آموزشتوسعه فردی

علم انگیزه

انگیزه چیست، از کجا می‌آید و چرا گاهی نیست: انگیزه درونی و بیرونی، نظریه‌ی خودتعیین‌گری، پاداش و تنبیه، بی‌انگیزگی، انگیزه برای درس، کار و ورزش، و انگیزه دادن به بچه‌ها و دیگران؛ چگونه انگیزه داشته باشیم، از روی پژوهش.

از صفر۱۰ ایستگاه۵۲ درس۵ درس آماده

انگیزه چیست۵ از ۶ درس آماده

پیش از هر راهی، ببینید علم از انگیزه چه منظوری دارد.

  1. علم انگیزه: از کجا شروع کنیمآماده

    انگیزه یک حس جادویی نیست که بیاید یا نیاید؛ علم چیزهای زیادی درباره‌ی ساختنش می‌داند و این مسیر همان‌هاست.

  2. انگیزه چیست و انواع آنآماده

    انگیزه نیرویی است که ما را به سمت کاری می‌برد و نگه می‌دارد؛ و یک جور نیست، چند جور است.

  3. انگیزش در روانشناسیآماده

    روانشناسی انگیزش می‌پرسد چرا کاری را شروع می‌کنیم، چقدر برایش تلاش می‌کنیم و چرا ادامه می‌دهیم یا رها می‌کنیم.

  4. انگیزه از کجا می‌آیدآماده

    از نیازهای بدن، از پاداش، از علاقه و از معنای کار؛ هر کدام جای خودش را دارد.

  5. دوپامین و انگیزه: خواستن، نه لذتآماده

    دوپامین بیشتر با خواستن و دنبال کردن همراه است تا با خود لذت؛ این فرق، رفتار ما را توضیح می‌دهد.

  6. نظریه های انگیزش به زبان ساده به‌زودی

    از غریزه و نیاز تا انتظار و ارزش؛ مرور کوتاه نظریه‌ها و اینکه کدام هنوز پشتوانه دارد.

درونی و بیرونی۶ درس، به‌زودی

انگیزه‌ای که از خود کار می‌آید با انگیزه‌ای که از پاداش می‌آید فرق دارد.

  1. انگیزه درونی و بیرونی، با مثال به‌زودی

    درونی یعنی کار را به خاطر خودش انجام دهیم، بیرونی یعنی به خاطر چیزی بیرون از آن؛ هر دو واقعی‌اند.

  2. پاداش بیرونی: کی کمک می‌کند و کی آسیب می‌زند به‌زودی

    پاداش برای کار تکراری و بی‌علاقه کمک می‌کند؛ برای کاری که دوستش داریم، گاهی علاقه را کم می‌کند.

  3. وقتی پاداش علاقه را می‌کشد به‌زودی

    در آزمایش‌ها، بچه‌هایی که برای نقاشی جایزه‌ی از پیش گفته‌شده گرفتند، بعدا کمتر خودشان نقاشی کردند.

  4. پاداش و تنبیه در روانشناسی به‌زودی

    پاداش رفتار را بیشتر و تنبیه کمتر می‌کند؛ ولی تنبیه علت رفتار را عوض نمی‌کند و هزینه‌های پنهان دارد.

  5. پول و انگیزه به‌زودی

    پول برای کار ساده انگیزه می‌سازد؛ برای کار خلاق و پیچیده، رابطه‌اش ساده نیست.

  6. حس کنجکاوی چیست به‌زودی

    میل به دانستن چیزی که هنوز نمی‌دانیم؛ یکی از قوی‌ترین موتورهای انگیزه‌ی درونی.

نظریه‌ی خودتعیین‌گری۷ درس، به‌زودی

پرپشتوانه‌ترین نظریه‌ی امروز درباره‌ی انگیزه، به زبان ساده.

  1. نظریه خودتعیین گری چیست به‌زودی

    دسی و رایان نشان دادند انگیزه‌ی پایدار وقتی می‌آید که سه نیاز برآورده شود: اختیار، توانستن و وصل بودن.

  2. خودمختاری در روانشناسی به‌زودی

    حس اینکه کار را خودمان انتخاب کرده‌ایم؛ حتی یک انتخاب کوچک، انگیزه را بیشتر می‌کند.

  3. حس توانستن (شایستگی) به‌زودی

    وقتی حس کنیم داریم بهتر می‌شویم، ادامه می‌دهیم؛ کار نه خیلی آسان، نه خیلی سخت.

  4. حس وصل بودن به آدم‌ها به‌زودی

    کاری که ما را به آدم‌های مهم زندگی‌مان وصل می‌کند، انگیزه‌ی بیشتری می‌سازد.

  5. طیف انگیزه: از بی‌انگیزگی تا انگیزه‌ی درونی به‌زودی

    بین «مجبورم» و «دوستش دارم» چند پله هست؛ «مهم است برایم» هم انگیزه‌ی محکمی است.

  6. انگیزه برای کاری که دوستش نداریم به‌زودی

    وقتی دلیل یک کار را بفهمیم و با ارزش‌هایمان جور شود، حتی کار خسته‌کننده هم راحت‌تر انجام می‌شود.

  7. هدف‌های درونی و بیرونی: کدام حال بهتری می‌دهد به‌زودی

    پژوهش‌ها دیده‌اند هدف‌هایی مثل رشد و رابطه، بیشتر از ثروت و شهرت با حال خوب همراه‌اند.

افسانه‌های انگیزه۵ درس، به‌زودی

چند حرف معروف درباره‌ی انگیزه که علم تاییدش نمی‌کند.

  1. هرم مازلو: درست یا غلط به‌زودی

    نیازهای آدم مهم‌اند، ولی پژوهش‌ها نشان نمی‌دهند حتما به ترتیب هرم برآورده می‌شوند؛ خود مازلو هم هرم نکشیده بود.

  2. جملات انگیزشی و ویدیو انگیزشی: چقدر اثر دارند به‌زودی

    حس خوب لحظه‌ای می‌دهند، ولی بی برنامه و کار کوچک، معمولا زود تمام می‌شوند.

  3. تنبلی: آیا آدم تنبل وجود دارد به‌زودی

    پشت چیزی که تنبلی می‌نامیم، معمولا خستگی، ترس، کار نامشخص یا بی‌معنا بودن کار است.

  4. هویج و چماق: چرا همیشه جواب نمی‌دهد به‌زودی

    پاداش و تنبیه برای کار ساده جواب می‌دهد؛ برای کار فکری و طولانی، اختیار و معنا قوی‌ترند.

  5. دنبال علاقه‌ات برو: درست یا غلط به‌زودی

    علاقه معمولا پیدا نمی‌شود، ساخته می‌شود؛ با بهتر شدن در یک کار، علاقه هم بیشتر می‌شود.

وقتی انگیزه نداریم۶ درس، به‌زودی

بی‌انگیزگی علت دارد؛ و هر علت راه خودش را.

  1. انگیزه ندارم چیکار کنم به‌زودی

    اول علت را پیدا کنید: خستگی، کار نامشخص، ترس از شکست یا بی‌معنایی؛ بعد کوچک‌ترین قدم را.

  2. بی انگیزگی و تنبلی: چه فرقی دارند به‌زودی

    بی‌انگیزگی یعنی دلیلی برای کار نمی‌بینیم؛ با پیدا کردن دلیل و حس توانستن، برمی‌گردد.

  3. حوصله ندارم: کسالت از نگاه علم به‌زودی

    کسالت نشانه‌ی این است که کار با توجه و ارزش‌های ما جور نیست؛ پیامی است، نه عیب.

  4. خستگی ذهنی چیست به‌زودی

    خستگی بعد از کار فکری طولانی که حس سختی کار را بیشتر می‌کند؛ استراحت واقعی و خواب جوابش است.

  5. چرا تلاش سخت به نظر می‌رسد به‌زودی

    مغز هزینه‌ی تلاش را با سودش می‌سنجد؛ وقتی سود دور یا مبهم باشد، تلاش سنگین‌تر حس می‌شود.

  6. پیدا کردن چرایی یک کار به‌زودی

    پرسیدن «این کار به چه چیزی که برایم مهم است کمک می‌کند؟» یکی از ساده‌ترین راه‌های برگرداندن انگیزه است.

انگیزه در درس۵ درس، به‌زودی

برای دانش‌آموز، دانشجو و هر کسی که چیزی یاد می‌گیرد.

  1. انگیزه برای درس خواندن به‌زودی

    هدف نزدیک، حس پیشرفت و دانستن چرایی درس، بیشتر از جمله‌ی انگیزشی کمک می‌کند.

  2. انگیزه برای کنکور و امتحان‌های بزرگ به‌زودی

    راه طولانی را به هدف‌های هفتگی بشکنید و پیشرفت را ببینید؛ نگاه فقط به روز امتحان، انگیزه را می‌گیرد.

  3. نمره و انگیزه به‌زودی

    نمره خبر می‌دهد، ولی اگر تنها دلیل درس خواندن شود، علاقه را کم می‌کند؛ بازخورد توضیحی بیشتر کمک می‌کند.

  4. علاقه پیدا کردن به درسی که دوستش نداریم به‌زودی

    وصل کردن درس به یک کار واقعی و بهتر شدن کم‌کم در آن، علاقه را می‌سازد.

  5. معلم و انگیزه‌ی کلاس به‌زودی

    کلاسی که حق انتخاب کوچک، کار نه خیلی آسان و نه خیلی سخت، و رابطه‌ی گرم دارد، انگیزه‌ی بیشتری می‌سازد.

انگیزه در کار۵ درس، به‌زودی

چرا کار می‌کنیم و چه چیزی ما را در کار نگه می‌دارد.

  1. انگیزه کاری: چرا کار می‌کنیم به‌زودی

    پول، یاد گرفتن، آدم‌ها و معنا؛ و اینکه کدام‌ها در طولانی‌مدت ما را نگه می‌دارند.

  2. انگیزه کارکنان: چگونه افزایش دهیم به‌زودی

    اختیار در روش کار، پیشرفت دیدنی و همکار خوب، در پژوهش‌ها از پاداش‌های بزرگ بیشتر اثر داشته‌اند.

  3. پاداش و حقوق: چقدر انگیزه می‌سازند به‌زودی

    حقوق منصفانه پایه است و حس بی‌انصافی انگیزه را می‌کشد؛ ولی بالاتر از آن، پاداش همه‌چیز نیست.

  4. قدرت پیشرفت کوچک در کار به‌زودی

    پژوهش‌ها دیده‌اند روزهایی که آدم‌ها در کار معنادار پیشرفت کوچکی دیدند، انگیزه‌شان بیشتر بود.

  5. بازخورد و انگیزه به‌زودی

    بازخوردی که حس توانستن را بیشتر کند انگیزه می‌سازد؛ بازخوردی که کنترل‌کننده باشد، می‌گیرد.

انگیزه در ورزش و کارهای روزمره۴ درس، به‌زودی

انگیزه برای کارهایی که می‌دانیم خوب‌اند ولی انجامشان سخت است.

  1. انگیزه برای ورزش به‌زودی

    ورزشی را انتخاب کنید که از خودش لذت می‌برید و با کسی انجامش دهید؛ این دو بیشتر از هدف وزن کمک می‌کنند.

  2. انگیزه برای تغذیه‌ی سالم به‌زودی

    محیط را عوض کنید، نه فقط اراده را؛ و هدف را از «نخوردن» به «اضافه کردن» ببرید.

  3. انگیزه برای کارهای خانه به‌زودی

    کار کوچک، وقت کوتاه و همراه کردن با چیزی که دوست دارید؛ و تقسیم کار روشن در خانه.

  4. انگیزه برای کارهای طولانی به‌زودی

    کار بلند را به نقطه‌های پایان کوچک بشکنید و هر کدام را ببینید؛ وسط راه افت انگیزه طبیعی است.

انگیزه دادن به دیگران۶ درس، به‌زودی

انگیزه‌ی دیگران را نمی‌شود روشن کرد؛ ولی می‌شود شرایطش را ساخت.

  1. انگیزه دادن به دیگران به‌زودی

    به جای فشار، سه چیز بدهید: انتخاب، حس توانستن و رابطه؛ بقیه را خود آدم می‌سازد.

  2. انگیزه دادن به کودک به‌زودی

    حق انتخاب کوچک، کار به‌اندازه‌ی توانش و توجه به تلاشش؛ جایزه‌ی همیشگی برای هر کار، اثر برعکس دارد.

  3. تشویق کودک: تعریف از تلاش یا از هوش به‌زودی

    در آزمایش‌ها، بچه‌هایی که برای تلاش تشویق شدند، کار سخت را بیشتر ادامه دادند تا آن‌هایی که برای باهوشی.

  4. انگیزه‌ی نوجوان به‌زودی

    نوجوان بیش از هر سنی به حس اختیار حساس است؛ کنترل زیاد، انگیزه‌اش را می‌گیرد.

  5. کنترل کردن یا حمایت از اختیار به‌زودی

    گفتن دلیل، دادن انتخاب و پذیرفتن حس آدم؛ این سه، در پژوهش‌ها انگیزه را بیشتر از دستور کرده‌اند.

  6. بازی‌وارسازی: امتیاز و نشان به‌زودی

    امتیاز و نشان شروع را آسان می‌کند، ولی اگر کار خودش معنا نداشته باشد، با رفتن امتیاز، انگیزه هم می‌رود.

پایان راه۲ درس، به‌زودی

همه را در برنامه‌ی خودتان جمع کنید.

  1. برنامه‌ی انگیزه‌ی شما به‌زودی

    یک کاری که انگیزه‌اش را ندارید را بردارید و با سه نیاز اختیار، توانستن و وصل بودن از نو بچینید.

  2. حالا انگیزه را می‌شناسید به‌زودی

    مرور کل راه؛ و اینکه انگیزه چیزی است که ساخته می‌شود، نه چیزی که منتظرش بمانیم.