید، تا مطمئن بشید هیچ نشستی که پیشتر باز شده بود، باز نمونده.
چی ممکنه دیده شده باشه
حالا که غریبه بیرونه، بریم سراغ قسمت دوم: چی دیده، و چی هنوز بیرونه؟ یه حساب هوش مصنوعی معمولا اینها رو داره:
چیزی که دیده شده رو نمیشه «ندیده» کرد. پس به چتها نگاه کنید و از خودتون بپرسید: چیزی توش هست که باید عوضش کنم؟ مثلا اگه یه رمز یا کد برنامه رو توی چت گذاشته بودید، اون رمز یا کد رو عوض کنید. اگه شمارهی کارت یا مدرکی بوده، درس لینک فیشینگ گفت با بانک چطور تماس بگیرید. و اگه چیز شخصیای بوده که میتونه بر علیه شما استفاده بشه، به آدمهای نزدیک بگید که اگه کسی با اون اطلاعات سراغشون اومد، باور نکنن.
چیزهایی که هنوز بیرونن، مثل لینک اشتراکی، حافظه و برنامههای وصل، رو میشه بست. چهار بخش بعدی هر کدوم یکیشونه.
حافظه
ChatGPT یه حافظه (Memory) داره: چیزهایی که از چتها دربارهی شما یاد گرفته و نگه داشته، مثل اسم، کار یا علاقههاتون. دو چیز اینجا مهمه. یک، کسی که وارد حساب شده، ممکنه این حافظه رو خونده باشه، یا چیزی بهش اضافه کرده باشه. پس بعد از بیرون کردنش، حافظه رو باز کنید و هر چیزی که شما نگفتید یا نمیخواید بمونه رو پاک کنید.
دو، راهنمای OpenAI گفته پاک کردن یه چت، حافظهای که از همون چت ساخته شده رو لزوما پاک نمیکنه. مثلا فرض کنید توی یه چت آدرس خونه رو گفتید و ChatGPT اون رو به حافظه برد؛ اگه فقط چت رو پاک کنید، آدرس توی حافظه میمونه. برای پاک شدن کامل، هم حافظهی ذخیرهشده و هم چتی که اولین بار توش گفتید، هر دو باید پاک بشن.
پاک کردن چت
«حذف تاریخچه چت جی پی تی» یه جستجوی پرتکراره، و بعد از لو رفتن حساب، خیلیها میخوان همه چیز رو پاک کنن. ولی دو نکته: اول، پاک کردن، چیزی که دیده شده رو برنمیگردونه؛ فقط جلوی دیده شدن بعدی رو میگیره. دوم، پاک شدن روی صفحه، با پاک شدن از سرورهای شرکت فرق داره.
مثلا Anthropic گفته وقتی یه چت رو توی Claude پاک میکنید، فوری از تاریخچه برداشته میشه و ظرف ۳۰ روز از سیستمهای ذخیرهی پشت صحنه هم پاک میشه. ولی اگه چت به خاطر نقض قوانین پرچم خورده باشه، تا ۲ سال، و بازخوردی که با دکمهی لایک یا دیسلایک فرستادید، تا ۵ سال میمونه. گوگل هم برای Gemini گفته چتهایی که بازبین انسانی دیده، با پاک کردن فعالیت پاک نمیشن و تا ۳ سال میمونن، و پاک شدن خودکار پیشفرض Gemini ۱۸ ماهه، که میشه کردش ۳ یا ۳۶ ماه.
پس اگه چیز حساسی توی چتهاست، پاکشون کنید، ولی روی پاک شدن حساب نکنید؛ چیزی که توش بوده رو، مثل رمز یا کد، عوض کنید. درس حریم خصوصی و هوش مصنوعی همهی این مدتها رو کامل گفت.
برنامههای وصل
این سرویسها کمکم به برنامههای دیگهی شما هم وصل میشن: ایمیل، درایو، تقویم. کسی که توی حساب هوش مصنوعیه، ممکنه از راه همین اتصالها به ایمیل و فایلهاتون هم برسه، یا یه اتصال تازه برای خودش ساخته باشه.
طبق صفحهی حریم خصوصی Gemini، از تنظیمهای Connected Apps میشه دسترسی Gemini به برنامهها و دادههای دیگه رو مدیریت کرد. گوگل یه هشدار هم داده: دادهی برنامههای وصل بیرونی که خودتون اضافه میکنید رو گوگل نمیپاد و امن نمیکنه، و وصل کردنشون ممکنه داده، رمز، دستگاه و حسابهاتون رو در معرض دسترسی بیاجازه بذاره. پس هر اتصالی که نمیشناسید یا لازم ندارید رو ببندید، توی هر سرویسی که دارید.
کلید API و پول
اگه برنامهنویس نیستید، این بخش رو رد کنید. اگه هستید، کلید API لو رفته یعنی کسی به حساب شما پول خرج میکنه. راهنمای OpenAI برای حساب لو رفته گفته اگه از API استفاده میکنید، کلیدها رو پاک کنید و مصرف API رو برای فعالیت غیرمنتظره ببینید و جزئیاتش رو نگه دارید.
راهنمای «ایمنی کلید API» OpenAI یه نکتهی خوب هم داره: وقتی OpenAI یه کلید رو روی اینترنت عمومی یا داخل یه برنامه توی فروشگاه برنامهها پیدا کنه، فوری غیرفعالش میکنه. و همون راهنما گفته شریک کردن کلید API با دیگران خلاف شرایط استفادهست. برای Claude هم راهش رو توی بخش «Claude Code و کلید» گفتیم.
حساب اشتراکی و خریده
«اکانت جمینای اشتراکی» یا «خرید اکانت» توی جستجوهای فارسی زیاده. یه چیز رو صاف بگیم: حسابی که با چند نفر شریکه، یا از کسی خریدید که رمزش رو داره، یعنی چتهای شما از روز اول جلوی چشم بقیهست. نه کسی هکش کرده، نه هشداری میاد؛ فقط دیده میشه. هر چیزی که توی همچین حسابی مینویسید رو مثل چیزی حساب کنید که روی دیوار نوشتید.
OpenAI هم توی راهنماهاش گفته شریک کردن حساب ممکنه هشدار فعالیت مشکوک بیاره، و برای پیغام خطای «فعالیت مشکوک» گفته چک کنید حساب رو با دیگران شریک نشدید و رمز رو عوض کنید. یه راهنمای دیگهش هم گفته شریک کردن اطلاعات ورود با آدمهای بیاجازه ممکنه خلاف شرایط استفاده باشه. یعنی حساب اشتراکی، هم چتها رو لو میده و هم ممکنه خود حساب رو به خطر بندازه.
حساب کاری
اگه با حساب محل کارتون، از راه ورود یکپارچه (SSO)، وارد ChatGPT یا Claude میشید، خیلی از این تنظیمها دست شما نیست، دست مدیر سازمانه. راهنمای OpenAI گفته گزینهی خروج از همه برای حسابهایی که به ورود یکپارچهی سازمان وصلن نیست، و اونجا باید سراغ مدیر یا سرویس ورود سازمان رفت.
پس اگه حساب کاری لو رفته، اول به بخش فناوری یا امنیت سازمان خبر بدید؛ هر چه زودتر بهتر، چون ممکنه اطلاعات بقیهی همکارها هم در خطر باشه. این خبر دادن، اشتباه شما رو بزرگ نمیکنه؛ پنهان کردنش میکنه.
سه سرویس کنار هم
همهی این درس توی یه جدول:
| کار | ChatGPT | Claude | Gemini |
|---|---|---|---|
| خروج از همه | Settings > Security and login > Log out all | Settings > Account > Log Out (فقط وب) | حساب گوگل، دستگاهها |
| دیدن نشستها | Active sessions | Settings > Account > Active sessions | Security & sign-in |
| ورود و قفل دوم | رمز و MFA | ورود با گوگل یا لینک ایمیل؛ امنیتش همون امنیت اوناست | رمز و تایید دومرحلهای حساب گوگل |
| پاک کردن چت | چت و حافظهی ساختهشده ازش، جدا | فوری از تاریخچه، ظرف ۳۰ روز از پشت صحنه | Gemini Apps Activity؛ چت دیدهشده تا ۳ سال |
پشتیبانی
اگه نمیتونید وارد حساب بشید، دیگه کار از دست خودتون خارجه و باید سراغ پشتیبانی رفت. راهنمای OpenAI گفته از هر صفحهی مرکز راهنماش یه چت تازه با پشتیبانی باز کنید. راهنمای Anthropic هم گفته اگه نمیتونید وارد حساب Claude بشید تا از همه خارج بشید، از آیکن پیام پایین سمت راست هر صفحهی مرکز راهنما با پشتیبانی تماس بگیرید. برای Gemini، پشتیبانی همون بازیابی حساب گوگله.
و مثل همهی درسهای این ایستگاه: پشتیبانی واقعی هیچوقت رمز یا کد شما رو نمیخواد، و از داخل خود سایت رسمی پیدا میشه، نه از یه پیام یا آگهی.
دفعهی بعد
- رمز جدا، یا اگه با گوگل وارد میشید، گوگل با تایید دومرحلهای.
- MFA روی ChatGPT.
- هر چند وقت یه بار نشستها رو ببینید و چیزی که نمیشناسید رو ببندید.
- روی دستگاه مشترک، آخر کار خارج بشید.
- رمز، کد و مدرک توی چت نذارید.
- حساب اشتراکی یا خریده نه.
- درس حریم خصوصی و هوش مصنوعی بقیهی تنظیمها رو گفت.
اشتباههای رایج
- «MFA رو روشن کردم، تموم.» طبق OpenAI، MFA ورودهای فعلی رو قطع نمیکنه؛ اول Log out all.
- «از برنامهی گوشی Claude دنبال خروج از همه گشتم.» فعلا فقط از وب.
- «چت رو پاک کردم، حافظهش هم رفت.» توی ChatGPT حافظه رو جدا پاک کنید.
- «لینک اشتراکی رو پاک کردم، دیگه کسی نداره.» نسخهای که کسی ذخیره کرده میمونه.
- «با گوگل وارد میشم، رمز ChatGPT رو عوض کردم.» رمزی نیست؛ گوگل رو امن کنید.
- «حساب اشتراکی ارزونتره.» یعنی چتهاتون جلوی چشم بقیهست.
آخرین بررسی راهنمای رسمی OpenAI، Anthropic و گوگل: ۲۴ مهر ۱۴۰۵.
جمعبندی. آنچه از این درس با خودتان میبرید.
- ChatGPT: رمز، بعد Log out all، بعد MFA؛ به همین ترتیب.
- Claude: Log Out از Settings > Account روی وب، و بستن نشستهای ناشناس.
- Gemini: همون حساب گوگله؛ درس جیمیل.
- لینک اشتراکی، حافظه و برنامههای وصل رو جدا ببینید و ببندید.
- کلید API لو رفته رو پاک کنید و مصرف رو ببینید.
- حساب اشتراکی یا خریده یعنی کس دیگهای چتها رو میبینه.
خودتون رو بسنجید
۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو میبینید: چند تا درست، چند تا نادرست.