ایمیلم هک شد: برگردوندن جیمیل

دو حالت

«جیمیلم هک شده چیکار کنم» از پرتکرارترین جستجوهای این موضوعه. جوابش به یه سوال بستگی داره: هنوز می‌تونید وارد حساب بشید یا نه؟ اگه آره، برید سراغ بخش «هنوز وارد می‌شید». اگه نه، یعنی رمز یا شماره عوض شده، برید سراغ «صفحه‌ی بازیابی».

درس روی لینک فیشینگ کلیک کردیم گفت چرا ایمیل اول از همه‌ست: لینک بازیابی رمز همه‌ی حساب‌های دیگه‌تون به همین صندوق میاد. مثلا فرض کنید کسی کلید صندوق پست خونه‌تون رو کپی کرده: قفل رو عوض می‌کنید، ولی باید ببینید نامه‌ها رو به آدرس دیگه‌ای هم نفرستاده باشه. این درس از روی راهنمای رسمی گوگل، «امن کردن حساب گوگل هک‌شده»، و چند صفحه‌ی دیگه‌ی خود گوگل و مایکروسافت نوشته شده. بیشترش درباره‌ی جیمیله، و آخرش Outlook.

از کجا بفهمیم هک شده

«چطور بفهمیم جیمیل هک شده» هم یه جستجوی رایجه. راهنمای گوگل نشونه‌ها رو گفته. توی خود جیمیل: دیگه ایمیل دریافت نمی‌کنید؛ دوستاتون می‌گن ازتون هرزنامه یا ایمیل عجیب گرفتن؛ نام کاربری عوض شده؛ ایمیل‌هاتون پاک شدن و توی سطل زباله هم نیستن؛ یا توی «فرستاده‌شده‌ها» ایمیل‌هایی هست که شما ننوشتید.

توی حساب گوگل: تغییرهایی که خودتون ندادید، توی شماره یا ایمیل بازیابی، اسم حساب، برنامه‌هایی که به حساب دسترسی دارن، یا روشن و خاموش شدن تایید دومرحله‌ای. و هشدارهای خود گوگل: اعلان ورود غیرعادی یا دستگاه تازه، اعلانی که می‌گه یه تغییر توی رمز یا تنظیم امنیتی احتمالا کار شما نبوده، یا یه نوار قرمز بالای صفحه که می‌گه «فعالیت مشکوک توی حسابتون پیدا کردیم». گوگل می‌گه این هشدارها رو به شماره و ایمیل بازیابی شما می‌فرسته؛ پس اونا باید مال خودتون باشن.

هنوز وارد می‌شید

اگه هنوز می‌تونید وارد بشید، خوش‌شانسید؛ ولی زود باشید. راهنمای گوگل می‌گه اگه فکر می‌کنید کس دیگه‌ای وارد حساب شده، «فوری» رمز رو عوض کنید: رمز خود حساب گوگل، و رمز برنامه‌ها و سایت‌هایی که همون رمز رو دارن، یا با این ایمیل باهاتون تماس می‌گیرن، یا با این ایمیل واردشون می‌شید، یا رمزشون توی حساب گوگل ذخیره شده بود. بعد دستگاه‌های ناشناس رو بیرون کنید. ترتیبش:

1. رمز رو از myaccount.google.com عوض کنید، نه از لینکی توی ایمیل.
2. رویدادهای امنیتی و دستگاه‌ها رو ببینید؛ دو بخش پایین‌تر.
3. اطلاعات بازیابی رو ببینید.
4. تایید دومرحله‌ای رو روشن کنید.
5. ده تنظیم جیمیل رو ببینید.

راهنمای مایکروسافت یه نکته‌ی مهم داره که برای جیمیل هم درسته: پیش از عوض کردن رمز، اگه ممکنه کامپیوتر آلوده باشه، یه اسکن کامل بزنید؛ وگرنه برنامه‌ی مخرب رمز تازه رو هم می‌بینه.

چطور جواب بدیم

گوگل یه صفحه‌ی رسمی برای «نکته‌های کامل کردن بازیابی» داره، و چند نکته‌ش واقعا فرق ایجاد می‌کنه. اول، سوال‌ها رو رد نکنید؛ اگه جوابی رو مطمئن نیستید، بهترین حدستون رو بزنید، و طبق همون صفحه، «حدس اشتباه شما رو از فرایند بیرون نمی‌کنه». دوم، با رمزها دقیق باشید: حرف بزرگ و کوچیک مهمه. اگه آخرین رمز رو یادتون نیست، یه رمز قبلی که یادتونه رو بزنید؛ هر چی تازه‌تر، بهتر.

سوم، اگه یه ایمیل دیگه خواست، یکی از ایمیل‌هایی که به حساب وصل کردید رو بدید: ایمیل بازیابی، ایمیل جایگزین، یا ایمیل تماس. و چهارم، اگه منتظر ایمیل از گوگل بودید و نیومد، پوشه‌ی هرزنامه رو برای ایمیلی با عنوان «Your Google support inquiry» ببینید. اگه هم یه بار پیغام «گوگل نتونست تایید کنه که این حساب مال شماست» گرفتید، طبق همون صفحه، می‌تونید دوباره امتحان کنید.

دستگاه و جای آشنا

«بازیابی جیمیل در گوشی جدید» و «بعد از فلش گوشی» از جستجوهای رایجن، و راهنمای گوگل دلیلش رو روشن می‌کنه: یکی از نکته‌های بازیابی اینه که اگه می‌شه، از کامپیوتر، گوشی یا تبلتی که معمولا باهاش وارد می‌شید، با همون مرورگر همیشگی، و از جایی که معمولا ازش وارد می‌شید، مثل خونه یا محل کار، بازیابی کنید. چون گوگل از روی همین‌ها می‌سنجه که شمایید یا نه. پس اگه گوشی قدیمی رو هنوز دارید، حتی اگه از حساب خارج شده، از همون استفاده کنید، و از خونه.

کدهای پشتیبان

«بازیابی جیمیل هک شده دومرحله‌ای» یعنی وقتی دومرحله‌ای روشن بوده و گوشی یا شماره در دسترس نیست. اینجا «کدهای پشتیبان» (Backup codes) به کار میان. طبق راهنمای گوگل، این‌ها ۱۰ تا کدن که هر کدوم یه بار کار می‌کنن، برای وقتی که گوشی رو گم کردید، شماره عوض شده، یا نمی‌تونید کد پیامکی یا برنامه‌ی تایید رو بگیرید. اگه از قبل اون‌ها رو چاپ یا ذخیره کرده بودید، الان یکیش رو بزنید.

گوگل می‌گه این کدها رو به هیچ‌کس ندید، و گوگل هیچ‌وقت کد پشتیبان رو جز موقع ورود نمی‌خواد. اگه حساب رو پس گرفتید، یه سری تازه بسازید؛ با ساختن سری تازه، سری قبلی خودکار باطل می‌شه، که اگه هکر کدهای قدیمی رو دیده باشه، به کارش نمیاد. درس ورود دومرحله‌ای گفت کجا نگهشون دارید.

بی شماره‌ی تلفن

«بازیابی جیمیل بدون شماره تلفن» هم زیاد جستجو می‌شه. صفحه‌ی بازیابی گوگل فقط شماره نمی‌پرسه؛ سوال‌های دیگه هم داره، مثل آخرین رمز، ایمیل بازیابی، و همون دستگاه و جای آشنا. اگه یه مرحله رو نمی‌تونید جواب بدید، گزینه‌ی «Try another way» هست. راهنمای گوگل یه نکته‌ی جالب هم داره: گاهی کد رو به خود ایمیلی می‌فرسته که دارید بازیابیش می‌کنید، برای وقتی که هنوز از راه یه برنامه‌ی ایمیل دیگه یا فوروارد بهش دسترسی دارید. هر چی اطلاعات درست بیشتر بدید، شانس بیشتره.

حساب پاک شده

گاهی هکر، بعد از برداشتن چیزی که می‌خواسته، حساب رو پاک می‌کنه. راهنمای گوگل گفته صفحه‌ی بازیابی برای همین حالت هم هست: «کسی حساب شما رو پاک کرده». و درس حق حذف از راهنمای خود گوگل گفت داده‌ی پاک‌شده تا حدود یه ماه قابل بازگردانیه. یعنی اگه زود باشید، شانس هست؛ ولی گوگل توی راهنمای حذف حساب هم گفته که «ممکنه بعد از یه مدت دیگه نتونید برش گردونید». پس صبر نکنید.

«نتونستیم تایید کنیم»

اگه گوگل گفت «نتونستیم تایید کنیم که این حساب مال شماست»، طبق صفحه‌ی نکته‌های بازیابی، می‌تونید دوباره امتحان کنید؛ این بار از دستگاه و جای آشنا، با دقت بیشتر روی رمزها، و بی رد کردن سوال‌ها. و هر بار اطلاعات درست بیشتری بدید. و یادتون باشه، گوگل صاف گفته هیچ‌وقت رمز یا کد تایید رو با تماس تلفنی نمی‌خواد؛ کسی که «از طرف گوگل» زنگ بزنه و کد بخواد، کلاهبرداره.

رویدادهای امنیتی

وقتی دوباره وارد شدید، اولین جایی که باید ببینید، طبق راهنمای گوگل: حساب گوگل، Security & sign-in، پنل Recent security events، و Review security events. اینجا ورودها، تغییر رمز، و تغییر تنظیم‌های امنیتی با ساعت و دستگاه دیده می‌شه. برای هر چیزی که کار شما نبوده، «No, it wasn't me» رو بزنید؛ گوگل قدم‌های امن کردن حساب رو نشون می‌ده. اگه همه رو خودتون کرده بودید ولی هنوز فکر می‌کنید کسی توی حسابه، گوگل می‌گه برید سراغ بخش نشونه‌های هک.

دستگاه‌ها

بعد، طبق همون راهنما: حساب گوگل، Your devices، Manage devices. هر دستگاهی که نمی‌شناسید، روش بزنید و «Don't recognize a device?» رو بزنید تا از حساب بیرون بره و قدم‌های امنیتی رو ببینید. اینجا مثلا ممکنه یه گوشی یا کامپیوتر از شهری که هیچ‌وقت نبودید ببینید. و یادتون باشه، درس لینک فیشینگ گفت عوض کردن رمز همیشه کسی که الان وارده رو بیرون نمی‌کنه؛ برای همینه که این قدم لازمه.

اطلاعات بازیابی

راهنمای گوگل می‌گه اگه این تنظیم‌ها بی خبر شما عوض شدن، «فوری» درستشون کنید: شماره‌ی بازیابی، ایمیل بازیابی، ایمیل جایگزین یا تماس، اسم حساب، روش‌های تایید دومرحله‌ای، و اشتراک‌گذاری مکان. اینجا همون جاییه که هکر اگه می‌خواد بعدا حساب رو دوباره بگیره، دست‌کاری می‌کنه.

و یه امکان تازه‌تر گوگل که بعد از پس گرفتن حساب خوبه اضافه کنید: «مخاطب بازیابی» (Recovery contact)، یه آدم مطمئن مثل یه عضو خانواده یا دوست نزدیک، که طبق راهنما از Security & sign-in، Recovery contacts اضافه می‌شه؛ درخواستش فقط ۷ روز اعتبار داره. گوگل هم هشدار داده شماره‌ی Google Voice رو برای بازیابی نذارید، چون اگه از حساب بیرون باشید، به اون شماره هم دسترسی ندارید.

برنامه‌های دسترسی‌دار

هکر گاهی به جای ورود مستقیم، به یه برنامه یا سرویس بیرونی اجازه‌ی دسترسی به حساب گوگل می‌ده، که حتی با عوض شدن رمز، ممکنه دسترسی بمونه. راهنمای گوگل «برنامه‌هایی که به حساب دسترسی دارن» رو جزو تنظیم‌هایی آورده که باید ببینید. هر برنامه‌ای که نمی‌شناسید رو از فهرست بردارید. راهنما همین‌طور می‌گه اگه «دسترسی برنامه‌های کم‌امن» (Less secure app access) روشن شده، «به شدت پیشنهاد می‌کنیم» خاموشش کنید.

ده تنظیم جیمیل

این مهم‌ترین بخش برای جیمیله. راهنمای گوگل ده تنظیم جیمیل رو اسم برده و می‌گه اگه تغییری که خودتون ندادید دیدید، «فوری درستش کنید». همه‌شون توی تنظیمات جیمیل هستن:

مثلا فرض کنید هکر یه فیلتر گذاشته که هر ایمیلی که توش کلمه‌ی «رمز» هست، مستقیم بره سطل زباله، و یه فوروارد که یه نسخه‌ش براش بره. شما رمز رو عوض کردید و فکر می‌کنید تموم شده، ولی اون هنوز ایمیل بازیابی بانک شما رو می‌گیره. برای همینه که این ده تا رو یکی‌یکی ببینید.

فعالیت جیمیل

بعد ببینید هکر با جیمیل شما چی کار کرده. پوشه‌ی Sent رو برای ایمیل‌هایی که شما نفرستادید ببینید، و درس قبل گفت به مخاطب‌ها خبر بدید. اگه ایمیل‌ها پاک شدن و توی سطل زباله هم نیستن، راهنمای گوگل می‌گه می‌تونید «ایمیل‌های گم‌شده رو گزارش کنید» و شاید برشون گردونید. و پوشه‌ی Trash رو برای ایمیل‌هایی که هکر خونده و پاک کرده ببینید؛ اون‌ها بهتون می‌گن دنبال چی بوده، مثلا ایمیل بانک یا یه سرویس خاص.

قفل «تایید کنید خودتونید»

گوگل یه قفل دیگه هم داره که بعد از هک خوبه بشناسید. طبق راهنمای رسمیش، برای «کارهای حساس»، حتی اگه وارد حساب باشید، دوباره می‌پرسه که خودتونید. فهرستش رو هم گفته: دیدن فعالیت ذخیره‌شده، عوض کردن رمز، دیدن رمزهای ذخیره‌شده، روشن کردن تایید دومرحله‌ای، دانلود داده؛ و توی جیمیل، ساختن یا عوض کردن فیلترهای حساس، اضافه کردن نشانی فوروارد، روشن کردن IMAP، و اضافه کردن کسی که به ایمیل دسترسی داره. یعنی دقیقا همون ده تنظیم بالا.

گوگل می‌گه برای تایید، یه دستگاه یا کلید امنیتی لازمه که «دست‌کم ۷ روز» به حساب وصل بوده باشه: گوشی‌ای که شماره‌ی بازیابی روشه، یا دستگاهی که با حساب واردشه. هدفش، به گفته‌ی خود گوگل، اینه که حتی اگه هکر اطلاعات ورود شما رو داشته باشه، پیش از هر کار حساس با یه مانع روبرو بشه. پس اگه این پنجره رو دیدید و خودتون کاری نکرده بودید، یعنی کسی داره امتحان می‌کنه؛ «نه» بزنید و رمز رو عوض کنید.

پول و پرداخت

راهنمای گوگل فعالیت مالی مشکوک رو هم گفته: خرید ناشناس توی Google Pay یا Google Play، که می‌شه گزارش و درخواست برگشت داد؛ کارت یا حساب بانکی ناشناس که به حساب اضافه شده؛ و اطلاعات پرداخت ناشناس توی کروم. و یه قدم مهم: راهنما می‌گه اگه اطلاعات بانکی، یا اطلاعات شخصی مثل گذرنامه، توی حساب ذخیره بوده، مثلا عکسش توی Google Photos یا درایو یا جیمیل، با بانک یا مقام‌های محلی تماس بگیرید تا مطمئن بشید کسی به اسم شما حساب باز نکرده یا پول منتقل نکرده.

کروم، درایو و عکس‌ها

طبق همون راهنما، بقیه‌ی محصول‌های گوگل رو هم ببینید. کروم: افزونه‌هایی که نمی‌شناسید رو پاک کنید و کروم رو به‌روز کنید. درایو: فعالیت و نسخه‌های فایل‌ها رو برای چیز غیرعادی ببینید؛ اگه فایلی پاک شده، شاید برگرده. عکس‌ها: اگه آلبومی به اشتراک گذاشته شده که شما نذاشتید، اشتراکش رو قطع کنید. مکان: اشتراک مکانی که عجیبه رو خاموش کنید. و یوتیوب: ویدیو یا نظری که شما نذاشتید، یا تغییر اسم و عکس کانال. گوگل یه ابزار هم داره به اسم «هشدار رمز» (Password Alert) برای کروم، که اگه رمز گوگل رو توی یه سایت غیرگوگلی بزنید، خبرتون می‌کنه.

رمزهای ذخیره‌شده

اگه رمز سایت‌های دیگه رو توی حساب گوگل ذخیره کرده بودید، باید فرض کنید هکر دیدتشون. گوگل ابزاری داره به اسم «بررسی رمزها» (Password Checkup)، که طبق راهنماش، نشون می‌ده کدوم رمزها «لو رفته» (یعنی با نام کاربری توی اینترنت منتشر شده)، «ضعیف» یا «تکراری»‌ان. از کروم: سه نقطه، Passwords and autofill، Google Password Manager، Checkup؛ یا از هر مرورگری، passwords.google.com. گوگل می‌گه رمز لو رفته رو «هر چه زودتر» عوض کنید. بعد از هک، همه‌ی رمزهایی که اونجا ذخیره بوده رو یکی‌یکی عوض کنید، از مهم‌ترین شروع کنید: بانک، بقیه‌ی ایمیل‌ها، شبکه‌های اجتماعی.

ورود با گوگل

خیلی از سایت‌ها و برنامه‌ها رو با «ورود با گوگل» (Sign in with Google) باز می‌کنیم. راهنمای گوگل می‌گه فهرست این‌ها توی صفحه‌ی «برنامه‌های وصل» (Linked apps) حساب گوگله و هر وقت خواستید می‌تونید ببینید. بعد از هک، این فهرست رو ببینید: اگه برنامه‌ای هست که خودتون وصل نکردید، Stop using Sign in with Google رو بزنید. راهنما یه نکته‌ی مهم هم گفته: برداشتن این اتصال، فقط ورود خودکار رو قطع می‌کنه و داده‌ی شما توی اون برنامه رو پاک نمی‌کنه.

حساب‌های دیگه روی این ایمیل

«بازیابی جیمیل هک‌شده‌ی پابجی» یا «کلش» توی جستجوها نشون می‌ده خیلی‌ها حساب بازی یا شبکه‌ی اجتماعی‌شون رو با جیمیل ساختن، و وقتی جیمیل هک شد، اون‌ها هم رفتن. راهنمای گوگل همین رو گفته: رمز سایت‌ها و برنامه‌هایی که «با این ایمیل وارد می‌شید» یا «با این ایمیل باهاتون تماس می‌گیرن» رو هم عوض کنید. و اگه با «ورود با گوگل» واردشون می‌شید، با برگشتن جیمیل، اون‌ها هم برمی‌گردن؛ ولی ببینید هکر توشون چی عوض کرده. برای حساب بازی، از بخش پشتیبانی رسمی خود بازی برید.

ایمیل Outlook

اگه ایمیلتون Outlook یا Hotmail مایکروسافته، راهنمای رسمی مایکروسافت سه قدم گفته. اول، پیش از عوض کردن رمز، کامپیوتر رو از ویروس پاک کنید: آنتی‌ویروس به‌روز و اسکن کامل؛ روی ویندوز، Windows Security، Virus & threat protection، Scan options، Full scan، Scan now. دوم، وارد بشید و رمز رو عوض کنید؛ اگه نمی‌شه، از راه «بازنشانی رمز». سوم، چون کس دیگه‌ای به حساب دسترسی داشته، مایکروسافت می‌گه بعضی تنظیم‌ها رو ریست کرده؛ «حساب‌های وصل»، «فوروارد» و «پاسخ خودکار» رو ببینید. مایکروسافت یه ابزار رسمی هم داره به اسم Sign-in helper که با ایمیل یا شماره، راه درست رو نشون می‌ده یا شما رو به پشتیبان وصل می‌کنه.

سایت و برنامه‌ی «بازیابی جیمیل»

«برنامه‌ی بازیابی جیمیل هک‌شده» و «سایت بازیابی جیمیل» هم توی جستجوها هست، و جوابش ساده‌ست: هیچ برنامه یا سایت بیرونی‌ای نمی‌تونه حساب گوگل شما رو برگردونه؛ تنها راه، صفحه‌ی بازیابی خود گوگله. و راهنمای گوگل یه جمله‌ی صاف داره: «گوگل هیچ‌وقت رمز یا کد تایید رو با ایمیل، تماس تلفنی یا پیام نمی‌خواد. رمز یا کد تایید رو فقط توی accounts.google.com بزنید.» هر کسی که برای «برگردوندن» جیمیل رمز، کد یا پول خواست، داره یه بار دیگه همون حساب رو می‌گیره، یا پول شما رو.

اگه برنگشت

صفحه‌ی نکته‌های بازیابی گوگل صادقانه گفته: اگه هنوز نمی‌تونید وارد بشید، یه «حساب جایگزین» (Replacement Google Account) بسازید. بعد، طبق درس قبل از NCSC: به مخاطب‌ها نشانی تازه رو بدید و بگید قدیمی دیگه مال شما نیست؛ و نشانی تازه رو توی بانک، شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های خرید عوض کنید. و تا مدتی، به هر ایمیل یا پیامی که از نشانی قدیمی میاد، اعتماد نکنید.

دفعه‌ی بعد

1. شماره و ایمیل بازیابی، و یه مخاطب بازیابی؛ گوگل می‌گه وقتی بیرون از حسابید، دیگه نمی‌شه اضافه‌شون کرد.
2. تایید دومرحله‌ای با برنامه یا کلید عبور، و کدهای پشتیبان چاپ‌شده کنار مدارک مهم.
3. رمز جدا برای جیمیل، با مدیر رمز.
4. هر چند وقت یه بار، رویدادهای امنیتی و دستگاه‌ها رو ببینید.
5. درس حساب گوگل همه‌ی تنظیم‌های امنیتی رو کامل گفت.

اشتباه‌های رایج

• «رمز رو عوض کردم، تموم.» فوروارد، فیلتر، دسترسی دیگران و دستگاه‌ها رو هم ببینید.
• «گذاشتم برای فردا.» کد به شماره‌ی قدیمی فقط تا حدود ۷ روز میاد.
• «یه سایت بازیابی جیمیل پیدا کردم.» تنها راه، صفحه‌ی بازیابی خود گوگله.
• «سوالی که مطمئن نبودم رو رد کردم.» حدس بزنید؛ حدس اشتباه بیرونتون نمی‌کنه.
• «از گوشی دوستم توی کافه بازیابی کردم.» دستگاه و جای آشنا شانس رو بیشتر می‌کنه.
• «یکی زنگ زد و گفت از گوگله و کد می‌خواد.» گوگل هیچ‌وقت کد رو با تلفن نمی‌خواد.

آخرین بررسی راهنمای رسمی گوگل و مایکروسافت: ۲۴ مهر ۱۴۰۵.