آموزشعلم انگیزه

درس ۳ از ۵۲، توسعه فردی، حدود ۲۸ دقیقه خواندن

انگیزش در روانشناسی

جواب کوتاه

انگیزش در روانشناسی، شاخه‌ایه که می‌پرسه چرا آدم‌ها کاری رو شروع می‌کنن، چقدر براش تلاش می‌کنن و چرا ادامه می‌دن یا ول می‌کنن. روانشناس‌ها انگیزش رو از سه طبقه نگاه می‌کنن: بدن، مثل خواب، گرسنگی و سیستم پاداش مغز؛ ذهن، مثل باورها درباره‌ی توانایی خودمون و اینکه موفقیت و شکست رو به چی ربط می‌دیم؛ و جمع، مثل خونواده، دوستا و فرهنگ. برای مطالعه‌ش از آزمایش، پرسشنامه، یادداشت روزانه و پژوهش‌های مغز استفاده می‌کنن. انگیزش توی هر سنی شکل خودش رو داره، و یافته‌هاش توی آموزش، کار، ورزش و سلامت به کار می‌رن. و مثل هر علمی، بعضی ایده‌های معروفش با پژوهش‌های تازه اصلاح شدن.

یه درخت

یه درخت رو تصور کنید. ریشه‌هاش زیر زمینه و دیده نمی‌شه، ولی آب و غذا رو می‌رسونه. تنه‌ش، وسط، همه‌چیز رو به هم وصل می‌کنه. و شاخه‌هاش، بالا، با باد و آفتاب و درخت‌های دیگه سروکار دارن. انگیزش هم از نگاه روانشناسی، همین سه طبقه رو داره: بدن، ذهن و جمع.

توی درس قبل دیدیم انگیزه چیه و چه انواعی داره. این درس یه قدم عقب‌تر می‌ره و می‌پرسه: روانشناسی، به عنوان یه علم، چطور به انگیزش نگاه می‌کنه؟ چه سوال‌هایی می‌پرسه، با چه ابزارهایی جواب پیدا می‌کنه، و یافته‌هاش کجا به کار میان؟

سه سوال

روانشناسی انگیزش، دور سه سوال اصلی می‌چرخه:

  1. چرا آدم‌ها یه کار رو شروع می‌کنن، و یه کار دیگه رو نه؟
  2. چرا یکی برای یه کار خیلی تلاش می‌کنه، و یکی دیگه کم؟
  3. چرا یکی ادامه می‌ده، حتی وقتی سخت می‌شه، و یکی دیگه ول می‌کنه؟

این سه سوال، همون سه جزء انگیزه‌ان که توی درس قبل دیدیم: جهت، شدت و پایداری. هر نظریه‌ی انگیزش، در اصل یه جواب به یکی یا چند تا از این سوال‌هاست. و جالبه که جواب‌ها، توی صد سال گذشته، خیلی عوض شدن.

یه تاریخچه‌ی کوتاه

اوایل قرن بیستم، خیلی از روانشناس‌ها فکر می‌کردن رفتار آدم‌ها، مثل حیوون‌ها، از غریزه میاد. بعد، نظریه‌ی سائق اومد: بدن کمبودی داره، مثل گرسنگی، و رفتار برای پر کردنش راه میفته. بعد، رفتارگرایی تمرکز کرد روی پاداش و تنبیه: رفتاری که پاداش بگیره، تکرار می‌شه.

از دهه‌ی ۱۹۶۰ به بعد، نگاه شناختی اومد: فکرها، باورها و انتظارهای ما هم مهمن، نه فقط پاداش. و از دهه‌ی ۱۹۸۰، نظریه‌هایی مثل خودتعیین‌گری نشون دادن آدم‌ها فقط دنبال پاداش نیستن؛ نیاز به اختیار، توانستن و وصل بودن هم دارن. درس «نظریه‌های انگیزش» توی همین ایستگاه، این راه رو کامل‌تر می‌بینه.

آزمایش

قوی‌ترین ابزار روانشناسی انگیزش، آزمایشه. توی یه آزمایش، آدم‌ها به شانس توی دو یا چند گروه تقسیم می‌شن، و فقط یه چیز بین گروه‌ها فرق داره. مثلا یه گروه برای حل یه پازل پول می‌گیره، و یه گروه نه. بعد پژوهشگرها می‌سنجن کدوم گروه، وقتی تنها موندن، بیشتر سراغ پازل رفتن.

چون فقط یه چیز فرق داشته، اگه نتیجه فرق کنه، می‌شه گفت همون یه چیز دلیلش بوده. آزمایش نقاشی بچه‌ها و پاداش، که توی درس اول دیدیم، یه نمونه‌ی معروفه. ضعف آزمایش اینه که گاهی ساختگیه؛ زندگی واقعی پیچیده‌تر از یه اتاق آزمایشگاهه.

پرسشنامه

ابزار دوم، پرسشنامه‌ست. از آدم‌ها می‌پرسن: «چرا این کار رو می‌کنی؟» و چند جواب جلوشون می‌ذارن؛ مثلا «چون لذت می‌برم»، «چون مهمه» یا «چون اگه نکنم، حس بدی دارم». با جواب‌ها، می‌شه فهمید انگیزه‌ی هر کسی کجای طیف درونی و بیرونیه.

پرسشنامه سریع و ارزونه، و می‌شه از هزاران نفر پرسید. ولی یه ضعف داره: آدم‌ها همیشه دقیق نمی‌دونن چرا یه کاری رو می‌کنن، یا گاهی جوابی رو می‌دن که خوب به نظر بیاد. برای همین، پژوهشگرهای خوب، پرسشنامه رو کنار ابزارهای دیگه به کار می‌برن.

یادداشت روزانه

ابزار سوم، یادداشت روزانه‌ست. به جای یه بار پرسیدن، چند بار در روز، مثلا با یه پیام روی گوشی، از آدم‌ها می‌پرسن: «الان چی کار می‌کنی؟ چقدر انگیزه داری؟ چه حسی داری؟». اینجوری، انگیزه توی زندگی واقعی و لحظه به لحظه دیده می‌شه.

یکی از پژوهش‌هایی که توی درس اول دیدیم، همین روش رو به کار برد: صدها نفر، هر روز آخر کار، یه یادداشت کوتاه نوشتن. از کنار هم گذاشتن هزاران یادداشت، معلوم شد پیشرفت کوچیک توی یه کار معنادار، چقدر روی انگیزه اثر داره. دفترچه‌ی انگیزه‌ای که توی این مسیر پیشنهاد کردیم، یه نسخه‌ی ساده‌ی همین روشه، برای خودتون.

مغز

ابزار چهارم، پژوهش‌های مغزه. با دستگاه‌هایی که فعالیت مغز رو نشون می‌دن، پژوهشگرها می‌بینن وقتی آدم‌ها یه پاداش رو انتظار می‌کشن، یا یه تصمیم می‌گیرن، کدوم بخش‌های مغز فعال‌تر می‌شن.

این پژوهش‌ها، مثلا نشون دادن سیستم دوپامین، بیشتر با خواستن و دنبال کردن پاداش همراهه تا با خود لذت؛ موضوعی که درس «دوپامین و انگیزه» کامل می‌بینه. ولی یه هشدار: خیلی از تیترهای «دانشمندان بخش انگیزه‌ی مغز رو پیدا کردن»، ساده‌تر از واقعیتن. انگیزش، یه نقطه توی مغز نیست؛ کار چند بخش با همه.

طبقه‌ی بدن

حالا سه طبقه‌ی درخت. طبقه‌ی اول، بدنه: ریشه‌ها. خواب، گرسنگی، هورمون‌ها، و سیستم پاداش مغز، همه روی انگیزه اثر دارن. کسی که یه شب بد خوابیده، فرداش همون کار رو سخت‌تر می‌بینه؛ نه چون آدم ضعیفیه، چون بدنش انرژی کمتری داره و مغزش هزینه‌ی هر تلاش رو بیشتر حساب می‌کنه.

روانشناس‌ها از این طبقه یه درس ساده گرفتن: پیش از اینکه دنبال دلیل‌های پیچیده‌ی بی‌انگیزگی بگردید، ریشه‌ها رو چک کنید. خواب، غذا، تحرک و استراحت. این‌ها جذاب نیستن و تیتر نمی‌شن؛ ولی خیلی وقت‌ها، بیشترین اثر رو دارن.

طبقه‌ی ذهن

طبقه‌ی دوم، ذهنه: تنه‌ی درخت. اینجا فکرها و باورهای ما درباره‌ی خودمون و کار، انگیزه رو می‌سازن. دو سوالی که توی درس اول دیدیم، «می‌تونم؟» و «می‌ارزه؟»، مال همین طبقه‌ان.

یکی از مهم‌ترین باورهای این طبقه، باور به توانایی خودمونه؛ یه روانشناس معروف، بندورا، بهش خودکارآمدی (Self-Efficacy) گفت. کسی که فکر می‌کنه از پس یه کار برمیاد، بیشتر تلاش می‌کنه و دیرتر ول می‌کنه. و خبر خوب اینه که این باور ساخته می‌شه: بیشتر از هر چیز، با موفقیت‌های کوچیک پشت سر هم، و با دیدن کسی شبیه خودمون که از پسش براومده.

شکست رو به چی ربط می‌دیم

یه کشف مهم دیگه از طبقه‌ی ذهن: اینکه موفقیت و شکست رو به چی ربط می‌دیم. روانشناسی به اسم واینر دید آدم‌ها دلیل نتیجه‌هاشون رو به چیزهای مختلفی نسبت می‌دن: تلاش، توانایی، شانس، یا سختی کار. و این نسبت دادن، روی انگیزه‌ی دفعه‌ی بعد اثر زیادی داره.

اگه یه شکست رو به «من استعدادش رو ندارم» ربط بدیم، یعنی یه چیز ثابت که دست ما نیست، انگیزه برای دوباره امتحان کردن کم می‌شه. ولی اگه به «این دفعه کم تمرین کردم» ربط بدیم، یعنی یه چیز قابل تغییر، انگیزه می‌مونه. این، یه ابزار عملیه: بعد از هر شکست، از خودتون بپرسید «چه چیز قابل تغییری توش بود؟».

طبقه‌ی جمع

طبقه‌ی سوم، جمعه: شاخه‌ها. خونواده، دوستا، معلم‌ها، همکارها و فرهنگ، همه روی انگیزه اثر دارن. بچه‌ای که پدر و مادرش به اختیارش احترام می‌ذارن، معمولا انگیزه‌ی درونی بیشتری برای درس داره. کارمندی که مدیرش بهش اعتماد داره، با دل بیشتری کار می‌کنه.

یه پدیده‌ی جالب: حضور بقیه، گاهی انگیزه رو بیشتر می‌کنه؛ مثل وقتی که جلوی تماشاچی‌ها بهتر می‌دویم. ولی برای کارهای تازه و سخت، گاهی برعکسه: نگاه بقیه، فشار می‌سازه و کار رو بدتر می‌کنه. و فرهنگ هم مهمه: توی بعضی جاها، انگیزه بیشتر از هدف‌های شخصی میاد، و توی بعضی جاها، از اینکه برای خونواده و جمع چی خوبه.

شخصیت

روانشناس‌های شخصیت هم دیدن آدم‌ها توی بعضی ویژگی‌های مربوط به انگیزه با هم فرق دارن. یکی از مهم‌ترین‌هاش، وظیفه‌شناسی (Conscientiousness) ئه: آدم‌هایی که منظم‌ترن، برنامه می‌ریزن و کارها رو تموم می‌کنن. این ویژگی، توی خیلی از پژوهش‌ها، با موفقیت درسی و کاری همراه بوده.

ولی دو نکته: اول، این ویژگی‌ها کاملا ثابت نیستن؛ پژوهش‌ها دیدن آدم‌ها با بالا رفتن سن، معمولا وظیفه‌شناس‌تر می‌شن. دوم، کسی که ذاتا منظم نیست، می‌تونه با ابزار، مثل فهرست، یادآور و برنامه، همون نتیجه رو بگیره. شخصیت، نقطه‌ی شروعه؛ سرنوشت نیست، و هیچ‌کس با یه برچسب ثابت به دنیا نمیاد.

کودکی

انگیزه توی هر سنی، شکل خودش رو داره. بچه‌های کوچیک، پر از انگیزه‌ی درونی‌ان: هر چیزی رو لمس می‌کنن، می‌پرسن «چرا؟» و بی هیچ پاداشی، ساعت‌ها بازی می‌کنن. کنجکاوی، موتور اصلی کودکیه.

پژوهش‌ها دیدن این انگیزه‌ی درونی، توی سال‌های مدرسه معمولا کم‌کم پایین میاد؛ تا حدی چون یادگیری بیشتر به نمره و مقایسه گره می‌خوره. کاری که پدر و مادرها و معلم‌ها می‌تونن بکنن، نگه داشتن اون کنجکاوی اوله: جواب دادن به «چرا»ها، دادن انتخاب‌های کوچیک، و تعریف از تلاش به جای تعریف از باهوشی. ایستگاه «انگیزه دادن به دیگران» این رو کامل می‌بینه.

نوجوونی

توی نوجوونی، دو چیز خیلی پررنگ می‌شه: نظر هم‌سن‌ها و حساسیت به پاداش. پژوهش‌ها دیدن نوجوون‌ها، وقتی دوستاشون نگاه می‌کنن، بیشتر ریسک می‌کنن و به پاداش‌های فوری حساس‌ترن. این عیب نیست؛ بخشی از رشده که کمک می‌کنه از خونه جدا بشن و دنیا رو امتحان کنن.

از نگاه انگیزه، این یعنی دو چیز. یکی، نوجوون‌ها به اختیار خیلی حساسن؛ «باید» و دستور، معمولا برعکس جواب می‌ده. دوم، گروه دوستا می‌تونه یه موتور قوی باشه؛ اگه کار درست با دوستاش گره بخوره، مثل یه گروه درسی یا یه تیم ورزشی، انگیزه چند برابر می‌شه.

بزرگسالی و پیری

توی بزرگسالی، انگیزه‌ها بیشتر دور کار، خونواده و ساختن یه زندگی می‌چرخه. و یه تغییر جالب، با بالا رفتن سن دیده می‌شه: پژوهش‌های روانشناسی به اسم کارستنسن نشون دادن وقتی آدم‌ها حس می‌کنن زمان کمتری پیش رو دارن، هدف‌هاشون از جمع کردن تجربه و اطلاعات تازه، به سمت رابطه‌های عمیق و کارهای معنادار می‌ره.

برای همین، بزرگ‌ترها معمولا کمتر وقتشون رو با آدم‌های تازه و کارهای بی‌معنی می‌گذرونن، و بیشتر با کسایی که دوستشون دارن. این، نشونه‌ی کم شدن انگیزه نیست؛ نشونه‌ی عوض شدن جهتشه. انگیزه، تا آخر عمر هست؛ فقط چیزهایی که براش مهمن، عوض می‌شن.

آموزش

یافته‌های روانشناسی انگیزش، توی چند حوزه خیلی به کار رفتن. اولیش، آموزشه. روانشناسی آموزش می‌پرسه چطور می‌شه کلاس و درس رو طوری ساخت که دانش‌آموزها بیشتر و عمیق‌تر یاد بگیرن.

چند یافته‌ی پرپشتوانه: دانش‌آموزها وقتی دلیل درس رو بفهمن، بیشتر تلاش می‌کنن. بازخورد توصیفی، مثل «این بخش رو خوب توضیح دادی، اینجا یه کم مبهمه»، معمولا انگیزه‌ی بیشتری از یه نمره‌ی خالی می‌سازه. و کلاس‌هایی که روی بهتر شدن تمرکز دارن، نه مقایسه، انگیزه‌ی پایدارتری درست می‌کنن. ایستگاه «انگیزه در درس» این‌ها رو کامل می‌بینه.

کار

حوزه‌ی دوم، کاره. روانشناسی کار و سازمان، که توی رشته‌های مدیریت با اسم رفتار سازمانی هم تدریس می‌شه، می‌پرسه چی آدم‌ها رو توی کارشون باانگیزه نگه می‌داره. حقوق منصفانه مهمه؛ ولی وقتی حقوق منصفانه‌ست، چیزهای دیگه بیشتر اثر دارن: کار معنادار، اختیار توی انجامش، دیدن پیشرفت، و رابطه‌ی خوب با تیم.

یه نظریه‌ی قدیمی و معروف هم توی این حوزه هست که می‌گه آدم‌ها حقوق و پاداششون رو با بقیه مقایسه می‌کنن، و اگه حس کنن بی‌انصافی شده، انگیزه‌شون کم می‌شه؛ حتی اگه حقوقشون خوب باشه. ایستگاه «انگیزه در کار» این رو کامل می‌بینه.

ورزش

حوزه‌ی سوم، ورزشه. روانشناسی ورزش، هم با ورزشکارهای حرفه‌ای کار می‌کنه، هم با آدم‌های معمولی که می‌خوان ورزش رو شروع کنن و ادامه بدن.

یکی از یافته‌های مهمش اینه که کسایی که ورزش رو برای خودش دوست دارن، یا چون با ارزش‌هاشون جوره، معمولا بیشتر ادامه می‌دن تا کسایی که فقط برای ظاهر یا از روی فشار ورزش می‌کنن. برای همین، یکی از بهترین توصیه‌ها برای شروع ورزش، پیدا کردن نوعیه که واقعا ازش لذت می‌برید؛ حتی اگه «بهترین» ورزش نباشه. یه پیاده‌روی که ادامه پیدا کنه، از یه برنامه‌ی سنگین که دو هفته بعد ول بشه، خیلی بهتره.

سلامت

حوزه‌ی چهارم، سلامته: اینکه چطور آدم‌ها رو به عادت‌های سالم‌تر، مثل غذای بهتر، خواب منظم یا کمتر نشستن، برسونیم. اینجا روانشناس‌ها دیدن دونستن کافی نیست؛ تقریبا همه می‌دونن سیگار ضرر داره یا ورزش مفیده.

چیزی که کمک می‌کنه، همون‌هاییه که توی این مسیر می‌بینیم: هدف مشخص و کوچیک، برنامه برای اینکه کی و کجا، حمایت آدم‌های دور و بر، و حس اینکه خودم انتخاب کردم. یه کار ساده که پژوهش‌ها بارها تاییدش کردن، نوشتن یه برنامه‌ی «اگه... پس...» ئه: «اگه ساعت هفت شد، کفش ورزشیم رو می‌پوشم». این جمله‌ی ساده، فاصله‌ی بین خواستن و انجام دادن رو کم می‌کنه.

غرق شدن توی کار

حتما براتون پیش اومده که اون‌قدر توی یه کار غرق بشید که زمان از دستتون در بره. یه روانشناس به اسم چیکسنت‌میهای، به این حالت جریان (Flow) گفت و سال‌ها مطالعه‌ش کرد. اون دید این حالت، بیشتر وقتی پیش میاد که سختی کار، درست هم‌اندازه‌ی مهارت ما باشه؛ نه اون‌قدر آسون که حوصله‌مون سر بره، نه اون‌قدر سخت که بترسیم.

توی حالت جریان، انگیزه از خود کار میاد، و آدم‌ها معمولا بیشترین لذت و بهترین کار رو دارن. چند چیز کمکش می‌کنه: هدف روشن برای همون لحظه، بازخورد فوری، و دور بودن از حواس‌پرتی. گوشی خاموش و یه هدف کوچیک مشخص، گاهی تنها چیزیه که لازمه.

انگیزه و حافظه

انگیزه فقط روی تلاش اثر نداره؛ روی یادگیری و حافظه هم اثر داره. یه پژوهش جالب دید وقتی آدم‌ها درباره‌ی جواب یه سوال کنجکاو بودن، نه فقط جواب اون سوال رو بهتر یادشون موند، بلکه چیزهای بی‌ربطی هم که همون لحظه دیدن، مثل یه چهره، بهتر توی حافظه‌شون موند.

انگار کنجکاوی، مغز رو آماده‌ی یاد گرفتن می‌کنه. این، یه کاربرد ساده داره: پیش از خوندن یه فصل یا دیدن یه درس، چند دقیقه به سوال‌هایی فکر کنید که دوست دارید جوابشون رو بدونید. مسیر «یاد بگیریم چطور یاد بگیریم» این رابطه رو بیشتر می‌بینه.

فاصله‌ی خواستن و انجام دادن

یکی از موضوع‌هایی که روانشناس‌ها زیاد مطالعه کردن، فاصله‌ی بین قصد و عمله. خیلی وقت‌ها واقعا می‌خوایم یه کاری رو بکنیم، ولی نمی‌کنیم. پژوهش‌ها دیدن بخش زیادی از آدم‌هایی که قصد جدی برای یه تغییر دارن، مثل ورزش، هیچ‌وقت شروعش نمی‌کنن.

یعنی خواستن، کافی نیست. چیزی که این فاصله رو کم می‌کنه، معمولا برنامه‌ی دقیقه: کی، کجا، چطور. همون جمله‌ی «اگه... پس...» که توی بخش سلامت دیدیم. این، یه پیوند مهم بین روانشناسی انگیزش و روانشناسی عادته، که مسیر «تغییر کردن» کامل یاد می‌ده.

اراده مثل باتری؟

یه ایده‌ی خیلی معروف توی روانشناسی، می‌گفت اراده مثل یه باتریه: هر بار که جلوی یه وسوسه رو می‌گیریم، یه کم ازش خالی می‌شه، و بعدش برای کار بعدی اراده‌ی کمتری داریم. این ایده سال‌ها توی کتاب‌ها و سخنرانی‌ها تکرار شد.

ولی وقتی چند ده آزمایشگاه توی کشورهای مختلف، با هم و با روش یکسان، اون آزمایش‌ها رو تکرار کردن، اثر تقریبا دیده نشد. امروز خیلی از پژوهشگرها فکر می‌کنن تصویر واقعی پیچیده‌تره: خستگی واقعیه، ولی بیشتر به انگیزه و اینکه کار رو چقدر ارزشمند می‌دونیم بستگی داره تا به یه باتری محدود. این مثال، یه درس بزرگ‌تر هم داره.

علمی که خودش رو درست می‌کنه

درس بزرگ‌تر اینه: علم، یه فهرست جواب‌های ثابت نیست؛ یه روشه که خودش رو درست می‌کنه. یه یافته‌ی تازه، تا وقتی چند بار و توسط آدم‌های مختلف تکرار نشده، یه احتمال جالبه، نه حقیقت قطعی. روانشناسی، توی سال‌های اخیر، خیلی از یافته‌هاش رو دوباره سنجیده، و بعضیاشون رو کنار گذاشته.

برای همین، توی این مسیر سعی کردیم بیشتر از یافته‌هایی بگیم که بارها و توسط پژوهشگرهای مختلف تایید شدن، مثل سه نیاز پایه یا اثر پاداش. و هر جا یافته‌ای هنوز بحث داره، همین رو می‌گیم. شما هم وقتی یه تیتر «علم ثابت کرد» دیدید، یه سوال ساده بپرسید: این یه پژوهشه، یا چندتا؟

جواب کوتاه

خیلی‌ها «تعریف انگیزش در روانشناسی» رو برای کتاب درسی یا یه کلاس جستجو می‌کنن. یه جواب کوتاه:

انگیزش در روانشناسی، فرایندیه که رفتار رو شروع می‌کنه، بهش جهت می‌ده و نگهش می‌داره. روانشناس‌ها انگیزش رو از سه سطح زیستی، شناختی و اجتماعی مطالعه می‌کنن و ابزارهاشون آزمایش، پرسشنامه و مشاهده‌ست.

و اگه سوال «انواع انگیزش» بود، جوابش رو توی درس قبل، «انگیزه چیست و انواع آن»، کامل پیدا می‌کنید. برای یه جواب بلندتر، می‌تونید سه طبقه‌ی درخت رو با یه مثال از هر کدوم بنویسید: خواب برای بدن، باور به توانایی برای ذهن، و اثر دوستا برای جمع.

چند باور رایج

  • «انگیزه فقط مال ذهنه.» بدن و جمع هم به اندازه‌ی ذهن اثر دارن.
  • «بچه‌ها ذاتا تنبلن.» بچه‌ها پر از انگیزه‌ی درونی‌ان؛ گاهی ما خاموشش می‌کنیم.
  • «پیرها انگیزه ندارن.» انگیزه‌شون جهتش عوض می‌شه، نه اینکه تموم بشه.
  • «اراده مثل باتری تموم می‌شه.» توی تکرارهای بزرگ تایید نشد.
  • «شکست یعنی استعداد ندارم.» نسبت دادن شکست به چیز قابل تغییر، انگیزه رو نگه می‌داره.

یه مثال

مینا، کارمند یه شرکت کوچیک، چند ماه بود که هیچ انگیزه‌ای برای کارش نداشت. اول فکر کرد مشکل از خودشه: «شاید دیگه این کار رو دوست ندارم». بعد، سه طبقه‌ی درخت رو یکی‌یکی نگاه کرد.

بدن: از وقتی ساعت کاری عوض شده بود، شب‌ها شش ساعت بیشتر نمی‌خوابید. ذهن: بعد از یه پروژه‌ی ناموفق، به خودش گفته بود «من برای این کار ساخته نشدم»، یعنی شکست رو به یه چیز ثابت ربط داده بود. جمع: همکار نزدیکش رفته بود و دیگه کسی نبود که باهاش درباره‌ی کار حرف بزنه. مینا سه کار کوچیک کرد: ساعت خوابش رو درست کرد، شکست پروژه رو با یه سوال تازه دوباره نگاه کرد، «چه چیز قابل تغییری توش بود؟»، و هفته‌ای یه ناهار با یه همکار تازه گذاشت. دو ماه بعد، خودش تعجب کرده بود که چقدر حالش عوض شده؛ بی اینکه کارش رو عوض کنه.

تمرین امروز

امروز درخت انگیزه‌تون رو بکشید.

  1. یه کاری رو انتخاب کنید که این روزها براش انگیزه ندارید.
  2. یه درخت ساده بکشید با ریشه، تنه و شاخه.
  3. کنار ریشه بنویسید بدنتون چطوره: خواب، غذا، تحرک.
  4. کنار تنه بنویسید درباره‌ی این کار و خودتون چه فکری دارید، و آخرین شکست رو به چی ربط دادید.
  5. کنار شاخه‌ها بنویسید آدم‌های دور و برتون چه اثری دارن، و یه کار کوچیک برای ضعیف‌ترین طبقه پیدا کنید.

درس بعدی، می‌پرسه انگیزه دقیقا از کجا میاد: انگیزه از کجا میاد.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • روانشناسی انگیزش می‌پرسه چرا شروع می‌کنیم، چقدر تلاش می‌کنیم و چرا ادامه می‌دیم یا ول می‌کنیم.
  • سه طبقه: بدن، ذهن و جمع.
  • ابزارها: آزمایش، پرسشنامه، یادداشت روزانه و پژوهش‌های مغز.
  • اینکه شکست رو به تلاش ربط بدیم یا به ذات، روی انگیزه‌ی بعدی اثر زیادی داره.
  • بعضی ایده‌های معروف، مثل اراده‌ی باتری‌مانند، توی تکرارهای بزرگ تایید نشدن.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد