آموزشبازاریابی چیست، از صفر

درس ۵ از ۳۴، بازاریابی، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

انواع بازاریابی

جواب کوتاه

بازاریابی، یه کار واحده با چند ابزار، و انواعش در واقع شیوه‌های مختلف انجام دادن همون کارن. چند تقسیم‌بندی رایج هست. بر اساس مشتری: فروش به آدم‌های معمولی، که بهش B2C می‌گن، یا فروش به شرکت‌ها، که بهش B2B می‌گن. بر اساس ابزار: سنتی، مثل تابلو و آگهی چاپی، یا دیجیتال، مثل سایت و شبکه‌های اجتماعی. بر اساس جهت: جذب کردن، یعنی طوری حضور داشتن که مشتری خودش بیاد، یا رفتن سراغ مشتری. و بر اساس روش: بازاریابی محتوایی، ایمیلی، دهان‌به‌دهان، محلی، شبکه‌های اجتماعی، و بازاریابی اجتماعی که هدفش تغییر یه رفتار به نفع جامعه‌ست. هیچ کسب‌وکاری، همه‌ی این‌ها رو با هم لازم نداره؛ انتخاب درست، از سه سوال میاد: مشتری کیه، کجاست، و برای تصمیم گرفتن، به چی نیاز داره.

یه جعبه‌ابزار، نه یه ابزار

یه جعبه‌ابزار رو باز کنید: چکش، پیچ‌گوشتی، آچار، اره. هیچ نجاری، همه‌ی این‌ها رو، برای یه کار، با هم استفاده نمی‌کنه. برای هر کار، ابزار درستش رو برمی‌داره. و یه نجار خوب، بیشتر از اینکه ابزارهای زیادی داشته باشه، می‌دونه کدوم ابزار، برای کدوم کاره.

انواع بازاریابی هم، همین‌طوره. توی درس قبل دیدیم ابزارهای بازاریابی چطور، با زمان، عوض شدن. این درس، انواع امروزی بازاریابی رو، یکی‌یکی، باز می‌کنه؛ و آخرش، یه روش ساده می‌ده که بفهمید کدوم، برای کسب‌وکار شما مناسب‌تره.

یه کار، چند شیوه

پیش از دیدن انواع، یه نکته‌ی مهم: همه‌ی این انواع، یه کار رو انجام می‌دن؛ همون کاری که توی درس اول دیدیم، طبق تعریف رسمی و جهانی: ساختن، گفتن، رسوندن و مبادله‌ی چیزهایی که ارزش دارن. فرقشون، فقط توی شیوه، ابزار، یا مخاطبه.

پس وقتی اسم «بازاریابی محتوایی» یا «بازاریابی دیجیتال» رو می‌شنوید، فکر نکنید یه رشته‌ی کاملا جداست. همون بازاریابیه، با یه ابزار یا روش خاص. این، کمک می‌کنه گیج نشید؛ چون اسم‌های تازه، زیاد ساخته می‌شن، ولی کار اصلی، همونه.

تقسیم اول: مشتری کیه

یه تقسیم رایج، بر اساس اینه که به چه کسی می‌فروشید. فروش به آدم‌های معمولی، که بهش B2C می‌گن، کوتاه‌شده‌ی Business to Consumer، یعنی کسب‌وکار به مصرف‌کننده؛ مثل یه نونوایی، یا یه فروشگاه لباس. و فروش به شرکت‌ها، که بهش B2B می‌گن، یعنی Business to Business؛ مثل شرکتی که نرم‌افزار حسابداری، به مغازه‌ها می‌فروشه.

این دو، بازاریابی خیلی متفاوتی دارن. توی B2C، معمولا با تعداد زیادی آدم، با خریدهای کوچیک‌تر و تصمیم‌های سریع‌تر، کار می‌کنید. توی B2B، معمولا با تعداد کمتری مشتری، با خریدهای بزرگ‌تر، و تصمیم‌هایی که چند نفر توش دخیلن و طول می‌کشن. درس دوم، همین فرق رو، از نگاه فروش، دیدیم.

دو نوع دیگه

دو نوع دیگه هم هست، که کمتر شنیده می‌شن. فروش به دولت و سازمان‌های عمومی، که معمولا قاعده‌ها و روال‌های رسمی خودش رو داره، مثل مناقصه. و فروش مردم به مردم، مثل وقتی کسی وسیله‌ی دست‌دومش رو، توی یه سایت آگهی، به یه نفر دیگه می‌فروشه.

حتی توی این آخری، بازاریابی هست: کسی که عکس خوب از وسیله‌ش می‌گیره، توضیح صادقانه می‌نویسه، و قیمت منصفانه می‌ذاره، زودتر می‌فروشه. همون چهار P، توی کوچیک‌ترین معامله‌ها هم، کار می‌کنه.

تقسیم دوم: سنتی یا دیجیتال

بازاریابی سنتی، از ابزارهایی استفاده می‌کنه که پیش از اینترنت بودن: تابلو، برگه‌ی تبلیغاتی، آگهی توی روزنامه و رادیو و تلویزیون، و نمایشگاه. بازاریابی دیجیتال، از ابزارهای اینترنتی: سایت، جستجو، شبکه‌های اجتماعی، ایمیل، و آگهی آنلاین.

یکی از مرجع‌های رسمی این رشته می‌گه مصرف‌کننده‌ها، بیشتر و بیشتر، به بازار دیجیتال رو آوردن. ولی این، یعنی سنتی، مرده؟ نه. برای یه مغازه‌ی محله، تابلو، هنوز، شاید مهم‌ترین ابزار باشه. انتخاب، به اینکه مشتری‌هاتون کجا هستن، بستگی داره؛ نه به اینکه کدوم ابزار، جدیدتره.

تقسیم سوم: جذب کردن

یه تقسیم دیگه، بر اساس جهته. بازاریابی جذب‌کننده (Inbound Marketing)، یعنی طوری حضور داشتن که وقتی مشتری، خودش دنبال یه چیزی می‌گرده، شما رو پیدا کنه؛ مثلا با یه مقاله‌ی مفید که توی جستجو پیدا می‌شه، یا یه صفحه که جواب سوال مردم رو داره.

مزیتش، اینه که کسی که خودش میاد، از قبل، علاقه داره؛ پس کار فروش، آسون‌تره، و آدم‌ها، کمتر اذیت می‌شن. عیبش، اینه که زمان می‌بره: یه مقاله یا یه اسم خوب، یه‌شبه، مردم رو نمیاره. همون «کشیدن» ـه، که توی درس دوم دیدیم.

رفتن سراغ مشتری

طرف دیگه، بازاریابی برون‌گرا (Outbound Marketing) ـه: کسب‌وکار، خودش، سراغ آدم‌ها می‌ره، حتی اگه دنبالش نبودن؛ مثل آگهی تلویزیونی، تماس تلفنی، یا برگه‌ای که دم در خونه‌ها گذاشته می‌شه.

مزیتش، سرعته: امروز آگهی می‌دید، امروز دیده می‌شید. عیبش، اینه که خیلی از آدم‌هایی که می‌بیننش، علاقه‌ای ندارن، و بعضی‌ها، اذیت می‌شن. بیشتر کسب‌وکارها، ترکیبی از هر دو دارن: کمی رفتن سراغ، برای امروز؛ و کار پیوسته روی جذب کردن، برای فردا.

بازاریابی محتوایی

بازاریابی محتوایی، یعنی ساختن و پخش کردن چیزهای مفید، مثل مقاله، ویدیو، یا راهنما، که به مردم کمک می‌کنه؛ و از این راه، اعتماد و آشنایی ساختن. مثلا یه گلفروشی، که یاد می‌ده گلدون آپارتمانی رو چطور نگه داریم.

کلید این نوع، «مفید بودن» ـه: محتوایی که فقط تعریف از خوده، تبلیغه، نه محتوا. مسیر تولید محتوای کتابخونه، این نوع رو، کامل یاد می‌ده؛ اینجا فقط بدونید که برای خیلی از کسب‌وکارهای کوچیک، یکی از ارزون‌ترین و ماندگارترین راه‌هاست.

بازاریابی در شبکه‌های اجتماعی

بازاریابی در شبکه‌های اجتماعی، یعنی حضور یه کسب‌وکار، توی جاهایی مثل اینستاگرام، تلگرام یا یوتیوب: پست گذاشتن، جواب دادن به پیام‌ها، و ساختن رابطه با کسایی که دنبالش می‌کنن.

یه اشتباه رایج، اینه که این شبکه‌ها رو، فقط یه جای دیگه برای تبلیغ ببینیم. ولی قدرتشون، توی گفت‌وگوئه: آدم‌ها، اونجا، نظر می‌دن، سوال می‌پرسن، و به دوستاشون نشون می‌دن. مسیرهای شبکه‌های اجتماعی کتابخونه، هر شبکه رو جدا یاد می‌دن.

بازاریابی ایمیلی و پیامی

بازاریابی ایمیلی، یعنی فرستادن پیام، به کسایی که خودشون اجازه دادن؛ مثل خبرنامه، یا خبر موجود شدن یه جنس. همین کار، با پیامک یا پیام‌رسان هم انجام می‌شه.

کلید این نوع، «اجازه» ـه: پیامی که آدم خودش خواسته، خونده می‌شه؛ پیامی که نخواسته، آزار می‌ده، و اسم شما رو خراب می‌کنه. یه قاعده‌ی ساده: همیشه، یه راه آسون برای لغو گرفتن پیام بذارید، و فقط چیزی بفرستید که برای گیرنده، ارزش داره.

دهان‌به‌دهان و معرفی

بازاریابی دهان‌به‌دهان، یعنی تشویق و آسون کردن اینکه مشتری‌های راضی، شما رو به بقیه معرفی کنن. یه شکل ساده‌ش، برنامه‌ی معرفیه: مثلا هر کس یه دوستش رو بیاره، هر دو، یه هدیه‌ی کوچیک می‌گیرن.

ولی پایه‌ش، هیچ ربطی به هدیه نداره: مشتری، فقط وقتی شما رو معرفی می‌کنه، که واقعا راضی باشه. پس بهترین بازاریابی دهان‌به‌دهان، بهتر کردن تجربه‌ی مشتری‌های فعلیه. هدیه، فقط یادشون میاره؛ رضایت، دلیل اصلیه.

بازاریابی با چهره‌ها

بازاریابی با چهره‌ها، یا اینفلوئنسر مارکتینگ (Influencer Marketing)، یعنی همکاری با آدم‌هایی که دنبال‌کننده‌های زیادی دارن، تا محصول شما رو معرفی کنن. این، یه شکل امروزی از حرف دهان‌به‌دهانه؛ با این فرق که گوینده، معمولا، پول یا هدیه گرفته.

یه نکته‌ی مهم درستی: وقتی کسی برای معرفی، پول یا هدیه گرفته، دنبال‌کننده‌هاش، حق دارن بدونن. پنهون کردنش، اعتماد هر دو طرف رو خراب می‌کنه. و یه نکته‌ی عملی: تعداد دنبال‌کننده، به‌تنهایی، کافی نیست؛ مهم‌تر اینه که دنبال‌کننده‌ها، شبیه مشتری‌های شما باشن.

بازاریابی محلی

بازاریابی محلی، یعنی رسیدن به آدم‌های یه محله یا شهر خاص؛ برای کسب‌وکارهایی که مشتری‌هاشون، از نزدیک میان، مثل نونوایی، آرایشگاه یا تعمیرگاه. ابزارهاش: تابلو، حضور توی نقشه‌های آنلاین، همکاری با کسب‌وکارهای کناری، و حضور توی رویدادهای محله.

برای یه کسب‌وکار محلی، دیده شدن توسط یه نفر توی یه شهر دیگه، تقریبا هیچ ارزشی نداره. پس بهتره ابزارهایی انتخاب کنید که فقط به همسایه‌ها برسن؛ هم ارزون‌ترن، هم موثرتر.

بازاریابی رویدادی

بازاریابی رویدادی، یعنی استفاده از نمایشگاه، کارگاه، جشن یا هر گردهمایی، برای آشنا شدن با مشتری‌ها. مثلا یه کتاب‌فروشی، که یه شب، نویسنده‌ای رو برای امضای کتاب دعوت می‌کنه؛ یا یه شرکت نرم‌افزاری، که توی یه نمایشگاه تخصصی، غرفه می‌زنه.

قدرت این نوع، رو در رو بودنه؛ همون چیزی که توی بازار قدیم بود. آدم‌ها، توی رویداد، کسب‌وکار رو از نزدیک می‌بینن، سوال می‌پرسن، و حس واقعی پیدا می‌کنن. ولی معمولا، زمان و هزینه‌ی آماده کردن زیادی داره.

بازاریابی مستقیم

بازاریابی مستقیم، یعنی رسیدن مستقیم به یه آدم مشخص، بی واسطه‌ی رسانه‌های عمومی: نامه، پیامک، تماس تلفنی، یا ایمیل شخصی. این نوع، می‌تونه خیلی دقیق باشه؛ چون پیام، برای یه آدم، با اسم خودش، فرستاده می‌شه.

ولی همین دقت، خطر هم داره: پیام مستقیم بی اجازه، از هر نوع دیگه‌ای، آزاردهنده‌تره. تماس تلفنی ناخواسته، یا پیامک‌های پشت سر هم، معمولا، به جای مشتری، دشمن می‌سازن. قاعده، مثل ایمیل: اجازه، ارزش، و راه آسون نه گفتن.

بازاریابی رابطه‌ای

بازاریابی رابطه‌ای، به جای تمرکز روی یه فروش، روی ساختن رابطه‌ی طولانی با مشتری تمرکز داره. هدفش، اینه که مشتری، سال‌ها، برگرده؛ نه اینکه امروز، بیشترین پول رو بده.

این نوع، توی کارهایی که مشتری، مرتب برمی‌گرده، خیلی مهمه: نونوایی، داروخانه، آرایشگاه، یا یه نرم‌افزار ماهانه. ابزارهاش، ساده‌ان: شناختن مشتری، یادآوری‌های به‌جا، حل سریع مشکل‌ها، و قدردانی از مشتری‌های قدیمی. مسیر ارتباط با مشتری کتابخونه، کامل درباره‌شه.

وقتی خود محصول، بازاریابی می‌کنه

یه نوع امروزی، که بیشتر توی نرم‌افزارها دیده می‌شه، اینه که خود محصول، بازاریابی رو انجام بده: مردم، یه نسخه‌ی رایگان یا آزمایشی رو امتحان می‌کنن، و اگه خوششون اومد، می‌خرن. یعنی به جای حرف زدن درباره‌ی ارزش، ارزش رو نشون می‌دید.

این ایده، خیلی هم تازه نیست: میوه‌فروشی که یه تیکه از هندونه رو برای چشیدن می‌بره، یا شیرینی‌فروشی که نمونه‌ی رایگان می‌ده، همین کار رو می‌کنه. مهم اینه که محصول، واقعا خوب باشه؛ وگرنه نمونه‌ی رایگان، فقط بدیش رو زودتر نشون می‌ده.

بازاریابی اجتماعی

یه نوع متفاوت، بازاریابی اجتماعیه؛ که نباید با بازاریابی در شبکه‌های اجتماعی قاطی بشه. هدف این نوع، فروش نیست؛ تغییر یه رفتار، به نفع جامعه‌ست: مثلا تشویق مردم به بستن کمربند ایمنی، کم کردن مصرف آب، یا اهدای خون.

ابزارهاش، همون ابزارهای بازاریابی‌ان: فهمیدن مخاطب، ساختن یه پیام روشن، و آسون کردن رفتار درست. این، نشون می‌ده که فکر بازاریابی، فقط برای فروختن نیست؛ برای هر کاری که می‌خواد آدم‌ها رو، به یه سمت درست، ببره، به کار میاد. همون «جامعه» که توی تعریف رسمی دیدیم.

بازاریابی برای سازمان‌های غیرانتفاعی

موسسه‌های خیریه، مدرسه‌ها، کتابخونه‌ها و سازمان‌های غیرانتفاعی هم، بازاریابی لازم دارن: باید به مردم بگن چه کاری می‌کنن، چرا مهمه، و چطور می‌شه کمک کرد یا ازشون استفاده کرد. مبادله، اینجا، ممکنه پول نباشه؛ وقت، کمک، یا فقط عضویت باشه.

توی درس اول دیدیم که تعریف رسمی، از «مبادله» حرف می‌زنه، نه فقط «فروش». یه موسسه‌ی خیریه، که به کمک‌کننده‌هاش، به شکل روشن، نشون می‌ده کمکشون کجا رفت، داره همون ارزشی رو می‌ده که یه کسب‌وکار، به مشتریش می‌ده: حس اینکه کارشون، ارزش داشت.

بازاریابی برای خودتون

یه نوع دیگه، بازاریابی شخصیه: وقتی یه آدم، مهارت‌ها و کار خودش رو، معرفی می‌کنه؛ مثلا یه طراح که نمونه‌کارهاش رو نشون می‌ده، یا کسی که دنبال کاره و رزومه می‌نویسه.

همون قاعده‌ها، اینجا هم هست: بفهمید کارفرما یا مشتری، چی لازم داره؛ نشون بدید چه ارزشی می‌دید؛ و صادق باشید. رزومه‌ای که با نیاز همون کار جوره، از رزومه‌ای که همه‌چیز رو برای همه می‌گه، خیلی بیشتر اثر داره.

بازاریابی خلاقانه با بودجه‌ی کم

یه اسم دیگه، که گاهی می‌شنوید، بازاریابی چریکی (Guerrilla Marketing) ـه: کارهای خلاقانه و غیرمنتظره، با بودجه‌ی کم، که توجه مردم رو جلب می‌کنه؛ مثلا یه نقاشی جالب روی پیاده‌روی جلوی مغازه، یا یه کار بامزه که مردم ازش عکس بگیرن.

این نوع، برای کسب‌وکارهای کوچیک، جذابه؛ چون خلاقیت، جای پول رو می‌گیره. ولی دو احتیاط داره: باید قانونی و بی آزار باشه، و باید به کسب‌وکار ربط داشته باشه؛ وگرنه مردم، کار جالب رو یادشون می‌مونه، ولی اسم شما رو نه.

همکاری در فروش

یه نوع دیگه، همکاری در فروش (Affiliate Marketing) ـه: یه آدم یا سایت دیگه، محصول شما رو معرفی می‌کنه، و برای هر فروشی که از راه معرفی خودش انجام بشه، یه سهم می‌گیره. مثلا یه وبلاگ آشپزی، که یه ظرف خاص رو معرفی می‌کنه، و اگه خواننده، از راه پیوند اون وبلاگ خرید، وبلاگ، درصدی می‌گیره.

مزیتش برای کسب‌وکار، اینه که فقط برای فروش واقعی، پول می‌ده. ولی همون احتیاط چهره‌ها، اینجا هم هست: خواننده، حق داره بدونه معرف، از این فروش، سهم می‌گیره. و کسب‌وکار، باید مطمئن بشه که معرف‌ها، با قول‌های اغراق‌آمیز، اسمش رو خراب نمی‌کنن.

بازاریابی فصلی و مناسبتی

بعضی کسب‌وکارها، بیشتر فروششون، توی چند فصل یا مناسبت خاصه: لوازم‌التحریر، پیش از باز شدن مدرسه‌ها؛ گلفروشی، توی روزهای خاص؛ و لباس گرم، اول زمستون. بازاریابی فصلی، یعنی آماده بودن برای همین زمان‌ها: جنس کافی، پیام درست، و رسیدن سر وقت.

یه اشتباه رایج، اینه که کسب‌وکار، تا خود مناسبت صبر کنه. مشتری‌ها، معمولا، چند روز یا چند هفته زودتر، شروع به گشتن می‌کنن. کسی که زودتر آماده‌ست، و پیش از شلوغی، به مشتری‌های قبلیش یادآوری می‌کنه، از همه جلوتره.

بازاریابی تجربه‌محور

بازاریابی تجربه‌محور، یعنی به جای گفتن، اجازه بدید مردم تجربه کنن: یه فروشگاه لوازم آشپزی که یه کلاس آشپزی رایگان برگزار می‌کنه؛ یا یه کتاب‌فروشی که یه گوشه‌ی دنج برای خوندن داره. آدم‌ها، چیزی رو که خودشون تجربه کردن، بیشتر از چیزی که شنیدن، یادشون می‌مونه.

این نوع، به بازاریابی رویدادی و محصول‌محور خیلی نزدیکه. نکته‌ش، اینه که تجربه، باید به کار اصلی کسب‌وکار ربط داشته باشه، و برای آدم‌ها، واقعا خوشایند باشه؛ نه یه نمایش، که آخرش، به فروش فشاری برسه.

وقتی یه نفر، همه رو انجام می‌ده

توی یه کسب‌وکار کوچیک، معمولا یه نفر، همه‌ی این انواع رو انجام می‌ده. این، یعنی وقت، محدوده. یه قاعده‌ی ساده: برای هر نوع که انتخاب کردید، یه زمان ثابت، توی هفته، بذارید؛ مثلا یه ساعت برای نوشتن یه پست مفید، یه ساعت برای جواب دادن به پیام‌ها، و یه ساعت برای تماس با مشتری‌های قبلی.

این زمان‌های ثابت، از کار پراکنده‌ی هر روز، خیلی بیشتر نتیجه می‌دن. و اگه یه نوع، وقت زیادی گرفت و نتیجه‌ی کمی داد، با خیال راحت، کنارش بذارید؛ هیچ قانونی نمی‌گه باید همه‌ی انواع رو انجام بدید.

هیچ‌کس فقط یه نوع نداره

توی عمل، هیچ کسب‌وکاری فقط یه نوع بازاریابی نداره. یه نونوایی، شاید هم تابلو داره، که سنتیه؛ هم صفحه‌ی اینستاگرام، که دیجیتاله؛ هم مشتری‌های همیشگی، که رابطه‌ایه؛ و هم حرف همسایه‌ها، که دهان‌به‌دهانه.

مهم، اینه که این‌ها با هم جور باشن، و یه پیام رو بگن. اگه تابلو بگه «نون تازه از ساعت شش» و صفحه‌ی اینستاگرام بگه «از ساعت هفت»، مشتری گیج می‌شه. ابزارها، مختلفن؛ حرف، باید یکی باشه.

چطور انتخاب کنیم

با این همه نوع، کسب‌وکار کوچیک، از کجا شروع کنه؟ سه سوال، بیشتر راه رو روشن می‌کنن:

  1. مشتری من کیه؟ آدم معمولی، یا شرکت؟ کدوم گروه؟
  2. مشتری من کجاست؟ توی محله؟ توی جستجو؟ توی کدوم شبکه؟
  3. مشتری من، برای تصمیم گرفتن، به چی نیاز داره؟ دیدن جنس؟ اطلاعات؟ اعتماد؟

از جواب‌ها، معمولا دو یا سه نوع بازاریابی، روشن می‌شه. با همون‌ها شروع کنید، و فقط وقتی خوب جا افتادن، نوع تازه‌ای اضافه کنید.

چند مثال از انتخاب

یه آرایشگاه محله: مشتری، آدم‌های نزدیکن؛ پس بازاریابی محلی، تابلو، حضور توی نقشه، و رابطه با مشتری‌های همیشگی. یه فروشگاه اینترنتی لباس بچه: مشتری، پدر و مادرهای جوون، توی شبکه‌های اجتماعی و جستجو؛ پس محتوا، شبکه‌ها، و شاید آگهی جستجو.

یه شرکت که نرم‌افزار حسابداری به شرکت‌ها می‌فروشه: مشتری، شرکت‌هایی که دنبال راه‌حل می‌گردن؛ پس محتوای مفید و تخصصی، جستجو، نمونه‌ی رایگان، و فروش مستقیم. سه کسب‌وکار، سه ترکیب متفاوت؛ از همون سه سوال.

بودجه و زمان

هر نوع بازاریابی، یه ترکیب از پول و زمان می‌خواد. بعضی‌ها، بیشتر پول می‌خوان و زود نتیجه می‌دن، مثل آگهی. بعضی‌ها، بیشتر زمان می‌خوان و دیر ولی ماندگار نتیجه می‌دن، مثل محتوا و سئو. بعضی‌ها، بیشتر دقت و رفتار خوب می‌خوان، مثل رابطه و دهان‌به‌دهان.

یه کسب‌وکار تازه، که پول کمی داره، معمولا با نوع‌هایی شروع می‌کنه که بیشتر زمان و دقت می‌خوان تا پول. و کسب‌وکاری که پول داره ولی زمان نداره، شاید از آگهی شروع کنه؛ ولی نباید بقیه رو فراموش کنه.

کدوم داره کار می‌کنه

وقتی چند نوع بازاریابی رو با هم انجام می‌دید، باید بدونید کدوم داره نتیجه می‌ده. ساده‌ترین روش، همون سوالیه که توی درس قبل‌تر دیدیم: از هر مشتری تازه بپرسید «از کجا با ما آشنا شدید؟» و بنویسید.

چند هفته بعد، می‌بینید کدوم نوع، بیشتر آدم آورده، و کدوم آدم‌ها، برگشتن. نوعی که کار نمی‌کنه، شاید فقط بد انجام شده؛ پس پیش از کنار گذاشتنش، یه بار، با دقت بیشتر، امتحانش کنید. ولی اگه باز هم کار نکرد، وقت و پولش رو، به نوعی بدید که کار می‌کنه.

چند اشتباه رایج

این‌ها، اشتباه‌هایی‌ان که خیلی از کسب‌وکارهای تازه، درباره‌ی انواع بازاریابی می‌کنن:

  • شروع با همه‌ی انواع، با هم، و خسته شدن از همه.
  • انتخاب نوع، از روی مد یا کاری که رقیب می‌کنه، نه مشتری.
  • پیام‌های متفاوت، توی ابزارهای مختلف.
  • فراموش کردن مشتری‌های فعلی، در دنبال کردن مشتری تازه.
  • نسنجیدن اینکه کدوم نوع، چی آورده.

هر کدوم از این‌ها، با همون سه سوال، و یه دفترچه‌ی ساده، قابل پیشگیریه.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «انواع بازاریابی کدومن»:

بازاریابی یه کاره با چند شیوه. بر اساس مشتری: به آدم معمولی یا به شرکت. بر اساس ابزار: سنتی یا دیجیتال. بر اساس جهت: جذب کردن یا رفتن سراغ مشتری. و بر اساس روش: محتوایی، جستجو، شبکه‌های اجتماعی، ایمیلی، دهان‌به‌دهان، محلی، رویدادی، رابطه‌ای، و اجتماعی. هیچ‌کس همه رو لازم نداره؛ از سه سوال انتخاب کنید: مشتری کیه، کجاست، به چی نیاز داره.

چند باور رایج

  • «بازاریابی سنتی مرده.» برای مغازه‌ی محله، هنوز مهمه.
  • «هر نوع تازه، یه رشته‌ی جداست.» همون کار، با ابزار دیگه.
  • «باید همه‌ی انواع رو انجام داد.» دو سه تا، از روی مشتری.
  • «بازاریابی اجتماعی یعنی اینستاگرام.» یعنی تغییر رفتار به نفع جامعه.
  • «دنبال‌کننده‌ی زیاد، یعنی مشتری زیاد.» مهم، شبیه بودن به مشتری‌هاست.

یه مثال

یه کارگاه کوچیک صنایع دستی، اول، همه‌ی انواع رو امتحان کرد: آگهی، سه شبکه‌ی اجتماعی، خبرنامه، و نمایشگاه. چند ماه بعد، خسته و بی‌پول شده بود، و نمی‌دونست کدوم، کار کرده.

بعد، سه سوال این درس رو پرسید. فهمید مشتری‌هاش، بیشتر، آدم‌هایی‌ان که برای هدیه دادن می‌خرن، و بیشترشون، از یه شبکه‌ی خاص و از نمایشگاه‌ها میان. بقیه رو کنار گذاشت، و فقط روی همون دو تا، و رابطه با مشتری‌های قبلی، کار کرد. با وقت و پول کمتر، فروشش بیشتر شد.

تمرین امروز

امروز، ترکیب بازاریابی یه کسب‌وکار رو، طراحی کنید.

  1. یه کسب‌وکار، واقعی یا خیالی، انتخاب کنید.
  2. به سه سوال این درس، جواب بدید.
  3. از روی جواب‌ها، دو یا سه نوع بازاریابی انتخاب کنید.
  4. برای هر کدوم، یه کار کوچیک، که همین هفته شدنیه، بنویسید.
  5. و بنویسید از کجا می‌فهمید کدوم کار کرده.

با این درس، ایستگاه اول این مسیر تموم شد؛ ایستگاه بعدی، مشتری رو، از نزدیک‌تر می‌شناسه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • انواع بازاریابی، شیوه‌های مختلف یه کارن، نه کارهای جدا.
  • به آدم معمولی (B2C) یا به شرکت (B2B).
  • سنتی یا دیجیتال؛ جذب کردن یا رفتن سراغ مشتری.
  • محتوایی، ایمیلی، دهان‌به‌دهان، محلی، شبکه‌ها، و اجتماعی.
  • انتخاب از سه سوال: مشتری کیه، کجاست، به چی نیاز داره.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس