آموزشنکست جی‌اس

درس ۴ از ۳۹، برنامه‌نویسی و علوم کامپیوتر، حدود ۳۰ دقیقه خواندن

ساختن پروژه و ساختار پوشه‌ها

جواب کوتاه

طبق سند رسمی نکست جی‌اس، سریع‌ترین راه ساختن پروژه، ابزار create-next-app ـه، که همه‌چیز رو خودکار تنظیم می‌کنه: `npx create-next-app@latest my-app --yes`. گزینه‌ی yes، پیش‌فرض‌های پیشنهادی رو انتخاب می‌کنه: تایپ‌اسکریپت، Tailwind CSS، ESLint، App Router و Turbopack. بعد توی پوشه‌ی پروژه، با `npm run dev` سرور توسعه رو روشن می‌کنید و سایت روی `http://localhost:3000` باز می‌شه. مهم‌ترین پوشه، app ـه: فایل app/layout.tsx قالب ریشه‌ست، که لازمه و باید تگ‌های html و body رو داشته باشه؛ و app/page.tsx صفحه‌ی اصلی سایته. پوشه‌ی public برای فایل‌های ایستا مثل عکسه، و فایل‌های بالایی مثل package.json، next.config و tsconfig.json، تنظیم‌های پروژه‌ان. نکست جی‌اس، Node نسخه‌ی ۲۰٫۹ به بالا لازم داره.

آپارتمان مبله

وقتی یه آپارتمان خالی اجاره می‌کنید، باید تصمیم بگیرید آشپزخونه کجا باشه، تخت کجا، و کمد کجا. ولی توی یه آپارتمان مبله، هر چیزی سر جاشه: یخچال توی آشپزخونه، تخت توی اتاق خواب، و یه انباری برای وسایل اضافه. لازم نیست فکر کنید؛ فقط باید بدونید هر چیز کجاست.

پروژه‌ی نکست جی‌اس، همین آپارتمان مبله‌ست. هر فایل، یه جای مشخص داره، و اسم‌ها معنی دارن. توی درس قبل دیدیم چرا فریم‌ورک لازمه؛ این درس، اولین پروژه رو می‌سازه و اتاق به اتاق، نشونتون می‌ده هر چیز کجاست.

پیش از شروع

طبق سند رسمی نکست جی‌اس، کمترین نسخه‌ی Node که لازمه، ۲۰٫۹ ـه، و نکست جی‌اس روی مک، ویندوز، از جمله زیرسیستم لینوکس ویندوز، و لینوکس کار می‌کنه. اگه Node رو از درس نصب ابزار مسیر تایپ‌اسکریپت، با نسخه‌ی LTS تازه نصب کردید، از این عدد بالاترید.

همون سند می‌گه نکست جی‌اس، بی هیچ تنظیمی، مرورگرهای تازه رو پشتیبانی می‌کنه؛ مثل کروم و اج نسخه‌ی ۱۱۱ به بالا، فایرفاکس ۱۱۱ به بالا، و سافاری ۱۶٫۴ به بالا. یعنی سایتی که می‌سازید، برای تقریبا همه‌ی کاربرهای امروزی، بی کار اضافه، درست کار می‌کنه.

فرمان ساختن پروژه

طبق سند رسمی، سریع‌ترین راه ساختن یه پروژه‌ی تازه، ابزار create-next-app ـه، که همه‌چیز رو خودکار براتون تنظیم می‌کنه. VS Code رو باز کنید، پوشه‌ای که می‌خواید پروژه توش ساخته بشه رو با Open Folder باز کنید، از منوی View ترمینال رو باز کنید، و بنویسید:

npx create-next-app@latest my-app --yes. این فرمان، یه پوشه به اسم my-app می‌سازه و همه‌ی بسته‌های لازم رو هم نصب می‌کنه؛ پس برخلاف پروژه‌ی Vite مسیر ری‌اکت، لازم نیست جدا npm install بزنید. چند ثانیه تا یکی دو دقیقه، بسته به اینترنت، طول می‌کشه.

گزینه‌ی yes چی کار می‌کنه

طبق سند رسمی، گزینه‌ی yes، سوال‌ها رو رد می‌کنه و از تنظیم‌های ذخیره‌شده یا پیش‌فرض‌ها استفاده می‌کنه. بی این گزینه، ابزار ازتون می‌پرسه اسم پروژه چیه، و اینکه پیش‌فرض‌های پیشنهادی نکست جی‌اس رو می‌خواید، تنظیم‌های دفعه‌ی قبل رو، یا می‌خواید خودتون انتخاب کنید.

برای اولین پروژه، پیش‌فرض‌ها بهترین انتخابن؛ چون سند رسمی و همه‌ی مثال‌هاش، با همین‌ها نوشته شدن. بعدها، وقتی هر کدوم رو شناختید، می‌تونید برای پروژه‌های بعدی، بی گزینه‌ی yes، خودتون انتخاب کنید.

پیش‌فرض‌های پیشنهادی

طبق سند رسمی، پیش‌فرض‌های پیشنهادی این‌هان:

  • تایپ‌اسکریپت: روشن.
  • ابزار بررسی کد ESLint: روشن.
  • کامپایلر ری‌اکت: خاموش.
  • Tailwind CSS، یه روش سبک دادن با کلاس‌های آماده: روشن.
  • پوشه‌ی src: نه؛ پوشه‌ی app مستقیم توی ریشه‌ی پروژه.
  • App Router: روشن.
  • Cache Components، یه شیوه‌ی تازه‌ی کش: روشن.
  • فایل AGENTS.md: ساخته می‌شه.
  • نام‌مستعار وارد کردن، یعنی @/* برای نشانی فایل‌ها.

همون سند، توی شروع سریع، Turbopack رو هم جزو تنظیم پیش‌فرض اسم می‌بره.

اگه خودتون انتخاب کنید

طبق سند رسمی، اگه گزینه‌ی تنظیم دلخواه رو بزنید، ابزار یکی‌یکی می‌پرسه: تایپ‌اسکریپت می‌خواید؟ کدوم ابزار بررسی کد، ESLint، Biome یا هیچی؟ کامپایلر ری‌اکت؟ Tailwind؟ کد توی پوشه‌ی src باشه؟ App Router؟ Cache Components؟ نام‌مستعار وارد کردن رو عوض کنید؟ و AGENTS.md رو اضافه کنه؟

برای این مسیر، تایپ‌اسکریپت و App Router همیشه بله‌ان؛ چون همه‌ی درس‌ها روی همین دو ساخته شدن. درباره‌ی Tailwind، ایستگاه ششم، که سبک دادنه، روش‌های مختلف رو نشون می‌ده؛ پس فعلا نگرانش نباشید.

فایل AGENTS.md برای چیه

یکی از پیش‌فرض‌های تازه، طبق سند رسمی، فایلیه به اسم AGENTS.md، که برای راهنمایی دستیارهای هوش مصنوعی برنامه‌نویسی، تا کد به‌روز نکست جی‌اس بنویسن، ساخته می‌شه. یادتون هست که توی درس اول گفتیم دستیارها، چون کد قدیمی زیاد دیدن، توی نکست جی‌اس زیاد اشتباه می‌کنن؟ این فایل، جواب خود سازنده‌هاست به همین مشکل.

توی این مسیر، کدها رو خودتون می‌نویسید؛ ولی این فایل، ضرری نداره و نگهش دارید. بعدها، وقتی از دستیار کمک گرفتید، این فایل بهش می‌گه سند نسخه‌ی تازه رو بخونه، نه چیزی که از قبل یادشه.

باز کردن پروژه

وقتی ساخت تموم شد، از منوی File، با Open Folder، خود پوشه‌ی my-app رو باز کنید. توی Explorer، فایل‌ها و پوشه‌های پروژه رو می‌بینید. اگه VS Code پرسید به سازنده‌ی این فایل‌ها اعتماد دارید، چون خودتون ساختیدشون، بله رو بزنید.

دوباره، از منوی View، یه ترمینال تازه باز کنید؛ این بار، ترمینال توی خود پوشه‌ی my-app ـه. سند رسمی، توی شروع سریع، همین قدم رو با رفتن به پوشه‌ی my-app می‌گه؛ ما با باز کردن پوشه توی VS Code، همون کار رو کردیم.

روشن کردن سرور توسعه

طبق سند رسمی، بنویسید npm run dev. این، سرور توسعه رو روشن می‌کنه؛ همون کاری که npm run dev توی پروژه‌ی Vite می‌کرد، ولی این بار، سرور توسعه‌ی نکست جی‌اس، که طبق همون سند، با Turbopack، بسته‌بندی‌کننده‌ی پیش‌فرض، کار می‌کنه.

توی ترمینال، چند خط می‌بینید که نشانی سایت رو نشون می‌دن. از این به بعد، هر بار که خواستید روی پروژه کار کنید، فقط همین کار لازمه: پوشه رو باز کنید و npm run dev رو بزنید. و یادتون باشه، توی نکست جی‌اس، خیلی از پیام‌ها و خطاهای سرور، توی همین ترمینال دیده می‌شن.

دیدن سایت توی مرورگر

طبق سند رسمی، نشانی http://localhost:3000 رو توی مرورگر باز کنید. توجه کنید که شماره‌ی دریچه، اینجا ۳۰۰۰ ـه، نه ۵۱۷۳ ـی پروژه‌ی Vite. یه صفحه‌ی خوش‌آمد می‌بینید، با لوگوی نکست جی‌اس و چند پیوند به سند رسمی و نمونه‌ها.

این صفحه، کار الگوئه؛ از درس بعد، با صفحه‌های خودتون جاش رو پر می‌کنیم. ولی همین الان، یه سایت نکست جی‌اس کامل، با رندر روی سرور، روی کامپیوترتون داره اجرا می‌شه. اگه HTML این صفحه رو توی مرورگر ببینید، برخلاف پروژه‌ی Vite، پر از محتواست؛ همون فرقی که توی درس قبل گفتیم.

اولین تغییر

طبق سند رسمی، فایل app/page.tsx رو ویرایش و ذخیره کنید، تا نتیجه‌ی به‌روز رو توی مرورگر ببینید. فایل رو توی VS Code باز کنید، یه متن از صفحه رو پیدا کنید، عوضش کنید و ذخیره کنید. بی بارگذاری دوباره، متن توی مرورگر عوض می‌شه؛ مثل همون به‌روز شدن فوری Vite.

حالا یه کار دیگه بکنید: کل محتوای تابع صفحه رو پاک کنید و فقط یه عنوان ساده برگردونید؛ مثلا <h1>سلام نکست</h1>. ذخیره کنید. صفحه‌ی خوش‌آمد، جاش رو به عنوان شما می‌ده. اولین صفحه‌ی نکست جی‌اس شما، ساخته شد.

گشتی توی پروژه

توی Explorer، فایل‌ها و پوشه‌های اصلی این‌هان:

  • پوشه‌ی app: قلب پروژه؛ صفحه‌ها و قالب‌ها.
  • پوشه‌ی public: فایل‌های ایستا، مثل عکس و آیکون.
  • پوشه‌ی node_modules: بسته‌های نصب‌شده.
  • فایل package.json: بسته‌ها و کارها.
  • فایل next.config: تنظیم‌های نکست جی‌اس.
  • فایل tsconfig.json: تنظیم‌های تایپ‌اسکریپت.
  • فایل eslint.config: تنظیم‌های ابزار بررسی کد.
  • فایل next-env.d.ts: فایل تعریف نوع نکست جی‌اس.
  • فایل‌های gitignore و AGENTS.md.

سند رسمی، صفحه‌ی کاملی به اسم «ساختار پروژه» داره، که همه‌ی این‌ها رو فهرست کرده؛ چند بخش بعد، از روی همون، دقیق‌تر می‌بینیمشون.

پوشه‌های بالایی

طبق صفحه‌ی ساختار پروژه‌ی سند رسمی، پوشه‌های بالایی، برای مرتب کردن کد و فایل‌های ایستای اپ‌ان. چهار تا اسم می‌بره: app، برای App Router؛ pages، برای Pages Router؛ public، برای فایل‌های ایستایی که مستقیم داده می‌شن؛ و src، یه پوشه‌ی اختیاری برای کد اپ.

پروژه‌ی شما، فقط app و public رو داره؛ چون App Router رو انتخاب کردیم و پیش‌فرض، بی پوشه‌ی src ـه. اگه توی یه پروژه‌ی دیگه، پوشه‌ی pages دیدید، می‌دونید یعنی Pages Router؛ و اگه src دیدید، یعنی app توی src ـه، نه ریشه.

فایل‌های بالایی

طبق همون صفحه، فایل‌های بالایی برای تنظیم اپ، مدیریت بسته‌ها، اجرای proxy، وصل کردن ابزارهای پایش و تعریف متغیرهای محیطی‌ان. next.config، فایل تنظیم نکست جی‌اس ـه؛ package.json، بسته‌ها و کارهای پروژه؛ و proxy.ts، طبق همون فهرست، پراکسی درخواست‌های نکست جی‌اس، که ایستگاه پنجم یادش می‌ده.

فایل next-env.d.ts، یه فایل تعریف نوع برای نکست جی‌اس ـه؛ و سند رسمی می‌گه نباید توی کنترل نسخه، یعنی گیت، دنبال بشه. یعنی این فایل، خودکار ساخته می‌شه و دستتون بهش نخوره. tsconfig.json، تنظیم تایپ‌اسکریپته؛ که مسیر تایپ‌اسکریپت، توی ایستگاه نوع، معرفیش کرد.

فایل‌های env: جای رازها

طبق صفحه‌ی ساختار پروژه، نکست جی‌اس چند فایل برای متغیرهای محیطی (Environment Variables) می‌شناسه: .env، .env.local، .env.production و .env.development. متغیر محیطی، یعنی مقداری که بیرون از کد نگه داشته می‌شه؛ مثل نشانی دیتابیس یا کلید یه سرویس.

و سند رسمی، کنار هر چهار تا، یه هشدار تکرار می‌کنه: نباید توی کنترل نسخه دنبال بشن. یعنی این فایل‌ها، هیچ‌وقت نباید توی گیت ثبت بشن یا با کسی شریک بشن؛ چون رازهای پروژه توشونن. ایستگاه هشتم، امنیت، دقیق می‌گه کدوم متغیر به مرورگر می‌رسه و کدوم نه.

پوشه‌ی app: قلب پروژه

طبق سند رسمی، نکست جی‌اس از مسیریابی بر پایه‌ی سیستم فایل استفاده می‌کنه؛ یعنی مسیرهای اپ، با چیدن فایل‌ها تعیین می‌شن. و همه‌ی این مسیرها، توی پوشه‌ی app ـن. هر پوشه توی app، یه تیکه از نشانی سایته؛ و فایل‌هایی با اسم‌های ویژه، مثل page و layout، تعیین می‌کنن توی هر نشانی چی نشون داده بشه.

الان، پوشه‌ی app پروژه‌ی شما، چند فایل داره: layout.tsx، page.tsx، یه فایل CSS سراسری، و یه آیکون سایت. درس بعدی، App Router، کل این پوشه رو باز می‌کنه؛ این درس، فقط دو فایل اصلیش رو می‌بینه.

قالب ریشه: app/layout.tsx

طبق سند رسمی، فایل app/layout.tsx، قالب ریشه (Root Layout) ـه. همون سند می‌گه این فایل لازمه، و باید تگ‌های html و body رو داشته باشه. یعنی کل سایت شما، توی این قالب قرار می‌گیره؛ و هر چیزی که باید توی همه‌ی صفحه‌ها باشه، مثل فونت یا منوی بالا، جاش اینجاست.

اگه فایل رو باز کنید، یه کامپوننت می‌بینید که یه prop به اسم children می‌گیره، با نوع React.ReactNode، و اون رو توی body می‌ذاره. children، همون صفحه‌ایه که کاربر باز کرده. یعنی قالب، قاب ثابته، و صفحه، عکسی که توی قاب عوض می‌شه. یه نکته از سند رسمی: اگه قالب ریشه رو فراموش کنید، سرور توسعه خودش می‌سازدش.

صفحه‌ی اول: app/page.tsx

طبق سند رسمی، فایل app/page.tsx، صفحه‌ی اصلی سایته؛ و وقتی کاربر ریشه‌ی سایت، یعنی نشانی / رو باز می‌کنه، هم layout.tsx و هم page.tsx نشون داده می‌شن. همون فایلی که توی بخش اولین تغییر، عوضش کردید.

این فایل، یه کامپوننت ری‌اکته، با export default؛ دقیقا مثل App.tsx پروژه‌ی Vite. فرقش اینه که اسم فایل، page ـه، و جاش، توی پوشه‌ی app؛ و همین دو چیز، به نکست جی‌اس می‌گه این، صفحه‌ی نشانی / ـه. و یادتون باشه، به‌طور پیش‌فرض، یه کامپوننت سروره.

پوشه‌ی public

طبق سند رسمی، پوشه‌ی public، توی ریشه‌ی پروژه، برای نگه داشتن فایل‌های ایستا مثل عکس و فونته. فایل‌های این پوشه رو، توی کد، با نشانی‌ای که از ریشه‌ی سایت، یعنی /، شروع می‌شه، صدا می‌زنید. مثال خود سند: فایل public/profile.png، با نشانی /profile.png در دسترسه.

یعنی اسم پوشه‌ی public، توی نشانی نمیاد. اگه یه عکس به اسم logo.png توی public بذارید، توی کد می‌نویسید /logo.png. همون‌طور که توی مسیر ری‌اکت هم دیدیم، این پوشه برای فایل‌هاییه که بی تغییر، با همون اسم، به مرورگر داده می‌شن.

کارهای package.json

طبق سند رسمی، package.json یه پروژه‌ی نکست جی‌اس، این کارها رو داره، که هر کدوم یه مرحله از ساختن اپه:

  • dev: سرور توسعه رو با Turbopack روشن می‌کنه.
  • build: اپ رو برای انتشار می‌سازه.
  • start: سرور انتشار رو روشن می‌کنه.
  • lint: ابزار بررسی کد ESLint رو اجرا می‌کنه.

فرقش با پروژه‌ی Vite، کار start ـه: چون نکست جی‌اس، برخلاف یه اپ تک‌صفحه‌ای، معمولا یه سرور واقعی برای انتشار لازم داره. ایستگاه نهم، build و start رو کامل نشون می‌ده.

Turbopack، بسته‌بندی‌کننده‌ی پیش‌فرض

طبق سند رسمی، Turbopack حالا بسته‌بندی‌کننده‌ی پیش‌فرض نکست جی‌اس ـه. همون سند می‌گه اگه به هر دلیلی، بسته‌بندی‌کننده‌ی قدیمی‌تر، یعنی Webpack، رو لازم داشتید، می‌تونید با یه گزینه، موقع dev یا build، ازش استفاده کنید.

برای این مسیر، هیچ دلیلی برای عوض کردنش نیست. Turbopack، طبق صفحه‌ی اول سایت رسمی، با Rust نوشته شده و برای سرعت ساخته شده؛ و بیشتر وقت‌ها، هیچ‌وقت لازم نمی‌شه بهش فکر کنید. فقط اگه یه آموزش قدیمی دیدید که تنظیم‌های Webpack رو عوض می‌کنه، بدونید که با بسته‌بندی‌کننده‌ی پیش‌فرض امروز فرق داره.

تایپ‌اسکریپت، از خود جعبه

طبق سند رسمی، نکست جی‌اس پشتیبانی تایپ‌اسکریپت رو از خود جعبه داره، و کمترین نسخه‌ی تایپ‌اسکریپتی که لازم داره، ۵٫۱ ـه. همون سند می‌گه اگه یه پروژه‌ی جاوااسکریپتی داشته باشید و یه فایل رو به ts یا tsx تغییر اسم بدید، نکست جی‌اس خودش بسته‌های لازم رو نصب می‌کنه و یه tsconfig.json با تنظیم‌های پیشنهادی می‌سازه.

پروژه‌ی شما، از اول تایپ‌اسکریپتیه؛ پس همه‌ی این‌ها آماده‌ست. هر فایل صفحه و قالب، tsx ـه؛ و هر فایلی که فقط کد بی JSX داره، مثل تنظیم‌ها، ts.

افزونه‌ی تایپ‌اسکریپت نکست جی‌اس

طبق سند رسمی، نکست جی‌اس یه افزونه‌ی مخصوص تایپ‌اسکریپت و یه بررسی‌کننده‌ی نوع داره، که VS Code و ویرایشگرهای دیگه، می‌تونن برای بررسی نوع پیشرفته‌تر و پیشنهادهای بهتر ازش استفاده کنن. این افزونه، مثلا وقتی یه چیز مخصوص سرور رو توی یه کامپوننت کلاینت به کار ببرید، هشدار می‌ده.

همون سند می‌گه برای روشن کردنش توی VS Code، از فهرست فرمان‌ها، فرمان «TypeScript: Select TypeScript Version» رو پیدا کنید و «Use Workspace Version» رو انتخاب کنید؛ یعنی نسخه‌ی تایپ‌اسکریپتی که توی خود پروژه نصبه. این کار رو یه بار انجام بدید؛ ارزشش رو داره.

زبونه‌های هم‌اسم توی ویرایشگر

سند رسمی، یه نکته‌ی کاربردی درباره‌ی ویرایشگر داره، که کمتر جایی گفته می‌شه: چون App Router، فایل‌ها رو با قرارداد اسم‌گذاری می‌کنه، مثل page.tsx و layout.tsx، ویرایشگرتون خیلی زود پر از زبونه‌های هم‌اسم می‌شه؛ ده تا زبونه‌ی page.tsx، که نمی‌دونید کدوم مال کدوم صفحه‌ست.

راه‌حل سند رسمی: هر زبونه رو با اسم پوشه‌هاش برچسب بزنید. برای VS Code نسخه‌ی ۱٫۸۸ به بالا، یه تنظیم به اسم برچسب‌های سفارشی ویرایشگر هست، که سند رسمی، متن کاملش رو گذاشته؛ می‌تونید از همون‌جا کپیش کنید و توی فایل تنظیم پروژه، یعنی .vscode/settings.json، بذارید.

ابزار بررسی کد

طبق سند رسمی، نکست جی‌اس از دو ابزار بررسی کد پشتیبانی می‌کنه: ESLint، با قاعده‌های جامع؛ و Biome، که سریعه و قالب‌بندی هم می‌کنه. پیش‌فرض، ESLint ـه، و کار lint ـی package.json، اجراش می‌کنه.

یادتون هست که سند رسمی ری‌اکت، قاعده‌های بررسی hookها رو ضروری می‌دونست؟ تنظیم ESLint پیش‌فرض نکست جی‌اس، این قاعده‌ها رو هم داره، به‌اضافه‌ی قاعده‌های مخصوص خود نکست جی‌اس. پیش از هر انتشار، یه بار npm run lint بزنید.

پوشه‌ی src، اختیاری

طبق سند رسمی، می‌تونید یه پوشه‌ی src توی ریشه‌ی پروژه داشته باشید، تا کد اپ رو از فایل‌های تنظیم جدا کنید. اون وقت، app، به جای ریشه، توی src قرار می‌گیره. این، فقط یه انتخاب سلیقه‌ایه؛ و هیچ فرقی توی کار نکست جی‌اس نمی‌کنه.

پیش‌فرض‌های پیشنهادی، بی src ـن؛ و درس‌های این مسیر هم، app رو توی ریشه فرض می‌کنن. اگه یه پروژه‌ی دیگه، src داشت، فقط بدونید که هر جا این مسیر نوشته app، اونجا src/app ـه.

نصب دستی، برای فهمیدن

سند رسمی، یه راه نصب دستی هم داره، که برای فهمیدن اینکه create-next-app دقیقا چی ساخته، خیلی آموزنده‌ست. سه بسته نصب می‌شه: next، react و react-dom. بعد، کارهای dev، build، start و lint به package.json اضافه می‌شه. بعد، پوشه‌ی app، با layout.tsx و page.tsx، ساخته می‌شه؛ و اگه خواستید، public.

همین. یه پروژه‌ی نکست جی‌اس، در کمترین حالتش، سه بسته‌ست و دو فایل. همه‌ی چیزهای دیگه‌ای که create-next-app ساخت، مثل Tailwind و ESLint، اضافه‌ان، که کار رو راحت‌تر می‌کنن. لازم نیست الان دستی بسازید؛ ولی دونستنش، پروژه رو کمتر رازآلود می‌کنه.

فایل‌های ویژه برای آیکون و سئو

صفحه‌ی ساختار پروژه‌ی سند رسمی، یه دسته فایل ویژه‌ی دیگه هم فهرست کرده، که اگه توی پوشه‌ی app بذاریدشون، نکست جی‌اس خودش می‌شناسدشون: favicon.ico، یعنی آیکون کوچیک زبونه‌ی مرورگر؛ icon و apple-icon، برای آیکون سایت روی گوشی؛ opengraph-image، عکسی که وقتی پیوند سایت رو توی یه پیام‌رسان می‌فرستید، دیده می‌شه.

و برای سئو، دو فایل مهم: sitemap، یعنی نقشه‌ی سایت، و robots، یعنی قاعده‌های خزنده‌های موتور جستجو؛ هر دو، یا به شکل فایل آماده، یا به شکل کدی که خودکار می‌سازدشون. همون آیکونی که الان توی پوشه‌ی app پروژه‌تون هست، یکی از همین فایل‌هاست. ایستگاه هفتم، سئو و متادیتا، بقیه رو یاد می‌ده.

این پروژه با پروژه‌ی Vite چه فرقی داره

اگه مسیر ری‌اکت رو رفته باشید، الان دو پروژه دارید؛ و دیدن فرقشون، خیلی چیزها رو روشن می‌کنه. توی پروژه‌ی Vite، ورودی اپ یه index.html تقریبا خالی بود، و main.tsx، ری‌اکت رو توی یه جعبه‌ی root می‌کشید. توی پروژه‌ی نکست جی‌اس، هیچ index.html ـی نمی‌بینید؛ قالب ریشه، خودش تگ html و body رو می‌سازه.

توی Vite، یه کامپوننت App بود و هر صفحه‌ی دیگه، با یه کتابخونه‌ی مسیریابی اضافه می‌شد. توی نکست جی‌اس، هر صفحه یه فایل page توی یه پوشه‌ست. و توی Vite، همه‌چیز توی مرورگر اجرا می‌شد؛ اینجا، به‌طور پیش‌فرض، روی سرور. کامپوننت‌ها همون ری‌اکتن؛ ولی خونه‌شون عوض شده.

خاموش کردن و برگشتن

مثل پروژه‌ی Vite، برای خاموش کردن سرور توسعه، ترمینالی که سرور توش اجرا می‌شه رو ببندید، یا VS Code رو. هیچ فایلی پاک نمی‌شه. دفعه‌ی بعد، پوشه‌ی my-app رو باز کنید و دوباره npm run dev رو بزنید.

یه نکته: اگه پروژه‌ی Vite مسیر ری‌اکت هم روشن باشه، اشکالی نداره؛ چون اون روی ۵۱۷۳ کار می‌کنه و این روی ۳۰۰۰. ولی برای اینکه گیج نشید، بهتره هر بار فقط پروژه‌ای که روش کار می‌کنید رو روشن نگه دارید، و هر کدوم رو توی یه پنجره‌ی جدای VS Code باز کنید.

گیرهای رایج

چند گیر رایج روز اول:

  • npm run dev خطای پیدا نشدن package.json داد: ترمینال توی پوشه‌ی my-app نیست؛ پوشه رو با Open Folder باز کنید.
  • پیام نسخه‌ی Node: نسخه‌ی شما زیر ۲۰٫۹ ـه؛ نسخه‌ی LTS تازه رو نصب کنید.
  • نشانی ۵۱۷۳ رو باز کردید و چیزی نیست: نکست جی‌اس روی ۳۰۰۰ ـه.
  • پروژه‌ی Vite هم هم‌زمان روشنه و گیج شدید: هر کدوم ترمینال و نشانی خودش رو داره.
  • یه فایل env ساختید و توی گیت دیدیدش: از گیت برش دارید؛ و اگه رازی توش بود، عوضش کنید.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «پروژه‌ی نکست جی‌اس رو چطور بسازم»:

با npx create-next-app@latest my-app --yes، که پیش‌فرض‌های پیشنهادی رو می‌گیره؛ بعد توی پوشه‌ی پروژه، npm run dev، و سایت روی http://localhost:3000 باز می‌شه. صفحه‌ها توی پوشه‌ی app ـن؛ app/layout.tsx قالب ریشه‌ست و app/page.tsx صفحه‌ی اصلی.

چند باور رایج

  • «بعد از create-next-app باید npm install زد.» خودش بسته‌ها رو نصب می‌کنه.
  • «قالب ریشه اختیاریه.» لازمه، با html و body.
  • «اسم public توی نشانی فایل‌ها میاد.» از / شروع می‌شه.
  • «فایل env رو می‌شه توی گیت گذاشت.» سند رسمی می‌گه هرگز.
  • «نکست جی‌اس فقط با پوشه‌ی src کار می‌کنه.» src اختیاریه.

یه مثال

لیلا، پروژه‌ی نکست جی‌اس اولش رو ساخت و یه عکس به اسم logo.png توی پوشه‌ی public گذاشت. توی کد نوشت /public/logo.png؛ و عکس نیومد. نیم ساعت دنبال دلیل گشت، تا توی سند رسمی خوند که فایل‌های public، از ریشه، یعنی /logo.png، در دسترسن؛ و اسم پوشه توی نشانی نمیاد.

روز بعد، کلید یه سرویس آب‌وهوا رو، برای امتحان، توی .env.local گذاشت؛ و یادش موند که سند رسمی گفته این فایل نباید توی گیت بره. نگاه کرد و دید فایل gitignore ـی که create-next-app ساخته، از قبل، فایل‌های env رو کنار گذاشته. دو قاعده‌ی کوچیک، که هر کدوم، یه مشکل بزرگ رو از سرش گذروند.

تمرین امروز

امروز، آپارتمان رو تحویل بگیرید.

  1. با فرمان این درس، پروژه‌ی my-app نکست جی‌اس رو بسازید.
  2. npm run dev رو بزنید و http://localhost:3000 رو ببینید.
  3. app/page.tsx رو پاک کنید و فقط یه عنوان و یه پاراگراف درباره‌ی خودتون برگردونید.
  4. یه عکس توی public بذارید و با نشانی از / توی صفحه نشونش بدید.
  5. layout.tsx رو باز کنید، children رو پیدا کنید، و بالای اون یه متن ثابت بذارید؛ ببینید توی صفحه کجا میاد.

درس بعدی، پوشه‌ی app رو کامل باز می‌کنه: App Router چیست.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • فرمان ساخت: npx create-next-app@latest my-app --yes.
  • پیش‌فرض‌ها: تایپ‌اسکریپت، Tailwind، ESLint، App Router و Turbopack.
  • اجرا: npm run dev و نشانی http://localhost:3000.
  • app/layout.tsx قالب ریشه‌ست، با html و body؛ app/page.tsx صفحه‌ی اصلی.
  • public برای فایل‌های ایستا؛ فایل‌های env هیچ‌وقت توی گیت نه.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد