آموزشامنیت و حریم خصوصی در اینترنت
پیامرسانم هک شد: برگردوندن واتساپ و تلگرام
جواب کوتاه
طبق راهنمای رسمی واتساپ، تنها راه بیرون کردن کسی که حساب رو گرفته، ثبتنام دوباره با کد ۶ رقمیه که به شمارهی خودتون میاد؛ با زدن این کد، هر کی توی حسابه خارج میشه. اگه PIN دومرحلهای خواست و نمیدونید، یا با ایمیلی که قبلا گذاشته بودید بازنشانیش کنید، یا ۷ روز صبر کنید. توی تلگرام، اگه روی یه دستگاه دیگه هنوز وارد هستید، از Settings > Devices نشستهای ناشناس رو ببندید و رمز دومرحلهای بذارید؛ اگه نه، اول سیمکارت رو از اپراتور پس بگیرید. هر دو برنامه میگن کد ورود رو به هیچکس ندید.
کدوم برنامه؟
«تلگرامم هک شده چیکار کنم» و «واتساپ هک شده چیکار کنم» دو تا از پرتکرارترین جستجوهای این موضوعن. این درس هر دو رو میگه، چون کارشون خیلی شبیه همه، ولی جزئیاتشون فرق داره. اگه عجله دارید: واتساپ از بخش «واتساپ: هنوز وارد هستید» شروع میشه، تلگرام از «تلگرام: هنوز وارد هستید».
همهی قدمها از روی راهنمای رسمی خود واتساپ و تلگرام نوشته شدن، نه از روی حدس یا تجربهی این و اون. درس روی لینک فیشینگ کلیک کردیم گفت بعد از گول خوردن اول چی کار کنیم، و درس جیمیلم هک شد گفت ایمیل رو چطور پس بگیریم. این درس مال وقتیه که پیامرسان رفته.
کلید، شمارهی تلفنه
اول یه چیز رو بفهمیم که بقیهی درس روش سواره. جیمیل رمز داره و شماره فقط کمکیه. ولی واتساپ و تلگرام با شمارهی تلفن کار میکنن. راهنمای تلگرام خیلی صاف گفته: شمارهی تلفن الان تنها راه شناختن کاربره، و «هر کی شماره رو داره، حساب رو داره». یعنی تلگرام اطلاعات دیگهای از شما نداره که باهاش ثابت کنید حساب مال شماست.
مثلا فرض کنید کلید خونهتون شمارهی تلفنتونه. هر کی سیمکارت شما رو داشته باشه، یا کدی که به اون سیمکارت میاد رو از شما بگیره، در رو باز میکنه. پس برگردوندن حساب دو قدم داره: اول کلید رو پس بگیرید، یعنی سیمکارت و کد دست خودتون باشه؛ بعد یه قفل دوم بذارید، که بهش میگن تایید دومرحلهای (Two-step verification)، تا کلید تنهایی دیگه کافی نباشه.
کد تایید هم یه رمز یکبار مصرفه، که به انگلیسی بهش میگن OTP، کوتاهشدهی One-Time Password. هر بار که کسی میخواد با شمارهی شما روی یه گوشی تازه وارد بشه، این کد با پیامک یا تماس به شمارهی شما فرستاده میشه. درس کد تایید کاملش رو گفت.
چطور هک میشن
بیشتر وقتها کسی چیزی رو «نمیشکنه»؛ کلید رو از خود صاحبش میگیره. به این کار میگن مهندسی اجتماعی (Social Engineering): گول زدن آدم به جای گول زدن برنامه. رایجترین شکلش اینه: یه پیام از یه آشنا، که خودش قبلا هک شده، میاد که «ببخشید یه کد اشتباهی برات فرستادم، میشه بفرستیش برام؟». همون لحظه یکی داره با شمارهی شما وارد میشه، و اون کد کلید حساب شماست. راهنمای واتساپ و تلگرام هر دو میگن کد رو به هیچکس ندید؛ تلگرام اضافه کرده «حتی به سرویسها یا برنامههای دیگه».
راه دوم، دستگاه وصله. هر دو برنامه اجازه میدن حساب رو روی کامپیوتر یا گوشی دوم هم باز کنید. توی واتساپ، کامپیوتر یه QR، کوتاهشدهی Quick Response، یعنی همون مربع شطرنجی، نشون میده و گوشی اصلی اسکنش میکنه. اگه کسی شما رو راضی کنه که یه QR رو از توی بخش Linked devices اسکن کنید، کامپیوتر خودش رو به حساب شما وصل کرده. برای همین سر زدن به فهرست دستگاههای وصل توی هر دو برنامه، یکی از اولین کارهاست.
راه سوم، خود گوشی یا سیمکارته: گوشی دزدیده یا گم شده، گوشی بی قفل که دست کس دیگهای افتاده، یا سیمسواپ (SIM swap)، یعنی کسی که اپراتور رو راضی کرده سیمکارت تازهای با شمارهی شما بهش بده. و راه چهارم، برنامهی غیررسمی. راهنمای واتساپ هشدار داده برنامهها یا سایتهای غیررسمی ممکنه حساب رو در خطر بندازن و ازش برای فرستادن هرزنامه و کلاهبرداری به بقیه استفاده بشه.
از کجا بفهمیم هک شده
«از کجا بفهمیم واتساپ هک شده» هم یه جستجوی رایجه. نشونههای معمول اینان: دوستها میگن پیامی ازتون گرفتن که شما نفرستادید، مثلا درخواست پول یا کد؛ توی فهرست دستگاههای وصل یا نشستها، دستگاهی هست که مال شما نیست؛ یهو از حساب بیرون شدید و برنامه میخواد دوباره شماره بزنید؛ یا یه کد ورود اومده که شما نخواستید.
نشونهی آخر لزوما یعنی هک نیست. راهنمای واتساپ میگه وقتی کدی بی درخواست میاد، یعنی کسی شمارهی شما رو زده؛ بیشتر وقتها اشتباهی، مثلا شمارهی خودش رو یه رقم غلط زده، و گاهی برای اینکه حساب رو بگیره. واتساپ گفته کسی که میخواد حساب رو بگیره، بی اون کد نمیتونه ثبتنام رو تموم کنه. پس تا وقتی کد رو به کسی ندادید، حسابتون سر جاشه.
واتساپ: هنوز وارد هستید
اگه واتساپ هنوز روی گوشیتون بازه ولی شک دارید کسی دیگه هم توشه، احتمالا از راه یه دستگاه وصل اومده. راهنمای واتساپ مسیرش رو گفته:
- واتساپ رو باز کنید و از منوی سهنقطه (More options) برید سراغ Linked devices.
- هر دستگاهی که مال شما نیست رو بزنید و Log out رو بزنید.
- تایید دومرحلهای رو روشن کنید: Settings > Account > Two-step verification، و حتما یه ایمیل هم براش بذارید.
- به دوستها خبر بدید؛ بخش «دوستها و پیام هک شدم».
راهنمای واتساپ پیشنهاد کرده اعلانها رو روشن نگه دارید، تا اگه دستگاه ناشناسی وصل شد، از روی همون اعلان برش دارید. یه نکتهی دیگه هم داره: کد یکبار مصرف ورود فقط روی گوشی اصلی نشون داده میشه، نه روی دستگاههای وصل.
واتساپ: ثبتنام دوباره
اگه از واتساپ بیرون شدید، یا هنوز وارد هستید ولی هکر رو با بستن دستگاهها نمیتونید بیرون کنید، راهنمای واتساپ یه حرف خیلی روشن داره: تنها راه بیرون کردن کسی که حساب رو گرفته، ثبتنام دوباره با کد ۶ رقمیه که به شمارهی خودتون فرستاده میشه. و یه جملهی مهمتر: عوض کردن رمز کسی رو از حساب بیرون نمیکنه.
- واتساپ رو باز کنید و Log back in، بعد Continue رو بزنید.
- شماره رو کامل و بینالمللی بزنید، یعنی با کد کشور، و Next بعد Ok.
- کد ۶ رقمیای که با پیامک یا تماس میاد رو بزنید.
طبق همون راهنما، به محض اینکه کد رو بزنید، هر کسی که از حساب شما استفاده میکرد خودکار خارج میشه، و همهی دستگاههای وصل هم خارج میشن. این یعنی بعدش باید کامپیوتر خودتون رو هم دوباره وصل کنید. ولی به همین سادگی هکر بیرون میره؛ به شرطی که سیمکارت دست خودتون باشه و قفل دوم جلوتون رو نگیره، که بخش بعدیه.
واتساپ: PIN ناشناس
قفل دوم واتساپ یه PIN شش رقمیه. PIN کوتاهشدهی Personal Identification Number، یعنی «شمارهی شناسایی شخصی»، همون رمز عددی کوتاه. راهنمای واتساپ میگه این PIN داره کمکم به رمز (Password) تبدیل میشه، پس ممکنه روی برنامهی شما اسمش رمز باشه.
حالا شاید موقع ثبتنام دوباره، واتساپ این PIN رو بخواد و شما اصلا یادتون نیاد که چنین چیزی گذاشته باشید. راهنمای واتساپ گفته در موارد نادر، کسی که از حساب شما استفاده میکرده، خودش تایید دومرحلهای رو روشن کرده. یعنی هکر قفل دوم رو گذاشته که شما نتونید برگردید. راهش صبره: اگه PIN رو ندارید، ۷ روز صبر کنید و دوباره امتحان کنید.
این ۷ روز از کی شمرده میشه؟ طبق راهنمای «رمز یادم نیست» واتساپ، از آخرین باری که حساب شما با موفقیت به واتساپ وصل شده؛ و واتساپ گفته نمیتونه این مدت رو کوتاه کنه. پس پیام به پشتیبانی برای کوتاه کردنش فایده نداره. یه نکتهی دیگه: پاک کردن و نصب دوبارهی برنامه هم PIN رو برنمیداره و بازنشانیش نمیکنه.
توی این ۷ روز چی کار کنیم؟ سیمکارت رو کنار دستتون نگه دارید، به دوستها خبر بدید که از اون حساب پیام قبول نکنن، و هر روز یه بار سر بزنید. بعد از ۷ روز، ثبتنام دوباره بی PIN ممکن میشه، و با زدن کد ۶ رقمی، هکر بیرون میره.
واتساپ: ایمیل بازنشانی
«رمز دو مرحله ای واتساپ فراموش کردم» یه جستجوی پرتکراره، و جوابش به یه سوال بستگی داره: موقع گذاشتن PIN ایمیل هم گذاشتید یا نه؟ راهنمای واتساپ میگه اگه موقع روشن کردن تایید دومرحلهای یا بعدا توی تنظیمها ایمیل داده باشید، بی صبر هم میشه PIN رو بازنشانی کرد.
- توی صفحهای که PIN رو میخواد، Forgot PIN? رو بزنید.
- واتساپ یه لینک بازنشانی به همون ایمیل میفرسته.
- از توی ایمیل تایید کنید، بعد برگردید به برنامه و بازنشانی رو تموم کنید.
اگه ایمیلی نذاشتید، یا به اون ایمیل دسترسی ندارید، میرسیم به همون ۷ روز. برای همینه که توی بخش «دفعهی بعد» میگیم PIN بی ایمیل نذارید. و اگه هکر خودش PIN گذاشته، ایمیلش هم مال خودشه؛ پس اون موقع فقط صبر میمونه.
واتساپ: بی سیمکارت
«بازیابی واتساپ بدون سیم کارت» هم زیاد جستجو میشه. جواب راهنمای واتساپ کوتاهه: بی سیمکارتی که همون شمارهی حساب رو داره، بازیابی ممکن نیست. SIM کوتاهشدهی Subscriber Identity Module، یعنی «ماژول شناسایی مشترک»، همون کارت کوچیکی که شماره رو توی گوشی میذاره.
پس اگه گوشی و سیمکارت با هم رفتن، قدم اول با واتساپ نیست، با اپراتوره: خط رو مسدود کنید و یه سیمکارت تازه با همون شماره بگیرید. صفحهی گوشی گمشدهی واتساپ هم اول همین رو گفته: به اپراتور زنگ بزنید تا سیمکارت رو قفل کنه. وقتی سیمکارت تازه اومد، برید سراغ بخش «ثبتنام دوباره». اگه شک دارید کسی خط رو به اسم شما گرفته، یعنی سیمسواپ، درس لینک فیشینگ گفت چی کار کنید.
حساب خودتون رو گزارش نکنید
یه اشتباه رایج اینه که آدم از یه گوشی دیگه، حساب هکشدهی خودش رو به عنوان کلاهبردار گزارش (Report) میکنه، به این امید که زود بسته بشه. راهنمای واتساپ میگه اگه حسابی که میخواید برگردونید رو گزارش کنید، ممکنه مسدود (Ban) بشه؛ پس اول بازیابی رو امتحان کنید. یعنی ممکنه با دست خودتون در رو برای خودتون هم ببندید.
دوستهاتون هم اگه میخوان کمک کنن، بهتره اول بهشون بگید پیام اون حساب رو جواب ندن، نه اینکه دستهجمعی گزارشش کنن. بعد از اینکه حساب برگشت، دیگه فرقی نمیکنه.
واتساپ: غیرفعال کردن
اگه گوشی گم شده و نگرانید کسی تا وقتی سیمکارت تازه نیومده از واتساپ استفاده کنه، چی؟ صفحهی قدیمیتر «گوشی گمشده و دزدیدهشده»ی واتساپ یه راه گفته: یه ایمیل به پشتیبانی واتساپ، که توی متنش این جمله باشه: Lost/Stolen: Please deactivate my account، یعنی «گم یا دزدیده شده؛ لطفا حسابم رو غیرفعال کنید»، به همراه شمارهی کامل بینالمللی. همون صفحه گفته غیرفعال کردن از راه دور، از یه دستگاه دیگه، ممکن نیست. این صفحه قدیمیه و راهنمای تازهتر بیشتر روی ثبتنام دوباره تکیه داره؛ پس اول همون رو امتحان کنید.
طبق صفحهی «دربارهی غیرفعال کردن حساب»، وقتی حساب غیرفعال شد، مخاطبها هنوز میتونن پیام بفرستن، و پیامها تا ۳۰ روز منتظر میمونن. اگه پیش از ۳۰ روز دوباره ثبتنام کنید، پیامها میرسن و گروهها سر جاشونن؛ اگه نه، حساب پاک میشه. همون صفحه گفته واتساپ حساب کس دیگهای رو برای شما غیرفعال نمیکنه، چون نمیتونه ثابت کنه حساب مال شماست.
چتها و پشتیبان
وقتی حساب رو روی یه گوشی تازه برمیگردونید، چتهای قدیمی چی میشن؟ راهنمای واتساپ میگه اگه پیشتر پشتیبان (Backup) روی حساب گوگل یا آیکلاد ساخته بودید، شاید بتونید تاریخچهی چتها رو برگردونید. یعنی پیامها روی سرور واتساپ نمیمونن که بعدا ازش بگیرید؛ یا پشتیبان دارید یا ندارید.
پشتیبان سرتاسری (End-to-end encrypted backup) هم یه انتخابه، که درس امنیت واتساپ گفت. اگه پشتیبان رو با رمز قفل کرده بودید، اون رمز رو هم لازم دارید. پس پیش از اینکه کسی سراغ حسابتون بیاد، بدونید پشتیبان دارید یا نه.
چیزی که واتساپ نمیگه
خیلیها بعد از پس گرفتن حساب میخوان بدونن کی بوده، از کجا و کی. راهنمای واتساپ صاف گفته نمیتونه اطلاعاتی بده دربارهی اینکه کی وارد حساب شده، یا زمان و جای ورودش. پس وقتتون رو برای پرسیدنش از پشتیبانی نذارید؛ وقت رو بذارید روی بستن درها و خبر دادن به آدمها.
و یادتون باشه، اگه هکر پیامها رو دیده یا فرستاده، اون پیامها روی گوشی طرف مقابل میمونن. برگردوندن حساب، پیامهایی که از حساب شما رفته رو از گوشی بقیه پاک نمیکنه.
تلگرام: هنوز وارد هستید
تلگرام یه فرق مهم با واتساپ داره: میتونید همزمان روی چند گوشی و کامپیوتر وارد باشید، و هر کدوم یه «نشست» (Session) جداست. اگه هکر وارد شده، یه نشست تازه ساخته. خبر خوب اینه که اگه هنوز روی یه دستگاه وارد هستید، از همونجا میتونید بیرونش کنید. راهنمای تلگرام برای گوشی دزدیدهشده همین مسیر رو گفته، و برای هک هم همینه:
- اول قفل دوم: Settings > Privacy and Security > 2-Step Verification رو روشن کنید. طبق راهنمای تلگرام، اینطوری شمارهی تلفن تنهایی برای ورود کافی نیست.
- بعد Settings > Devices، یا روی بعضی نسخهها Privacy & Security > Active Sessions، و هر نشستی که مال شما نیست رو ببندید (Terminate).
- یه ایمیل بازیابی برای رمز بذارید.
چرا ترتیبش مهمه؟ تلگرام میگه کسی که نشستش بسته شده، دیگه نمیتونه وارد بشه، «چون رمز رو نمیدونه». یعنی اگه اول نشست رو ببندید و رمز نذارید، هکر با یه کد تازه برمیگرده. اول رمز، بعد بستن.
دربارهی ایمیل بازیابی هم تلگرام یه شرط گذاشته: اون ایمیل خودش باید رمز قوی و، تا جای ممکن، تایید دومرحلهای داشته باشه. چون کسی که ایمیل رو بگیره، میتونه رمز تلگرام رو هم بازنشانی کنه.
تلگرام: هیچ دستگاهی ندارید
«تلگرامم هک شده نمیتونم وارد شم» یعنی دیگه روی هیچ دستگاهی وارد نیستید. اینجا راهنمای تلگرام میگه تلگرام نمیتونه کمکی بکنه، مگر اینکه یا به شماره دسترسی داشته باشید یا به خود تلگرام روی یه دستگاه. پس دوباره برمیگردیم به کلید:
- اگه سیمکارت دست شما نیست، اول از اپراتور بخواید خط قبلی رو مسدود کنه و سیمکارت تازه با همون شماره بده.
- با همون شماره وارد تلگرام بشید.
- برید سراغ Settings > Devices و نشستهای ناشناس رو ببندید، بعد رمز دومرحلهای بذارید.
اگه سیمکارت دست شماست، فقط کافیه وارد بشید. ولی اگه هکر رمز دومرحلهای گذاشته باشه، ورود رمز میخواد که شما ندارید. بخش بعدی همین حالته.
یه نکتهی دیگه از راهنمای تلگرام: گاهی کد ورود به جای پیامک، توی خود تلگرام روی یه دستگاه دیگهی شما میاد. تلگرام هشدار داده این جای شمارهی بهروز رو نمیگیره؛ اگه شماره عوض شد، حتما تلگرام رو به شمارهای که دست خودتونه وصل کنید، وگرنه ممکنه برای همیشه به حساب دسترسی نداشته باشید.
تلگرام: رمز یادتون نیست
«بازیابی تلگرام با ایمیل» و «بدون ایمیل» دو جستجوی رایجن، و سند فنی تلگرام دقیقا همین دو راه رو گفته. اگه رمز دومرحلهای یادتون نیست:
- اگه ایمیل بازیابی گذاشته بودید، از صفحهی ورود رمز، «فراموشی رمز» رو بزنید؛ کد به ایمیل میاد. این راه چه وارد باشید، چه نباشید، کار میکنه.
- اگه ایمیل ندارید ولی هنوز روی یه دستگاه وارد هستید، میتونید از همونجا درخواست بازنشانی رمز بدید. تلگرام ۷ روز صبر میکنه و بعد رمز برداشته میشه؛ توی این مدت میشه درخواست رو لغو کرد.
- اگه نه ایمیل دارید، نه دستگاهی که وارد باشه، تنها راهی که میمونه حذف حساب و ساختن دوبارهشه؛ پیامها و مخاطبهای ابری از بین میرن.
اون ۷ روز بازنشانی یه هدف داره: اگه کس دیگهای از یه نشست درخواستش رو داده، شما فرصت داشته باشید ببینید و لغوش کنید. مثلا فرض کنید هکر روی گوشی خودش هنوز وارده و درخواست بازنشانی رمز شما رو داده؛ شما روی گوشی خودتون پیامش رو میبینید و لغوش میکنید.
تلگرام: تلهی حذف
این بخش رو کمتر جایی گفته، ولی توی سند رسمی تلگرام هست و میتونه حساب رو نجات بده. فرض کنید هکر کد ورود رو از شما گرفته، ولی رمز دومرحلهای جلوش رو گرفته. یه کاری که هنوز میتونه بکنه، درخواست حذف حسابه؛ همون راه سوم بخش قبلی، که برای صاحب حسابی که رمز یادش نیست ساخته شده.
سند تلگرام میگه اگه رمز دومرحلهای بیش از ۷ روز پیش عوض شده و توی ۷ روز گذشته استفاده شده، حذف ۷ روز عقب میافته. توی این مدت، یه پیام سرویس (Service message) از تلگرام برای شما میاد، با یه لینک تایید شماره. اگه لینک رو بزنید و کد پیامکی رو وارد کنید، حذف لغو میشه و کسی که درخواستش رو داده بود، خارج میشه. اگه ۷ روز بگذره و تایید نکنید، حساب پاک میشه.
دو تا درس از این بخش: یک، پیامهای چت «Telegram» با تیک آبی رو جدی بگیرید و نادیدهشون نگیرید؛ دو، رمز دومرحلهایای که تازه گذاشتید و هنوز ۷ روز ازش نگذشته، این حفاظت رو نداره، و حذف ممکنه فوری انجام بشه. پس رمز رو زودتر، پیش از هر اتفاقی، بذارید.
تلگرام: دو چت کد
توی تلگرام دو تا چت کد هست و خیلیها قاطیشون میکنن. چت «Telegram» با تیک آبی، جای کد ورود به خود تلگرامه. راهنمای تلگرام میگه این کدها رو هیچوقت به هیچکس ندید، حتی به سرویسها یا برنامههای دیگه.
چت «Verification Codes» مال سرویسهای دیگهست؛ مثلا یه سایت یا فروشگاه که کد ورودش رو به جای پیامک، از راه تلگرام میفرسته. اگه اینجا کدی اومد که شما نخواستید، تلگرام میگه یا کسی اشتباهی شمارهی شما رو زده، یا خودتون جایی خواستید و یادتون نیست؛ در هر حال حساب تلگرامتون امنه. فقط روی کد بزنید و Report رو انتخاب کنید.
فرقش رو اینطوری یادتون بمونه: کد چت «Telegram» یعنی کسی داره وارد حساب تلگرام شما میشه؛ کد چت «Verification Codes» یعنی کسی داره با شمارهی شما وارد یه جای دیگه میشه.
تلگرام: پشتیبانی رسمی
کجا میشه از خود تلگرام کمک گرفت؟ راهنمای رسمی سه جا رو گفته. از داخل برنامه: Settings > Ask a question؛ تلگرام گفته پشتیبانیش با داوطلبهاست. اگه نمیتونید وارد حساب بشید: فرم ورود روی سایت رسمی تلگرام. و برای مشکل ورود و پیامک: حساب @SmsTelegram توی شبکهی X، که تلگرام گفته رسمیه و میشه شماره رو بهش داد.
همونجا یه جملهی مهم داره: تلگرام هیچ حساب پشتیبانی دیگهای توی شبکههای اجتماعی نداره. و اگه کسی توی فیسبوک یا هر جای دیگهای گفت از طرف تلگرامه، نیست. اگه هم کلاهبرداری خودش رو جای شما جا زده، یعنی جعل هویت (Impersonation)، تلگرام گفته به @NoToScam خبر بدید.
تلگرام: حساب فریز
گاهی بعد از هک، حساب برمیگرده ولی دیگه نمیشه پیام فرستاد. معمولا چون هکر از حساب پیام انبوه یا کلاهبرداری فرستاده و بقیه گزارشش کردن. تلگرام به این حالت میگه حساب فریز (Frozen Account): طبق راهنمای رسمی، چتها رو هنوز میشه خوند، ولی نمیشه پیام فرستاد یا چیزی منتشر کرد.
راهش اعتراضه، از داخل خود برنامه. تلگرام گفته ناظرهاش پرونده رو میبینن و اگه محدودیت اشتباه بوده، حساب از فریز درمیاد. توی اعتراض کوتاه و راست بگید چی شده: حساب هک شده بود، کی پسش گرفتید، و حالا رمز دومرحلهای دارید.
دوستها و پیام «هک شدم»
راهنمای واتساپ گفته به مخاطبها خبر بدید. چرا؟ چون هکر معمولا حساب رو برای گول زدن آدمهای توی همون حساب میخواد: «پول فوری لازم دارم»، «این کد رو برام بفرست». دوستهای شما به اسم شما اعتماد دارن، و همین اعتماد رو هکر خرج میکنه.
«متن تلگرامم هک شده» هم جستجو میشه؛ یه پیام ساده کافیه، از یه راه دیگه، مثلا پیامک یا یه برنامهی دیگه، نه از همون حسابی که شاید هنوز دست هکره:
«سلام، تلگرام (یا واتساپم) هک شده بود. اگه از اون حساب پیامی گرفتید که پول یا کد خواسته، جواب ندید و کدی نفرستید. خبر میدم کی برگشت.»
اگه یکی از دوستها کد رو فرستاده یا پول داده، اون هم الان توی خطره؛ درس لینک فیشینگ رو بهش بدید.
حسابهای دیگه روی همین شماره
اگه کسی سیمکارت شما رو داشته، یا کدها رو میگرفته، فقط پیامرسان نیست که در خطره. هر حسابی که با پیامک به همین شماره وارد میشه یا رمزش رو بازنشانی میکنه، از ایمیل تا بانک، هم میتونه در خطر باشه. پس بعد از پس گرفتن پیامرسان، فهرست حسابهایی که به این شماره وصلن رو مرور کنید، و هر جا ممکنه، تایید دومرحلهای با برنامه یا کلید عبور رو جای پیامک بذارید.
اگه رمز همین پیامرسان رو جای دیگهای هم داشتید، اونها رو هم عوض کنید؛ درس جیمیلم هک شد گفت چرا ایمیل اول از همهست.
واتساپ و تلگرام کنار هم
همهی این درس توی یه جدول، برای وقتی که فقط میخواید یادتون بیاد کدوم برنامه چی میخواست:
| سوال | واتساپ | تلگرام |
|---|---|---|
| چی هکر رو بیرون میکنه؟ | ثبتنام دوباره با کد ۶ رقمی | بستن نشست از Devices، با رمز دومرحلهای |
| قفل دوم | PIN یا رمز دومرحلهای، با ایمیل | رمز دومرحلهای، با ایمیل بازیابی |
| قفل دوم رو یادتون نیست | ایمیل بازنشانی، یا ۷ روز صبر | ایمیل بازیابی، یا بازنشانی ۷ روزه از دستگاه وارد |
| بی سیمکارت همون شماره | نمیشه | فقط اگه روی دستگاه دیگهای وارد باشید |
| دستگاههای وصل | Linked devices | Devices یا Active Sessions |
| پشتیبانی رسمی | از داخل برنامه و مرکز راهنما | Ask a question، فرم ورود، @SmsTelegram |
فرق اصلی از اینجا میاد که واتساپ یه گوشی اصلی داره و دستگاههای دیگه فقط بهش وصلن، ولی تلگرام روی همهی دستگاهها هموزن وارده. برای همین توی واتساپ همه چیز با ثبتنام دوباره روی گوشی اصلی حل میشه، و توی تلگرام با بستن نشست از هر دستگاهی که هنوز دستتونه.
ربات و سایت «بازیابی»
وقتی کسی حسابش رو گم کرده، عجله داره، و این بهترین وقت برای کلاهبردار دومه. رباتها، کانالها و سایتهایی هستن که میگن «تلگرام هکشده رو برمیگردونیم» و کد یا پول میخوان. کسی که کد شما رو بگیره، خودش وارد میشه؛ یعنی هک دوم.
قانونش سادهست: برگردوندن این دو برنامه فقط از داخل خود برنامه انجام میشه، با کدی که به شمارهی خودتون میاد، و این کد رو هیچوقت به هیچکس نمیدید. پشتیبانی رسمی تلگرام همون سه جاییه که گفتیم، و تلگرام گفته حساب پشتیبانی دیگهای نداره. راهنمای تلگرام دربارهی رباتها هم گفته با هر رباتی مثل غریبه رفتار کنید: رمز، کد تلگرام یا شمارهی حساب بانکی رو بهش ندید، «حتی اگه مودبانه بخواد».
دفعهی بعد
- تایید دومرحلهای رو توی هر دو برنامه روشن کنید، با ایمیلی که خودش امنه.
- کلید عبور (Passkey) اگه برنامهتون داره؛ تلگرام از Settings > Privacy and Security > Passkeys. تلگرام گفته با کلید عبور هم میشه کد پیامکی گرفت، پس شماره باید بهروز و دست خودتون بمونه.
- هر چند وقت یه بار فهرست دستگاههای وصل و نشستها رو ببینید.
- گوشی رو با قفل صفحه ببندید؛ تلگرام گفته نمیتونه از گوشی بازی که دست کس دیگهست محافظت کنه.
- پشتیبان چتها رو داشته باشید.
- درسهای امنیت واتساپ و امنیت تلگرام همهی تنظیمها رو کامل گفتن.
اشتباههای رایج
- «رمز واتساپ رو عوض کردم، هکر رفت.» طبق راهنمای واتساپ، عوض کردن رمز کسی رو بیرون نمیکنه؛ ثبتنام دوباره با کد ۶ رقمی میکنه.
- «برنامه رو پاک کردم و نصب کردم که PIN بره.» PIN با نصب دوباره نمیره.
- «حساب هکشدهی خودم رو گزارش کردم.» ممکنه مسدود بشه؛ اول بازیابی.
- «اول نشست هکر رو بستم، بعد رمز گذاشتم.» برعکس؛ اول رمز، وگرنه با یه کد تازه برمیگرده.
- «پیام تلگرام دربارهی حذف حساب رو ندید گرفتم.» ۷ روز وقت دارید لغوش کنید.
- «یه دوست گفت کد اشتباهی فرستاده.» کد رو به هیچکس ندید، حتی به آشنا.
- «یه ربات گفت حساب رو برمیگردونه.» هک دوم؛ فقط از داخل خود برنامه.
آخرین بررسی راهنمای رسمی واتساپ و تلگرام: ۲۴ مهر ۱۴۰۵.
جمعبندی. آنچه از این درس با خودتان میبرید.
- کلید حساب، شمارهی تلفنه؛ اول سیمکارت رو داشته باشید.
- واتساپ: ثبتنام دوباره با کد ۶ رقمی همه رو بیرون میکنه؛ عوض کردن رمز نه.
- PIN ناشناس: ایمیل بازنشانی، یا ۷ روز صبر از آخرین اتصال.
- تلگرام: نشستهای ناشناس رو ببندید و رمز دومرحلهای بذارید.
- پیام سرویس تلگرام دربارهی حذف حساب رو جدی بگیرید؛ ۷ روز وقت دارید.
- به دوستها خبر بدید و کد رو به هیچکس ندید.
خودتون رو بسنجید
۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو میبینید: چند تا درست، چند تا نادرست.