اینستاگرامم هک شد

دو حالت

«پیج اینستاگرامم هک شده چیکار کنم» پرتکرارترین جستجوی این موضوعه. جوابش، مثل درس ایمیل، به یه سوال بستگی داره: هنوز می‌تونید وارد بشید یا نه؟ ولی پیش از هر چیز، یه کار هست که توی هر دو حالت اول از همه‌ست و خیلی‌ها فراموشش می‌کنن: صندوق ایمیل قبلیتون رو باز کنید. بخش «اول: ایمیل قبلی» می‌گه چرا.

همه‌ی این درس از روی راهنمای رسمی اینستاگرام نوشته شده. یه نکته: متا، شرکت صاحب اینستاگرام، داره تنظیم‌ها رو به جایی به اسم مرکز حساب‌ها (Accounts Center) می‌بره، پس ممکنه اسم منوها روی برنامه‌ی شما کمی فرق کنه. درس امنیت اینستاگرام همه‌ی تنظیم‌ها رو کامل گفت؛ این درس مال وقتیه که اتفاق افتاده.

چرا پیج‌ها هدفن

چرا کسی پیج یه آدم معمولی رو هک می‌کنه؟ چون پیج یعنی دنبال‌کننده‌هایی که به اسم شما اعتماد دارن. هکر از همین اعتماد استفاده می‌کنه: به دنبال‌کننده‌ها دایرکت می‌ده که پول قرض بدن، توی یه «سرمایه‌گذاری» شرکت کنن، یا روی یه لینک بزنن، که همون لینک پیج اون‌ها رو هم می‌گیره. پیج کاری که مشتری داره، از اینم باارزش‌تره.

و بیشتر وقت‌ها هک از راه فیشینگ (Phishing) اتفاق می‌افته: یه پیام که شبیه اینستاگرامه، مثلا «پیج شما به خاطر کپی‌رایت بسته می‌شه» یا «تیک آبی گرفتید»، و یه لینک که رمز رو می‌خواد. درس امنیت اینستاگرام این ترفندها رو یکی‌یکی گفت.

از کجا بفهمیم هک شده

«چطور بفهمم پیج اینستاگرامم هک شده» هم زیاد جستجو می‌شه. نشونه‌های معمول: رمزتون دیگه کار نمی‌کنه؛ ایمیلی از اینستاگرام گرفتید که ایمیل یا شماره‌ی حساب عوض شده و شما عوضش نکردید؛ پست، استوری یا دایرکتی از پیج رفته که کار شما نبوده؛ اسم کاربری یا عکس پروفایل عوض شده؛ یا دوست‌ها می‌گن پیام عجیبی ازتون گرفتن.

یه ایمیل بازنشانی رمز که خودتون نخواستید، تنهایی یعنی هک نیست؛ اینستاگرام یه صفحه‌ی جدا براش داره، چون معمولا یعنی کسی نام کاربری یا ایمیل شما رو توی صفحه‌ی «رمز رو فراموش کردم» زده. تا وقتی روی لینکش نزدید و چیزی وارد نکردید، کسی وارد حساب نشده. فقط مطمئن بشید ایمیل واقعا از اینستاگرامه؛ بخش «ایمیل اصل و جعلی».

هنوز وارد هستید

اگه هنوز وارد پیج می‌شید ولی شک دارید کسی دیگه هم توشه، راهنمای اینستاگرام پنج کار گفته. ترتیبش مهمه، چون تا رمز عوض نشده، بیرون کردن دستگاه‌ها فایده‌ی کمی داره:

1. رمز رو عوض کنید، یا یه ایمیل بازنشانی رمز برای خودتون بفرستید.
2. تایید دومرحله‌ای (Two-factor authentication) رو روشن کنید؛ از Accounts Center > Password and security.
3. مطمئن بشید ایمیل و شماره‌ی حساب، توی تنظیم‌ها، مال خودتونه.
4. توی مرکز حساب‌ها، هر حساب وصل‌شده‌ای که نمی‌شناسید رو بردارید.
5. دسترسی هر برنامه‌ی بیرونی مشکوک رو ببندید.

برای تایید دومرحله‌ای، اینستاگرام دو راه داره: پیامک، یا برنامه‌ی تایید (Authentication app). برنامه امن‌تره، چون کدش به سیم‌کارت بسته نیست. و موقع روشن کردنش، کدهای پشتیبان (Backup codes) رو بگیرید و یه جای امن نگه دارید؛ بخش «کد امنیتی و کد پشتیبان».

روشن کردن دومرحله‌ای

تایید دومرحله‌ای یعنی برای ورود، رمز تنهایی کافی نیست و یه کد هم لازمه که فقط دست شماست. پس حتی اگه هکر دوباره رمز رو از یه صفحه‌ی جعلی بگیره، بی اون کد وارد نمی‌شه. طبق راهنمای اینستاگرام، مسیرش اینه:

1. برید سراغ Accounts Center > Password and security > Two-factor authentication.
2. حسابی که می‌خواید رو انتخاب کنید.
3. روش رو انتخاب کنید: برنامه‌ی تایید، یا پیامک.
4. بعد از روشن شدن، از Additional methods > Backup codes کدهای پشتیبان رو بگیرید و روی کاغذ بنویسید.

برنامه‌ی تایید، مثل Google Authenticator یا Duo Mobile که راهنمای اینستاگرام اسمشون رو آورده، هر چند ثانیه یه کد تازه روی گوشی خودتون می‌سازه، بی اینترنت و بی سیم‌کارت. پیامک راحت‌تره، ولی به سیم‌کارت بسته‌ست، و درس پیام‌رسانم هک شد گفت سیم‌کارت هم ممکنه دست کس دیگه‌ای بیفته. اگه هم یه سری کد پشتیبان تازه بگیرید (Get new codes)، سری قبلی دیگه کار نمی‌کنه؛ برای وقتی که فکر می‌کنید هکر کدهای قبلی رو دیده، خوبه.

فعالیت ورود

اینستاگرام یه فهرست از دستگاه‌هایی که اخیرا وارد حساب شدن نگه می‌داره، که بهش می‌گن فعالیت ورود (Login activity). طبق راهنمای رسمی، از تنظیم‌های امنیت و ورود می‌شه این فهرست رو دید. توی نسخه‌های تازه، توی مرکز حساب‌ها، زیر Password and security و بخش «جاهایی که وارد هستید» (Where you're logged in) پیداش می‌کنید.

هر دستگاه یا جایی که مال شما نیست رو بیرون کنید (Log out). اگه شهر یا دستگاهی دیدید که هیچ‌وقت نبودید، احتمالا همون هکره. یه نکته از راهنمای اینستاگرام: پاک کردن «اطلاعات ورود ذخیره‌شده» از روی گوشی خودتون، فقط حساب رو از اون گوشی برمی‌داره؛ حساب رو غیرفعال یا پاک نمی‌کنه. پس این کار رو با بیرون کردن دستگاه‌های دیگه قاطی نکنید.

هشدار ورود

راهنمای اینستاگرام دو کار دیگه هم پیشنهاد کرده که برای بعد از هک خیلی به درد می‌خوره. یک، هشدار ورود (Login alerts) رو روشن کنید، تا اگه کسی خواست وارد حساب بشه، بهتون خبر بده. دو، نشست‌های قبلی رو مرور کنید، تا مطمئن بشید فقط دستگاه‌هایی که می‌شناسید به حساب دسترسی دارن.

یه خبر خوب هم توی همین راهنما هست: عوض کردن رمز، همه‌ی دستگاه‌ها رو از حساب خارج می‌کنه، از جمله دستگاه‌های مشکوک. یعنی بعد از عوض کردن رمز، باید روی دستگاه‌های خودتون هم دوباره وارد بشید؛ این طبیعیه و یعنی کار درست انجام شده. ولی باز هم فهرست فعالیت ورود رو ببینید، تا اگه چیزی مونده، بیرونش کنید.

حساب‌های وصل و برنامه‌ها

مرکز حساب‌ها اینستاگرام رو به فیسبوک و حساب‌های دیگه‌ی متا وصل می‌کنه. هکر ممکنه یه حساب خودش رو اونجا وصل کرده باشه، تا بعدا از راه اون برگرده. پس فهرست حساب‌های وصل رو ببینید و هر کدوم که مال شما نیست رو بردارید.

برنامه‌های بیرونی هم همین‌طورن: برنامه‌های «فالوور»، آمار، یا زمان‌بندی پست، که یه بار اجازه‌ی دسترسی گرفتن. راهنمای اینستاگرام می‌گه دسترسی هر برنامه‌ی مشکوک رو ببندید. اگه هم یادتون نمیاد کی اجازه دادید، یعنی وقتشه که ببندیدش؛ اگه لازمش داشتید، دوباره وصلش می‌کنید.

لینک ورود

در اول ساده‌ترینه. از صفحه‌ی ورود، «رمز رو فراموش کردم» (Forgot password) رو بزنید و نام کاربری، ایمیل یا شماره‌ی تلفن رو وارد کنید. اینستاگرام یه لینک ورود (Login link) به ایمیل یا شماره‌ای که به حساب وصله می‌فرسته. با زدن لینک، وارد می‌شید و می‌تونید رمز تازه بذارید.

«بازیابی اینستاگرام با نام کاربری» همین راهه: نام کاربری فقط حساب رو پیدا می‌کنه؛ لینک باز هم به ایمیل یا شماره‌ای می‌ره که روی حسابه. پس اگه هکر هر دو رو عوض کرده، این در براتون باز نمی‌شه و باید برید سراغ درهای بعدی.

کد امنیتی و کد پشتیبان

در دوم، کد امنیتیه. اینستاگرام می‌تونه به جای لینک، یه کد به ایمیل یا شماره‌ی شما بفرسته. باز هم شرطش اینه که ایمیل یا شماره هنوز مال شما باشه.

اگه پیش‌تر تایید دومرحله‌ای رو روشن کرده بودید، یه راه دیگه هم دارید: کدهای پشتیبان. راهنمای اینستاگرام می‌گه اگه کد دومرحله‌ای به دستتون نمی‌رسه، با یکی از کدهای پشتیبانی که ذخیره کرده بودید هم می‌شه ورود رو تموم کرد. برای همینه که این کدها رو باید روی کاغذ یا جای امنی بیرون از خود گوشی نگه داشت.

درخواست پشتیبانی

اگه هیچ‌کدوم از دو در اول باز نشد، از همون صفحه، با گزینه‌هایی مثل «Need more help?» یا «Get help signing in»، درخواست پشتیبانی بفرستید. مهم‌ترین نکته‌ی راهنمای اینستاگرام اینجاست: یه ایمیل امن بدید که فقط خودتون بهش دسترسی دارید. چون اینستاگرام قدم‌های بعدی رو به همون ایمیل می‌فرسته.

یعنی ایمیلی که هکر داره یا ممکنه داشته باشه رو ندید. اگه ایمیل قبلیتون هم دست هکره، یه ایمیل تازه بسازید، با رمز جدا و تایید دومرحله‌ای، و اون رو بدید. بعد از فرستادن، صندوق اون ایمیل و پوشه‌ی هرزنامه‌ش رو چک کنید.

حساب بی عکس شما

اگه پیج عکسی از خود شما نداره، مثلا پیج یه فروشگاه یا یه موضوع، ویدیو سلفی کمکی نمی‌کنه، چون چیزی برای مقایسه نیست. راهنمای اینستاگرام می‌گه اینجا ازتون می‌خواد ایمیل یا شماره‌ای که باهاش ثبت‌نام کردید، و نوع دستگاهی که موقع ثبت‌نام داشتید رو بگید؛ مثلا آیفون یا اندروید.

یه نسخه‌ی قدیمی‌تر از همین راهنما گفته بود ممکنه یه عکس از شما بخواد که یه کاغذ دستتونه و یه کدی که اینستاگرام داده روش دست‌نویس شده. پس اگه همچین چیزی خواست، تعجب نکنید؛ ولی فقط از داخل صفحه‌ی رسمی، نه وقتی کسی توی دایرکت خواست.

وقتی بررسی طول می‌کشه

«ویدیو سلفی احراز هویت اینستاگرام چقدر طول میکشد» یه جستجوی رایجه. راستش اینه که اینستاگرام توی راهنماهاش زمان مشخصی نگفته، و ما هم عدد ساختگی نمی‌دیم. چیزی که راهنمای اینستاگرام درباره‌ی بررسی هویت گفته اینه که حین بررسی ممکنه دسترسی به حساب موقتا قطع بشه.

توی این مدت چی کار کنیم؟ از یه راه دیگه به دنبال‌کننده‌ها و مشتری‌ها خبر بدید که پیج هک شده؛ صندوق ایمیلی که دادید رو هر روز ببینید؛ و چند بار پشت سر هم درخواست تازه نفرستید، مگر اینکه خود اینستاگرام گفته باشه.

ایمیل یا شماره رفته

«بازیابی اکانت هک شده اینستاگرام بدون ایمیل و شماره» هم زیاد جستجو می‌شه. راهنمای اینستاگرام درباره‌ی ایمیل صاف گفته: اینستاگرام نمی‌تونه کمکتون کنه که به حساب ایمیلتون برگردید؛ اون کار شرکت ایمیله. پس اگه ایمیل رفته، اول از راه بازیابی خود اون ایمیل، مثلا گوگل، برش گردونید.

اگه هنوز وارد اینستاگرام هستید ولی دیگه به ایمیل یا شماره‌ی قدیمی دسترسی ندارید، همین الان از تنظیم‌ها ایمیل یا شماره‌ای بذارید که دستتونه. اگه وارد نیستید و نه ایمیل دارید نه شماره، تنها راه درخواست پشتیبانی و تایید هویته، با ویدیو سلفی یا اطلاعات ثبت‌نام. راهنمای اینستاگرام گفته اگه اینا هم نشد و فیسبوک هم به حساب وصل نبود، معمولا نمی‌تونه دسترسی رو برگردونه.

پیج پاک یا غیرفعال شده

گاهی هکر، از سر لج یا برای پاک کردن ردش، درخواست حذف پیج رو می‌ده. خبر خوب اینه که حذف فوری نیست. طبق راهنمای اینستاگرام، پیج و اطلاعاتش ۳۰ روز بعد از درخواست حذف برای همیشه پاک می‌شن، و تا پیش از این مهلت، با وارد شدن دوباره به حساب، درخواست حذف لغو می‌شه. همون راهنما گفته این تعداد روز توی بعضی منطقه‌ها فرق می‌کنه.

پس اگه پیج پاک شده و هنوز ۳۰ روز نگذشته، با همون راه‌های این درس، از لینک ایمیل قبلی تا instagram.com/hacked، برگردید و وارد بشید. اگه بگذره، دیگه اطلاعات برنمی‌گرده. راهنمای اینستاگرام گفته پاک شدن کامل ممکنه تا ۹۰ روز طول بکشه، ولی این یعنی پاک شدن از سیستم‌هاشون، نه اینکه شما توی این مدت بتونید برش گردونید.

غیرفعال کردن موقت (Deactivate) فرق داره: عکس‌ها، کامنت‌ها و لایک‌ها پنهان می‌شن تا وقتی که دوباره وارد بشید. یعنی اگه پیج غیرفعال شده، با وارد شدن برمی‌گرده. اینستاگرام گفته غیرفعال کردن موقت هفته‌ای یه بار ممکنه. و یه نکته‌ی آخر از همون راهنما: اینستاگرام پیج کس دیگه‌ای رو برای شما پاک نمی‌کنه؛ برای درخواست حذف باید بشه وارد پیج شد.

ایمیل «حساب تازه ساختید»

یه حالت دیگه که آدم رو می‌ترسونه: ایمیل «به اینستاگرام خوش اومدید» میاد، در حالی که شما حساب تازه‌ای نساختید. راهنمای اینستاگرام می‌گه به احتمال زیاد کسی موقع ثبت‌نام، اشتباهی ایمیل شما رو زده. این یعنی کسی وارد پیج شما نشده؛ یه حساب دیگه با ایمیل شما ساخته شده.

راهش اینه که توی همون ایمیل «Welcome to Instagram»، لینک «let us know» رو بزنید و بگید این حساب رو شما نساختید. بعد از این کار، ایمیلتون آزاد می‌شه و می‌شه باهاش ثبت‌نام کرد یا به حساب خودتون اضافه‌ش کرد. فقط پیش از زدن لینک، با جدول بخش «ایمیل اصل و جعلی» مطمئن بشید ایمیل واقعا از اینستاگرامه.

پیج کاری

پیج کاری معمولا به فیسبوک و ابزارهای تبلیغ متا هم وصله، و گاهی چند نفر بهش دسترسی دارن. پس وقتی پیج برگشت، علاوه بر کارهای بخش «هنوز وارد هستید»، فهرست آدم‌هایی که به پیج دسترسی دارن رو ببینید و هر کسی که نمی‌شناسید رو بردارید، و ببینید کارت پرداخت تبلیغات عوض نشده یا تبلیغ ناشناسی ساخته نشده باشه.

اگه چند نفر پیج رو می‌گردونن، هر کدوم حساب خودشون رو داشته باشن و رمز پیج رو با هم شریک نشید؛ چون اگه یکیشون گول بخوره، همه‌ی پیج می‌ره. و تایید دومرحله‌ای برای همه‌شون روشن باشه.

پست و دایرکت هکر

اینستاگرام یه صفحه‌ی جدا داره برای وقتی که پیج چیزی منتشر کرده که کار شما نبوده، و جوابش باز همون instagram.com/hacked و امن کردن حسابه. بعد از اینکه پیج برگشت، پست‌ها، استوری‌ها و هایلایت‌هایی که هکر گذاشته رو پاک کنید، و اسم، عکس پروفایل، بیو و لینک بیو رو چک کنید؛ هکر معمولا لینک بیو رو به یه سایت کلاهبرداری عوض می‌کنه.

دایرکت‌ها رو هم ببینید: هکر به کی پیام داده و چی گفته. پیام‌هایی که فرستاده روی گوشی طرف مقابل می‌مونن، پس به همون آدم‌ها جدا خبر بدید.

دنبال‌کننده‌ها

هم وقتی پیج دست هکره، هم بعدش، به دنبال‌کننده‌ها خبر بدید؛ از یه پیج یا راه دیگه، یا از استوری همون پیج وقتی برگشت. یه جمله‌ی ساده کافیه:

«پیج ما چند روز هک شده بود. اگه از پیج پیامی گرفتید که پول، کد یا رمز خواسته، یا لینکی فرستاده، جواب ندید و روش نزنید. الان پیج دوباره دست خودمونه.»

اگه کسی روی لینک هکر زده یا رمز داده، درس روی لینک فیشینگ کلیک کردیم رو بهش بدید.

«بازیابی پیج» پولی

کسی که پیجش رو از دست داده، حاضره برای برگشتنش پول بده، و کلاهبردارها این رو می‌دونن. پیج‌ها و آدم‌هایی هستن که می‌گن «پیج هک‌شده رو برمی‌گردونیم» یا «آشنا توی اینستاگرام داریم»، و رمز، کد یا پول می‌خوان. کسی که رمز یا کد شما رو بگیره، خودش وارد می‌شه؛ یعنی هک دوم.

«بازیابی اینستاگرام از طریق واتساپ» یا «از طریق گوگل» هم راه رسمی نیست. راه‌های رسمی همونان که گفتیم: لینک توی ایمیل قبلی، instagram.com/hacked و درخواست پشتیبانی. و اینستاگرام درباره‌ی حساب دایرکت نمی‌ده، پس هر «پشتیبانی» که توی دایرکت پیداتون کرد، پشتیبانی نیست.

اگه برنگشت

گاهی همه‌ی درها امتحان می‌شه و پیج برنمی‌گرده. اون موقع، از یه پیج تازه به دنبال‌کننده‌ها خبر بدید که پیج قبلی دست شما نیست، تا کسی گول نخوره. اگه هکر خودش رو جای شما جا زده، اینستاگرام یه فرم گزارش جعل هویت (Impersonation) هم داره که از داخل مرکز راهنماش پیدا می‌شه.

و پیج تازه رو از همون اول با همه‌ی کارهای بخش «دفعه‌ی بعد» بسازید. سخته، ولی دنبال‌کننده‌هایی که به شما اعتماد داشتن، معمولا برمی‌گردن.

دفعه‌ی بعد

1. تایید دومرحله‌ای با برنامه‌ی تایید، و کدهای پشتیبان روی کاغذ.
2. ایمیل حساب، یه ایمیل امن با رمز جدا و دومرحله‌ای.
3. بررسی امنیت (Security Checkup) از Accounts Center > Password and security، هر چند وقت یه بار.
4. هر ایمیل «از اینستاگرام» رو با Recent emails چک کنید.
5. برنامه‌های فالوور و آمار رو وصل نکنید، یا زود ببندید.
6. درس امنیت اینستاگرام همه‌ی تنظیم‌ها رو کامل گفت.

اشتباه‌های رایج

• «ایمیل قبلی رو نگاه نکردم.» لینک برگردوندن ایمیل، سریع‌ترین راه برگشته.
• «ایمیل هکر رو برای درخواست پشتیبانی دادم.» فقط ایمیلی که فقط خودتون بهش دسترسی دارید.
• «یه پشتیبان توی دایرکت گفت پیج رو برمی‌گردونه.» اینستاگرام درباره‌ی حساب دایرکت نمی‌ده.
• «می‌ترسم ویدیو سلفی جایی پخش بشه.» طبق اینستاگرام، دیده نمی‌شه و ظرف ۳۰ روز پاک می‌شه.
• «پیج برگشت و رمز رو عوض کردم، تموم.» فعالیت ورود، حساب‌های وصل، برنامه‌ها و لینک بیو رو هم ببینید.
• «کدهای پشتیبان رو توی گالری گوشی نگه داشتم.» اگه گوشی بره، کدها هم رفتن؛ روی کاغذ.

آخرین بررسی راهنمای رسمی اینستاگرام: ۲۴ مهر ۱۴۰۵.